het Koninkrijk van de hemelen

In deze studie volgen we de lijn van de beloften aan Abraham, Izak en Jakob. God beloofde hen een land, een groot nageslacht en andere zegeningen. Later in de bijbelse geschiedenis worden deze beloften uitgebreid en aan David wordt een koningshuis beloofd. Iemand uit zijn nageslacht, dé Zoon van David, zou voor de aeon op de troon in Jeruzalem zitten en een Israëlitisch wereldrijk regeren. Israël zou worden tot een priesterlijk Koninkrijk.

Ook de profeten spreken op veel plaatsen en op veel manieren over dit komende Messiaanse rijk van vrede. Vooral Daniël werpt hier een bijzonder licht op. Hij spreekt ervan dat de God van de hemelen een Koninkrijk zou oprichten, een Koninkrijk onder de gehele hemelen. Wanneer Johannes de Doper en Jezus in het nieuwe testament proclameren dat het Koninkrijk van de hemelen nabij is gekomen, weten we dan ook waarover dit gaat.

Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 11 februari 2016

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie behandelt het concept van het 'Koninkrijk van de hemelen' als een aards, Israëlitisch rijk. Er wordt een lijn getrokken vanuit de beloften aan de aartsvaders en koning David naar de komst van de Messias als rechtmatige troonopvolger. De verkondiging van Johannes de Doper en Jezus in de evangeliën over het nabijgekomen koninkrijk was in eerste instantie uitsluitend bestemd voor het Joodse volk. Pas in de latere bedeling, door de apostel Paulus, wordt de huidige tijd beschreven waarin God Zich een volk uit de natiën verzamelt zonder onderscheid.

Besproken Schriftgedeelten: 1 Samuël, 2 Samuël, 2 Samuël 7, 2 Samuël 7:14, 2 Samuël 23, 2 Kronieken 1, Handelingen 2, Handelingen 7, Efeze 2, Hebreeën 1, Hebreeën 2, Hebreeën 3, Hebreeën 6:5, Lukas 1, Lukas 1:31, Lukas 2:4, Lukas 24, Lukas 24:21, Mattheüs 1, Mattheüs 1:1, Mattheüs 1:17, Mattheüs 2, Mattheüs 3, Mattheüs 3:1, Mattheüs 3:2, Mattheüs 3:3, Mattheüs 4, Mattheüs 4:17, Mattheüs 8:11, Mattheüs 8:12, Mattheüs 10, Mattheüs 10:1, Mattheüs 10:5, Mattheüs 15, Mattheüs 15:21, Psalmen 2, 2 Korinthe 5, Romeinen 8, Jesaja 1:1, Jesaja 2, Jesaja 40, Jesaja 53, Daniël 2, Daniël 2:37, Daniël 7, Daniël 7:13, Daniël 7:17, Daniël 7:18, Daniël 7:27, Openbaring 13, Exodus 19:5, Genesis 38, Johannes 1, Johannes 1:49

“Maar de boodschap in de evangeliën is nog steeds dezelfde als wat we vinden in bijvoorbeeld Daniël: de komst van een koninkrijk. En dat Koninkrijk der hemelen is, zoals we hebben gezien, in eerste instantie bestemd voor Israël.”

Introductie: Terugblik en het Koningschap ↑ hoofdstukken

We gaan het deze avond dus hebben over het Koninkrijk van de hemelen. De vorige keer hebben we het gehad over de beloften aan Abraham, Izak en Jakob. Ik ben daar volgens mij vrij rustig doorheen gegaan, in ieder geval door de gedeelten in Genesis waar die beloften aan Abraham, Izak en Jakob gedaan worden. Die hebben we vrij uitgebreid bezien, hoewel daar nog wel meer over te zeggen valt. Maar die beloften worden telkens weer herhaald aan die drie aartsvaders.

Ik ben met zevenmijlslaarzen toen door de geschiedenis van Israël gegaan om te zien waar die beloften die aan Abraham, Izak en Jakob gedaan zijn in uitmonden: een koninkrijk. Een Israëlitisch koninkrijk onder heerschappij van Israël, maar met de Messias op de troon. Wat ik nu wil doen, is weer één of misschien wel meerdere stapjes terug doen en gaan kijken naar het koningschap. Want we hebben het over een koninkrijk en daar hoort koningschap bij. Dat koningschap werd onder andere beloofd aan David, het huis van David, het koningshuis van David. Dat gaan we straks dan ook wel zien.

Maar ook dit wordt natuurlijk weer een avond waar veel meer over te zeggen valt. Ik werd vandaag gebeld door een meneer naar aanleiding van een advertentie in De Brug of een van de andere lokale blaadjes waarin ik deze Bijbelstudies aankondig – als ze het willen plaatsen in ieder geval. Tot dusver lukt dat aardig. Ja, die meneer haalde ook wel dingen naar voren over dat koninkrijk en toen zei ik ook: er valt heel veel over te zeggen. Want waar is dat koninkrijk nu? Die meneer haalde een tekst aan waarin de Heer Jezus zegt: "Het Koninkrijk Gods is in uw lieden." Nou, dat betekent natuurlijk al dat als het in ons is, dat het in ieder geval voor de wereld niet zichtbaar is. Maar de Schrift belooft en voorzegt een openbaar, geopenbaard koninkrijk hier op aarde.

Wat ik vanavond wil doen, is die lijn van Abraham, Izak en Jakob die we de vorige keer hebben opgepakt, van letterlijke beloften, verder doortrekken. Een letterlijke belofte van koningschap, een letterlijke troon in Jeruzalem en een letterlijk Israëlitisch wereldrijk, om het even zo te noemen. En dat noemt de Schrift – maar dan loop ik wat vooruit op de zaak – het Koninkrijk van de hemelen. Wellicht is die term sowieso wat beter bekend als het Koninkrijk der hemelen. Ik heb het expres uit elkaar getrokken, die naamval, en er het Koninkrijk van de hemelen van gemaakt. Omdat die term "het Koninkrijk der hemelen" zo lekker ingeburgerd is natuurlijk, dat we er eigenlijk al niet meer bij nadenken wat dat nu precies is.

Ik heb hier niet veel vertalingen op nagekeken, maar de Statenvertaling en de NBG-vertaling zijn natuurlijk oude vertalingen. Die hebben allemaal het Koninkrijk der hemelen. Maar de Herziene Statenvertaling is een vrij recente vertaling en dan zou je zeggen: nou, die hebben het nu zo weergegeven. Want dat doen ze namelijk met alle naamvallen; die trekken ze uit elkaar in iets meer hedendaags Nederlands. En dat hebben ze bij deze term dus niet gedaan. Ik denk dat ze dan toch bang zijn om een vertrouwde, ingeburgerde term in ons jargon geweld aan te doen, om het zo te zeggen: het Koninkrijk der hemelen. De Herziene Statenvertaling is uit 2005, 2010; in ieder geval vrij recent.

Ik ben dus tamelijk verkouden. Mijn stem gaat het wel redden, denk ik, maar ik excuseer me alvast ook voor de luisteraars die dat later nog eens terugluisteren als ik in dat microfoontje sta te proesten. Ik kan er weinig aan doen, eerlijk gezegd.

De Belofte van een Koningshuis aan David (2 Samuël 7) ↑ hoofdstukken

Ik pak de draad op in 2 Samuël 7. Daar wordt gesproken over koning David, die bekend was om de oorlogen die hij gevoerd heeft en de volkeren die hij onderworpen heeft. Dat lezen we voornamelijk in 1 en 2 Samuël. Hier zijn we dan in 2 Samuël 7 terechtgekomen. Op een gegeven moment is David klaar met oorlog voeren en met het onderwerpen van vijanden. Dat lezen we ook in vers 1: hij heeft rust. Wat David dan doet — ik vat de volgende verzen even samen — is om zich heen kijken en zeggen: ik woon in een mooi paleis, maar de ark van God woont tussen de gordijnen, tussen de doeken. Met andere woorden: laat ik voor God ook een huis bouwen. Dat is toch het minste wat ik kan doen voor die ark.

Ik spring door naar vers 11. Overigens, dat zeg ik er dan even bij, David was niet degene die uiteindelijk die tempel zou bouwen. Dat lezen we ook elders in de Schrift. Het was niet aan David gegeven om dat te doen. Hij mocht dat niet doen omdat hij, zoals we op andere plaatsen lezen, bloed aan zijn handen had; hij had vele oorlogen gevoerd. De bouw van die tempel zou aan zijn zoon gegeven worden, die opdracht was voor Salomo. Zijn naam betekent shalom, Salomo, shlomo, dat betekent ook vrede. Hij zou dus als de vredevorst zijn tempel bouwen. Wat dat precies betekent, daar komen we nog wel op.

Eigenlijk zegt David dus: ik wil voor God een huis bouwen. Dan zegt God tegen David in het tweede deel van vers 11: "Doch, de HEERE geeft u te kennen, dat de HEERE u een huis maken zal." God draait het dus om. David wilde graag een huis voor God bouwen, maar God zei: nee, Ik ga jóú een huis bouwen. Daar gaat het volgende gedeelte over. Voordat we dat gaan lezen, heb ik de letterlijke toepassing die gaat over Salomo. Salomo was een zoon van David en hij zou de tempel bouwen. Maar het gaat ook over die andere Zoon van David, zo zeg ik alvast op voorhand: de Heere Jezus Christus.

Ik heb vaak zitten puzzelen en ik heb ook aantekeningen erbij staan in mijn oude Bijbel. Want gaat dit over Salomo of gaat dit over Christus? Gaat dit misschien wel over Israël? Dat is lastig. Gaat dit over Christus of over allebei? Maar tijdens de allereerste studie, toen we een soort inleidende studie hielden over het Woord van God, heb ik naar voren gebracht dat al de Schriften van Hem spreken. Ik ga er dus in eerste instantie vanuit dat dit echt puur en alleen over Christus gaat. Dat moet ik natuurlijk nog waarmaken, maar dat ga ik ook doen. Dat is in ieder geval mijn uitgangspunt als ik andere schriftplaatsen bezie, waarin de Heere bijvoorbeeld tegen de Emmaüsgangers zegt, zoals we gezien hebben in Lukas 24, dat Hij hun vanaf Mozes en al de profeten liet zien wat op Hem betrekking had. Ik heb toen ook laten zien dat David een profeet is en dat al de Schriften van Hem getuigen. Alles getuigt van Hem.

Ik zei al iets over Salomo, de vredevorst. Hij is een type van Christus, een uitbeelding en voorafschaduwing van Christus. Vorige keer heb ik daar ook iets over gezegd toen we even in 2 Kronieken 1 waren. Salomo zegt daar tot God: "U heeft mij een volk gegeven zo talrijk als het stof der aarde." Dat volk is Israël, in verband met de belofte aan Abraham, Izak en Jakob, omdat daar ook gesproken wordt over het stof der aarde. Maar ik heb toen ook gezegd: daar stond ook Salomo, de zoon van David. De vredevorst, de zoon van David. Ik heb ook gezegd dat het allemaal dubbelzinnig is en dat het spreekt van Hem, van Christus, dé Zoon van David. Ook die 'duizend' die we bij Salomo zo dikwijls terugvinden: in 2 Kronieken 1 waren er duizend brandoffers en elders zijn er duizend vrouwen. Die duizend als uitbeelding van het Koninkrijk, de duizend jaar, die ligt er wel heel nadrukkelijk op bij Salomo en in de geschiedenissen van Salomo.

Hier wordt dus gesproken over David die een huis voor God wil bouwen en God die zegt: Ik ga jou een huis bouwen. Daar is de toon wel mee gezet. Dan staat er in vers 12: "Wanneer uw dagen zullen vervuld zijn, en gij met uw vaderen zult ontslapen zijn, zo zal Ik uw zaad na u doen opstaan, dat uit uw lijf voortkomen zal, en Ik zal zijn koninkrijk bevestigen." Inderdaad, dat gaat over Salomo, maar ik zeg erbij dat we het de vorige keer ook over het zaad hadden. Hier wordt gesproken over het zaad van David, de vorige keer spraken we over het zaad van Abraham. Toen hebben we gezien dat dit Izak is; Izak was het nageslacht van Abraham. Maar we hebben ook gezien in Galaten dat het zaad van Abraham, als het er echt op aankomt, Christus is. Die termen en beschrijvingen zijn altijd dubbelzinnig.

Het taalgebruik dat we hier lezen — "wanneer uw dagen zullen vervuld zijn, gij met uw vaderen zult ontslapen zijn, zo zal Ik uw zaad na u doen opstaan" — dat bepaalt ons ook weer gelijk bij de opstanding van Christus. Het zaad van David, de Zoon van David, die God ook zou doen opstaan. "Ja, en uit uw lijf voortkomen zal, en Ik zal zijn koninkrijk bevestigen." Petrus zegt hier in Handelingen 2 iets over nadat hij het Joodse volk toespreekt en een aantal psalmen voor het voetlicht brengt. Hij zegt daar dat David een profeet was en wist dat God hem onder ede gezworen had "één uit de vrucht zijner lendenen op zijn troon te doen zitten." Hier in 2 Samuël staat: "zo zal Ik uw zaad na u doen opstaan dat uit uw lijf voortkomen zal." De gelijkenis met deze termen, de vrucht zijner lendenen op zijn troon te doen zitten, die ligt er wel erg dik bovenop.

David heeft dan ook in de toekomst gezien en gesproken van de opstanding van Christus, zegt Petrus in Handelingen 2. David wist dat iemand uit zijn lendenen, die uit zijn lijf voortkomen zou, op zijn troon zou zitten. Hij schreef psalmen over dood en opstanding, maar David had het niet over zichzelf. Hij wist dat er iemand, Eén, uit de vrucht zijner lendenen op zijn troon zou zitten. Hij heeft in de toekomst gezien en gesproken van de opstanding van de Christus, de Zoon van David.

Vers 13 zegt: "Die zal Mijn Naam een huis bouwen." Salomo bouwde de tempel, dat huis van God, maar ook Christus bouwt Zijn huis. Want de gemeente, de Ecclesia, het uitgeroepen volk dat God in deze tijd waarin wij leven verzamelt uit de heidenen, uit de natiën, zonder onderscheid, ook dat wordt een huis genoemd. Bijvoorbeeld in Efeze 2: "Zo zijt gij dan niet meer vreemdelingen en bijwoners, maar medeburgers der heiligen, en huisgenoten Gods." Wij delen in dat huis, we zijn huisgenoten. "Op Welken ook gij mede gebouwd wordt tot een woonstede Gods in den Geest." Dat wil zeggen: een geestelijk huis. Een woonstede Gods, een woonhuis van God in de geest. Dus een geestelijk woonhuis van God, dat is de gemeente. Dat zegt dit schriftgedeelte onder andere. We vinden dat vaker, bijvoorbeeld in Hebreeën 3, meen ik: "Christus, Wiens huis wij zijn," zegt de schrijver van de Hebreeënbrief daar. God zou dit huis van David bouwen. "Die zal Mij naar Mijn huis bouwen; en Ik zal de stoel zijns koninkrijks bevestigen tot in eeuwigheid." Ik heb hier, voor degenen die dat nog niet gezien hebben, een interlineair bij me. Dat wil zeggen dat we hier de Hebreeuwse tekst vinden.

Zoals hij in Hebreeuwse letters is opgeschreven. Ik heb hem overigens nu ingesteld van links naar rechts, omdat ik dat gewoon wat makkelijker lezen vind. Hebreeuws wordt van rechts naar links geschreven, maar je kunt het in het programmaatje in de instellingen van links naar rechts zetten. Dat zijn we toch wat beter gewend, dus ik heb ervoor gekozen om dat te doen. En ook al zet je hem van rechts naar links, dan moet je toch van links naar rechts lezen; uiteindelijk ben je toch weer van links naar rechts aan het lezen. Dus ik dacht: ik stel hem maar in op van links naar rechts, dat is wat makkelijker.

Maar hier is dus de Hebreeuwse tekst. Dit zijn die Hebreeuwse woorden, overgezet in onze letters zoals wij die kennen in ons alfabet. En dit is een letterlijke, concordante weergave van die Hebreeuwse letters — van de Griekse letters zeg ik, maar ik bedoel de woorden. Dat wil zeggen dat dit woord 'huis', dat we wel kennen van Bethlehem, altijd zoveel als mogelijk concordant met 'huis' vertaald zal worden.

In een vertaling zie je vaak, of tenminste regelmatig, dat men concessies doet aan de leesbaarheid of andere zaken, zoals de theologie bijvoorbeeld. En dan vertaalt men het opeens wat anders. Ik zeg dat even met een glimlach, maar zo leuk is het eigenlijk niet. Maar in zo’n concordante interlineair wordt ervoor gekozen om zoveel als mogelijk hetzelfde Hebreeuwse woord met hetzelfde Nederlandse woord weer te geven. We waren aan het einde van het vers gekomen.

Het Wezenlijke Verschil Tussen Eeuw (aion) en Eeuwigheid ↑ hoofdstukken

Die zal Mijn naam een huis bouwen. Ik zal de stoel van zijn koninkrijk, de troon van zijn koninkrijk bevestigen tot in eeuwigheid, zeggen de vertalingen. Maar het is tot aan, tot in de... wij moeten daar een lidwoord voor zetten, maar tot in de aion, tot in de aion. En een aion — ik ga er nu niet te diep op in — dit is overigens gewoon een Nederlands woord. Misschien heeft u het nog nooit gehoord, maar de betere, wat uitgebreidere woordenboeken kennen dit woord wel: aion, met of zonder 'a'-tje. Soms wordt het gewoon als eon geschreven, maar het betekent een tijdperk; een tijdperk met een begin en een einde.

Waarom zeg ik dat? Omdat het precies het tegenovergestelde is van wat in de vertaling staat. In de vertaling staat namelijk 'eeuwigheid', en dat heeft geen begin en geen einde. Dan zouden alle alarmbelletjes moeten gaan rinkelen. Als we kijken in het Nieuwe Testament, dan heeft het Hebreeuwse woord *olam* daar een equivalent, een Grieks equivalent. Dat is het woord *aion*, met een 'i'. Dat is een Grieks woord en daar wordt het dan ook vertaald met 'eeuw' en 'eeuwigheid', maar ook met 'wereld'. "Zie, Ik ben met u alle dagen tot aan de voleinding van de wereld." Dat is het laatste vers van Mattheüs. Maar als men het consequent vertaald had, had men moeten zeggen: "Zie, Ik ben met u alle dagen tot aan de voleinding van de eeuwigheid." Dat kan natuurlijk niet, want een eeuwigheid heeft geen einde.

Dus er is nogal wat mis in die vertalingen. Nu ga ik aan klantenbinding doen, want ik wil het daar over twee weken over gaan hebben. Dat is de teaser voor de komende Bijbelstudie. We komen het straks nog een keer tegen in het schriftgedeelte, ik noem het nu alleen. Maar ja, het is wel een... hoe moet ik dat nou zeggen? Ik wil het altijd netjes houden natuurlijk, dat wil ik ook graag, maar er is wel een zootje van gemaakt als je naar deze woorden gaat kijken. Er is heel veel theologie aan opgehangen. Daar moeten we het echt eens over gaan hebben, en vrij uitgebreid ook. Daar heb ik de volgende keren voor gereserveerd.

Ik heb nog zitten twijfelen of ik dat nu ging doen of de volgende keer, maar ik had nu zoiets van: ik wil eerst die lijn van Abraham, Izak en Jakob eens doortrekken naar David en naar het Nieuwe Testament. Ik wil nog even die lijn vasthouden voordat ik dit uitstapje maak. Maar dit is wel een zeer belangrijk uitstapje. Want of het woord nu 'wereld', 'eeuw' of 'eeuwigheid' betekent, daar hangt wel wat vanaf. Eeuwig wel of eeuwig wee bijvoorbeeld; is dat tijdelijk, een tijdperk? Of is dat een eindeloos verhaal en dus een hopeloos verhaal? Nou, tot zover over de aionen. Volgende keer gaan we daar dus tamelijk uitgebreid op in, voor zover dat kan op één avond.

God zou het huis van David bouwen en dat zegt Hij hier ook. "Die zal Mijn naam," vers 13, "die zal Mijn naam een huis bouwen en Ik zal de stoel van zijn koninkrijk bevestigen tot in de eeuw." We vinden dat koningshuis van David bijvoorbeeld in het Nieuwe Testament ook genoemd, waar de Heere Jezus Christus Zich aandient als de Zoon van David. En er wordt dan ook gezegd dat Jozef, Zijn vader — Zijn wettige vader — ook opging van Galilea (Lukas 2 vers 4), uit de stad Nazareth naar Judea, tot de stad Davids, die Bethlehem genaamd wordt, omdat hij uit het huis en het geslacht van David was. Hij was dus uit die familie, uit dat koningshuis. Een mooi woord daarvoor is dynastie.

We gaan dat straks ook nog zien in Mattheüs 1 bijvoorbeeld, waar een geslachtsregister van de Heere Jezus staat. Daar wordt Hij dan ook genoemd: de Zoon van David. Daar vinden we die hele lijn van die troonopvolgers, want daar gaat het uiteindelijk om: opvolgers op die troon van David. En de Heere Jezus Christus was de wettige troonopvolger van koning David, deze koning David waarover we lezen in 2 Samuël 7. En Jozef was dat dus ook, als de vader van Jezus.

Vers 14: "Ik zal hem zijn tot Vader en hij zal Mij zijn tot zoon." Ik lees nog even verder: "dewelke, als hij misdoet, zo zal Ik hem met een mensroede en met plagen der mensenkinderen straffen." Dat tweede gedeelte is wellicht wat lastiger toe te passen op de Heere Jezus Christus, maar van dat eerste gedeelte staat er: "Ik zal hem zijn tot Vader en hij zal Mij zijn tot zoon."

Christus als de Beloofde Zoon in Hebreeën 1 ↑ hoofdstukken

Daarvan kunnen we met de volle 100% zekerheid zeggen dat het over Christus gaat, want het is de schrijver van de Hebreeënbrief die dit vers aanhaalt. Als het gaat over Christus in Hebreeën 1 – dit is de opening van de brief – daar wordt gesproken van de Zoon. God spreekt in deze laatste dagen tot ons in de Zoon, terwijl Hij voortijds gesproken had door de profeten, zoals David. Maar Hij spreekt in deze laatste dagen tot de Zoon en de schrijver van de Hebreeënbrief legt uit dat deze Zoon voortreffelijker is.

De Statenvertaling heeft geloof ik 'het voortreffelijke'. Letterlijk staat er 'beter'. Hier staat 'machtiger', zoveel machtiger geworden dan de engelen. De Zoon heeft een hogere positie ontvangen dan de engelen. Ik heb het woordje 'beter' even veranderd. Dat doe ik niet met elk woord waarvan ik vind dat het beter vertaald had kunnen worden, maar 'beter' is een sleutelbegrip in de Hebreeënbrief, omdat dat volgens mij een keer of veertien voorkomt. Een beter verbond, een beter dit, een beter dat; zoek ze maar eens op met een concordantie. Maar hier gaat het over de Zoon die beter geworden is dan de engelen. Verderop in de brief gaat het erover dat Hij beter is dan Mozes en een hoger priesterschap heeft ontvangen dan Aäron. Al die dingen van het oude verbond worden vergeleken met Christus. Hij wordt vergeleken met de zaken van het oude verbond, die slechts een schaduw van Hem zijn, een voorafschaduwing.

Maar hier wordt gezegd: 'zoveel beter geworden dan de engelen, als Hij een uitnemender naam boven hen als erfdeel' – als aandeel – 'ontvangen heeft'. Immers, tot wie van de engelen heeft Hij ooit gezegd (dat zegt Hij in Psalm 2): 'Mijn Zoon zijt Gij, Ik heb U heden verwekt'? En wederom, of nog een keer, oftewel: ik haal nog een schriftplaats aan: 'Ik zal Hem tot Vader zijn, en Hij zal Mij tot Zoon zijn'. Nou, dat is dus die schriftplaats uit 2 Samuël 7 vers 14. En daarvan zegt de schrijver van de Hebreeënbrief – waarvan ik denk dat het Paulus was – dat dit over Christus gaat. Deze schriftplaats in 2 Samuël 7 spreekt van Christus de Zoon, die beter is geworden dan de engelen. Hij heeft namelijk als Zoon de naam gekregen boven alle namen – dat is weer een ander schriftgedeelte – maar hier staat dan dat Hij een uitnemender naam heeft ontvangen.

Bij een naam moet je niet per se denken aan de naam Jezus, maar ik denk dat je eerder moet denken aan een naam als titel. Want het gaat hier over de Zoon, en 'Zoon' is een titel, net als 'erfgenaam'. Dat is ook een naam; als wij zeggen 'dat is een man van naam', dan hebben we het niet over iemands naam, maar over iemands positie of de titel die hij heeft.

Dan vers 14b. De Statenvertaling heeft: 'dewelke, als hij misdoet', en dat kunnen we wellicht niet zo makkelijk op Christus betrekken, want Hij heeft niets misgedaan. Hij heeft niet gezondigd. De concordante weergave heeft 'in verdorven handelen van hem' of 'in zijn verdorvenheid'. Ook dat is natuurlijk erg lastig op Christus toe te passen zo op het eerste gezicht, want Hij deed niets mis, Hij was niet verdorven. Maar we vinden wel in de Schrift dat de Heere Jezus Christus Zich vereenzelvigt met Zijn volk. Ook verschillende typen – nu we het toch over typen hebben – verschillende typen van Christus doen dat. Daniël, die schuldbelijdenis doet voor zijn volk, ook als type van Christus, als middelaar tussen God en mensen.

Maar we lezen ook in de Schrift dat de Heer voor ons tot zonde gemaakt is; 2 Korinthiërs 5 is dat. Dus Hij is voor ons tot zonde gemaakt, Hij is gestorven voor onze zonden. We lezen zelfs – Romeinen 8 is dat – dat Hij kwam 'in gelijkheid', de Statenvertaling zegt 'in gelijkheid des zondigen vleses'. Dus in de gelijkenis van zondig vlees kwam Hij; Hij heeft Zichzelf ontledigd en de gestalte van een dienstknecht aangenomen, van een slaaf. En het loon van de zonde is de dood. Het is niet het onderwerp, dus ik ga er wat snel doorheen, maar ik wil die dingen toch genoemd hebben. Dat het toch wel op Christus toe te passen is, dat is eigenlijk wat ik wil zeggen. Zijn verbrijzeling behaagde God ook, dat zien we in Jesaja 53. En Hij is 'met de overtreders geteld geweest', ook zo’n tekst. Dus in positie is Hij wel degelijk de... Je moet altijd je woorden wegen natuurlijk als je zulke dingen zegt, maar Hij is wel de weg gegaan van een zondaar en Hij is aan Zijn eind gekomen als een zondaar. Hij kwam in gelijkheid van zondig vlees, enzovoorts. Nou ja, dat ter overdenking.

Vers 15: 'Maar' – of gewoon 'en', het is een voegwoord – 'Mijn goedertierenheid zal van hem niet wijken, gelijk als Ik die weggenomen heb van Saul, die Ik van voor uw aangezicht heb weggenomen'. En: 'Uw huis zal bestendig zijn en uw koninkrijk voor u tot in eeuwigheid' – tot in de eeuw. 'Voor uw aangezicht; uw troon zal vast zijn in eeuwigheid'. In de eeuw... we zagen de vorige keer dat aan Abraham een land werd beloofd, tot in eeuwigheid. Nou, ik durf dat zo al te stellen: Abraham had nog nooit gehoord van een 'eeuwigheid'. Hij had wel gehoord van een 'eeuw', een aion, een toekomend tijdperk waarin hij zou opstaan. Daar hebben we het de vorige keer ook over gehad.

Maar hier staat dat God David een koningshuis zou bouwen tot in de eeuw, tot in die toekomende eeuw. Dat is een term die u kent uit de Schrift. We leven nu in de tegenwoordige boze eeuw, de tegenwoordige boze aion. Niet de tegenwoordige boze eeuwigheid; nee, de tegenwoordige boze aion. Dit tegenwoordige boze tijdperk zal opgevolgd worden door de toekomende aion, namelijk een aion waarin niet de god van deze eeuw regeert – namelijk satan – maar waarin Christus zal regeren. Nou ja, ik praat daar graag verder over, maar dat gaan we dus echt de volgende keer doen. Ja, God zou David een huis bouwen; een koningshuis tot in de eeuw. Nou, die belofte zien we hier. De belofte is natuurlijk van toepassing op Salomo, maar in de hoogste en eerste instantie op de Heere Jezus Christus.

Het Koninkrijk van de Hemelen in Daniël 2 ↑ hoofdstukken

Laten we naar Daniël gaan. Ik heb nogal wat meer Schriftplaatsen waarin die belofte aan David gegeven wordt en waarin daarover gesproken wordt. Ik zeg altijd: zoek eens met behulp van die tekstverwijzingen de andere Schriftplaatsen op, dan komt u ze vanzelf al tegen en dan kom je vaak al een heel eind. 2 Samuël 23 is bijvoorbeeld zo’n Schriftplaats waar ook die belofte aan David een verbond wordt genoemd. Het verbond met Abraham kennen we allemaal, maar ook de beloften aan David worden een verbond genoemd.

Nou, hier had ik me al voor geëxcuseerd. Daniël 2 en in Daniël is ons onderwerp het Koninkrijk van de hemelen. In Daniël wordt God de 'God des hemels' genoemd, oftewel de God van de hemel. Ik heb niet gekeken hoe de Herziene Statenvertaling dat weergegeven heeft, maar ik kan me zo voorstellen dat ze daar wel 'de God van de hemel' van gemaakt hebben. Bijvoorbeeld in Daniël 2 vers 37 lezen we over de God des hemels. Ik weet niet in hoeverre u het boek Daniël kent, maar we lazen zojuist in Samuël de belofte aan David dat hem een koningshuis gegeven werd. Maar aan het koningshuis van David is in Daniël Juda in ballingschap, dus er is geen koningshuis van Juda. In Daniël gaat dat koningschap naar Babel. We lezen dan ook diverse visioenen, dromen en beelden van opeenvolgende wereldrijken met als hoofdstad niet Jeruzalem, zoals aan David was beloofd, maar Babel.

Dat boek Daniël beschrijft hoe het koninkrijk weer terechtkomt bij de laatste erfgenaam, Christus. Het is nu weg bij Juda, het is naar Babel gegaan. Het boek Daniël beschrijft hoe dat weer terug gaat komen bij Jeruzalem, bij dat koningshuis van David en dus bij Christus. Uiteindelijk komt dat weer terecht bij de Zoon van David. We vinden in Daniël 2 – dat is tamelijk bekend, echt een zondagsschoolverhaal – een droom van Nebuchadnezzar van een groot beeld: een hoofd van goud en nog wat andere metalen in dat beeld, zoals zilver, koper, ijzer en ook ijzer en leem. Vervolgens zegt Daniël tegen Nebuchadnezzar – want het was zijn droom en ik ga er maar vanuit dat u de geschiedenis kent: "U bent dat gouden hoofd. U bent als heerser van dit wereldrijk dat gouden hoofd en na u zal een ander koninkrijk opstaan, en daarna weer een ander," enzovoorts.

Maar we lezen dan in vers 44 dat dat beeld verpulverd wordt door een steentje dat van de berg af rolt. Het wordt steeds groter, verpulvert en vermaalt het beeld en die steen vervult de gehele aarde. In vers 45 – dan maak ik natuurlijk een hele grote sprong in dat hoofdstuk – wordt de uitleg van die steen gegeven. Maar in vers 44 wordt de daadwerkelijke uitleg gegeven en daar staat dan ook: "In de dagen van die koningen..." Het gaat over de koningen van het laatste wereldrijk waarover zojuist gesproken is, de tien tenen. Ik kan natuurlijk niet op al die details ingaan, dus wellicht dat daar wat blijft hangen, maar in ieder geval: in de dagen van die koningen, de koningen van dat laatste wereldrijk, zal de God des hemels een koninkrijk verwekken dat in der eeuwigheid niet zal verstoord worden. Dat koninkrijk zal aan geen ander volk overgelaten worden. Het zal al die koninkrijken vermalen en er een einde aan maken, maar het zal zelf in alle eeuwigheid bestaan. Voor de aeonen zal dat koninkrijk bestaan.

Hier wordt dus uitgelegd wat die steen is die naar beneden rolde van die bergen en die dat beeld, wat een uitbeelding is van al die wereldrijken die elkaar zouden opvolgen, verpulvert. Die steen verpulvert en vermaalt al die wereldrijken en vervult de gehele aarde. Hier wordt uitgelegd dat die steen een koninkrijk is. Die steen is dus een koninkrijk dat tot in de aion, in de eeuwigheid, niet zal verstoord worden. Maar hier gaat het erover dat de God des hemels – letterlijk staat er de God van de hemelen – een koninkrijk zou verwekken. Hoe heet een koninkrijk dat verwekt wordt door de God van de hemelen? Dat heet het Koninkrijk van de hemelen. Ik zeg dat maar vast omdat we straks die term in het Nieuwe Testament ook tegenkomen: in de dagen van die koningen zal de God van de hemelen een koninkrijk verwekken dat tot in de aion niet zal verstoord worden.

En God zal dat ook verwekken; ook hier weer zo'n verborgen aanwijzing dat het tot stand komt door opstanding. Letterlijk staat er ook zoiets als 'oprichten'. Want die steen, die rots, die vinden we talloze keren in de Schrift, dat is natuurlijk Christus. Denk aan de steen waar Jacob zijn hoofd op legde; hij legde zijn hoofd te ruste op de steen. Als je Hem kent, dan heb je rust, dan kun je je hoofd te ruste leggen. Ook je denken, wat zich in het hoofd afspeelt, kan dan tot rust komen. Dat zou daar zijn bij Christus; dat zou op die rots gebouwd zijn, op die rots gelegen. Maar we hadden het net over David en die had ook stenen: vijf. Daarmee velde hij de reus. Dus ook die steen of de rots komen we echt talloze keren tegen in de Schrift. De steen die door de bouwlieden verachtelijk was en een plaats was ontzegd, dat is Christus; dat zegt de Schrift ook onomwonden. Hier wordt dus dat koninkrijk aangekondigd dat al die wereldrijken met Babel als hoofdstad teniet zal doen. Dan wordt er ook gezegd dat het koninkrijk aan geen ander volk overgelaten zal worden. Dat is ook weer een verwijzing dat het een Israëlitisch koninkrijk is, maar dat ga ik u straks laten zien in Daniël 7. Dat koninkrijk zal al die koninkrijken vermalen en tenietdoen. Laten we nog maar gelijk...

Het Visioen van de Mensenzoon in Daniël 7 ↑ hoofdstukken

We bladeren door naar Daniël 7. Daar vinden we ook weer een droom of een visioen van Daniël zelf. Dit keer gaat het over vier dieren. Geen metalen, maar dieren: een leeuw, een beer, een luipaard en het vierde was een verschrikkelijk, gruwelijk en monsterachtig dier. We vinden de beschrijving van die dieren overigens ook weer terug in Openbaring 13.

Ik haak even aan bij vers 13. Daar staat: "Verder zag ik in de nachtgezichten" — oftewel zijn droom of het visioen, hoe je het maar wilt noemen — "en zie, er kwam een met de wolken des hemels als eens mensenzoon. En hij kwam tot de Oude van dagen en zij deden hem voor dezelfde naderen." Kijk, die Oude van dagen, dat is God. Dat is wel duidelijk uit de geschiedenis, denk ik. Daarom wordt Hij ook vaak zo afgebeeld als een oude man met grijs haar. Er staat ook een omschrijving van Hem bij in vers 9. Maar ik wil er toch op wijzen dat er bij die term 'Oude van dagen' eigenlijk letterlijk iets heel anders staat. Er staat zoiets als de 'Verplaatser van dagen' of de 'Overzetter van dagen'.

Wij leven nu in wat ik net de boze aion noemde, maar de Schrift noemt het bijvoorbeeld ook de 'dag des mensen'. Het tijdperk waarin de mens regeert en waar mensen elkaar oordelen. Maar er zal een tijd komen dat de dag des mensen ten einde komt en dat de dag des Heren aanbreekt. Ik denk dat de term 'Overzetter' of 'Verplaatser van dagen' daar naar verwijst, want daar gaat het in dit schriftgedeelte ook over: het einde van al die aardse koninkrijken en het begin van een koninkrijk vanuit de hemel.

"Ik zag in de nachtgezichten en zie, er kwam een met de wolken des hemels als eens mensenzoon." Dat is natuurlijk ook weer een verwijzing naar Christus, de Zoon des mensen. "En hij kwam tot de Verplaatser, de Overzetter van dagen, en zij deden hem voor dezelfde naderen. En hem werd gegeven heerschappij en eer en het koninkrijk." Aan Christus wordt heerschappij, eer en het koninkrijk gegeven. Dat koninkrijk, dat in dit visioen door allerlei dieren werd uitgebeeld en bij aardse koninkrijken terecht was gekomen, komt hier bij Christus terecht. Er staat dat alle volken, natiën en tongen Hem eren zouden. Zoals tegen Abraham gezegd was: "In u zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden." Zijn heerschappij is een eeuwige heerschappij, een heerschappij van rechtsmacht van de aion, van de eeuw, die niet vergaan zal en Zijn koninkrijk zal niet verdorven worden. Dat koninkrijk komt met de wolken van de hemelen, dus het komt ook hier weer uit de hemel, maar het bevindt zich wel degelijk op aarde. Alle volken, natiën en tongen zouden Hem eren. Zijn heerschappij is een heerschappij voor de aion.

In vers 17 vinden we nog een beschrijving. Ik lees even mee vanaf vers 17: "Deze grote vier dieren, die vier zijn, zijn vier koningen die uit de aarde opstaan zullen." Ik beweerde misschien al iets te voorbarig dat die dieren koninkrijken uitbeelden, maar hier staat het letterlijk: het zijn koningen. Een koning is een koning omdat hij een koninkrijk heeft. Zij zullen uit de aarde opstaan. En dan vers 18: "Maar de heiligen der hoge plaatsen zullen het koninkrijk ontvangen en zij zullen het rijk bezitten tot in eeuwigheid der eeuwigheden." Nou weet ik niet wat eeuwigheden zijn, en dat het dan ook nog in het meervoud kan, maar ik zeg dat wat cynisch omdat ik het nu al erg vaak tegenkom in al deze schriftplaatsen. Letterlijk staat er echter: "Zij zullen het rijk bezitten tot in de aion," of "tot aan de aion van de aionen." En de aion van de aionen is een tijdperk dat uitsteekt boven al die andere tijdperken. Zoals wij de uitdrukkingen kennen 'de Heer der heren', 'de Koning der koningen' en 'het Lied der liederen', zo is dit de aion van de aionen: de meest uitnemende, de belangrijkste aion, het belangrijkste tijdperk.

"De heiligen der hoge plaatsen" — letterlijk staat er gewoon de heiligen van de Allerhoogste. Heiligen zijn natuurlijk gelovigen; gelovigen worden in de Schrift heiligen genoemd. Hier vinden we de heiligen van de Allerhoogste, en dat is in de eerste plaats Israël. Daniël is namelijk een boek van een profeet voor het Joodse volk. Dat vinden we in misschien wel het bekendste schriftgedeelte uit Daniël, de profetie van de zeventig weken. Wanneer Daniël dat visioen ontvangt, wordt er gezegd: "Zeventig weken zijn bestemd, zijn afgezonderd over uw volk en over uw heilige stad." Over het Joodse volk en over de heilige stad, en dat kan maar één stad zijn: Jeruzalem. Dit volk wordt bijvoorbeeld ook in Exodus een heilig volk genoemd. Exodus 19 vers 5 zegt: "Gij zult mijn eigendom zijn uit alle volken. Gij zult mij een priesterlijk koninkrijk en een heilig volk zijn." Een afgezonderd volk. Dit zijn de woorden die Mozes tot de kinderen Israëls spreken moest. Ik heb hier een tweetal schriftplaatsen genoemd, maar dat rijtje kunnen we aanvullen tot tientallen.

Israël is dus een heilig volk en het wordt hier ook een priesterlijk koninkrijk genoemd. Daar gaat het ook over in Daniël 7. De heiligen van de Allerhoogste zullen dat koninkrijk ontvangen en zij zullen het rijk bezitten tot in de aion van de aionen. Dat betekent ook dat het koninkrijk waar de Messias op de troon zal zitten in Jeruzalem, een Israëlitisch wereldrijk zal zijn. En het zal priesterlijk zijn: een priesterlijk koninkrijk. Want uit Sion zal de wet uitgaan, zegt Jesaja 2 bijvoorbeeld; het woord des Heren uit Jeruzalem. In dit volk en in hun aartsvaders zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden. Dat kun je wel zeggen als uit Sion de wet zal uitgaan — de Torah, de godsonderwijzing — en het woord des Heren uit Jeruzalem. In de profeten lees je dat de volken ook zullen optrekken naar Jeruzalem. Dat zal een Israëlitisch wereldrijk zijn.

De laatste schriftplaats voor de pauze is vers 27 van hetzelfde hoofdstuk. Hier wordt het nog een keer gezegd: "Het rijk en de heerschappij en de grootheid der koninkrijken onder de ganse hemel zal gegeven worden aan het volk van de heiligen van de Allerhoogste." Wiens rijk een eeuwig rijk — een rijk van de olam, van de aion — zijn zal, en alle heerschappijen zullen Hem eren en gehoorzamen. De Concordante Weergave spreekt hier over de koninklijke rechtsmacht over het rijk, de heerschappij en de grootheid van de koninkrijken onder de gehele hemelen. Hoe heet zo’n koninkrijk? Ik zeg het maar weer: dat heet het Koninkrijk van de hemelen. Is dat een koninkrijk ín de hemel? Daar heb ik het nog niet echt over gehad, en als ik dat van tevoren had gezegd, was dat wellicht wat voorbarig geweest. Maar zoals we dat nu lezen, is het een koninkrijk op aarde, precies zoals dat letterlijk beloofd was aan David. We zien dat op het moment dat het koningschap van Juda is afgenomen en aan Babel is gegeven, het uiteindelijk weer terugkomt bij het rechtmatige koningshuis. Dan wordt het een Israëlitisch rijk, een priesterlijk koninkrijk zoals dat voorzegd is in de profeten. Ik weet dat de term 'het Koninkrijk der hemelen' altijd vergeestelijkt wordt, alsof het een rijk...

De Koninklijke Troonopvolging in Matthéüs 1 ↑ hoofdstukken

We gaan weer verder. Ik weet niet hoe u dat heeft, maar toen ik wist dat ik hier bijbelstudies zou gaan geven, dan is de verleiding altijd wel echt groot om meteen bij de zaken te beginnen die rechtstreeks aan ons geschreven zijn. Waarvan we weten dat ze rechtstreeks aan ons geschreven zijn, en dat zijn in eerste instantie specifiek de brieven van de apostel Paulus. Paulus is de apostel der heidenen, de leermeester der heidenen, de leermeester van de natiën in een tijd waarin God handelt zonder onderscheid. Er is geen onderscheid tussen Jood en Griek, tussen Jood en heiden, maar Hij verzamelt Zich een volk uit de heidenen voor Zijn Naam.

In onze tijd zijn deze brieven en deze boodschap van Paulus actueel. Ik weet niet of het u opgevallen is, maar dat is nu juist waar we het nu niet over hebben. Wellicht heeft u zoiets van: "Waarom hebben we het er dan over?" Juist als je zicht krijgt op hoe deze dingen zijn – de beloften aan Israël en de vervulling daarvan – dan krijg je ook een veel beter zicht op die boodschap van Paulus; die boodschap die rechtstreeks aan ons gericht is. Maar we gaan uiteindelijk echt wel terechtkomen bij Paulus. Ik weet niet of dat voor de zomer nog gaat gebeuren, of dit jaar zelfs nog, dat weet ik eigenlijk nog niet.

Maar om het contrast te schilderen, en ook de andere kant van – dat is niet helemaal een juiste term in dit verband – maar de andere kant van het verhaal, de andere kant van de medaille te laten zien en die lijn in de Schrift te volgen met de beloften zoals we die gezien hebben aan Abraham, Izak en Jakob, en de beloften aan David. Ik heb hier Matthéüs 3 op de dia staan, maar ik ga eerst even naar Matthéüs 1. En in Matthéüs 1, dat heb ik al aangehaald, vinden we een geslachtsregister. Dat is niet helemaal het juiste woord denk ik, want het is meer een lijst van troonopvolgers.

Maar dit is Matthéüs 1 vers 1. Daar staat in de Statenvertaling: "Het boek des geslachts van Jezus Christus, de zoon van David, de zoon van Abraham." Dus daar vinden we die beiden die we tot nu toe wat dichter bezien hebben: Abraham, de aartsvader, en de koning David. Hier wordt dan ook een geslachtsregister, een lijst van troonopvolgers gegeven van het huis van David. Die beloften aan David hebben dus ook alles te maken met de belofte aan Abraham. In ieder geval legt dit vers die link. En we vinden in Matthéüs 1 dan een lijst van erfgenamen op die troon.

Nou, daar ga ik nu niet helemaal doorheen. We zien Abraham, Izak, Jakob. Dan begint het allemaal wat ingewikkelder te worden met Juda. Faris en Zara staat er in de Statenvertaling, Peres en Zera worden ze genoemd. Genesis 38, een bijzondere geschiedenis. Uiteindelijk komt het in vers 17 uit: "Alle geslachten dan van Abraham tot David zijn veertien geslachten; en van David tot de Babylonische overvoering zijn veertien geslachten; en van de Babylonische overvoering tot Christus zijn veertien geslachten."

Dat wil zeggen bij elkaar dus 42 geslachten tot op de Messias, tot op Christus. En voor de fijnproevers zeg ik erbij dat we ook in Openbaring een 42 vinden: 42 maanden. En dat is dus inderdaad: na die 42 maanden zal de Christus Zich aandienen. Ik geef hem er zo even bij.

De Proclamatie van Johannes de Doper (matthéüs 3) ↑ hoofdstukken

Dan nu wel naar Matthéüs 3. In Matthéüs 1 hadden we dus het geslachtsregister en in Matthéüs 2 worden de wijzen uit het oosten beschreven. Maar in Matthéüs 3, daar komt Johannes de Doper op het toneel. Je moet weten dat het Matthéüs-evangelie — dat is vrij algemeen bekend — Jezus beschrijft als de komende Koning. Zoals Markus, Lukas en Johannes weer een ander aspect van de Heer Jezus Christus benadrukken. In die dagen — hoofdstuk 3 vers 1 — kwam Johannes de Doper, predikende in de woestijn van Judéa. Nou, hij preekte niet, dat staat er ook niet, maar hij proclameerde. Hij deed een aankondiging, hij had een mededeling en hij zei — dat staat ook in vers 2: "Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen."

Bekeert u. Dat woordje wat vertaald is met bekeren, is 'metanoia'. En 'noia' heeft met denken te maken, zoals 'paranoia'. Dat heeft ook met denken te maken, alleen zit je er dan naast, naast je denken, dus dat is niet goed. Maar 'metanoia' is een woord zoals 'metamorfose', een gedaanteverandering, een gedaanteverwisseling. Een metanoia is een verandering in denken. Oftewel, 'bezinnen' zou ons Nederlandse woord zijn. Maar ook omdenken, anders denken. U moet weten — maar dat ga ik niet uitgebreid onderbouwen, als u de evangeliën leest komt u er zelf ook wel achter — dat het Joodse volk op dit moment dat Johannes hier ten tonele verschijnt, toch wel tamelijk ver afgedwaald was van hun oorsprong. We vinden wel schriftgeleerden en farizeeën en leidslieden, maar de Heer zegt tegen hen: jullie volgen niet Gods Woord, Gods onderwijs, maar jullie hebben je eigen overleveringen. Jullie hebben de overleveringen van de vaderen en allerlei mensen die wij wellicht kerkvaders zouden noemen, volgde men na. Maar niet meer de Schrift. De Heer zegt dan ook: jullie hebben het Woord van God krachteloos gemaakt door jullie eigen inzettingen. Dus voor zover men godsdienstig was, hield men er eigen inzettingen op na.

En ja, mij valt elke keer weer op dat het wel lijkt of er op elke hoek van de straat ook drie zieken waren. Men was blind, doof of verlamd. En ook demonie, het uitdrijven van demonen vinden we regelmatig in de evangeliën. Dus daar was echt wel geestelijk iets aan de hand, het was niet goed. Daarom zegt Johannes dan ook: bekeert u, bezint u. Verander je denken, want het Koninkrijk der hemelen, het Koninkrijk van de hemelen is genaderd, is nabijgekomen. Over welk Koninkrijk hebben we het dan? Dat hebben we zojuist gelezen in Daniël. Ook in Samuël, de belofte aan David. Maar met name in Daniël, waar dat zo nadrukkelijk het Koninkrijk van onder de gehele hemelen genoemd wordt. Dat het een Koninkrijk vanuit de hemel is. Dat is de boodschap van Johannes de Doper.

Hij zegt dan in vers 3: "Want deze is het" — hij heeft het over zichzelf — "van dewelke" — van wie? Wat Johannes zegt is: het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen. De Koning komt eraan! Dat is eigenlijk de boodschap die hij proclameert. En Johannes is dan ook de wegbereider van Christus. Dat vinden we dan ook in de profetie uit Jesaja die hij aanhaalt: de stem des roependen in de woestijn, bereidt de weg des Heeren. Hij was Zijn wegbereider, maakt Zijn paden recht. Ik weet niet of u de profetie kent uit Jesaja 40, dat is ook een tamelijk bekend hoofdstuk. Dat gaat over de aankondiging van het nieuwe verbond. Er zou een nieuw verbond komen. Er staat dan ook: wat krom is zal recht gemaakt worden. Zoals hier: maakt Zijn paden recht. De heerlijkheid des Heeren zal geopenbaard worden. Nou, wie is die heerlijkheid des Heeren? Dat lijkt me wel duidelijk, dat is Christus. Johannes zegt dat bijvoorbeeld ook in dat andere Johannes-evangelie, in Johannes 1: "Het Woord is vlees geworden (...) en wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de Eniggeborene van de Vader." De heerlijkheid des Heeren zou geopenbaard worden en dat is de boodschap die Johannes hier dan ook brengt.

We vinden vervolgens in dit hoofdstuk de officiële aanvang van het optreden van Jezus. In vers 13 tot en met 17 wordt Hij gedoopt door Johannes. Daarom heet hij ook Johannes de Doper, hij doopte. En dan lezen we ook in vers 16, als de Heer Jezus gedoopt is, dat de hemelen geopend werden en dat de Geest van God neerdaalde op Hem als een duif. Zijn officiële zalving met de Geest — meer dan een voorafschaduwing daarvan — vindt hier plaats als uitbeelding, als type ook van Zijn opstanding. En dan klinkt er ook de stem uit de hemel die zegt: "Deze is Mijn Zoon, Mijn Geliefde, in Wie Ik Mijn welbehagen heb."

Deze is Mijn Zoon, Mijn Geliefde. Weet u hoe dat zou klinken als dat in het Hebreeuws gezegd zou worden? En ongetwijfeld heeft God Zelf hier Hebreeuws gesproken, maar heeft Matthéüs het in het Grieks opgetekend. "Deze is Mijn Ben, Mijn Zoon. Mijn David." Want David betekent 'geliefde'. En hier dient de Zoon van David Zich aan, om maar even ook de link te leggen met de David uit 2 Samuël. Nou, we vinden dan vervolgens, zodra de Heer Zijn officiële aanvang neemt — de officiële aanvang van het publieke optreden van de Heer zich aandient hier door Zijn doop — vinden we eigenlijk ook meteen daarna beschreven hoe het af zal lopen. Hier wordt de Heer verzocht door satan, en Hij, Die later het Woord Gods genoemd wordt — bijvoorbeeld in Openbaring — Hij verslaat hier de satan. Nou, dan weten we dus ook meteen hoe dat af zal lopen. Satan zal verslagen worden door het Woord van God, en Hij deed dat ook door te zeggen: "Er staat geschreven." Hij wees satan op het Woord van God. Nou, dan lezen we dus vervolgens in hoofdstuk 4 vers 17.

Jezus Verkondigt het Evangelie van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Vers 17 bevat woorden van een gelijke strekking als die van Johannes de Doper, alleen nu uit de mond van de Heer Jezus Zelf. Van toen aan is Jezus begonnen te prediken – ook weer hier: proclameren, aankondigen – en te zeggen: "Bekeert u" – ook hier hetzelfde: bezint u – "want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." De Koning dient Zich aan. Het Koninkrijk van de hemelen waar Daniël over sprak, dat koninkrijk vanuit of onder de hemel met een hemelse oorsprong en een hemelse heerschappij, dat dient zich hier aan. Dat proclameert de Heer Jezus; dat is Zijn boodschap. Hij is de komende Koning en Hij proclameert dat het Koninkrijk waarover de profeten hebben gesproken, hier nabij is gekomen. Zijn luisteraars wisten echt wel waar Hij het over had, voor zover ze de profeten kenden natuurlijk. Daar zei ik net al even iets over: voor zover ze zich het Woord van God lieten aanmeten en voor zover ze daarnaar luisterden, wist men heel goed waar de Heer het over had.

In vers 23 wordt dan gezegd... Het gaat hier dus ook weer over het Joodse volk. De Heer kwam tot het Joodse volk en Hij proclameert: "Het Koninkrijk van de hemel is nabijgekomen." Hij leerde dat in hun synagoge. Ik heb daar nog altijd de gedachte bij dat daar iets cynisch in zit: "in hun synagoge", zoals wij het kunnen hebben over onze kerk of onze gemeente. Ze hadden een eigenwillige godsdienst in hun synagoge. En Hij proclameerde het Evangelie van het Koninkrijk. Dat is het Evangelie waar we over lazen in Daniël 7: "En het Koninkrijk, de macht en de grootheid der koninkrijken onder de ganse hemelen zal gegeven worden aan het volk van de heiligen des Allerhoogsten." Dat Koninkrijk predikte Hij, en het Evangelie van het Koninkrijk hield in dat dit Koninkrijk nabijgekomen was; dat proclameerde Hij.

Daarbij genas Hij alle ziekten en alle kwalen onder het volk. Dat zijn pas genezingsbijeenkomsten! Alle kwalen en alle ziekten onder het volk werden genezen. Nu is de genezing op zich niet het hoofdontwerp, maar de genezing van zieken en dergelijke, zoals we die beschreven zien in de evangeliën – en later ook nog wel in Handelingen – zijn begeleidende tekenen van de komst van het Koninkrijk. De schrijver van de Hebreeënbrief zegt dat God daar getuigenis aan geeft. Laat ik Hebreeën 2 even opzoeken. Nu ik het opzoek, weet ik eigenlijk niet of ik dat wel moet doen, want dan moet je gelijk de volgende verzen er ook bij pakken. Het gaat er in ieder geval om dat dit woord in vers 3 door de Heer aan hen – aan ons – bevestigd is geworden door degenen die het gehoord hebben. En dat God aan dat woord van de apostelen getuigenis gaf door tekenen en wonderen en velerlei krachten en door de Heilige Geest toe te delen naar Zijn wil.

In Hebreeën 6 vers 5 worden dat "de krachten van de toekomende eeuw" genoemd – de toekomende aion. De toekomende aion is dat Messiaanse rijk, en die wonderen en tekenen zijn de krachten van die toekomende aion. Het zijn de krachten die de prediking en de proclamatie van de komst van het Koninkrijk begeleiden. Ik zeg nu wellicht wat meer dan ik direct waar kan maken, maar ook dat is een onderwerp waar we het misschien nog eens uitgebreider over moeten hebben. En zo vullen we ons jaar wel, volgens mij.

De boodschap in de evangeliën, dat is wat ik eigenlijk duidelijk wil maken. Vaak wordt die verdeling gemaakt tussen het Oude en het Nieuwe Testament: het Oude Testament zou dan voor Israël zijn en het Nieuwe Testament voor ons. Maar de boodschap in de evangeliën is nog steeds dezelfde als wat we vinden in bijvoorbeeld Daniël: de komst van een koninkrijk. En dat Koninkrijk der hemelen is, zoals we hebben gezien, in eerste instantie bestemd voor Israël. Het gaat om de belofte aan Abraham, Izak en Jakob. Volgens mij heb ik dit vers de vorige keer ook nog aangehaald.

De Zonen van het Koninkrijk in Matthéüs 8 ↑ hoofdstukken

In Mattheüs 8 vers 11 zegt de Heer: "Ik zeg u dat velen zullen komen van oosten en westen en zullen met Abraham, Izak en Jakob aanzitten in het Koninkrijk der hemelen." Als we dan verder lezen in vers 12, staat er: "En de kinderen des Koninkrijks zullen uitgeworpen worden in de buitenste duisternis; aldaar zal wening zijn en knersing der tanden." De kinderen des Koninkrijks zijn natuurlijk de kinderen van het volk Israël. Aan hen was dat koninkrijk beloofd en zij zijn ook in eerste instantie de kinderen, letterlijk de zonen en erfgenamen, van dat koninkrijk. Zij zouden een aandeel in dat koninkrijk ontvangen als zonen van het koninkrijk.

Het verband van dit vers is de geschiedenis van de hoofdman over honderd, van wie Jezus de dienstknecht op afstand geneest. Die hoofdman zei: "U hoeft helemaal mijn huis niet in te komen. Ik heb ook mensen onder mijn gezag staan en ik zeg: doe dit of doe dat, en ze doen het. U kunt ook gewoon zeggen: 'genees', en dan is hij ook genezen." De Heer zegt dan dat Hij zo'n groot geloof zelfs in Israël niet gevonden heeft. En dan zegt Hij in dit verband: "Ik zeg u dat velen zullen komen van oosten en westen en zullen met Abraham, Izak en Jakob aanzitten in het Koninkrijk der hemelen." Maar er zullen dus kinderen van het Koninkrijk zijn die buitengeworpen worden, uitgeworpen in de buitenste duisternis. De erfgenamen van de belofte, daar zullen er dus velen van geen deel hebben in het koninkrijk.

Ik weet wel dat dit vers vaak wordt aangehaald om te zeggen dat je naar de hel gaat als je niet gelooft. Die hel is dan een plaats van foltering waar vlammen je altijd pijnigen. Dat is natuurlijk raar; als er vlammen zijn, is het juist licht, terwijl het hier gaat over duisternis. Dus dat klopt al niet helemaal met elkaar. Maar de buitenste duisternis is in dit verband de plaats buiten het koninkrijk. De zonen van het koninkrijk zullen uitgeworpen worden buiten het koninkrijk, in de buitenste duisternis. Zij zullen in die toekomende aioon buiten het Koninkrijk van de hemelen zijn, waar Abraham, Izak en Jakob dus wel zullen aanzitten. En bijvoorbeeld die hoofdman over honderd die hier genoemd wordt ook, maar vele zonen van het koninkrijk dus niet. Ook hier wordt dus het verband gelegd tussen de beloften aan Abraham, Izak en Jakob en dat koninkrijk. Ook dat wil ik er maar mee gezegd hebben, dat moet ik dan ook nog even noemen.

Dan de knersing der tanden. Men zegt altijd dat die tanden knersen van de pijn, zoals dat in de hel zou zijn. Maar zoek het maar eens op: knersing der tanden is een uiting van boosheid of frustratie. Wanneer men de tanden knerst, is dat een teken van woede. Men doet dat bijvoorbeeld in Handelingen 7 tegen Stefanus, als hij een toespraak houdt voor de Joodse leidslieden, vrome godsdienstige mensen. Volgens mij op het moment dat Stefanus zegt: "Ik zie de hemelen geopend en de Zoon des mensen staan aan Gods rechterhand", trekken ze het niet meer. Dan knersen ze hun tanden tegen hem en dan stenigen ze hem. Dat is dus geen uiting van verdriet of van pijn, maar een uiting van boosheid. Knersing der tanden, nou ja, ook een onderwerp om nog eens over door te denken.

Evangelische Schriftplaatsen in Vogelvlucht ↑ hoofdstukken

Ik wil u in vogelvlucht een paar schriftplaatsen laten zien uit de evangeliën, waar nadrukkelijk gesproken wordt over het feit dat de boodschap voor Israël is. Dat wil ik nogmaals benadrukken, en daarbij ben ik verre van compleet. Dus als u daar meer schriftplaatsen bij wilt hebben, zoek dat dan op met verwijzingen of pak gewoon een concordantie en zoek op termen als 'volk', 'Israël', 'Joden' of 'Juda'. Dan komt u die schriftplaatsen vanzelf tegen. Ik blader nu gewoon even door de evangeliën om een aantal voorbeelden te geven.

Laten we kijken naar Mattheüs 2. Toen Jezus geboren was te Bethlehem, gelegen in Judea, in de dagen van koning Herodes, arriveerden er enige wijzen uit het oosten in Jeruzalem. Het is net kerst geweest, dus dat kan nog net — of moet ik zeggen Driekoningen? Zij zeiden: "Waar is de geboren Koning der Joden?" Zij zochten de Koning der Joden die Zijn koninkrijk zou komen oprichten, de Koning die later in Mattheüs 4 aankondigt: "Bezint u, want het Koninkrijk van de hemelen is nabijgekomen."

In Mattheüs 3 wordt de profetie van Jesaja 40 aangehaald. Wat wordt daar gezegd in dat bekende eerste vers? "Troost, troost Mijn volk." Daar gaat het dus over: het volk Israël en een troost die te maken heeft met het nieuwe verbond. Troost in de Schrift betekent vrijwel altijd dat er iets wordt weggenomen, maar dat je er iets beters voor terugkrijgt. Ik weet niet of ik dat overal hard kan maken, maar neem het voorbeeld van Izak. Als de moeder van Izak sterft, wordt hij vertroost door Rebekka. Hij krijgt haar ervoor in de plaats. Je raakt iets kwijt, maar je krijgt er iets beters voor terug. Het is overigens een beetje lastig om dat zo te zeggen met mijn eigen moeder hier in de buurt.

Jesaja is natuurlijk een profeet die zich richt tot Israël; Jesaja 1 vers 1 gaat specifiek over Juda en over Jeruzalem. De profetie die Johannes de Doper aanhaalt in Mattheüs 3 spreekt dus over 'Mijn volk' en over Juda en Jeruzalem. Dat stond te gebeuren, al lijkt mijn stem het nu een beetje te begeven. Ik ga gewoon wat harder praten, dan lijkt het nog wat.

In Lukas 1 vers 31 wordt door de engel Gabriël aan Maria aangekondigd: "En zie, gij zult bevrucht worden en een zoon baren en gij zult Zijn naam heten Jezus. Deze zal groot zijn en de Zoon van de Allerhoogste genaamd worden." Hij is de Zoon van de Allerhoogste, en Israël is het volk der heiligen van de Allerhoogste. Er staat: "En God, de Heere, zal Hem de troon van Zijn vader David geven." Ook hier zien we weer die troon van David. "En Hij zal over het huis van Jakob Koning zijn tot in de aionen, tot in de eeuwen." Er staat hier zelfs een meervoud. Als men dit met 'eeuwigheid' vertaald zou hebben, had men het nog als 'eeuwigheden' moeten vertalen. Maar de kern is: Hij zal over het huis van Jakob Koning zijn. Jakob kreeg later de naam Israël; het spreekt hier dus onomwonden over Israël, het huis van Jakob.

Verderop in Lukas 1 gaat het over Zacharias. Zijn vader werd vervuld met heilige geest en profeteerde: "Geloofd zij de Heere, de God van Israël, want Hij heeft bezocht en verlossing teweeggebracht voor Zijn volk." En Hij heeft een hoorn van redding voor ons opgericht in het huis van David, Zijn knecht. Een hoorn spreekt van koningschap; David werd immers ook gezalfd met olie uit een hoorn. Zoals Hij gesproken heeft door de mond van Zijn heilige profeten, die er van het begin van de wereld — ook hier staat weer 'vanaf de aion' — geweest zijn. U ziet hoe dat woord hier met 'wereld' vertaald wordt; als u er op let, gaat het u vanzelf opvallen. Het gaat in vers 71 om een verlossing van onze vijanden. "Onze vijanden," zegt Zacharias als Jood, "en van de hand van al degenen die ons haten." Lezen en je neus snuiten gaat trouwens niet goed samen. Hij deed dit opdat Hij barmhartigheid zou doen aan onze vaderen en gedachtig zou zijn aan Zijn heilig verbond en aan de eed die Hij aan Abraham, onze vader, gezworen heeft. Al deze voorbeelden rond de komst van de Heere Jezus wijzen op Hem als Koning voor Israël, als hoorn van redding en als verlosser van de vijanden van Israël.

Om u te laten zien dat dit aan het einde van het evangelie van Lukas niet veranderd is, kijken we naar Lukas 24. Daar zeggen de Emmaüsgangers in vers 21: "Wij hoopten dat Hij degene was die Israël verlossen zou." Zij wisten wel dat Hij de verlossing van Israël was, maar ze waren kwijt dat er op die derde dag iets moest gebeuren. Tenminste, dat geloofden ze niet. Jezus zegt tegen hen dat ze traag van hart zijn om te geloven al hetgeen de profeten gesproken hebben. Maar ook hier ziet u weer die verwachting van de Messias voor de verlossing van Israël. Hij zou Zijn koninkrijk oprichten, een Israëlitisch koninkrijk dat hen zou verlossen van hun vijanden.

Tot slot nog Johannes 1. Filippus vond Nathanaël en zei tot hem: "Wij hebben Hem gevonden van wie Mozes in de wet geschreven heeft, en de profeten: Jezus, de Zoon van Jozef, van Nazareth." Ook hier weer die verwijzing naar de voorzeggingen in Mozes en de profeten, zoals de Heere dat ook tegen de Emmaüsgangers zei. En Nathanaël antwoordt in vers 49 — en daar gaat het mij om: "Rabbi, Gij zijt de Koning Israëls." Dat was de verwachte Koning waar Daniël al van sprak, de Koning die zou zitten op de troon van Zijn vader David. Hij was de vervulling en de vervuller van die belofte. Dat was de verwachting: Hij kwam om Zijn koninkrijk op te richten. In het Oude Testament vinden we de beloften aan en voor Israël, en de komst van Jezus was de vervulling daarvan. De oudtestamentische beloften met betrekking tot koninkrijk en koningschap zouden in Hem vervuld worden. Hij is die beloofde Messias en dat Koninkrijk van de hemelen was met Zijn komst nabijgekomen. Het was een boodschap die in eerste instantie voor Israël bestemd was. Ik heb het beste voor het laatste bewaard als het om dit soort schriftplaatsen gaat.

Gezonden Naar de Verloren Schapen van Israël (matthéüs 10 & 15) ↑ hoofdstukken

Want ik heb nog twee schriftplaatsen, ook in Mattheüs, waar de Heere heel specifiek zegt dat die boodschap voor dat volk bestemd is. In Mattheüs 10 lezen we in vers 1 dat Jezus Zijn twaalf discipelen tot Zich geroepen heeft. Hij heeft hun macht gegeven over de onreine geesten om die uit te werpen en om alle ziekten en alle kwalen te genezen. Hier zien we ook weer die tekenen waardoor God medegetuigenis gaf aan de proclamatie van het Koninkrijk. De namen van de twaalf apostelen ga ik nu niet alle twaalf oplezen, maar ik lees verder in vers 5. Daar staat: "Deze twaalf heeft Jezus uitgezonden" – afgevaardigd staat er letterlijk. Het komt van het woord *apostellō*, waar we ons woord apostel van kennen; dat betekent een afgevaardigde. Deze twaalf heeft Jezus uitgezonden of afgevaardigd en hun bevel gegeven, zeggende: "Gij zult niet heengaan op de weg der heidenen en gij zult niet ingaan in enige stad der Samaritanen, maar gaat veel meer tot de verloren schapen van het huis Israëls. En heengaande predikt, proclameert, zeggende: Het Koninkrijk der hemelen is nabij gekomen." Ook hier weer dat Koninkrijk van de hemelen. Dat zou geproclameerd worden aan de verloren schapen van het huis van Israël. En dan vinden we in de volgende verzen ook weer die tekenen die de proclamatie, de prediking van het Koninkrijk, zouden begeleiden.

Tot slot wil ik nog gaan naar Mattheüs 15. Kijk, hier vinden we ook weer een geschiedenis waarin specifiek wordt gezegd dat de boodschap voor Israël is, maar waar ook alweer een doorkijkje is naar wat aan Abraham beloofd was. Aan Abraham, Izak en Jakob was beloofd dat in hen alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden en dat die zegeningen ook voor de heidenen zouden zijn. Maar de belofte was dat er een Israëlitisch wereldrijk, een Israëlitisch Koninkrijk zou komen, waardoor via Israël – via dat priesterlijke Koninkrijk – de andere volken gezegend zouden worden. Dat loopt dus altijd via Israël. Dat is deze boodschap; ik kom er straks nog wel even op terug.

In vers 21 van Mattheüs 15 lezen we: "En Jezus, vandaar gaande, vertrok naar de delen van Tyrus en Sidon. En ziet, een Kananese vrouw uit die landpalen komende, riep tot Hem, zeggende: Heere, Gij Zone Davids, ontferm U mijner! Mijn dochter is deerlijk van de duivel bezeten." Maar Hij antwoordde haar niet één woord. Nou, dat is opvallend, hè? Er loopt een vrouw achter Hem aan en de Heere, die we kennen als de Zoon van God, de komende Messias, die antwoordt deze Kananese vrouw met geen enkel woord. Zijn discipelen hebben er ook last van. Die komen bij Hem en bidden Hem, zeggende: "Laat haar van U, want zij roept ons na." Stuur haar weg, zeggen ze, want ze roept ons na. Dat is een beetje een gênante vertoning, daar komt het eigenlijk op neer. En dan zegt de Heere – Hij antwoordde en zei: "Ik ben niet gezonden dan tot de verloren schapen van het huis van Israël." Tot het huis Israëls. Ook hier weer: Hij is de komende Koning voor Israël. Ik ken het verhaal verder, dus ik lees nog even mee. Ze kwam, aanbad Hem en zei: "Heere, help mij!" En Jezus antwoordde en zei: "Het is niet betamelijk het brood der kinderen – de kinderen Israëls namelijk – te nemen en het de hondekens voor te werpen." En zij zei: "Ja, Heere, maar de honden eten ook van de brokjes die er vallen van de tafel van hun heer." Bekend, denk ik, hè? De hondekens. Zij zegt: dat brood is voor de kinderen Israëls, maar ik ben dan wel een Kananese vrouw, en heidenvolken worden honden genoemd, maar er vallen ook brokjes van de tafel. En dan antwoordde Jezus tot haar: "O vrouw, groot is uw geloof; u geschiede gelijk gij wilt." En haar dochter werd gezond van diezelfde ure.

Dus we zien hier ook dat, zoals ik al zei, ook gelovigen uit de natiën gezegend zouden worden. Maar in eerste instantie is de boodschap van het Koninkrijk, en het Koninkrijk van de hemelen, dat er een Israëlitisch wereldrijk zou komen; een Israëlitisch Koninkrijk met de Messias op de troon, de Zoon van David, Christus Jezus. Hij zou regeren vanaf de troon van David. In Hem zouden alle geslachten van de aardbodem gezegend worden, zoals dat ook aan Abraham beloofd was.

Wij leven nu in een andere tijd. Wij leven in een tijd waarin dat onderscheid er niet is. God verzamelt Zich een volk uit de heidenen, uit de natiën voor Zijn Naam, zonder onderscheid. En dat is een specifieke boodschap met een specifieke leermeester: de apostel Paulus. Daar gaan we het echt nog wel uitgebreid over hebben. Maar vanavond wilde ik iets duidelijk maken over dat Koninkrijk van de hemelen en wat daar nu eigenlijk de oorsprong van is. De oorsprong vinden we al in het Oude Testament; we vinden het al bij koning David en de zoon van David, Salomo. Dat wijst allemaal al vooruit naar Christus. We zien dat bevestigd door profeten zoals Daniël. De verwachting die zij hadden, die hadden ook gelovigen in de tijd van de evangeliën, toen de Heere Jezus Zich aandiende als de komende Koning van het Koninkrijk van de hemelen. Een boodschap specifiek voor Israël. Ik wil het hierbij laten.

📖 Categorie: Studies