7. wijn in de Bijbel: de beker van het nieuwe verbond

In de vorige blogs zagen we dat wijn een uitbeelding is van nieuw leven, van opstandingsleven. Ook zagen we hoe de Heer Jezus op de bruiloft te Kana water in wijn veranderde, als uitbeelding van het nieuwe verbond dat God met Israël zal sluiten.

Maar wijn komt ook voor bij een andere, bijzondere maaltijd. De avond voordat Jezus zou worden overgeleverd, vierde Hij met Zijn discipelen een Pesachmaaltijd, zoals dat door God aan Israël was voorgeschreven. Hij stelde geen nieuwe maaltijd in, maar onderhield een bestaande instelling en legde Zijn discipelen uit wat het brood en de drinkbeker uitbeeldden. Ze verwezen naar Hem en naar wat er zou gaan gebeuren: Zijn lijden, sterven en opstanding.

het bloed van het nieuwe verbond
Tijdens de Pesachmaaltijd neemt Jezus de drinkbeker, dankt en geeft deze aan Zijn discipelen. Hij zegt dat dit het bloed van het nieuwe verbond is, dat voor velen wordt vergoten (Matth. 26:27-28; Luk. 22:20).

Later schrijft Paulus hierover aan de Korinthiërs. Hij had van de Heer Zelf ontvangen wat hij aan hen overleverde over de betekenis van het brood en de drinkbeker (1 Kor. 11:23).

1 Korinthe 11 (naar ISA)
²⁵ Op dezelfde wijze ook de drinkbeker, na de maaltijd, zeggend: Deze drinkbeker is het nieuwe verbond in Mijn bloed. Doe dit, zo vaak als jullie die drinken, tot Mijn herinnering.

De wijn in de drinkbeker is een uitbeelding van Zijn bloed. Bij de offers werd het bloed opgevangen en op het altaar aangebracht, en bij bepaalde offers zelfs in het heiligdom gebracht. Het bloed werd dus niet zomaar weggedaan, maar had een bijzondere betekenis. Het bloed van die offers verwijst naar Christus, die Zijn bloed zou vergieten en zou sterven. Maar Hij zou niet in de dood blijven. God wekte Hem op uit de doden. Hij is de Levende, die de dood heeft overwonnen.

Daarvan is de wijn in de drinkbeker een prachtige uitbeelding. Het is geestrijk vocht, dat spreekt van nieuw leven, van het leven dat de dood heeft overwonnen.

een verbond met Israël
Het nieuwe verbond waarvan Jezus spreekt, is het verbond dat JAHWEH door Jeremia had aangekondigd. Zoals we eerder zagen, zal Hij dat sluiten met het huis van Israël en het huis van Juda (Jer. 31:31). Dat verbond wordt dus niet gesloten met de ecclesia, het lichaam van Christus. Wij hebben een andere, nog nauwere relatie met Hem: wij zijn Zijn lichaam.

Maar het nieuwe verbond wordt gekenmerkt door genade, vrede en de geest van God. En dat zijn zegeningen waarin wij nu al delen. De geest waardoor God Israël in de toekomst nieuw leven zal geven, is dezelfde geest die wij nu al hebben ontvangen: de geest van de opgewekte Christus.

Door Zijn dood en opstanding is de grondslag gelegd voor het nieuwe verbond. Hij heeft de dood overwonnen en daarmee het leven aan het licht gebracht dat ook Israël in de toekomst zal ontvangen.

de drinkbeker van de zegening
Paulus had eerder in zijn brief al over de drinkbeker gesproken.

1 Korinthe 10 (naar ISA)
¹⁶ De drinkbeker van de zegening die wij zegenen, is die niet de gemeenschap van het bloed van Christus? Het brood dat wij breken, is dat niet de gemeenschap van het lichaam van Christus?

Paulus noemt de beker hier de drinkbeker van de zegening. Het is een beker die spreekt van gemeenschap met Christus, van Zijn bloed en daarmee van Zijn leven. Brood en wijn zijn uitbeeldingen van de eenheid die wij in Hem hebben. Als gelovigen vormen wij samen één lichaam en delen wij in het leven van onze opgewekte Heer.

Heilig Avondmaal?
De gezamenlijke maaltijd, waarbij brood wordt gegeten en wijn wordt gedronken, is een uitdrukking van onze gemeenschap met Christus en met elkaar. Wij delen immers in het leven van onze opgewekte Heer. Maar hoe verhoudt deze maaltijd zich tot wat tegenwoordig het “Heilig Avondmaal” wordt genoemd? Daarover bestaan verschillende opvattingen. In de volgende blog zullen we onderzoeken wat de Schrift hierover zegt.

een overwinning op de dood
Paulus vervolgt zijn uitleg over de drinkbeker met een opmerkelijke uitspraak.

1 Korinthe 11 (naar ISA)
²⁶ Want zo vaak als jullie dit brood eten en de drinkbeker drinken, verkondigen jullie de dood van de Heer, totdat Hij komt.

Op het eerste gezicht lijkt dat vreemd. Waarom zouden we bij een feestelijke maaltijd de dood van de Heer verkondigen? Omdat wij niet verkondigen dat onze Heer gestorven is en nog steeds dood is. Integendeel. Wij verkondigen de dood van Hem die leeft. Hij stierf, maar God wekte Hem op uit de doden. Hij is de Eersteling van degenen die ontslapen zijn (1 Kor. 15:20). Zijn opstanding is de garantie dat uiteindelijk ook alle anderen levend gemaakt zullen worden (1 Kor. 15:22).

overwinningsbeker
Daarom is de drinkbeker geen teken van rouw, maar van overwinning. Ook wij kennen de beker als symbool van overwinning. Wie een sportwedstrijd wint, krijgt een beker uitgereikt: een overwinningsbeker. Hoeveel groter is de overwinning waarvan deze drinkbeker spreekt. Wij gedenken geen gestorven Heer, maar verheugen ons in de levende Heer, die de dood heeft overwonnen. En Zijn overwinning zal uiteindelijk volkomen zijn, wanneer ook de dood zelf tenietgedaan wordt (1 Kor. 15:26).

Dat is de betekenis van de drinkbeker. Een beker van zegening, van gemeenschap en van nieuw leven. Een beker die spreekt van de overwinning op de dood.

Brood en wijn hebben in de christelijke traditie een bijzondere plaats gekregen in de viering van het “Heilig Avondmaal”. Maar stelde Jezus tijdens Zijn laatste Pesachmaaltijd werkelijk een nieuw ritueel in? En wat bedoelt Paulus wanneer hij spreekt over de maaltijd van de Heer?

In de volgende blog zullen we onderzoeken wat de Schrift hierover zegt.

📖 Blogserie: Wijn in de Bijbel
Deel 2 van 8