de wonderbare spijzigingen

Twee verschillende ‘wonderbare spijzigingen’ vinden we beschreven in de evangeliën. Die van de vijf broden en twee vissen is waarschijnlijk de bekendste. Het unieke van deze geschiedenis, is dat deze in alle vier de evangeliën vermeld wordt. In dit wonder van Jezus worden dan ook fundamentele zaken geïllustreerd. Genoeg aanleiding om eens de details te bezien en onder de loep te nemen. En wat zijn de verschillen met die andere vermenigvuldiging van broden en vissen en waar spreekt het van?

Plaats studie: Urk
Datum: 5 mei 2019

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: De twee wonderbare spijzigingen in de evangeliën bevatten een diepe typologische betekenis over Gods handelen door de geschiedenis heen. De eerste spijziging, met vijf broden voor vijfduizend mannen, beeldt de huidige tijd van verborgenheid en genade uit waarin de natiën worden gevoed. De twaalf overgebleven manden wijzen vooruit naar het moment dat Israël weer geestelijk leven zal ontvangen. De tweede spijziging, met zeven broden voor vierduizend mannen na drie dagen, staat symbool voor het toekomstige herstel van Israël in het zevende millennium. Vanuit dit herstelde Israël zal het Koninkrijk zich uitbreiden over alle zeventig volkeren van de aarde, wat resulteert in wereldwijde overvloed en sabbatsrust.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 13, Mattheüs 14, Mattheüs 15, Marcus 6, Marcus 7, Marcus 8, Lukas 9, Johannes 4, Johannes 5, Johannes 6, 1 Korinthe 10, Efeze 2, Efeze 4, Hebreeën 1, Leviticus 23, Psalmen 23, Psalmen 121, Psalmen 123, Jesaja 35, Ezechiël 37, Hosea 6, Exodus 15

“De spijziging van de vijfduizend is een uitbeelding van onze tijd en deze tweede wonderbare spijziging is een uitbeelding van hoe in de toekomst Israël alsnog het leven zal ontvangen.”

Inleiding: de Twee Wonderbare Spijzigingen ↑ hoofdstukken

De wonderbare spijzigingen als onderwerp. Dat is een meervoud, want we vinden twee spijzigingen in de Schrift. Allereerst moet ik toch even zeggen: Lub heeft dit vers gelezen wat hier op dat broodplankje staat. Dat is een cadeautje dat ik kreeg van mijn broer en zijn vrouw voor mijn verjaardag. Dat was overigens niet de aanleiding dat ik dacht: daar moet ik eens een studie over geven. Ik had eigenlijk al bedacht dat ik eerst een studie over de wonderbare spijzigingen ging geven en toen dacht ik: oh, ik heb ook dat plankje nog natuurlijk. Ik vind het zonde om er brood op te snijden, dus hij ziet er nog wat nieuw uit. Hoewel het letterlijk natuurlijk niet zonde is om er brood op te snijden, want het doel van een broodplank is dat er brood op gesneden wordt. Je mist eerder het doel als je er geen brood op snijdt, maar ja, het is een mooi cadeau. Ik zei al tegen hem: "Ik wacht af waar je volgend jaar mee komt, de lat ligt hoog."

De wonderbare spijzigingen... ik denk dat jullie die geschiedenissen allemaal wel kennen. In ieder geval zijn ze bekend uit de kinderbijbels, de zondagsschoolverhalen of wat dan ook. Wij vinden in de Schrift twee wonderbare spijzigingen. Die eerste is met vijf broden en twee vissen. Dat brood wordt gebroken en die vissen worden gebroken; dat wordt verdeeld over vijfduizend mannen, lees je dan. Na deze wonderlijke broodvermenigvuldiging, zo wordt het ook wel eens genoemd, zijn er dan nog twaalf korven, twaalf manden met brood over.

Dan hebben we er nog één. Eigenlijk is het verhaal van de broodvermenigvuldiging hetzelfde, alleen wordt het daar gedaan met zeven broden en enkele visjes. Dat wordt verdeeld over vierduizend mannen en daar blijven dan zeven korven over. Waar vind je die wonderbare spijzigingen verhaald? De eerste, van die vijf broden en twee vissen – vijf broden en twee visjes nam een kleine jongen mee, zo leerde ik vroeger op de zondagsschool – die vind je in Mattheüs 14, Marcus 6, Lucas 9 en Johannes 6. Dat is dus in alle vier de evangeliën. Ik houd een kleine slag om de arm, maar volgens mij is dat uniek; volgens mij is dit de enige geschiedenis die je in alle vier de evangeliën vindt. Dat moet ons ook wel op het spoor zetten dat het een belangrijke geschiedenis is die belangrijke waarheden illustreert. Anders wordt hij niet in alle evangeliën verhaald en wordt er niet zoveel nadruk op gelegd. Die andere vinden we in Mattheüs 15 en Marcus 8.

Wat ik eerst wil doen, is die eerste geschiedenis bespreken. Dat is waarschijnlijk de bekendste. Mijn pointer doet het niet zo goed op dat scherm; zien jullie hem wel? Ja, zeker. Dan zie ik hem zelf wat minder waarschijnlijk. Maar ik wil deze wonderbare spijziging, die eerste, gaan bespreken en daarna ook de tweede nog kort. Als we de lijn van de eerste eenmaal te pakken hebben, dan is de tweede ook niet zo ingewikkeld meer. Ik wil het eerst even lezen en dat doe ik uit Johannes 6. Dat sluit mooi aan bij de woorden die Lub zojuist heeft gelezen. Ik lees Johannes 6 vers 1 tot 13. Lub heeft zojuist de geschiedenis van de discipelen op de zee van Galilea gelezen, dat Jezus in de storm tot Zijn discipelen komt. In de verzen die Lub las, wordt eigenlijk de uitleg gegeven op juist die wonderbare spijziging. Ik lees de geschiedenis eerst door en dan nemen we hem daarna rustig vers voor vers door.

"Hierna vertrok Jezus naar de overkant van de zee van Galilea, ofwel van Tiberias. En een grote menigte volgde Hem, omdat zij Zijn tekenen zagen die Hij deed aan de zieken. En Jezus ging de berg op en ging daar zitten met Zijn discipelen. En het Pascha, het feest van de Joden, was nabij. Toen Jezus dan de ogen opsloeg en zag dat een grote menigte naar Hem toe kwam, zei Hij tegen Filippus: Waar zullen wij broden kopen, zodat deze mensen kunnen eten? Maar dit zei Hij om hem op de proef te stellen, want Hij wist zelf wat Hij zou gaan doen. Filippus antwoordde Hem: Voor tweehonderd penningen brood is voor hen niet genoeg, zodat ieder van hen een beetje zou kunnen krijgen. Eén van Zijn discipelen, Andreas, de broer van Simon Petrus, zei tegen Hem: Hier is een jongetje dat vijf gerstebroden en twee visjes heeft, maar wat betekenen die voor zovelen? En Jezus zei: Laat de mensen gaan zitten. En er was veel gras op die plaats; dus gingen de mannen zitten, ongeveer vijfduizend in getal. En Jezus nam de broden en nadat Hij gedankt had, deelde Hij ze uit aan de discipelen, en de discipelen aan hen die daar zaten. Op dezelfde manier werden ook de visjes uitgedeeld, zoveel zij wilden. En toen zij verzadigd waren, zei Hij tegen Zijn discipelen: Verzamel de overgebleven stukken, zodat er niets verloren gaat. Zij verzamelden ze nu en vulden twaalf manden met stukken van de vijf gerstebroden die overgebleven waren bij hen die gegeten hadden."

Tot zover. Dit is de geschiedenis, tenminste zoals we die in Johannes vinden.

Het Johannes-evangelie en de Verborgenheid van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Het Johannes-evangelie is een bijzonder evangelie. Ik zal er kort wat over zeggen, want er valt natuurlijk veel meer over te zeggen. Het is – en dat is wel redelijk bekend – later geschreven dan de andere drie evangeliën: Matthäus, Marcus en Lukas. Johannes wist dat het Koninkrijk niet openbaar zou worden, maar dat het verborgen zou zijn. Wanneer Johannes terugkijkt en zijn verslag maakt van de dingen die hij heeft meegemaakt en waar hij getuige van is geweest, dan ziet hij dat dit van tevoren eigenlijk al vaststond.

Dus met terugwerkende kracht, met de kennis die Johannes had op het moment dat hij zijn evangelie boekstaafde en het op schrift stelde, ziet Johannes de waarheid die hem intussen bekend was geworden, namelijk dat het Koninkrijk niet openbaar zou worden, maar verborgen zou blijven. Ik geef daar twee voorbeelden van uit het voorgaande van Johannes, dus uit de eerste hoofdstukken.

De bruiloft te Kana is een uitbeelding van de bruiloft, het huwelijksverbond, het nieuwe verbond dat in de toekomst zal worden gesloten met Israël; tussen God, de Man, en Israël, de vrouw. Bij die bruiloft te Kana staat er uitdrukkelijk bij dat deze plaatsvond op de derde dag. Zo zal ook in de toekomst, op de derde dag na de opstanding van Christus – maar dan gerekend in dagen van duizend jaar – na twee dagen en op de derde dag, Israël hersteld worden. Dan zal dat huwelijk, dat nieuwe verbond, worden gesloten. Ik heb die geschiedenis overigens pas nog in mijn woonplaats Hendrik-Ido-Ambacht besproken; daar zit zoveel in verborgen. Johannes wist intussen heel wat meer; hij zal Paulus ook wel gesproken hebben.

Johannes 4 is ook een mooi voorbeeld. Daar staat dat Jezus Judea verlaat en door Samaria moet gaan. Hij laat Juda, het Joodse volk, achter zich en moet door Samaria gaan. In Samaria woonden heidenen en daar heeft Hij een ontmoeting met de Samaritaanse vrouw. Hij blijft daar twee dagen; dat staat er uitdrukkelijk bij, ook weer die twee dagen. Hij verblijft daar twee dagen – dagen van duizend jaar, zegt Petrus. Hij verblijft twee dagen onder de natiën en velen daar geloven Zijn woord. Door het woord dat Hij gesproken heeft, geloven zij dan ook dat Hij de Redder der wereld is, zoals daar wordt vermeld.

De Oversteek Naar Galilea Der Heidenen ↑ hoofdstukken

Dat gezegd hebbende, ga ik naar die geschiedenis van de wonderbare spijziging in Johannes 6. Ook die dingen spreken van onze huidige tijd. In Johannes 6 vers 1 hebben we zojuist gelezen: "Hierna vertrok Jezus naar de overkant van de zee van Galilea, ofwel van Tiberias." Ja, hoezo "hierna"? Dan zou je het volgende hoofdstuk moeten lezen; daar gaat het over de genezing van de lamme te Bethesda, die daar al 38 jaar had gelegen. Dat is ook een hele typologische geschiedenis.

Jezus geneest die lamme en zegt tegen hem: "Neem je bed op en wandel." En dat doet hij. Vervolgens gaan de Joden hem ondervragen — het gebeurt namelijk op een Sabbat: "Waarom loop jij daar met je matje?" Want een matje zal het wel geweest zijn, geen tweepersoonsbed. "Waarom loop jij daar met je matje? Dat mag niet op Sabbat." Die man zegt: "Degene die tegen me gezegd heeft: 'Neem je bed op en wandel', die zei dat ik dat bed op moest nemen." Wie dat dan was? Dat wist hij op dat moment ook niet.

Dan lees je dat Jezus later de man, die niet meer lam was, vindt in de tempel. Dan weet hij: het is Jezus die mij genezen heeft. Vervolgens vertelt hij dat tegen de Joden en dan staat er dat zij Hem vanaf dat moment zochten te doden. Dus nadat men Hem zocht te doden, na de afwijzing... Johannes 5 is een lang en bekend hoofdstuk, waarin onder andere die frase staat: "Onderzoek de Schriften, want die zijn het die van Mij getuigen." Een bekend vers, hoop ik. Maar daarna, na die afwijzing en nadat zij Hem zochten te doden, vertrok Jezus van Jeruzalem naar Galilea, naar de overkant van de zee van Galilea.

Nadat Hij in Jeruzalem werd afgewezen, spreekt deze geschiedenis in beeld van wat er zou gebeuren nadat de Heer was afgewezen door het Joodse volk. Hierna vertrok Jezus naar de overkant van de zee van Galilea. Galilea wordt in de Schrift "Galilea der heidenen" genoemd, in Jesaja en in Matthäus. Dus Hij vertrok naar de zee van Galilea, en ook de zee spreekt van de volkeren, van de natiën. Waarom woeden de natiën? Het woeden van de natiën wordt voorgesteld als het woeden van de zee. De zee spreekt van de volkeren, zoals Galilea spreekt van de natiën. Jezus verlaat Judea en gaat naar Galilea, en daarin zien we dus een uitbeelding van onze tijd.

Die zee van Galilea heeft nogal wat namen. Er staat er nog eentje achter, daar kom ik zo nog op, maar die zee van Galilea is dit meer. Het heet de zee van Galilea, het heet het meer van Tiberias, maar ook het meer van Gennesareth. In het Hebreeuws is dat de zee van Kinnereth. "Kinoor" is in het Hebreeuws de harp, en die zee heeft ook wel de vorm van een harp. De harp brengt ons bij David. Hij speelde op de harp, maar hij schreef ook psalmen. In één van die psalmen staat: "Ik zal mijn oor tot een spreuk uitstrekken, ik zal mijn oor neigen tot een spreuk. Ik zal mijn raadsel, mijn verborgenheden, bij de harp ontvouwen." Een raadsel is immers een verborgenheid.

Het is bij deze zee, dit meer, waar de Heer de gelijkenissen uitsprak. In Matthäus 13 is dat. Daar vangt Hij aan met het spreken in gelijkenissen en Hij zegt dat die gelijkenissen gaan over de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen. Het was bij deze zee dat Hij aanving met het spreken in gelijkenissen. Voor Israël werd dat verborgen. Wij leven in de tijd van verborgenheid en Christus onder de natiën is een verborgenheid. Alles in dit ene zinnetje, in die eerste zin van Johannes 6, spreekt ervan hoe het heil, hoe Christus, van Judea naar de natiën ging. Naar de zee, de einden der aarde. De zee bevindt zich aan de einden der aarde, maar daar weten jullie hier op Urk natuurlijk alles van.

Op de naam Tiberias moet ik ook nog even ingaan. Dat verwijst naar een heidense keizer; de stad is vernoemd naar keizer Tiberius. Hij was een Romeinse keizer, wat ook weer spreekt van de heidenen. Ik heb het even genoteerd, want dat soort dingen onthoud ik altijd moeilijk: de naam Tiberius schijnt weer afgeleid te zijn van de riviergod Tiber. Bij een rivier kom je ook weer bij de wateren. De wateren zijn een uitbeelding van de volkeren, de zee is een uitbeelding van de volkeren en we hebben Galilea der heidenen. Het spreekt allemaal van de natiën. Het laat zien hoe de Heer Judea verlaat en Zich wendt tot de natiën, en daar verborgenheden ontvouwt. En een grote menigte volgde Hem, omdat zij Zijn tekenen zagen die Hij deed aan de zieken.

De Berg en het Pascha: een Beeld van Onze Hemelse Positie ↑ hoofdstukken

Jezus ging de berg op en ging daar zitten met Zijn discipelen. Ook dit is natuurlijk typologisch. Een berg is een hoge plaats; de Heer trekt zich terug in de hoogte en daar zit Hij met Zijn discipelen. Wanneer ik dit lees, schieten mij allerlei verzen te binnen, maar ik heb er zomaar twee uitgezocht. Dit gaat over Christus, de Hogepriester, Die is gaan zitten aan de rechterhand van de Majesteit in de hoogte. Ik geloof dat de Statenvertaling in Hebreeën 1 zoiets heeft als: 'Die is gaan zitten aan de rechterhand der Majesteit in de hoogste hemelen.' Maar daar gaat het natuurlijk over: Hij is gezeten in de hoogte.

Hij zit daar met Zijn leerlingen, met Zijn discipelen, zegt Johannes 6. Maar dat vinden we ook bijvoorbeeld in Efeze 2: Hij wekt ons samen op. Wij delen in de positie van Christus. Wij zijn met Hem gestorven en begraven, maar ook met Hem opgewekt. Hij wekt ons samen met Hem op en Hij doet ons samen zitten met Hem in de hemel, in Christus Jezus. Wij zijn met Hem gezet in de hemel. Wanneer de Heer Zich in zo'n geschiedenis dan terugtrekt op een hoge berg met Zijn leerlingen, dan is dat een uitbeelding van wat we hier in klare taal door Paulus naar voren gebracht zien.

Jezus ging dus die berg op en Hij ging daar zitten met Zijn leerlingen. En het Pascha, het feest van de Joden, was nabij. Ja, dat is een mededeling waarvan je zou zeggen: wat is daarvan het belang? Welnu, hierna volgt een maaltijd. Het wordt hier dus wel ook in een bepaalde context geplaatst. Je zou kunnen zeggen dat de maaltijd die hierna plaatsvindt, een Pascha-maaltijd is. En het feest van Pascha spreekt in beeld van de dood en opstanding van Christus. Kijk, het Pascha is ingesteld bij de uittocht uit Egypte. Daar werd tegen het volk gezegd dat zij op de tiende van de maand Nisan een lam in huis moesten nemen en zij zouden dat lam slachten op de veertiende van de maand Nisan in de avond. Het is ook op dat specifieke moment dat de Heer Jezus Christus stierf: op 14 Nisan in de avond aan het kruis. Dus op het moment dat de lammeren werden geslacht, werd de Heer daar ook geslacht aan het kruis.

In datzelfde Pascha – want dat is een periode, die hoogtijden des Heren die je vindt in Leviticus 23 – vindt in diezelfde periode dus ook het feest van de eerstelingsschoof plaats. En dat is weer een uitbeelding van de opstanding van Christus, want Hij is opgestaan als Eersteling. Hier wordt die wonderbare spijziging in verband gebracht met het Pascha. Dus het slachten van het paaslam en de dag van de eerstelingsschoof, die zijn onderdeel van dat Pascha. In beeld spreekt het er dus ook van dat het te maken heeft met de dood en opstanding van de Heer Jezus Christus. En wij zijn met Hem gestorven, begraven en opgewekt, en zelfs gezet in de hemel.

Het Pascha, het feest van de Joden, was nabij. Toen Jezus dan de ogen opsloeg en zag dat een grote menigte naar Hem toe kwam, zei Hij tegen Filippus: "Waar zullen wij broden kopen, opdat deze mensen kunnen eten?" Ja, Jezus sloeg de ogen op. Ik was net al even in de Psalmen, maar ik denk dan aan deze: 'Ik hef mijn ogen op naar de bergen, vanwaar mijn hulp komt.' Toen ik deze opzocht in mijn Bijbel, in Psalm 121, viel mijn oog meteen op Psalm 123. Daar staat bijna hetzelfde, maar die verzen leggen elkaar eigenlijk uit: 'Ik hef mijn ogen op tot U, Die in de hemel woont.' 'Ik hef mijn ogen op naar de bergen', naar die hoge plaats vanwaar mijn hulp komt. Of andere vertalingen zeggen: 'Vanwaar komt mijn hulp?' Welnu, die komt van Hem Die in de hemel woont.

Dit zijn natuurlijk woorden van David, maar ten diepste van de Zoon van David, Die Zijn leven leefde in geloof, in vertrouwen op Zijn Vader. Jezus sloeg de ogen op en zag dat een grote menigte naar Hem toe kwam, en Hij zei tegen Filippus: "Waar zullen wij broden kopen, opdat deze mensen kunnen eten?"

Filippus, Andreas en de Tweeduizend Penningen ↑ hoofdstukken

Ja, Filippus, weten jullie wat dat betekent? Het betekent dat hij houdt van paarden. 'Filo' is liefde en 'hippos' of 'hippiek' heeft met paardensport te maken, geloof ik. Hij was dus een liefhebber van paarden. Ik heb me wel afgevraagd waarom het hier nu zo specifiek benoemd wordt dat het woord tot Filippus gericht wordt. We hebben het zojuist gelezen, maar later uit de geschiedenis blijkt dat Filippus er eigenlijk geen raad mee wist.

Als we een beetje verstand van typologie in de Bijbel hebben, dan weten we dat een paard spreekt van verhoging. We lezen dat de Heer in de toekomst zal verschijnen op een wit paard; dat spreekt van verhoging. In de evangeliën lezen we echter dat Hij reed op een ezel, wat juist spreekt van vernedering. Filippus zoekt de Heer in Zijn verhoging, maar daarom wist hij hier niet zo goed wat er nou eigenlijk moest gebeuren. "Waar zullen wij broden kopen opdat deze mensen kunnen eten?" Jezus zei dit echter om hem op de proef te stellen, want Hij wist Zelf wat Hij zou gaan doen.

Filippus pakt de zaak heel praktisch aan en antwoordt Jezus: "Voor tweehonderd penningen brood is voor hen niet genoeg, zodat ieder van hen een beetje zou kunnen krijgen." Een penning is een denarius in het Grieks. Dat schijnt een dagloon te zijn, dat vind je elders in de gelijkenissen meen ik. Dus dat was nogal wat: tweehonderd daglonen. Dan heb je toch een aardige som geld. Maar dat was zelfs niet genoeg om brood voor die scharen te kopen. Het was dus een grote schare. Het was een menigte van in ieder geval vijfduizend mannen, en daar zijn de vrouwen en kinderen niet in meegerekend. Dus ik denk dat er minstens twee, misschien wel drie keer zoveel mensen waren. Dat is een grote menigte.

Een denarius is dus een Romeinse munt, een dagloon. Ik heb het eens even opgezocht op Wikipedia en daar zeiden ze dat het woord denarius komt van 'denarius nummus', wat munteenheid van tien betekent. Toen dacht ik: aha, tweehonderd munteenheden van tien is tweehonderd keer tien, en dat is tweeduizend. Ik denk: ja, dat klopt precies. Want deze wonderbare spijziging gaat over die tweeduizend jaar waarin wij leven: de tijd van de verborgenheid. Het is een beeld van de tweeduizend jaar van verborgenheid waarin wij leven. We vinden nogal wat verwijzingen naar die tweeduizend jaar of twee dagen van duizend jaar. Ik denk aan de tweeduizend ellen lengte waarop Israël de ark moest volgen in het boek Jozua door de Jordaan. Maar hier dus ook die tweehonderd penningen. Filippus antwoordde Hem: "Voor tweehonderd penningen brood is voor hen niet genoeg opdat ieder van hen een beetje zou kunnen krijgen." Dat is ook weer een verwijzing naar onze tijd.

Een van Zijn discipelen, Andreas, de broer van Simon Petrus, zei tegen Hem dat er een jongetje was met vijf broden en twee visjes. Maar Andreas... ja, ik sta hier vandaag een beetje als stand-in voor een Andreas, voor André. Ben ik zijn vervanger vandaag? Maar weten jullie wat dat betekent? Ik denk dat hij het zelf wel weet. Andreas betekent 'mannelijk'. Andreas betekent mannelijk en ik heb er een verwijzing bijgezet naar Efeziërs 4. Daar heb ik geen dia van, maar daar staat in vers 12 dat het gaat om de opbouw van het lichaam van Christus, totdat wij allen zullen komen tot de eenheid van het geloof en van de kennis van de Zoon van God, tot een volkomen man. Tot een volkomen man, tot de mate van de grootte van de volheid van Christus. Nou, dat is een hele mond vol. Maar in ieder geval gaat het in Efeziërs 4 ook over mannelijk. De gemeente wordt daar voorgesteld als mannelijk.

Hier vind je dus twee mannen: Filippus en Andreas. Ik bedoel Andreas en zijn broer Simon Petrus. Een broer is een mede-erfgenaam, die als mede-erfgenaam een uitbeelding zijn van de gemeente, van de ecclesia. Want Petrus, Simon Petrus... Simon betekent 'horende'. Simon of Simeon, dat betekent allemaal horende, en dat is sowieso al een beeld van een gelovige: iemand die gehoor geeft aan en gehoorzaam is aan het Woord. En Petrus, ja, dat betekent de rots of de rotssteen. Over een rots zouden we makkelijk een week Bijbelstudie kunnen hebben, over wat er allemaal wordt gezegd over rotsen in de Schrift. Maar Paulus zegt in 1 Korinthiërs 10: "de rots was Christus". Elke rots in de Schrift... toevallig kwam ik er vanmorgen ook op toen ik Bijbelstudie gaf in mijn eigen woonplaats. Of het nu die grote rots is uit Daniël die de berg afrolde en heel de aarde vulde, of dat kleine steentje van David dat die reus velde: het is altijd een beeld van Christus, de Rots, de Steen.

En wij zijn in Christus. Wij hebben deel aan Christus, dus de gemeente... wij zijn leden van Zijn lichaam. Andreas en Simon zijn hier een uitbeelding van de gemeente. Samen zijn zij een beeld van de ecclesia: mannelijk, horend en staand op de Rots. Ja, voelen jullie je aangesproken? Mooi toch, als dat over je gezegd wordt. Andreas zegt dus tegen Hem: "Hier is een jongetje dat vijf gerstebroden en twee visjes heeft. Maar wat betekenen die voor zovelen?" Nou, dat gaan we zien, wat dat betekent voor zovelen. Dat hadden ze kunnen weten natuurlijk, zeg ik achteraf.

Vijf Broden en Twee Vissen: Genade en de Verborgen Dingen ↑ hoofdstukken

Ik noemde net al even dat vijfde steentje van David waarmee hij Goliath versloeg. Wij zeggen vaak dat de vijf spreekt van genade, en ik denk ook dat dat zo is. Maar de vijf is natuurlijk ook een beetje een open deur: die komt na de vier. De vier in de Bijbel spreekt van de zichtbare dingen, zoals de vier einden der aarde of de vier hoeken der aarde. Dat gaat over aardse, zichtbare zaken. Maar de vijf komt daarna, en die spreekt van verborgen dingen. Genade is ook iets dat alles met de verborgenheid te maken heeft; deze huishouding van genade is onlosmakelijk verbonden met de verborgenheid.

De Hee in het Hebreeuwse alfabet is de vijfde letter. Als je die letter uitschrijft, betekent het 'venster'. Een venster geeft uitzicht. Daar spreekt het ook van toen Abrams naam veranderd werd; hij kreeg de Hee erbij en ontving zo genade. Toen hij de belofte ontving, werd zijn naam veranderd in Abraham. Hetzelfde geldt voor Sarai, dat werd Sara. Er werd een 'ha' aan het einde toegevoegd. Dat spreekt allemaal van verborgen dingen, van geestelijke zaken en van uitzicht.

Dan zijn er die vijf gerstebroden. De eersteling van de gersteoogst is een uitbeelding van de opstanding van Christus. Hij is de Eerste die niet alleen opstond uit de dood, maar die onvergankelijk leven ontving; leven dat de dood achter zich heeft. Dus de eersteling van de gersteoogst is een prachtige uitbeelding van Christus. Het zou verleidelijk zijn om daar nog veel meer over te zeggen, maar dat zullen jullie begrijpen: die hoogtijden van de Heer, die in dat lange hoofdstuk in Leviticus 23 worden besproken, daar valt zoveel over te vertellen. Wellicht doen we dat nog eens een andere keer, maar voor nu laat ik het hierbij.

Hier is dus een jongetje dat vijf gerstebroden en twee visjes heeft. Maar wat betekenen die voor zovelen? Wat doen vissen? Dat zijn de bewoners van de zee, en de zee is een beeld van de natiën. Deze vissen, zo kan ik me voorstellen, zullen wel uit die Zee van Galilea of het Meer van Gennesareth komen — het Meer van Kinnereth of de Zee van Tiberias. Hoe we het ook noemen, daar zullen ze wel vandaan gekomen zijn. Vissen zijn dan ook een beeld van de natiën. Ik zag net hier buiten een auto staan waar ook een visje op zat. Ik denk dat degene van wie die auto is, wel weet waar ik het over heb. Het is echt zo'n Ichthus-visje. Ik zie je verbaasd kijken; was het jouw auto? Ja? Dan is het goed! Op Urk hoef ik natuurlijk sowieso weinig over vissen te vertellen.

Hier is dus dat jongetje met die vijf gerstebroden en twee visjes. Die vissen zijn er ook nog eens twee. Als je het mij vraagt, is dat ook weer een uitbeelding van die twee millennia, die twee dagen van duizend jaar waarin wij nu leven. Op de derde dag zal Israël hersteld worden en zal de bruiloft aanvangen. Ik weet niet of jullie bekend zijn met de sterrenbeelden. Men zegt weleens dat het occult is, maar ik lees in de Schrift over sterrenbeelden en daar staat dat God ze Zelf gemaakt heeft. Dat de sterrenwichelaars daarmee aan de haal gaan, moeten zij weten, maar wij begeven ons tot de Bron.

In de sterrenbeelden leven wij volgens mij nog net in het Vissentijdperk. Ik had er eigenlijk een plaatje bij moeten doen, want dat tijdperk wordt ook uitgebeeld met twee vissen. Maar dat Vissentijdperk zal overgaan in Aquarius. Aquarius is de Waterman, en dat is de man die op die bruiloft te Kana op de derde dag — na die twee millennia — water in wijn veranderde. Die Waterman is het beeld van de Heer Zelf, die Zijn Geest als water uit gaat gieten over alle vlees, over heel deze aarde. Wij leven nu in dat Vissentijdperk, maar dat is aan het aflopen. Daarna komt het tijdperk van de Waterman, en dan gaat inderdaad heel de schepping delen in die zegening. Dan gaat de Waterman Zijn water uitstorten over heel de aarde.

Grazige Weiden, Overvloed en de Twaalf Manden ↑ hoofdstukken

Jezus zei: "Laat de mensen gaan zitten." Dat is een prachtig detail. Er staat letterlijk: "achterover leunen". Laat de mensen gaan liggen, of in ieder geval rusten. Een zithouding is natuurlijk al een vorm van rust, maar als je achterover gaat leunen, dan zit je er wel heel ontspannen bij. "Laat de mensen achterover leunen," zei Jezus. Het deed mij denken aan Psalm 23, want ook hier lezen we dat er veel gras op die plaats was. Psalm 23 begint met: "Een psalm van David. De Heer is mijn Herder." En hier is het de Herder die de schapen, het volk, doet neerzitten; sterker nog, Hij doet hen achteroverleunen. "De Heer is mijn Herder, mij ontbreekt niets. Hij doet mij neerliggen in grazige weiden." Kijk, en dat doet de Heer hier ook. Hij doet de mensen neerliggen in grazige weiden en Hij leidt hen zachtjes naar stille wateren. Natuurlijk sprak Hij daar ook Zijn Woord, waar dat water ook een beeld van is.

"Hij verkwikt mijn ziel." De mensen werden daar zeker verkwikt bij die wonderbare spijziging. "Hij leidt mij in het spoor van de gerechtigheid omwille van Zijn Naam. Al ging ik ook door een dal vol schaduw van de dood, ik zou geen kwaad vrezen, want U bent met mij; Uw stok en Uw staf, die vertroosten mij." Dat zijn natuurlijk hele bekende woorden. En dan: "U maakt voor mij de tafel gereed voor de ogen van mijn tegenstanders." Ook hier gaat het over een tafel die gereed wordt gemaakt, een maaltijd die wordt opgediend. Het zijn allemaal beelden van gemeenschap, de gemeenschap met de Heer aan de tafel en het neerliggen in grazige weiden. Inderdaad, Hij is onze Herder, Hij is de Herder en mij ontbreekt niets. Dat komt hier uit de mond van David: "U zalft mijn hoofd met olie, mijn beker vloeit over. Ja, goedheid en goedertierenheid zullen mij volgen al de dagen van mijn leven. Ik zal in het huis van de Heer blijven tot in lengte van dagen." Schitterend, die psalm. Het gaat over grazige weiden en over een tafel die gereed wordt gemaakt. Er staat ook: "Mij ontbreekt niets." Van die maaltijd, van die wonderbare spijziging, bleef ook genoeg over. Er ontbrak niets; er was voor iedereen genoeg. Iedereen, dat stond er ook al, kon zoveel eten als men wilde.

Jezus zei: "Laat de mensen gaan zitten." Er was veel gras op die plaats, dus gingen de mannen zitten, ongeveer vijfduizend in getal. Hier hebben we weer die vijf, waar we het al even over hadden. Hier gaat het over vijfduizend als een uitbeelding van de verborgen dingen. Het getal duizend spreekt overigens—zonder dat we nu te diep in de getallenleer duiken—over de duizend jaar, wat wij kennen als de openbaring van het Koninkrijk. Hier gaat het over vijfduizend, vijf keer duizend: het verborgen Koninkrijk. Er valt natuurlijk veel meer over te zeggen, maar dan zou je een concordantie moeten pakken, die getallen moeten opzoeken en kijken waar dat nog meer voorkomt. Dat zijn interessante studies, maar dat doen we nu niet. Overigens staat er nog, en dat schiet mij nu te binnen hoewel ik er geen dia van heb, dat ze neergezet werden in groepjes van vijftig. In "waardschappen", staat dat zo in de Statenvertaling? Ze werden neergezet in waardschappen, in groepen van vijftig; ook weer die vijf.

En Jezus nam de broden en nadat Hij gedankt had, deelde Hij ze uit aan de discipelen, en de discipelen aan hen die daar zaten. Op dezelfde manier werden ook de visjes uitgedeeld; er staat: "zoveel zij wilden". Daar was leven en overvloed. Er hoefde niet karig gedaan te worden; er hoefde niet van alles bij elkaar geschraapt te worden. Nee, de Heer deelde dat brood uit. Over hoe dat wonder precies plaatsvond, kunnen we alleen maar filosoferen, want dat staat er niet bij. Maar Hij brak het en het vermenigvuldigde zich, en de discipelen verdeelden het onder de mensen, die met meer dan vijfduizend waren. Ook die visjes werden gedeeld. Het was overvloed; het was zoveel zij wilden.

Toen zij verzadigd waren... ook dat is weer een uitbeelding van genoeg en van overvloed. Toen zij verzadigd waren, zei Hij tegen Zijn discipelen: "Verzamel de overgebleven stukken, zodat er niets verloren gaat." Mooi hè? Ik zei al dat deze wonderbare spijziging een uitbeelding is van onze tijd. Ik refereerde in het begin ook al even aan de geschiedenis van de Samaritaanse vrouw, waarin de Heer twee dagen door Samaria gaat. Hier spijzigt de Heer de vijfduizend eveneens als een uitbeelding van onze tijd. Bij de Samaritaanse vrouw komt vrijwel het hele dorp tot geloof; ze erkennen Hem als de Redder der wereld. Hier wordt het overgebleven brood verzameld, zodat er niets verloren gaat. Want er zal ook niemand verloren gaan; dat is juist wat in deze tijd door de apostel Paulus wordt bekendgemaakt: de verzoening der wereld en dat Hij de Redder der wereld is.

Zij verzamelden de brokstukken en vulden twaalf manden met stukken van de vijf gerstebroden die overgebleven waren bij hen die gegeten hadden. In de interlineaire tekst zie je hoe de nadruk wordt gelegd op het feit dat de draagmanden boordevol waren met brokstukken vanuit de twaalf, van de gerstebroden. Het was overvloedig; er was genoeg. Uit de vijf broden werden nog twaalf manden gevuld. Nadat de vijfduizend zijn gevoed, wordt de overvloed van de vijf—van de genade—verdeeld over de twaalf. Die manden zijn natuurlijk een uitbeelding van hoe na deze huishouding, deze huishouding van genade en van de verborgenheid, de twaalf (namelijk Israël) het leven zullen ontvangen. Daar spreken die twaalf manden van. De vijfduizend spreken van onze tijd, de verborgenheid waarin wij leven, maar de twaalf manden die overblijven zijn een uitbeelding van hoe hierna, op de derde dag, Israël het leven zal ontvangen. Zij verzamelden ze en vulden twaalf manden met stukken van de vijf gerstebroden die overgebleven waren bij hen die gegeten hadden. Dat staat in vers 13 over die eerste wonderbare spijziging.

Het is jammer dat ik niet meer tijd heb, want ik wil die andere wonderbare spijziging ook nog kort doornemen. Maar deze verzen die de Heer geeft als toelichting op die wonderbare spijziging, zijn ook schitterend. Daar wordt gesproken over het manna dat aan Israël gegeven werd. De Heer zegt dan dat het manna, dat brood van God dat neerdaalde uit de hemel voor Zijn volk, een beeld is van Hem die neerdaalt uit de hemel en het leven geeft aan de wereld. Israël kreeg leven door het manna, en de Heer Jezus Christus zegt: "Ik ben het ware Brood; het Brood van God dat neerdaalt vanuit de hemel en leven geeft aan de wereld." Die verzen moet u thuis maar eens doornemen.

De Tweede Spijziging: het Herstel van Israël Na Drie Dagen ↑ hoofdstukken

Ik ga nog even naar die tweede wonderbare spijziging in Mattheüs 15 en Markus 8. Ik neem de tekst uit Markus 8. Daarin moest ik even kiezen; er zitten wat verschillen in, maar daar ga ik sowieso nog wel even op in aan de hand van één of twee verzen uit Mattheüs 15. In die dagen... dat is ook zo'n tijdsbepaling. In die dagen, toen er een heel grote menigte bijeen was en zij niets te eten hadden, riep Jezus Zijn discipelen bij Zich en zei tegen hen... Om dat 'in die dagen' te begrijpen, moet u het voorgaande lezen in Markus 7 en Mattheüs 15. Dat 'in die dagen' is namelijk nadat Jezus in het buitenland was geweest. Volgens Markus 7 en Mattheüs 15 was dat na de genezing van de Kananese vrouw — in het andere evangelie heet zij een Syro-Fenicische vrouw, wat het ook wezen mag. Maar het is in ieder geval in het buitenland, want Hij gaat naar Tyrus en Sidon. Hij vertrekt echt naar het buitenland, maar nadat Hij in het buitenland geweest is, vindt die tweede wonderbare spijziging plaats.

Nadat Hij die geschiedenis — die u wel kent en die ik daarom even heb bijgelegd — had doorlopen, nadat Hij het brood van de kinderen aan de hondjes had gegeven... De Heer was gezonden tot de verloren schapen van het huis Israël, maar Hij gaat onderwijl naar het buitenland. Daar ontmoet Hij die Kananese vrouw, of Hij ontmoet de Samaritaanse vrouw — want Hij moest door Samaria gaan en daar verbleef Hij twee dagen, zoals het Johannesevangelie zegt. Nadat Hij in het buitenland geweest is, spreken we in type over de toekomst, over het einde van het Vissentijdperk en het begin van het Waterman-tijdperk. Nadat de Heer in het buitenland is geweest, nadat Hij verbleven is onder de natiën — Christus onder de natiën — dan vindt dit plaats.

In die dagen, toen er een heel grote menigte bijeen was en zij niets te eten hadden, riep Jezus Zijn discipelen bij Zich en zei tegen hen: "Ik ben innerlijk met ontferming bewogen over de menigte, want zij blijven al drie dagen bij Mij en hebben niets wat zij kunnen eten." Ik zei net al: de bruiloft te Kana vond plaats op een derde dag. Deze tweede wonderbare spijziging vindt ook plaats na drie dagen. Het is dan ook een uitbeelding van het herstel van Israël. De spijziging van de vijfduizend is een uitbeelding van onze tijd en deze tweede wonderbare spijziging is een uitbeelding van hoe in de toekomst Israël alsnog het leven zal ontvangen. Zij blijven al drie dagen bij Me en hebben niets wat zij kunnen eten. Dit wonder vindt dus plaats na drie dagen.

Natuurlijk doet ons dat denken aan de profetieën, zoals bijvoorbeeld Hosea 6. Ik denk dat dat de bekendste is. Daar spreekt Israël: "Kom, laten wij terugkeren naar de HEERE, want Hij heeft verscheurd, maar Hij zal ons genezen; Hij heeft geslagen, maar Hij zal ons verbinden." In een ander gedeelte, Ezechiël 37, wordt Israël beschreven als zijnde in de dood. In de toekomst zegt de Heer daar: "Ik zal jullie uit jullie graven doen opstaan." Hij heeft verscheurd, maar Hij zal ons genezen; Hij heeft geslagen, maar Hij zal ons verbinden. Wanneer dan? Na twee dagen zal Hij ons levend maken, op de derde dag zal Hij ons doen opstaan en zullen wij voor Zijn aangezicht leven. Hier gaat het over het herstel van Israël. Die tweede wonderbare spijziging vindt ook plaats na drie dagen en spreekt van het herstel van Israël op de derde dag.

"Ik ben innerlijk met ontferming bewogen over de menigte, want zij blijven al drie dagen bij Mij en hebben niets wat ze kunnen eten." Wat Jezus doet, dat lees je niet in Markus 8, maar wel in Mattheüs 15: Jezus geneest hun zieken. In Mattheüs 15 staat over deze zelfde geschiedenis van de tweede wonderbare spijziging: "En er kwam een grote menigte naar Hem toe en zij hadden kreupelen, blinden, mensen die niet konden spreken — stommen dus — en verlamden bij zich, en vele anderen. En ze legden ze voor de voeten van Jezus en Hij genas hen, zodat de menigte zich verwonderde toen zij zagen dat zij die niet hadden kunnen spreken, konden spreken, de verlamden gezond waren, de kreupelen konden lopen en de blinden konden zien; en zij verheerlijkten de God van Israël."

Dit is iets wat je in de profetie ook terugvindt over het herstel van Israël: "Dan zullen de ogen van de blinden worden opengedaan, de oren van de doven zullen worden geopend, dan zal de kreupele springen als een hert, de tong van de stomme zal juichen." Als ik dit hoofdstuk lees, Jesaja 35 — ik kwam in de verleiding om veel meer verzen eruit te halen, maar dat moet u thuis maar eens nalezen — dan is het natuurlijk geweldig wat daar straks met Israël staat te gebeuren. Als hun ogen zullen worden opengedaan, als hun oren zullen worden opengedaan. De Heer gaat de ogen van het volk openen en wat zegt Paulus? Dat zal zijn als "leven uit de doden", zegt Paulus in de Romeinenbrief. Dat wordt in de profetie al voorzegd en dat wordt hier dan ook uitgebeeld in die genezingen die de Heer Jezus deed. Bij die tweede wonderbare spijziging verwijst dat ons ook naar het herstel van Israël.

Overigens vind je in de evangeliën natuurlijk heel veel van dit soort wonderen: doven van wie de oren geopend worden, tot in Handelingen toe de lamme bij de Schone Poort die werd opgericht. Ik had het net over de lamme van Bethesda. Het zijn allemaal beelden van het herstel van Israël. Nou, dan gaat Hij verder: "Als Ik hen nuchter naar huis stuur, zullen zij onderweg bezwijken, want sommigen van hen komen van ver." En Zijn discipelen antwoordden Hem: "Waar haalt iemand in deze afgelegen plaats zoveel broden vandaan dat hij deze mensen kan verzadigen?"

Zeven Broden, Zeventig Volken en de Grote Sabbatsrust ↑ hoofdstukken

En Hij vroeg hun: "Hoeveel broden hebt u?" En zij zeiden: "Zeven." In Mattheüs 15 staat: "Zeven broden en enkele visjes." Daar staat bij die visjes geen aantal bij, dus moeten we ons even focussen op die zeven. Want waar spreekt de zeven van? We hadden het net al over: "Na twee dagen, op de derde dag." Maar die derde dag van duizend jaar is ook een zevende dag. Overigens, als u het hoofdstuk ervoor leest, dan worden daar ook dagen geteld. Er staat telkens: "Des anderen daags, des anderen daags, des anderen daags." En op de derde dag was er een bruiloft te Kana. Maar als u al die dagen bij elkaar optelt, dan is die derde dag ook een zevende dag. Lees het hoofdstuk ervoor maar eens door en tel de dagen: één, twee, drie, vier... en dan "na twee dagen op de derde dag", dan is die derde dag ook een zevende in die telling.

De zeven spreekt natuurlijk van de zevende dag. De zevende dag, dat is de sabbat, de rust. Die week-sabbat is natuurlijk een uitbeelding van die grote sabbat waarop Israël inderdaad de rust zal ingaan. Die grote sabbatsrust zal aanbreken voor Israël in het zevende millennium, in de zevende dag van duizend jaar. Alles wijst ons hier op dat moment waarop Israël hersteld zal worden. En Hij gebood de menigte op de grond te gaan zitten en Hij nam de zeven broden. Nadat Hij gedankt had, brak Hij ze en gaf ze aan Zijn discipelen om ze hun voor te zetten; en zij zetten ze de menigte voor. Ze hadden ook enkele visjes, en toen Hij ze gezegend had, zei Hij dat zij ook die moesten voorzetten. En zij aten en werden verzadigd. Ook hier is weer overvloed: er bleven zeven manden overschot over. Die zeven vindt u hier drie keer.

De zeven spreekt van volheid; het is het getal van de volheid, heb ik altijd geleerd. Maar het spreekt dus ook van de sabbat, van de zevende dag, van de rust die Israël zal ingaan. Dat die zeven drie keer wordt genoemd, is ook mooi. In dat zevende millennium, die zevende dag van duizend jaar, zal eerst Israël hersteld worden. Maar via Israël zal het Koninkrijk gevestigd worden over de volkeren, over heel deze aarde. Hoeveel volkeren zijn er volgens de Schrift? Dat zijn er zeventig. Ook daar ziet u weer die zeven. Vergelijk deze geschiedenis maar eens met Exodus 15. Daar kwam Israël aan bij Elim, en daar waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen. Het is een uitbeelding van hoe via Israël de waterbronnen — het Woord, want water is een beeld van het Woord — tot de volkeren komen. Hoe via de twaalf het water tot de zeventig komt. Andersom beredeneerd: hoe de zeventig zullen worden gevoed vanuit de twaalf.

Bij de spijziging van de vijfduizend bleven er twaalf manden over, en die staan model voor het Woord dat tot Israël zal komen. Hier komt het Woord tot Israël en blijven er zeven manden over; het zal dus tot volheid worden gebracht in heel deze schepping, en alle zeventig volkeren zullen daarin delen. Het waren er ongeveer vierduizend die gegeten hadden, en Hij stuurde hen weg. De vier spreekt van de vier hoeken of de vier einden der aarde. Deze vier spreekt van de aardse zegeningen voor Israël die zij in de toekomst — in de nabije toekomst, mag ik wel zeggen — zullen ontvangen. Na de spijziging van de vijfduizend volgde de spijziging van de vierduizend. De duizend spreekt van het Koninkrijk. De vier spreekt van aardse zaken en de vijf spreekt van verborgen dingen. Na de verborgenheid komt de openbaring van het Koninkrijk.

Volgens mij heb ik nu alle verzen van Marcus 8 gehad die ik wilde bespreken, dus ik ga het voor nu hierbij laten. Nog even samenvattend: na Jezus' verwerping door de Joden verdwijnt Hij naar een hoge plaats met Zijn leerlingen en geeft daar brood aan vijfduizend. Dat is een type, een uitbeelding van onze tijd, waarin de Heer gezeten is in een hoge plaats, in de hemel zelf, met Zijn leerlingen. Wij zijn Zijn leerlingen; wij zijn met Christus gezet in de hemel en wij ontvangen daar leven en overvloed. Die eerste wonderbare spijziging is een beeld, een type van onze tijd. De twaalf manden die overblijven, zijn brood voor de twaalf, namelijk voor Israël. De spijziging van de vierduizend is dan ook een type van Israël dat het leven ontvangt aansluitend op die huishouding van genade. Het Koninkrijk wordt via Israël, via de twaalf, gevestigd over de volkeren, en de zeven manden die overblijven zijn daar ook een uitbeelding van. Dat is het in het kort samengevat. Nogmaals, ik ga het voor nu hierbij laten.

📖 Categorie: Studies