de gebeurtenissen rond de opstanding

Hoewel de opstanding van Christus de belangrijkste gebeurtenis in de geschiedenis is, vinden we er toch maar weinig over beschreven in de evangeliën. Over de opstanding zelf, over wat er in het graf gebeurde, zelfs helemaal niets. Het graf was leeg en Christus was opgestaan, dat is de mededeling Wel vinden we wat gebeurtenissen en details rond de opstanding. Maar pas wanneer we alle vier de verslagen naast elkaar leggen hebben we een redelijk overzicht van het geheel.

Waarvan spreken de bijzonderheden die we beschreven vinden?

Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 19 mei  2019

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: De studie behandelt de gebeurtenissen rond de opstanding van de Heer Jezus door de vier evangeliën naast elkaar te leggen. Hierbij ligt de nadruk op de geestelijke en profetische betekenis van details, zoals de afgewentelde steen, de linnen doeken en de engelen in het graf. De wachters en hun leiders illustreren de geestelijke toestand van het Joodse volk in de dood, terwijl de verschillende verschijningen van de opgestane Christus nieuw leven en heerlijkheid uitbeelden. Tot slot wordt een chronologische reconstructie van de opstandingsdag gegeven om de afzonderlijke verslagen tot een kloppend geheel te smeden.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 27, Mattheüs 28:1, Marcus 16:1, Marcus 16:3, Lukas 24, Johannes 7, Johannes 11, Johannes 20, Johannes 20:7, Johannes 21, Handelingen 1, Handelingen 2, 1 Korinthe 15, Hebreeën 1:13, Daniël 7:9, Ezechiël 37, Psalmen 8, Psalmen 110, Jesaja 61

“De Heer is opgestaan en inderdaad, nieuw leven wordt zichtbaar. Hij is de eersteling van een nieuwe schepping en Hij is degene die hier dat onvergankelijke leven als eerste ontvangt.”

Introductie: de Gebeurtenissen Rond de Opstanding in Mattheüs 28 ↑ hoofdstukken

We hebben het de vorige keren vrij uitgebreid, in drie ochtenden, gehad over de gebeurtenissen rond de kruisiging. Het logische vervolg is om het nu over de opstanding te hebben, of de gebeurtenissen rond de opstanding. Dat gaan we dan ook doen. Wat ik wil doen, is alle vier de evangeliën naast elkaar leggen; dat moet wel lukken. We beginnen gewoon in Mattheüs, daar waren we gebleven. Dat was ook ongeveer onze uitvalsbasis toen we het hadden over de gebeurtenissen rond de kruisiging.

Het is niet zo dat ik heel Mattheüs 28 ga bespreken. Het tweede gedeelte van dat hoofdstuk gaat bijvoorbeeld over wat men meestal de 'grote opdracht' noemt. U weet wel, die opdracht aan de discipelen: 'Gaat dan heen, onderwijst alle volken, hen dopende', enzovoort. Daar hangt ook nogal wat aan vast, maar het is niet mijn bedoeling om de hoofdstukken waar het over de opstanding gaat in de evangeliën helemaal te gaan bespreken. Ik pak er een aantal gedeeltes uit en er zullen dus ook dingen zijn die ik niet bespreek. Als we eraan toekomen, wil ik aan het einde van deze bijeenkomst nog een soort reconstructie geven van die opstandingsdag: hoe zijn die gebeurtenissen nu precies verlopen? Het is namelijk best wel een puzzel die je in elkaar moet leggen door de vier evangeliën naast elkaar te leggen.

In Mattheüs 28 komen we aan bij vers 1. We hadden Mattheüs 27 in zijn geheel besproken, voor zover ik mij herinner. In vers 1 vallen we direct met onze neus in de boter, want dit is de vertaling van de Schriften en dat staat er dus anders dan in de Statenvertaling, de NBG, enzovoort. Volgens mij staat in de Statenvertaling: 'En laat na de sabbat'. Daar hebben ze het woordje 'na' ingevoegd, want dat staat schuin gedrukt: 'Laat na de sabbat, als het begon te lichten tegen de eerste dag der week.' Daar hebben ze ook 'dag' schuin gedrukt, dus ook ingevoegd. Ergens in een van de evangeliën – ik meen dat het Johannes is, daar komen we straks nog op – staat: 'op de eerste dag van de week'. Het was in ieder geval op de eerste dag van de week en verder ga ik daar nu even niets over zeggen.

Nou, ik zal dit er nog over zeggen: de kruisiging, de dood en de opstanding van de Heer Jezus vonden plaats rond en tijdens Pesach. In die hele kalender van de Joodse hoogtijden waren bepaalde dagen bepaald en in die reeks van dagen zaten ook weer een aantal sabbatten. Vandaar dat het hier op het eerste gezicht wellicht wat onbegrijpelijk staat. Ik wil daar verder nu niet op ingaan, anders kom ik deze ochtend waarschijnlijk niet verder dan vers 1, en dat is niet mijn bedoeling. Wellicht dat ik er nog eens een keer op inga als ik er een blogje over schrijf ofzo, maar nu niet, want ik ben er zelf ook nog niet helemaal uit. We weten echter allemaal wel dat het de eerste dag van de week was, dus laten we het daar voor nu bij houden. We gaan voorbij aan de bepaling van welke dag dat precies was. Je zou nog een kalenderdatum kunnen noemen of vragen of het een sabbat was en welke sabbat dat dan was in de hoogtijden des Heren, maar dat doen we nu niet.

Wat ik vooraf nog moet zeggen, is dat we bij de verschillende evangelisten verschillende details beschreven vinden. Vaak grijpt men dat aan om te zeggen: 'Zie je wel, ze spreken elkaar tegen', maar dat hoeven helemaal geen tegenstellingen te zijn. Als vier mensen iets meemaken en daar een verslag van schrijven, dan zal het verslag op sommige punten afwijken omdat de één zich meer richt op het ene detail en de ander op het andere. De één vindt dit opvallend, de ander dat. Maar schuif je die beschrijvingen in elkaar, dan heb je gewoon een kloppend verhaal – en ook een volledig verhaal, denk ik. Al zullen er best wel dingen zijn die niet opgeschreven zijn.

Wij gaan ze dus naast elkaar leggen. Als je het per evangeliebeschrijving bekijkt, is het ontzettend summier wat je beschreven vindt. We lezen nu Mattheüs 28, maar daar staat eigenlijk niet zo heel veel over wat er gebeurde. Volgens mij heb ik dat de vorige keer ook al gezegd – ik weet niet of dat on the record of off the record was – maar waar we het nu over hebben, is natuurlijk de belangrijkste gebeurtenis in de hele geschiedenis. Het is de belangrijkste gebeurtenis die ooit heeft plaatsgevonden, en we vinden er in de evangeliën in verhouding eigenlijk heel weinig over beschreven.

Daar moet ik natuurlijk aan toevoegen dat de hele rest van het Nieuwe Testament, alle brieven, over dit feit gaan: over de opstanding van Christus en de gevolgen en consequenties daarvan. Neem bijvoorbeeld een hoofdstuk als 1 Korinthe 15, dat spreekt van de opstanding en de reikwijdte van de opstanding. Dat is allemaal gebaseerd op wat we hier beschreven vinden. Daar vangt Paulus ook mee aan in 1 Korinthe 15: 'Want ik heb u ten eerste overgeleverd, hetgeen ik ook ontvangen heb, dat Christus gestorven is voor onze zonden, naar de Schriften, en dat Hij is begraven, en dat Hij is opgewekt ten derden dage, naar de Schriften.' Dat is wat je in de eerste drie, vier verzen van 1 Korinthe 15 vindt. Hij zegt dat alles wat hij vervolgens uiteenzet, daarop is gebaseerd. Hij legt in dat hoofdstuk uit dat allen die in Adam sterven, in Christus zullen worden levend gemaakt, en hij spreekt over de rangorde die daarin is en alle opstandingen die plaats zullen vinden. Dat is allemaal te linken; het is het gevolg en de consequentie van wat er op deze opstandingsdag gebeurd is, want hier werd leven en onvergankelijkheid aan het licht gebracht.

Wat we ook in deze hoofdstukken vinden, zijn eigenlijk geen grootse verschijningen. We zien de Heer Jezus na Zijn opstanding verschijnen aan enkelingen, maar het zijn geen publieke manifestaties. Zoals Hij Zich in Zijn leven ook vaak verborg en terugtrok. Ik zat van de week in het Johannesevangelie een gedeelte te lezen, in Johannes 7 meen ik, waar zelfs Zijn eigen broers tegen Hem zeiden: 'Ga nou eens naar Judea.' Wij zouden zeggen: 'That’s the place to be.' Als Je Je moet openbaren en bekendmaken als Messias, dan moet Je daar zijn. Maar Jezus bleef in Galilea. Dat was een of andere uithoek. Judea met Jeruzalem, dat was het godsdienstig centrum. Als de Messias aanspraak zou moeten maken op wie Hij is en daar Zijn rechten zou moeten claimen, dan zou Hij dat in Jeruzalem moeten doen, in Judea. Maar de Heer bleef in Galilea; Hij zei: 'Mijn tijd is nog niet gekomen.'

We lezen vaak dat Hij Zich verborg, en na Zijn opstanding lees je ook dat Hij aan enkelingen verschijnt. Paulus zegt in 1 Korinthe 15 dat Hij aan meer dan vijfhonderd broeders tegelijk is verschenen. Is dat een keer voorgekomen? Maar wat zijn nu vijfhonderd op al die velen? Het was geen grootse verschijning, geen manifestatie in het openbaar van: 'Kijk eens, Ik ben het, Ik ben opgestaan.' Nee, gewoon in het verborgen aan enkelingen, en natuurlijk ook slechts aan gelovigen. De Heer verbergt Zich, ook na Zijn opstanding. Dat zagen we voor Zijn opstanding al, en dat is eigenlijk ook de tijd waarin wij leven.

De Afgewentelde Steen en de Engel uit de Hemel ↑ hoofdstukken

Nou, dat is dus die eerste dag van de week. En neem waar, of zie: er kwam een grote aardbeving, want een boodschapper van de Heer daalde af vanuit de hemel. Hij komt nader, wentelt de steen van de deur af en ging er bovenop zitten. Het is dus een engel die de steen van het graf afwentelt. We lezen eigenlijk helemaal niet wat er nu precies binnen in dat graf gebeurd is. We zien straks dat de doeken er nog lagen, dus we weten dat de Heer daar heeft gelegen, dat Zijn lichaam daar heeft gelegen, maar Hij is weg, Hij is opgestaan. Maar hoe en wat? Ja, het is niet gefilmd, zeg maar.

Ik word er wel nieuwsgierig naar als ik dat zo lees: wat is er nu precies gebeurd en hoe is dat nu gegaan? Daar kun je natuurlijk wel over fantaseren, maar het staat hier niet. Er komt een engel uit de hemel, er is een aardbeving en die engel wentelt die steen weg. Over dat wentelen hebben we het de vorige keer al even gehad. In het Hebreeuws is dat Gilgal of Gilgolet, denk maar aan dat plaatsje Gilgal. Dat wentelen heeft alles te maken met wedergeboorte en een nieuwe cyclus; daar heeft het alles mee te maken.

Dat is natuurlijk wat hier gebeurt. Ik zei al: hier wordt leven en onvergankelijkheid aan het licht gebracht. De Heer is opgestaan en inderdaad, nieuw leven wordt zichtbaar. Hij is de eersteling van een nieuwe schepping en Hij is degene die hier dat onvergankelijke leven als eerste ontvangt. Dus het is met recht een omwenteling.

Er kwam een grote aardbeving, want een boodschapper — een engel staat er in de meeste vertalingen — daalde af. Dat is een Grieks woord hè, angelos. Dat wordt soms ook gewoon vertaald met boodschapper, maar als men denkt dat het om een geestelijk wezen gaat, dan vertaalt men het doorgaans met engel. Hier komt hij uit de hemel, dus vandaar dat men in de meeste vertalingen wel gekozen zal hebben voor een engel. Het is een boodschapper van de Heer die afdaalde vanuit de hemel, naderbij kwam, de steen van de deur afwentelde en er bovenop ging zitten.

Zijn aanblik was als een bliksemflits en zijn kledingstuk wit als sneeuw. Hij zal dus een verlichte gestalte hebben gehad. Dat zijn zaken die we toch wel vaker in de Schrift vinden, zeker die kleding wit als sneeuw, maar ook die aanblik als een bliksemflits. We hebben hier een tijdje terug Daniël besproken, ook Daniël 7. Daar staat in vers 9: "Ik keek toe totdat er tronen werden geplaatst en de Oude van dagen Zich neerzette. Zijn gewaad was wit als de sneeuw en het haar van Zijn hoofd als zuivere wol. Zijn troon bestond uit vuurvlammen en de wielen ervan waren laaiend vuur."

Ook hier zien we dus een lichtende, vurige gestalte. Die Oude van dagen — ik weet niet of ik daar toen wat over gezegd heb over die vertaling, die is wellicht niet helemaal juist — maar het gaat hier over een representant van God Zelf. Met een gewaad wit als sneeuw; ook dat spreekt van nieuw leven en van reinheid. Het haar van Zijn hoofd was als zuivere wol en Zijn troon bestond uit vuurvlammen. De wielen ervan... ook hier weer wielen, het wentelen. De wielen ervan waren laaiend vuur, dus ook licht en vuur.

Nou, dat lezen we ook van die engel in Mattheüs 28. Het is met recht een representant van God Zelf. Er ligt daarin ook wel een uitbeelding van Christus Zelf. Hij is het licht der wereld. Hij was opgestaan uit de dood, dus overkleed met andere kleding, overkleed met nieuw leven, heerlijkheid en kleding wit als sneeuw.

De Wachters als Beeld van het Joodse Volk in de Dood ↑ hoofdstukken

En de bewakers beven vanwege de vrees voor hem, en zij werden als doden. Ja, er was daar een wachtpost bij dat graf gezet. Volgens mij hebben we het er vorig jaar ook even over gehad; het zijn in ieder geval een aantal wachters, niet slechts één mannetje als wachtpost. Men zegt wel eens: de één noemt er vier, de ander zeven, en sommigen zeggen zelfs twaalf. Dat zijn natuurlijk allemaal mooie getallen, maar in ieder geval waren er echt een aantal wachters aanwezig. "De bewakers beven" staat hier; in andere vertalingen kom je termen tegen als wachters of bewaarders.

Kijk, die bewakers stonden daar op initiatief van de Joden. Dat lees je in de laatste verzen van het vorige hoofdstuk. De Joden hadden gevraagd om het graf te verzekeren tot op de derde dag, want zij zeiden: "Deze bedrieger heeft gezegd dat hij op de derde dag zou opstaan." Zij zeiden tegen Pilatus: "Zet een wachtpost bij dat graf, want stel je voor dat zijn discipelen zijn lichaam komen stelen en vervolgens zeggen dat Hij is opgestaan." Dan zou de laatste dwaling erger zijn dan de eerste. Maar mijn punt is dat die bewakers daar stonden op initiatief van de Joden; zij vertegenwoordigden daarmee het Joodse volk bij dat graf. Daar staan ze dus, de bewakers, bevend vanwege de vrees voor die boodschapper. En zij werden als doden.

Ook dat hebben we in de voorgaande geschiedenis van de kruisiging een aantal keren gezien: hoe het Joodse volk terzijde gesteld zou worden en hoe dat in de profeten wordt uitgebeeld als de dood. Ik noem meestal Ezechiël 37, omdat daar heel duidelijk sprake is van een dal met dorre doodsbeenderen. Er wordt tegen de profeet gezegd: "Dat is het volk Israël." Daar wordt natuurlijk ook geschilderd dat die beenderen bij elkaar komen, dat het een lichaam wordt en weer levend wordt. Maar dan staat er als commentaar bij: "Ik zal jullie uit jullie graven doen opkomen, volk Israël." Israël in de dood is dus een bekend beeld bij de profeten.

De wachters die hier het volk vertegenwoordigen, werden als de doden. Als u het mij vraagt, is dat ook weer een beeld van het Joodse volk, dat als de doden werd na de opstanding van Christus. Overigens zijn "wachters" of "bewaarders" termen die ook in de profetieën op het volk Israël van toepassing worden gebracht. Zij waren bewaarders, zij waren wachters; bewaarders van het Woord. Paulus zegt later dat hun de woorden van God zijn toevertrouwd. Als u een concordantie pakt en het woord "bewaarders" of "wachters" opzoekt, dan ziet u dat dit in de profetie vaker op Israël slaat. Daarom meen ik dat deze bewaarders, die hier als de doden worden, een beeld zijn van het volk Israël dat tot op de huidige dag in het graf is. Want het herstel van Israël, zoals we dat beschreven vinden in Ezechiël 37, is nog toekomst. Weliswaar nabije toekomst, maar het is nog toekomst.

Die vrouwen gingen naar het graf en de boodschapper, de engel, antwoordde hen. Hij zei tegen de vrouwen: "Júllie hoeven niet bevreesd te zijn. Wees niet bevreesd, want ik weet dat jullie Jezus zoeken, die gekruisigd is. Hij is hier niet, want Hij werd opgewekt, zoals Hij zei. Kom hier en neem de plaats waar de Heer lag waar." Er wordt dus tegen de dames gezegd dat de Heer al had aangekondigd dat Hij opgewekt zou worden. Maar blijkbaar — en dat lezen we door deze hele geschiedenis heen — hadden ze dat tijdens Zijn leven toch niet of nauwelijks begrepen.

We lezen later in Lukas 24 over de Emmaüsgangers — daar komen we vandaag zeker niet aan toe. Zij waren onderweg van Jeruzalem naar Emmaüs, vandaar de naam. Zij zeiden: "Het is nu al de derde dag." Ze hadden hun hoop gevestigd op Jezus, en terwijl ze daarover spraken, kwam er een vreemdeling bij hen lopen die Jezus Zelf bleek te zijn. Ze zeiden tegen Hem: "Weet u dan niet wat hier in Jeruzalem gebeurd is? Degene op wie wij onze hoop hadden gevestigd, van wie wij dachten dat Hij de Messias was, die hebben ze gekruisigd. Hij is dood en het is nu al de derde dag." Ze voegden eraan toe dat er ook nog enige vrouwen waren die hen ontsteld hadden met het bericht dat Hij opgewekt zou zijn. En toch waren ze op weg naar Emmaüs, kun je nagaan.

Hij is hier niet, want Hij werd opgewekt zoals Hij zei. De vrouwen mochten een kijkje nemen in het graf: "Kom hier, neem de plaats waar de Heer lag waar." En dan de opdracht: "Ga snel, zeg tegen Zijn leerlingen dat Hij van de doden werd opgewekt. En neem waar: Hij gaat jullie voor naar Galilea, daar zullen jullie Hem zien. Neem waar: ik zei het tegen jullie." Ik heb er vast al eerder op gewezen, maar Galilea is in de Bijbel "Galilea der heidenen". Toen de Heer Zich openbaarde, deed Hij dat in Galilea. Hij zei: "Ga naar Galilea en daar zullen jullie Hem zien." Dus buiten de legerplaats, buiten Jeruzalem, buiten Judea. Als u de kaart van het toenmalige Israël voor de geest haalt: in het zuiden lag Judea, daartussenin Samaria en daarboven Galilea. "Galilea der heidenen" wordt het genoemd. Dat is ook weer een beeld van de Heer die Zich verbergt voor Judea en het Joodse volk en naar Galilea gaat — naar de heidenen, naar de natiën. Dáár zullen jullie Hem zien.

Zij gaan snel weg van het graf, met vrees en met grote vreugde. Die combinatie is dus mogelijk. Ze liepen snel om het aan Zijn leerlingen, Zijn discipelen, te berichten. En terwijl zij gingen om het aan Zijn leerlingen te vertellen, komt Jezus hen tegemoet en zegt: "Verheug je!" — die zin klopt niet helemaal als u het mij vraagt. Ze komen naar Hem toe en vatten Zijn voeten. Als u de evangeliën naast elkaar legt, dan waren er blijkbaar een aantal Maria's bij aanwezig. Mogelijk was ook die Maria erbij die Zijn voeten had gezalfd en had afgedroogd met haar tranen. Volgens mij kom ik daar zo nog op.

Dan zegt Jezus tegen hen: "Vrees niet! Ga heen en bericht aan Mijn broeders dat zij naar Galilea moeten gaan." Weer dat Galilea dus; daar zullen zij Mij zien. Dat wordt nog een keer bevestigd. En wanneer zij gaan, komen enigen van de wachtpost in de stad en zij berichten al het gebeurde aan de oversten van de priesters. Die wachtpost bestond uit een aantal mensen, dat zei ik al. Dat moet ook wel, want er staat dat "enigen" van de wachtpost naar de stad gingen en anderen blijkbaar niet. Dan zijn het er sowieso drie of meer, toch? "Enigen van de wachtpost".

De soldaten moesten zeggen dat ze in slaap gevallen waren. Dat is het Joodse volk natuurlijk ook. Hoe staat dat in Jesaja? Dat er een diepe slaap over dat volk zou komen: "Ik zal over u uitgieten een geest van diepe slaap." Slaap is een beeld van de dood. Het woord "ontslapen" is immers ook een ander woord voor sterven. Die dingen hangen nauw met elkaar samen. Slaap is een beeld van de dood, en als je 's ochtends wakker wordt, word je opgewekt. Dat is een uitbeelding van de opstanding. Maar de soldaten verzamelden zich dus met de oudsten, met de vertegenwoordigers van het Joodse volk. Zij beraadslagen en komen bij elkaar om te bepalen wat ze nu moeten doen, nadat de soldaten aan de oversten van de priesters hadden verteld wat er gebeurd was.

En die overpriesters van het Joodse volk zeggen dan dat de soldaten moeten zeggen: "Zijn leerlingen zijn 's nachts gekomen en zij hebben Hem gestolen terwijl wij te ruste lagen." Dat is ook precies het verhaal waarmee ze bij Pilatus kwamen met de vraag om het graf te verzegelen en om een wachtpost neer te zetten. "Maar," zeggen ze dan, "in het geval dat dit de gouverneur ter ore komt, dan zullen wij hem overreden en wij zullen jullie onbezorgd maken." Dit is politiek, hè; zo werkt het in de politiek. Want die Pilatus werd ook al op een politieke manier gedwongen om Jezus ter dood te brengen, om Hem de doodstraf te geven, want daar was hij zelf helemaal niet voor. Hij zei ook: "Ik vind geen schuld in Hem." Maar hij werd toch gepusht, gedwongen door het Joodse volk om dat wel te doen.

Blijkbaar hadden zij toch wel wat macht, die Joodse leidslieden. Want ze zeggen hier ook tegen zo'n wachtpost: "Zeg maar dat je in slaap gevallen bent en dan zullen wij wel zorgen dat het goed komt." Terwijl in slaap vallen voor een wachtpost... wat ik ervan gelezen heb in de commentaren, daar stond de doodstraf op. Dus dat was echt wel wat; dat was niet zomaar iets. Zij nemen de zilverstukken in ontvangst en ze doen zoals zij onderwezen werden. En dit woord wordt bij de Joden ruchtbaar gemaakt tot op de dag van vandaag – tot op de dag dat het opgeschreven werd. Maar ik heb me laten vertellen dat het tot op de dag van vandaag ook nog steeds zo is.

Ze worden dus gewoon omgekocht. Ik denk altijd: ze hadden mooi die zilverstukken van Judas kunnen gebruiken, die weer terug de tempel in hoorden, maar daar hadden ze al een akker van gekocht. Eigenlijk gaat het grootste gedeelte van wat je hier leest over die wachtpost en over het verhaal dat zij moesten gaan verzinnen, en hoe ze dat met de Joden beraadslaagden. Over de opstanding vind je dus niet zo heel veel. Daarom ben ik er ook wel redelijk snel doorheen gegaan; het lijkt me ook niet zo moeilijk om te volgen. Dus we gaan naar Marcus 16.

Wat wel bijzonder is, is dat die oudsten dan niet denken van: "Goh, ze moeten een verkeerde conclusie hebben getrokken." Ja, nou ja, ze gaan gewoon verder met hun complotjes, zeg maar. Ze gaan gewoon verder met hun complotjes, maar dat is natuurlijk wel wat je heel de Evangeliën door leest. Vooral in het Johannes-evangelie heb je hele lange conversaties tussen de Heere en die leidslieden – in de andere Evangeliën trouwens ook. Maar Johannes is altijd nogal zwart-wit, dus hij heeft het ook nogal zwart-wit opgeschreven.

Soms zijn het echt keiharde confrontaties waarop ze ook echt geen weerwoord hadden. Dus zij hadden ook wel kunnen bedenken dat Hij de Messias was. Op een gegeven moment wordt er ook gezegd: "Ja, maar als we deze man laten gaan, dan kost het straks nog onze positie." Dus daar had het natuurlijk ook alles mee te maken. Maar ja, daarover misschien een andere keer eens wat meer.

Markus 16: de Vrouwen met Specerijen en de Jongeling in het Graf ↑ hoofdstukken

Maar we gaan nu naar Markus 16. Daar staat in vers 1: "En de sabbat verstrijkt." Het staat hier dus weer net wat anders. Dus nou, als u vanmiddag niets te doen hebt, dan zou ik zeggen: leg dat allemaal eens naast elkaar en kijk eens of u eruit komt. De sabbat verstrijkt en Maria de Magdaleense, Maria de moeder van Jakobus, en Salome kopen specerijen om Hem te gaan insmeren. "Insmeren" is een leuke vertaling; andere vertalingen zeggen gewoon zalven. Bij insmeren denk ik eerder aan zonnebrand. Ik zag het u allemaal denken, dus ik dacht: nou, ik zal het maar even zeggen. Maar het is gewoon een ander woord voor zalven. In het Hebreeuws is het woord voor gezalfde "Mashiach" (Messias), of het werkwoord daarvan, dat betekent zalven.

Ik zei net al: er was een Maria. Hier gaat het om een aantal Maria's. Als je die even redelijk naast elkaar legt, zijn het er volgens mij drie of vier. Maar er was dus een Maria die eerder Zijn voeten had beweend en ze met haar haren had afgedroogd, en daarna met zalfolie had gezalfd. Dat was ook als uitbeelding dat de Heer Jezus de Messias was; Hij was de Gezalfde. Maar precies hetzelfde gebeurt hier: ze willen Zijn dode lichaam gaan zalven. Ze zijn alleen iets te laat. Ze konden dat ook niet doen voordat de sabbat verstreken was, want je kunt natuurlijk niet op de sabbat met een dode in aanraking komen en die ook nog eens gaan zalven. Dat zou ook wel als een "werk" worden gezien, kan ik me zo voorstellen.

Over die Maria staat in Johannes 11, het hoofdstuk van de opwekking van Lazarus, een toelichting. Er wordt gezegd: Maria nu was zij die de Heer gezalfd heeft met zalfolie. Dat staat dan in het Grieks, zag ik, met het woord "muro". En dat is mirre. Dus Hij werd gezalfd met zalfolie waarin ook mirre was verwerkt, wat we ook bij Jezus' geboorte vinden: goud, wierook en mirre. Vandaar dat er ook drie wijzen uit het oosten waren; de ene had goud, de andere wierook en de derde mirre. Maar dat terzijde. En zij had Zijn voeten afgedroogd met haar haren. Dan staat er nog bij: haar broer Lazarus was ziek. Dit is om even aan te duiden van: ja, het was deze Maria. Ik denk zelf dat het Maria de Magdaleense was die dat deed, maar daar zijn de meningen nogal over verdeeld. Deze Maria woonde in Bethanië, dat was waar Lazarus woonde. Maar je kunt natuurlijk prima in Magdala geboren zijn en daarom Maria de Magdaleense heten of dat als bijnaam hebben. Dus ja, olie als uitbeelding van het zalven van de Gezalfde.

"En heel erg vroeg in de morgen op één van de sabbatten..." Nou, dat staat er ook weer heel anders dan in de gewone vertaling, maar ik lees gewoon verder. "Daar komen zij, wanneer de zon opgaat, bij het graf." Het was bij het krieken van de dag, zouden wij zeggen, heel erg vroeg in de morgen; zo staat het er echt. De nacht was nog maar net voorbij en zodra de morgen aanbrak en de zon opging, kwamen zij bij het graf. En toen was de Heer ook opgestaan, want de zon is een beeld van Christus. Hij stond 's morgens vroeg op; dat vinden we hier, maar dat vinden we ook zo vaak in de "typen" van de Heer Jezus Christus in het Oude Testament. Als er staat "hij stond 's morgens vroeg op", dan weten wij genoeg: dan moet het een uitbeelding zijn van wat hier gebeurt.

In vers 3 staat: "En zij zeiden tot elkaar: Wie zal voor ons de steen afwentelen van de deur van het graf?" En ze kijken omhoog en ze aanschouwen; ze zien dat de steen afgewenteld is, want hij was enorm groot. Dat was dus een grote steen die niet zomaar afgewenteld kon worden. Nou, ze zien dus dat die steen al afgewenteld is, want dat hadden die boodschappers gedaan waarover we in Mattheüs lazen. En dan komen ze het graf binnen en ze namen een jongeling waar die aan de rechterkant zit, omhuld met een wit gewaad. Dat hadden we al eerder gezien, een wit gewaad, en ze waren van streek. Ik ga niet op elk detail in, dat had ik al gezegd, maar als ik dan zie: ze komen het graf binnen en ze namen een jongeling waar... Dus de Heer Jezus, Zijn dode lichaam was weg, maar er zat daar een jongeling. Een jongeling spreekt van nieuw leven, van vitaliteit, van kracht en van een nieuwe generatie. Ik denk dat het gewoon een beeld is van de Heer Jezus Christus Zelf die opgestaan is. Net als dat daar een jongeling zat, iemand met nieuw leven, een nieuwe generatie.

Nou, met recht dus: Zijn lichaam was weg, maar er zat een jongeling. Denk bijvoorbeeld aan de jongeling van Naïn. Wat gebeurde daarmee? Die was dood, maar die werd ook opgewekt. Naïn is Grieks, maar in het Hebreeuws is dat "Noen". En we kennen iemand die ook een jongeling was, die heette de zoon van Noen: Jozua. Jozua de zoon van Noen, zo wordt hij meestal genoemd. Deze jongeling van Naïn is ook een beeld van Jehoshua, de zoon van Noen. Noen betekent vijftig, maar dat laten we even voor wat het is nu. Die jongeling van Naïn is ook gewoon een beeld van de Heer Jezus Christus die stierf, maar inderdaad opgewekt werd. Dat woord jongeling lees je ook van David, van Salomo en van Absalom. De Heer Jezus Christus is de Zoon van David, maar ook Salomo en Absalom waren letterlijk zonen van David. Die zijn natuurlijk alle drie typen van de Heer Jezus Christus en worden alle drie jongelingen genoemd. Dat komen we nogal eens tegen in de Schrift, daarom wijs ik er ook maar eens op.

U vraagt zich misschien af: kan dit geen engel zijn? Kan dit geen engel zijn die daar gewoon zit omdat hij zegt: "Gaan jullie zoeken naar Jezus?" Inderdaad, hij zegt: "Hij is hier niet." Ik geloof wel dat het een boodschapper was, maar de vraag is natuurlijk wat hij uitbeeldt. Ik denk inderdaad dat dit een engel was. In Mattheüs 28 lees je over één engel die zat op de steen van het graf. Hij had de steen weggewenteld en hij zat op die steen. Straks lezen we van twee boodschappers, twee engelen in het graf, en hier is er één die genoemd wordt. Maar ik denk ook inderdaad dat dit een engel is, maar die is daarin wel een type, een uitbeelding van de Heer Jezus Christus Zelf.

En ze komen het graf binnen en ze namen een jongeling waar die aan de rechterkant zit. Wat zou ons het uitmaken aan welke kant hij zit? Nou, wellicht vanwege de betekenis. Want van de Heer wordt gezegd: na Zijn opstanding zit Hij aan Mijn rechterhand, totdat Ik Uw vijanden gesteld heb tot een voetbank voor Uw voeten. Dat is een aanhaling uit Psalm 110. Je vindt dat ook in de toespraak van Petrus in Handelingen 2, waarin hij uitlegt en verklaart waarom de Heer Jezus Christus de Messias is en dat Hij nu verhoogd is aan Gods rechterhand. En in Hebreeën 1 vers 13 vinden we de introductie van de brief, maar daar gaat de hele brief over: over de Heer Jezus Christus die zit aan Gods rechterhand, of als Hogepriester het heiligdom is binnengegaan en daar verzoening doet voor de zonden. Maar dat is inderdaad de jongeling, de opgestane Christus, die daar zit aan Gods rechterhand. Nou, omhuld met een wit gewaad, daar hebben we het al over gehad. En ja, ze waren van streek. En hij zegt tegen hen: "Wees niet van streek, vrees niet, wees niet bang. Jullie zoeken Jezus de Nazarener die gekruisigd is. Hij werd opgewekt, Hij is hier niet. Kijk, dit is de plaats waar zij Hem plaatsten; dit is de plek waar zij Hem gelegd hebben."

Lukas 24: Twee Mannen in Blinkende Kleding als Beeld van de Ecclesia ↑ hoofdstukken

Lukas 24, dat zei ik al, is een lang hoofdstuk. De hele geschiedenis van de Emmaüsgangers wordt hierin genoemd; ik zie dat het 53 verzen telt. Ik bespreek nu alleen het begin, en je ziet daarin een beetje dezelfde dingen terugkomen. Maar op een van de sabbatten – de eerste dag van de week was dus blijkbaar ook een sabbat – kwamen de vrouwen nog diep in de ochtendschemering bij de graftombe. Zij brachten de specerijen mee die zij gereed hadden gemaakt voor het salven van dat lichaam. En ze vonden de steen van het graf afgewenteld. Maar toen zij binnenkwamen, vonden zij het lichaam van de Heere Jezus niet. Dus ook hier weer: ze kijken in het graf, maar het lichaam was weg.

En het gebeurde toen zij daarmee geen raad wisten... ja, ik zou zeggen: op het moment dat zij daarmee geen raad wisten, staan daar ineens twee mannen in bliksemflitsende kleding bij hen. Om zo'n letterlijke vertaling moet ik af en toe wel glimlachen. Ik weet niet of jullie dat ook hebben, maar: "bliksemflitsende kleding". Is dat dan wat op dat moment in de mode was? Fashion? Maar ze hadden in ieder geval flitsende kleding aan. Nou, ik zie dat jullie dat vandaag ook allemaal hebben; we refereerden net al even aan de "lady in red" vanmorgen. Flitsende kleding dus.

Maar hier zijn er twee mannen in bliksemflitsende kleding. Dat lijkt een tegenspraak met Mattheüs of Marcus, maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet. Als er twee zijn, dan kan de andere schrijver er ook voor kiezen om er maar één in het verhaal te betrekken. Ik bedoel: als er twee zijn, was er in ieder geval ook één. Andersom zou het wel lastig worden. Maar hier gaat het over twee mannen in bliksemflitsende kleding.

Als ik dat lees, dan denk ik altijd aan Handelingen 1. Dat is dan veertig dagen later. Toch? Ja, veertig dagen later. Pinksteren 50... die kerkelijke kalender. Nee, veertig dagen later wordt in Handelingen 1 de hemelvaart van de Heere Jezus beschreven. En dan staan de discipelen daar buiten te kijken. Terwijl Hij dit zegt en terwijl zij kijken, werd Hij omhooggeheven en een wolk vatte Hem op, weg van hun ogen. Dus Hij gaat naar de hemel en wordt hier als het ware letterlijk verborgen voor hun ogen. Dat is ook een uitbeelding van hoe Hij voor Israël verborgen zou worden; dat wordt hier uitgedrukt.

Zij kijken aandachtig naar de hemel terwijl Hij gaat en neem waar: twee mannen in witte kleren stonden bij hen. Dus ook hier weer die twee... nou ja, ik wil niet zeggen dat het dezelfde zijn, maar ook hier staan er twee mannen in witte kleren. En die zeggen: "Mannen, Galileeërs, waarom staan jullie daar en kijken jullie op naar de hemel? Deze Jezus, die van jullie opgenomen wordt in de hemel, zal op dezelfde wijze komen zoals jullie Hem gadeslaan dat Hij naar de hemel gaat." Er wordt hier dus meteen een link gemaakt; er wordt gesproken over de hemelvaart, maar er wordt meteen een link gelegd met Zijn wederkomst. Tot dan toe zou Hij inderdaad verborgen blijven voor de ogen van het volk Israël.

Maar het zijn twee mannen in witte kleren die wel weten hoe het zit. En als je het mij vraagt, is dat een uitbeelding van de gemeente. Het getal twee speelt vaker een rol bij de gemeente: het eerstgeboorterecht is een dubbel deel, maar de gemeente is ook hoofd en lichaam, of Jood en heiden, enzovoort. Zij hadden witte kleren; ze hadden dus een verheerlijkte gedaante. Wij hebben die heerlijkheid ook ontvangen in Hem. Het is nu allemaal nog verborgen, maar wanneer Hij geopenbaard wordt die ons leven is, dan zullen wij ook met Hem verschijnen in heerlijkheid.

Terug naar Lukas 24. Daar zagen ze dus die twee mannen en de vrouwen worden zeer bevreesd; zij neigen het gezicht ter aarde. En de mannen zeiden tot hen: "Waarom zoeken jullie de Levende bij de doden?" Hij was dus opgewekt en ze zochten Hem in een graf. "Hij is hier niet, Hij werd opgewekt. Herinner je hoe Hij, toen Hij nog in Galilea was, tot jullie sprak: de Zoon des mensen moet overgeleverd worden in de handen van zondige mensen en gekruisigd worden, en op de derde dag opstaan." En dan herinneren zij zich Zijn uitspraken. Ik blijf dat frappant vinden als ik dat lees: dat zij zich het pas weer herinneren op het moment dat het hun gezegd wordt. Terwijl de Heere het hun toch had geprobeerd duidelijk te maken. Nou ja, dat past allemaal in Zijn plan natuurlijk, want zo is het wel.

Ik lees nog even verder, de laatste verzen. Zij keren terug van het graf en zij berichten al deze dingen aan de elf en aan alle overigen. Het waren Maria de Magdaleense, Johanna, Maria die van Jakobus en de overige vrouwen die samen met hen waren, die deze dingen zeiden tot de afgevaardigden. De apostelen dus; deze letterlijke vertaling kiest voor "afgevaardigden". Maar deze uitspraken kwamen hun voor als onzin; zij geloofden hen niet.

Maar Petrus staat op en hij liep naar het graf. En wanneer hij zich bukt om te kijken, ziet hij alleen de linnen windsels liggen. Hij ging weg naar zijn huis en hij verwondert zich over wat er gebeurd is. Petrus... zijn naam betekent "de horende"... ik ga daar even vrij snel doorheen, want dat hebben we meen ik al een keer besproken. Nou, dat weet ik eigenlijk niet meer zeker, ik begin dingen door elkaar te halen. Ik sprak onlangs op Urk en daar sprak ik over de wonderbare spijziging; dat ging over Andreas en Petrus. Toen heb ik uitgelegd dat Petrus "de horende" betekent. En die twee mannen, Andreas en Petrus – ook twee mannen – zijn ook een uitbeelding van de gemeente.

Maar hier is het dus Petrus, en zijn naam betekent "de horende". Dat is natuurlijk sowieso een uitbeelding van geloof: horen, gehoorzamen. Petrus is de horende en hij liep naar het graf, bukt zich om te kijken en ziet alleen de linnen windsels. Alleen die linnen doeken lagen daar. Doeken of linnen klederen kwamen we al eerder tegen in de geschiedenis van de kruisiging, bijvoorbeeld de klederen van Jezus die verdeeld werden onder de Romeinse soldaten – uitbeeldingen van Zijn heerlijkheid die naar de natiën ging. Dat waren Romeinse soldaten, dus mensen uit de natiën.

Linnen spreekt ook van... het is de grondstof waarmee het hogepriesterlijk kleed werd gemaakt. Daar spreekt het dus ook van: van het hogepriesterschap. Het lichaam is weg, maar wat er ligt is een priesterlijk kleed als uitbeelding van de opstanding van Christus. En het is Petrus, de horende, als uitbeelder van de gemeente die daar als eerste natuurlijk bij is, want hij is hier een eersteling. Hij ging weg naar zijn huis en hij verwondert zich over wat er gebeurd is.

Dat "verwonderen" komen we ook tegen in de profetieën. Ik weet zeker dat we het daar wel een keer over hebben gehad, want dat kom je in hoofdstuk 27 ook tegen. Dat gaat wel over onze tijd en hoe het Joodse volk... De tekst komt nu niet direct bij me opborrelen, maar het is zoiets als: "Verwondert u en verdwijnt, want Ik doe een werk in uw dagen dat gij niet zult geloven." Het is niet helemaal letterlijk geciteerd, maar dat spreekt ook van onze tijd. We zoeken het zo nog even op, Leni. Maar voordat we naar Johannes 21 gaan, gaan we eerst even koffie drinken.

Ja, we pakken de draad weer op. Ik wilde naar Johannes 21 gaan, maar eerst nog even een kleine rectificatie, in ieder geval voor de mensen die dit nog naluisteren – ik weet niet of die er zijn natuurlijk. Ik had het over Petrus, maar... nou, ik had het over Simon, maar er staat Petrus. En Simon betekent "de horende" en Petrus betekent "rots". Dus dat even als correctie.

Johannes 20: de Wedloop van Petrus en Johannes Naar het Graf ↑ hoofdstukken

We gaan naar Johannes 20. Op de dia staat het verkeerd, daar staat Johannes 21, maar we zijn in hoofdstuk 20. Ik dacht al dat we een stukje verder waren; dat zal ik nog even aanpassen. Maar hier in de tekst staat wel degelijk hoofdstuk 20. Scherp blijven hè? Het is goed dat ik meteen op de vingers getikt word, dat hadden jullie net ook best mogen doen. Voordat ik een heel verhaal houd over Simon terwijl er gewoon Petrus staat... Jullie moeten ook een beetje scherp blijven.

Op één van de sabbatten komt Maria de Magdaleense vroeg in de morgen, terwijl het nog donker is, naar het graf. Zij ziet dat de steen van de deur van het graf is weggenomen. Nou, dat weten we; we weten ook hoe dat gekomen is, dat had die boodschapper, die engel, gedaan. Zij rent dan weg en komt bij Simon Petrus en bij de andere leerling van wie Jezus veel hield. Ze zegt tegen hen: "Zij nemen de Heer weg uit het graf en wij weten niet waar zij Hem hebben neergelegd." Ze komt dus vroeg in de morgen bij het graf, ziet dat de steen is weggewenteld en rent naar Simon Petrus en de andere leerling, de discipel die Jezus liefhad. Over het algemeen wordt aangenomen dat dit Johannes zelf was, die zichzelf hier niet bij name noemt, maar zich aanduidt als de discipel die Jezus liefhad. Ze vertelt hen dat ze de Heer hebben weggenomen en dat ze niet wist waar Hij was neergelegd.

Petrus ging daarop naar buiten, samen met de andere leerling, en zij gingen naar het graf. De twee renden samen, maar de andere leerling — Johannes dus, denk ik — liep vooruit, sneller dan Petrus. Hij kwam als eerste bij het graf aan. Dat is op zich al een wonder, want Petrus was meestal overal als eerste bij, nietwaar? Johannes bukt zich om te kijken naar de linnen windsels, de linnen doeken die daar liggen. Niettemin ging hij niet naar binnen. Hij ziet die linnen doeken daar dus wel liggen, maar hij ging niet naar binnen.

En omdat Petrus natuurlijk altijd de eerste is... Simon Petrus, die hem volgt, komt ook en hij ging het graf wél binnen. Hij aanschouwt de linnen windsels die daar liggen. Dus hij is toch als eerste binnengegaan, Simon Petrus. Maar ook hier vallen die linnen doeken weer op, en dan staat er in vers 7:

De Zweetdoek als Profetisch Beeld van Hoofd en Lichaam ↑ hoofdstukken

En de zweetdoek die op Zijn hoofd was. De zweetdoek die op Zijn hoofd was, ligt niet bij de linnen windsels, maar er los van, opgerold, op een andere plaats. We hadden het al over die doeken gehad; dat spreekt van heerlijkheid, van opstanding, van het hogepriesterschap. Het dode lichaam is weg, en wat er na de opstanding nog wel is, dat zijn de linnen doeken. Dat maakt ze sowieso al een beeld van de opstanding.

Wat hier opmerkelijk is, is dat er doeken liggen en dat Johannes specifiek nog een zweetdoek noemt; ook een zweetdoek die op Zijn hoofd was. Die lag niet bij de linnen windsels, maar er los van, opgerold op een andere plaats. Dat is al heel uitgebreid om te zeggen dat er verschillende stapeltjes met doeken waren die los van elkaar lagen, op een andere plaats. De ene was een doek voor het hoofd – dat is wat we ervan weten – en die andere doeken waren van het lichaam.

Als u het mij vraagt, is dat dan ook een uitbeelding van Hoofd en lichaam, die na de opstanding van Christus op een andere plaats zijn. Ons Hoofd, Christus, is in de hemel en wij zijn hier op aarde. Hoofd en lichaam, of zoals hier die hoofddoek en die lichaamsdoeken, zijn op een andere plaats. Hoofd en lichaam zijn op een andere plaats. Fysiek hè, want geestelijk zijn we natuurlijk ook 'gezet' met Hem, maar dat is natuurlijk een manier om het te zeggen: Hoofd en lichaam zijn op een andere plaats.

Op dat moment kwam ook de andere leerling binnen, de andere discipel die als eerste bij het graf kwam. Hij nam het waar, hij zag het, en hij geloofde. Wat zag hij dan? Hij zag die doeken, zoals Simon Petrus die ook zag. Want zij kenden tot nu toe de Schrift nog niet, dat Hij uit de doden moest opstaan. De leerlingen gingen daarna weer weg, naar hun huis. En Maria...

Maria Magdalena Ontmoet Jezus als de Ware Tuinman ↑ hoofdstukken

Maria stond buiten het graf en huilde. Terwijl zij huilde, bukte zij om in het graf te kijken en zij aanschouwt twee boodschappers, twee engelen in witte kleren, die daar zitten: één aan het hoofdeinde en één aan het voeteinde waar het lichaam van Jezus gelegen had. Dat is wat we in Lukas 24 ook lazen: het gebeurde toen ze daarmee geen raad wisten, dat twee mannen in bliksemflitsende kleding bij hen stonden. Net voor de pauze hadden we het daar al even over als uitbeelding van de ecclesia, van de gemeente.

En ik geloof dat dat hier in Johannes ook het geval is, die twee engelen in witte kleren. Er staat nog eens bij, ook hier: één aan het hoofdeinde en één aan het voeteneinde. Dus ook hier heb je weer hoofd en lichaam. Overigens worden die voeten ook nog wel eens genoemd in de profetie: "U doet Hem heersen over de werken van Uw handen, U hebt alles onder Zijn voeten gelegd." Dan gaat het in Psalm 8 al over Christus, maar ook over zij die van Christus zijn, die bij Hem horen. Alles is onder Zijn voeten gelegd. Dit vinden we wel vaker in de Psalmen, maar bijvoorbeeld ook bij Paulus die het aanhaalde in Efeze en die daar uitlegt dat het gaat om hoofd en lichaam. Dus straks, als Christus in heerlijkheid zal verschijnen, dan zal Hij verschijnen met Zijn lichaam. Wij zijn Zijn lichaam en dan zal alles onder Zijn voeten worden gesteld.

Nou, daar worden wij dus bij betrokken. Daar zijn wij onderdeel van en wij delen in de positie van Christus. Wij zijn niet alleen met Hem begraven, gestorven en opgewekt; er zijn talloze Schriftplaatsen die dat zeggen. Dat is een rode draad door de brieven van Paulus: wij delen in wat Hem overkomt, wij delen in Hem. Wij zijn "in Christus", dat is de kortste manier om het te zeggen. Wij delen dus in Zijn dood en wij delen in Zijn opstanding, maar wij zijn zelfs met Hem gezet in de hemel. En wanneer dat moment van "totdat" is gekomen — we hadden net dat vers over dat Hij zit aan Zijn rechterhand totdat — ook dan zullen wij delen in Zijn positie. Als deze schepping dus aan Christus onderworpen wordt, dan zullen wij ook in die positie delen. Daar gaat het in beeld over in Johannes 20: twee engelen, twee boodschappers in witte kleren, één aan het hoofdeinde en één aan het voeteneinde waar het lichaam van Jezus gelegen had.

Zij zeggen tegen haar: "Vrouw, waarom huil jij?" En zij zegt tegen hen: "Omdat zij mijn Heer wegnemen en ik niet weet waar zij Hem plaatsen." Het lichaam was weg en zij dacht op dat moment nog dat het lichaam weggenomen was; ze wist niet waar ze Hem gelegd zouden hebben. Ze zegt dit, keert zich om naar achteren en zij aanschouwt Jezus die daar staat, maar ze wist niet dat het Jezus was. Jezus zegt tegen haar: "Vrouw, waarom huil jij? Wie zoek je?" Zij meent dat Hij de tuinman is en zij zegt tegen Hem: "Heer, indien jij Hem wegdraagt, zeg dan tegen mij waar jij Hem plaatst, waar je Hem gelegd hebt, en ik zal Hem wegnemen."

Ze dacht dat het de hovenier was, lezen we in sommige vertalingen. De tuinman. Dat was Hij in zekere zin ook. Als je het woord "tuin" of "hof" opzoekt in de profetieën, dan spreekt dat erover hoe ook deze schepping zal worden als een hof, als een tuin. En dat gebeurt onder leiding van de opgewekte Christus die hier voor de tuinman wordt aangezien. "Want YAHWEH de Heere zal Sion troosten, Hij zal al haar puinhopen troosten. Hij zal haar woestijn maken als Eden, haar wildernis als de hof van YAHWEH." Vreugde en blijdschap zal daarin gevonden worden — termen voor het nieuwe verbond — dankzegging en luid psalmgezang. Of Jesaja 61: "Want zoals de aarde haar gewas voortbrengt en zoals een tuin het daarin gezaaide doet opkomen, zo zal de Heere YAHWEH gerechtigheid doen opkomen en lof voor alle volkeren."

Dit zijn twee voorbeeldjes. Ik had met een concordantie op het woord "hof" en het woord "tuin" gezocht en dan vind je zo heel wat. Dat spreekt elke keer weer van hoe het Messiaanse Rijk tot stand komt; hoe die tuin vanuit Israël door de Messias zal worden uitgebreid over heel deze aarde. Dus dat zij Hem aanzag voor de tuinman was niet helemaal onterecht.

Jezus zegt tegen haar: "Maria!" En zij keert zich om en zegt tegen Hem in het Hebreeuws: "Rabboeni!", dat wil zeggen: Leraar. Jezus zegt tegen haar: "Raak Mij niet aan, want Ik ben nog niet omhoog gegaan naar mijn Vader. Maar ga naar mijn broeders en zeg tegen hen: Neem waar, Ik ga omhoog naar mijn Vader en jullie Vader, en mijn God en jullie God." Maria de Magdaleense gaat en zij bericht het aan de leerlingen. Ze zegt: "Ik heb de Heer gezien", en dat Hij dit tegen haar zei.

Hier wilde ik dus maar stoppen met lezen. Ik heb daar wat keuzes in moeten maken natuurlijk. De Emmaüsgangers en het vervolg met de verschijning aan de discipelen en de geschiedenis met Thomas zouden voor deze ochtend wat te ver voeren om dat allemaal te bespreken. Daarom heb ik ervoor gekozen om hier de punt te zetten. Iets vroeger dan ik zelf gedacht had, maar dat geeft niet.

Chronologische Reconstructie van de Opstandingsdag ↑ hoofdstukken

Wat ik nog wel heb, is een overzicht van de gebeurtenissen, en die vond ik in een mooie blog op goedbericht.nl. Ik zat dat zo door te nemen; het is een soort reconstructie van de opstandingsdag. In die blog heeft André vier evangeliën naast elkaar gelegd. Hij heeft geprobeerd dat te reconstrueren, en volgens mij heeft hij dat heel goed gedaan. Ik heb geprobeerd om er wat gaten in te schieten, maar dat is me niet echt gelukt. Dan hoef ik het ook niet zelf te gaan bedenken; dan kunnen we dat gewoon eens even doorlezen voor het volledige plaatje. We gaan het nu niet uitgebreid bestuderen, maar ik lees gewoon die stapsgewijze punten door. Als je heel die blog wilt lezen: wanneer ik die PowerPoint op mijn website zet, kun je gewoon op de link klikken en dan kom je bij de blog terecht. Soms citeer ik Wikipedia, maar dit keer is het van Goed Bericht, jullie niet onbekend.

De aanleiding voor mij was dat ik dacht: zal ik nu van al die vier evangeliën een compleet overzicht maken door alle verzen die bij elkaar horen achter elkaar te zetten? Maar dat is natuurlijk best wel een werk en ook best wel lastig, omdat er heel veel overlap in sommige verzen zit. Als je bijvoorbeeld de eerste verzen van de vier gedeeltes die ik nu besproken heb naast elkaar legt, dan zegt het eerste vers eigenlijk elke keer hetzelfde, maar toch is het allemaal net wat anders. Dus welk vers kies je dan? Uit welk evangelie? Neem nou hoe die vrouwen bij dat graf kwamen: de ene evangelist noemt die naam, en de ander noemt weer die en die. Het is nogal ingewikkeld om daar een heel verhaal compleet chronologisch van te maken en dat te presenteren. Ik dacht: dat wordt wel heel gecompliceerd. Maar op deze manier, toen ik dit tegenkwam, dacht ik: ja, dit is makkelijk.

Minimaal vier vrouwen — Maria van Magdala, Maria de vrouw van Kleopas, Salome en Johanna — gaan bij het aanbreken van de dag naar het graf met specerijen. De schrifttekstverwijzingen staan er allemaal bij, en die zijn volgens mij ook allemaal zojuist voorbijgekomen. Terwijl zij onderweg zijn en zich afvragen hoe de steen moet worden afgewenteld, vindt er een aardbeving plaats. Een engel daalt neer, wentelt de steen weg en de bewakers slaan in doodsangst op de vlucht. De vrouwen vinden de weggewentelde steen en een leeg graf. Tot nu toe klopt het, hè?

De vrouwen zijn in verlegenheid gebracht en Maria van Magdala snelt naar Petrus en Johannes. De andere vrouwen zien twee mannen in blinkend gewaad: één op de steen zitten en de ander, een jongeling, in de grafkamer ter rechterzijde. De vrouwen krijgen van de engelen te horen: 'Wees niet bevreesd. Wat zoekt gij de Levende bij de doden? Jezus is opgewekt, zie de plaats waar Hij is neergelegd. Herinnert u hoe Hij in Galilea reeds gesproken heeft over de opstanding ten derde dage? Ga naar de discipelen en Petrus en vertel het hen. Jezus zal u voorgaan naar Galilea, daar zult gij Hem zien.' Dat laatste hebben we een paar keer gelezen.

De vrouwen haasten zich naar de discipelen, beangst en blij, maar durven onderweg aan niemand iets te zeggen. Gewaarschuwd door Maria van Magdala gaan Petrus en Johannes snel naar het graf. Johannes komt als eerste bij het graf, ziet van buitenaf de windsels liggen zonder naar binnen te gaan. Dan komt ook Petrus; hij gaat het graf binnen en ziet dat de hoofdwindsels opgerold op een andere plaats liggen. Dan komt ook Johannes even naar binnen en door dat te zien, gelooft hij. Johannes was de eerste van de elven die geloofde. Daarna keren Johannes en Petrus terug naar huis.

Maria van Magdala was de mannen achterna gekomen en stond te wenen dicht bij het graf. Inmiddels zijn er weer engelen en Maria ziet hen zitten: één aan het hoofdeinde en één aan het voeteneinde. Ze vragen haar waarom ze weent en ze antwoordt: 'Omdat ze mijn Heer hebben weggenomen.' Dan keert ze zich om en ziet Jezus staan, maar zij denkt dat het een tuinman is. 'Wie zoekt je?' hoort ze Hem zeggen. Maria antwoordt, en opeens hoort ze haar naam: 'Maria!' Ze keert zich om en roept: 'Rabboeni!' Jezus zegt haar dat ze Hem niet mag vasthouden, maar dat zij heen moet gaan naar Jezus' broeders om te zeggen dat Hij zal opvaren naar de Vader. Dit is Jezus' eerste verschijning na Zijn opstanding. Hij heeft die verschijningen ook geteld, dat is ook wel interessant. Femme, je bent net op tijd voor de climax!

De soldaten komen in de stad en berichten de overpriesters van het gebeurde. In een vergadering met de oudsten wordt het besluit genomen de soldaten veel geld te geven voor het verspreiden van het gerucht dat de discipelen het lijk van Jezus hebben gestolen terwijl zij sliepen. De overpriesters garanderen de soldaten dat zij niet in de problemen zullen komen bij de stadhouder. Wanneer de vrouwen bij de elven en al de anderen hun verhaal vertellen, worden ze niet geloofd.

Nadat de vrouwen kennelijk weer zijn weggegaan, komt de Heer hen tegemoet en groet hen. Zij vallen voor Hem neer en grijpen Zijn voeten. Jezus bevestigt wat zij eerder hoorden van de engelen, namelijk om de discipelen te berichten dat ze naar Galilea zouden gaan. Dit is Jezus' tweede verschijning. Overigens: dat ze kennelijk weer zijn weggegaan, dat moet wel, want eerst mocht Maria Hem niet aanraken en hier raken ze Hem namelijk wel aan. Dat is een klein gaatje in het verhaaltje dat je dan kennelijk zelf moet invullen: dat ze weg zijn gegaan en weer terug zijn gekomen. Ook Maria van Magdala bericht haar belevenissen aan de discipelen.

Later op de dag — maar daar hebben we het dus nog niet over gehad, al kennen jullie die geschiedenis vast al — verschijnt de Heer incognito aan twee van hen, van wie er één Kleopas heet. Zij zijn op weg naar Emmaüs, dat ruim tien kilometer van Jeruzalem verwijderd was. Onderweg hebben ze een gesprek over de gebeurtenissen van de laatste dagen en ze vertellen met afkeer van de berichten van de vrouwen, die verschijningen van engelen gezien zouden hebben, maar Jezus Zelf niet. Aangezien zij geen weet hebben van de twee verschijningen, hebben zij kennelijk het gezelschap van de discipelen verlaten nadat de vrouwen hun belevenissen hadden verteld. De Vreemdeling neemt hun hun ongeloof kwalijk en opent de Schriften. Wanneer bij de avondmaaltijd hun ogen opengaan voor de identiteit van de Vreemdeling, is Hij plotseling verdwenen. Dit is Jezus' derde verschijning aan die Emmaüsgangers.

In de loop van deze dag is Jezus ook aan Simon Petrus verschenen. Dit is Jezus' vierde verschijning. We hebben het niet gelezen, maar zoek het op. Bij de terugkeer van de Emmaüsgangers naar Jeruzalem in de avond vinden zij de elven vergaderd en dezen zeggen: 'De Heer is waarlijk opgestaan en is aan Simon verschenen!' De Emmaüsgangers verhalen ook van hun ervaringen. Terwijl de deuren gesloten waren uit angst voor de Joden, verschijnt Jezus plotseling in hun midden en zegt: 'Sjaloom', vrede. De aanwezigen zijn verschrikt en menen een geest te aanschouwen. Jezus verwijt hen hun ongeloof en nodigt hen uit Zijn handen en voeten te zien, en Hem te betasten om zich ervan te overtuigen dat Hij geen geest is. Van blijdschap kunnen ze het nog niet geloven, en daarom eet de Heer demonstratief een gebakken vis. Met nog meer woorden bemoedigt en instrueert de Heer het gezelschap. Dit is de vijfde verschijning van Jezus na Zijn opstanding, en ook Zijn laatste. Want daarmee is het verhaal af.

Maar die vijf klopt natuurlijk ook. Want wij leven in de huishouding van genade. En vijf spreekt van genade, maar ook van verborgen dingen. De vier hoeken der aarde wordt het genoemd; dat spreekt van de zichtbare dingen en voorbij de vier, daar ligt de vijf. Het spreekt van verborgen dingen, van genade.

Wij leven in de huishouding van genade waarin de Heer nog steeds verborgen is. Maar zoals gezegd, dat duurt niet lang meer. Maar voor nu ga ik het hierbij laten.

📖 Categorie: Studies