In de bijbel vinden we meerdere geschiedenissen van slecht of bitter water, dat de dood voortbrengt en dat zoet wordt gemaakt, zodat het drinkbaar is. Dit is op zich al een type van leven dat uit de dood voortkomt. In deze bijbelstudie worden twee van deze geschiedenissen besproken: Israël bij Mara in Exodus 15 en Elisa in Jericho in 2 Koningen 2.
Bitter staat in de Schrift voor verderf en dood en in beide verhalen is het een uitbeelding hoe de wet, die een bediening van de dood wordt genoemd, gevuld wordt met genade en leven voortbrengt.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 4 november 2018
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Als wij Christus kennen, als wij de genade kennen, dan is dat oude verbond geen bediening des doods meer, maar dan zien we ook daar het leven in.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: de Geschiedenis van Exodus 15
- De Tocht Door de Schelfzee en de Berg Sinaï in Arabië
- Mara: het Bittere Water als Uitbeelding van de Wet
- Het Hout in het Water als Beeld van het Kruis
- Elim: Twaalf Waterbronnen en Zeventig Palmbomen
- Jericho: het Slechte Water als Uitbeelding van Deze Wereld
- De Nieuwe Schaal met Zout: Genade Brengt Leven
- De Schriftgeleerde met Nieuwe en Oude Schatten
Introductie: de Geschiedenis van Exodus 15 ↑ hoofdstukken
Goed, we gaan beginnen. Zolang ik geen technische storing heb zoals jullie, komt het allemaal goed.
Ik wil jullie in eerste instantie meenemen naar een geschiedenis in Exodus 15. Best wel een bekende, meen ik. Echt zo’n zondagsschoolverhaal; tenminste, daar ken ik het van, of vanuit de Kinderbijbel, van welke school dan ook. Want ik zat op een goede school: een School met de Bijbel. Dus daar hebben wij heel wat verhalen gehoord. Ik kan me nooit zo goed herinneren waar ik al die verhalen precies heb gehoord en van wie. Ja, de Kinderbijbel. En van mijn moeder. Maar wat ik me van mijn moeder herinner, is dat ze me altijd moest voorlezen over David en Goliath of Simson. Dus qua herinnering ben ik daar niet echt veel verder in gekomen; misschien is dat omdat ik de rest kwijt ben. Van de zondagsschool weet ik ook niet meer zoveel, maar wij hadden een basisschool, de eerste CMS, en daar stond op de gevel: 'School met den Bijbel'. Nou, dat was wel een binnenkomer als je daar naar binnen ging natuurlijk.
Daar waren wij altijd bezig, binnen schooltijd en buiten schooltijd. Want op het schoolplein kon ook gevoetbald worden en er was nog een schooltuin waar je oorlogje kon spelen. Maar we gaan even voorbij aan al die nostalgie en we gaan naar Exodus 15. Ik wil eerst de geschiedenis lezen en dan vers voor vers daar langzaam doorheen gaan. Het is maar een geschiedenis van een paar verzen. In Exodus 15 staat vanaf vers 22:
"Hierna liet Mozes Israël vanaf de Schelfzee opbreken en zij vertrokken naar de woestijn Sur. Drie dagen gingen zij door de woestijn en vonden geen water. Toen kwamen zij bij Mara. Zij konden echter het water uit Mara niet drinken, want het was bitter. Daarom gaf men het de naam Mara. Toen morde het volk tegen Mozes en zei: Wat moeten wij nu drinken? Hij riep tot de HEERE en de HEERE wees hem een stuk hout. Dat wierp hij in het water. Toen werd het water zoet. Daar heeft Hij het volk een verordening en een bepaling gegeven en daar heeft Hij het op de proef gesteld."
Dit is dan de geschiedenis van Israël. Het volk dat zojuist uitgeleid was uit Egypte, waar tien plagen overheen waren gekomen en waar de farao uiteindelijk besliste dat het volk mocht gaan. Later bedacht hij zich natuurlijk weer en ging hij er nog even achteraan. Dat ligt allemaal vóór deze geschiedenis. Israël, dat een droge doortocht kreeg door de Schelfzee — of Rode Zee — en de farao en zijn legers die daarin verdronken. Nou, dat is heel kort de voorgeschiedenis van het verhaal wat we zojuist hebben gelezen.
De Tocht Door de Schelfzee en de Berg Sinaï in Arabië ↑ hoofdstukken
En we gaan het vers voor vers door. Je leest dan dat Mozes Israël hierna vanaf de Schelfzee liet opbreken en dat zij vertrokken naar de woestijn Sur. Die Schelfzee is hetzelfde als de Rode Zee. Over die route is nogal wat te doen; de route die het volk Israël genomen heeft. Meestal zegt men dat ze op een bepaalde plek door die zee zijn getrokken, maar ik heb daar zo mijn twijfels over. Er zijn nog meer mensen die daar hun twijfels over hebben, vandaar dit kaartje. Hier staat een andere route op die ze genomen zouden hebben, waarbij ze op een andere plaats zouden zijn doorgetrokken. Ik zag ook nog een route waarbij men weer anders is gegaan en hier is doorgetrokken, dus de meningen verschillen daar nog wel over. We zouden natuurlijk aan de hand van de Bijbel een ochtend ons best kunnen doen om die route precies te herleiden, maar dat gaan we nu niet doen. Ik wil het echter wel even naar voren brengen, omdat er goede redenen zijn om aan te nemen dat de gebruikelijke route die daarvoor aangewezen wordt, in ieder geval niet de juiste is. Men is waarschijnlijk of hier, of hier de Rode Zee doorgetrokken.
Dat weten we eigenlijk allemaal, want dat is een paar hoofdstukken verder. We zijn nu in Exodus 15, maar in Exodus 20 krijgt het volk Israël de wet: die stenen tafelen, de tien geboden. Dat was bij de berg Sinaï. Men zegt vaak dat die berg Sinaï hier ergens op het schiereiland lag, maar de berg Sinaï lag in Arabië. Hier zie je het op het kaartje staan: Mount Sinai, de berg Sinaï, en dit is dan ook in het huidige Saoedi-Arabië. In Galaten 4 vers 25 zegt Paulus heel duidelijk dat de berg Sinaï een berg is in Arabië. Dus men lokaliseert die berg Sinaï, als men zegt dat hij hier ligt, gewoon verkeerd. Is een berg mannelijk of vrouwelijk of onzijdig? Maar die berg Sinaï wordt dus meestal hier aangewezen, terwijl Paulus zegt dat hij gewoon in Arabië ligt. Ik heb zelf wel eens filmpjes gezien van mensen die zeggen die berg gelokaliseerd te hebben, inderdaad in Saoedi-Arabië. Dat zijn wel interessante dingen. Het is best wel aannemelijk als je dat zo ziet op beeld dat het inderdaad ook daar was. Maar daar ga ik nu allemaal aan voorbij, al wilde ik het toch genoemd hebben.
Mozes liet Israël dus opbreken vanaf de Schelfzee en zij vertrokken naar de woestijn, naar Sur. Drie dagen gingen zij door de woestijn en ze vonden geen water. Wat op zich niet zo raar is in een woestijn, dat daar geen water is. Maar hier zien we al een belangrijk detail: het was na drie dagen. Als je de Bijbel een beetje kent, dan weet je dat er wel eens iets zou kunnen gaan gebeuren op die derde dag. Drie dagen gingen zij door de woestijn en ze vonden geen water. Een woestijn in de Schrift is sowieso een uitbeelding van schaarste. Daar is over het algemeen geen water, dat is daar schaars. De woestijn is dan ook een uitbeelding van deze wereld waarin het Woord van God of een leven – waar water een beeld van is – schaars is. Daar moet je echt naar zoeken. Dat is niet op elke hoek van de straat te vinden, zeg maar, zoals water in een woestijn ook niet overal te vinden is.
Ik zeg altijd: water is natuurlijk een beeld van het Woord van God en daardoor ook van leven. Als ik tegen de kinderen zeg waar water ook weer een beeld van is en ze weten het niet, dan zeg ik: "Als je geen water drinkt, wat gebeurt er dan?" "Dan ga je dood," zeggen ze dan. Dus water is een beeld van leven. Als wij geen water drinken, dan is het snel afgelopen; volgens mij ook binnen ongeveer drie dagen, maar dat hangt natuurlijk ook van andere omstandigheden af. Maar drie dagen ging het volk Israël door de woestijn en ze vonden geen water.
Mara: het Bittere Water als Uitbeelding van de Wet ↑ hoofdstukken
Toen kwamen zij bij Mara. Daar was blijkbaar wel water, maar ze konden het water uit Mara niet drinken omdat het bitter was. Daarom gaf men de plaats de naam Mara, want Mara betekent 'bitter'. Bitterheid heeft in de Bijbel alles te maken met verderf en de dood. Ik heb er eens een concordantie bij gepakt en dat woord opgezocht om te kijken waar het allemaal voorkomt en waarmee het in verband wordt gebracht.
Eerder in Exodus, wanneer het volk Israël nog in Egypte is in een harde slavernij, staat er in Exodus 1 vers 14: "Zij maakten het leven bitter voor hen door hen zwaar werk te laten verrichten met leem en bakstenen, en door allerlei werk op het veld: al hun werk, waarmee zij hen moesten dienen, met harde hand." Het gaat hier dus over het volk Israël dat in slavernij was en zwaar werk moest doen. Die slavenarbeid werd later nog eens verzwaard; er kwam steeds meer zwaar werk bovenop. Zelfs toen Mozes zich ermee ging bemoeien, werd er gezegd: "Ik zal het nog zwaarder maken."
Dat hele bakken van stenen in de Bijbel is een uitbeelding van slavenarbeid, maar ook van het leven onder de wet. Het is het zelf moeten werken in de veronderstelling dat je daarmee iets opbouwt. Dat is echter altijd te weinig en het zal altijd zwaarder blijken dan je kunt dragen. Het wordt verzwaard en dat verbittert, want je kúnt het simpelweg niet. Als je leeft onder die wet, dan zal blijken dat het leven bitter is, want je komt tekort. Je wordt telkens op jezelf teruggewezen: op het feit dat je er niet aan kunt voldoen. Dat verbittert. En als je ook nog eens ziet dat die anderen om je heen er ook niet aan kunnen voldoen, dan verbittert dat je ook naar anderen toe. Het leven onder de wet wordt voorgesteld als een bitter leven.
Wat betreft dat water in Mara: het was geen kwestie dat het alleen maar vies smaakte, het was echt bitter. Dat betekent dat je het niet kon drinken; als je ervan dronk, ging je dood. Als je drie dagen door de woestijn hebt gezworven en je sterft bijna van de dorst, dan overleef je een vreemd smaakje in het water wel. Maar dit water was bitter; je ging er dood aan. Het bittere water staat symbool voor het leven onder de wet, wat verbittert.
In Deuteronomium 32 komen we ook passages tegen die niet de gezelligste zijn als het over bitterheid gaat: "Uitgeteerd door honger, verteerd door pest en bitter verderf zullen zij zijn..." De zin gaat nog verder, maar het gaat me nu even om het verband waarin 'bitter' voorkomt. Hier wordt het in verband gebracht met verderf. Zoals ik al zei: van dat water kon je niet drinken, je ging er dood aan, en dat heeft alles met verderf te maken. Bitter verderf.
In het Nieuwe Testament zegt Jakobus: "Uit dezelfde mond komen zegen en vervloeking voort. Dit behoort niet zo te zijn, mijn broeders. Laat soms een bron uit dezelfde ader, uit dezelfde bron, zoet en bitter water opwellen?" Hier worden zegen en vervloeking uitgebeeld door een bron die zoet of bitter water voortbrengt. Zegen is het zoete, en vervloeking is het bittere. Dit zijn nog maar drie teksten, maar ik had er veel meer naar voren kunnen brengen. In de Openbaring lees je ook dat mensen sterven door bitter water. Ik noemde zojuist wellicht Openbaring 3 vers 11 voor degenen die een aantekening maken, maar daar sterven mensen inderdaad door bitter water. In Esther 4 vers 1 wordt het ook in verband gebracht met zak en as; dat heeft met rouw te maken, met de dood. Ook de vloek komen we een aantal keren tegen.
Bitterheid heeft dus alles te maken met dood, verderf en vervloeking. Het zijn allemaal aanduidingen waarmee de wet in de Schrift ook wordt aangeduid. De wet is een 'bediening des doods'. God zegt tegen het volk Israël: "Als jullie aan Mijn wetten voldoen en Mijn geboden onderhouden, dan zullen jullie de zegen ontvangen. Maar doe je dat niet, wandel je niet in Mijn wegen, dan zullen al deze vervloekingen over jullie komen." In Deuteronomium 28 tot 32 wordt daar vaak boven gezet: 'De zegen en de vloek'. Als je die hoofdstukken doorleest — het zijn vrij lange hoofdstukken — dan zie je dat het overtreden van die wet in verband wordt gebracht met de vloek, met vervloeking en met de dood. We lezen in 2 Korinthe 3 dat de wet een bediening des doods is. Het brengt verderf, het brengt de dood en het brengt bitterheid.
Terug naar Mara. Zij kwamen in Mara, maar zij konden het water niet drinken omdat het bitter was. Water is een uitbeelding van het Woord van God, maar hier is het water bitter. Als we al die Schriftplaatsen bekijken waar het over bitterheid gaat, dan is dat bittere water een uitbeelding van — weliswaar het Woord van God — maar dan specifiek van de wet. Van het leven onder de wet. Dat is bitter, en als je daarvan drinkt, ga je dood. Het brengt verderf en de dood.
Daarom gaf men de plaats de naam Mara, wat 'bitter' betekent. Dat woordje 'Mara' komen we slechts op twee plaatsen in de Schrift tegen: hier in Exodus 15, maar ook bij Naomi in het boek Ruth. Het begin van het boek Ruth vertelt over een man en een vrouw, Elimelech en Naomi, die vanwege hongersnood Bethlehem-Judah verlaten. Zij trekken naar het buitenland met hun twee zonen. Daar sterft Elimelech, de man van Naomi. De twee zonen trouwen met buitenlandse vrouwen, Orpa en Ruth. Daarna sterven ook de beide zonen. Naomi blijft achter met haar twee schoondochters.
Wanneer Naomi hoort dat God Zijn volk bezocht heeft en er weer brood is, wil zij terugkeren naar het land. In eerste instantie gaan Orpa en Ruth mee, maar Orpa besluit op aandringen van Naomi toch terug te gaan naar haar eigen land. Ruth gaat echter met Naomi mee naar het land Juda. Zij spreekt die bekende woorden: "Uw volk is mijn volk en uw God is mijn God." Er gaat nog iets aan vooraf, maar ze zegt: "Ik zal u niet verlaten, ik ga met u mee." Wanneer zij in het land komen, ontmoeten zij hun losser, Boas, die ervoor zorgt dat alles goed komt.
Als Naomi met Ruth terugkomt in het land, zeggen de mensen: "Daar is Naomi! Naomi is weer terug!" Maar zij antwoordt: "Noem mij niet Naomi, maar noem mij Mara, want de HEERE heeft mij veel bitterheid aangedaan." Zij zegt dus: "Noem mij niet 'liefelijk'..."
Of 'lieflijke', want dat betekent Naomi. Maar noem mij maar Mara: bitter. Zij was dus verbitterd, want zij was alles kwijtgeraakt. Heel kort gezegd is die geschiedenis van Naomi, die met haar familie naar het buitenland trekt, een beeld van Israël dat terechtkomt in het buitenland, in de verstrooiing. De man is een uitbeelding van God, en die man was zij kwijtgeraakt. Zij was dus een weduwe, net zoals we het de vorige keer over hadden: die weduwe van Sarfat en die andere weduwe bij Elisa. Het zijn uitbeeldingen van Israël, getrouwd met de Man, maar de Man kwijt. In het buitenland raken zij berooid.
Maar dat is nu nog toekomst; zij zullen terugkeren naar het land en daar inderdaad hun losser ontmoeten en hun bezittingen, het land enzovoort, terugontvangen. Boas is natuurlijk een beeld van Christus, de Ver-losser. Dat zijn maar drie letters toegevoegd aan het begrip 'lossen', maar dat hele begrip 'losser' speelt nogal een rol in het Oude Testament en wordt met name geïllustreerd in het boekje Ruth. Misschien moeten we het nog eens over die geschiedenis hebben, want er is natuurlijk veel meer over te zeggen. Dat is ook weer een schitterend plaatje. Maar Naomi met haar familie is een uitbeelding van Israël onder de wet. De Man kwijtgeraakt, maar uiteindelijk terugkerend in het land om hun bezittingen terug te ontvangen. Dat zal pas in de toekomst plaatsvinden.
Naomi en haar gezin, Joods, uit Bethlehem – daar kwamen ze vandaan – is natuurlijk een uitbeelding van dat Joodse volk onder de wet, verbitterd. Ik struikel een beetje over mijn woorden, omdat ik denk: wat vertel ik nu wel en wat niet? Want die geschiedenis is zo mooi en uitgebreid. Maar zij was Naomi, zij was de geliefde, maar haar man is gestorven. Dus zij is de man kwijt en daardoor haar positie kwijt. En verbitterd. Daar is Naomi dan ook een beeld van.
Het is de enige andere keer dat... We hebben nog een bezoeker, zie ik? Ik kan voor niemand even opendoen. Het is de enige andere keer dat het begrip 'Mara' in de Schrift voorkomt. Naomi wordt Mara, maar later ontmoet zij Boas. Zijn naam betekent 'in hem is kracht', de losser.
Toen kwamen zij bij Mara – we gaan terug naar Exodus 15. Toen kwamen zij bij Mara en ze konden echter het water uit Mara niet drinken, want het was bitter. Daarom gaf men het de naam Mara. Toen morde het volk tegen Mozes en zei: "Wat moeten wij nu drinken?" In de Statenvertaling wordt hier het begrip 'murmureren' gebruikt. Morren, zeuren, klagen. Ik vind dat het wel leuk wordt als ik de Statenvertaling lees en je dat begrip murmureren tegenkomt. Goedemorgen! Volgens mij is dat de enige plek waar dat begrip murmureren voorkomt; ik heb het nog nooit ergens anders gelezen. Maar dat betekent dus klagen, morren.
Een mens klaagt als hij denkt dat de dingen mislopen. Maar het is ook typisch iets wat onder de wet gebeurt natuurlijk: klagen, en daardoor raak je verbitterd omdat je het idee hebt dat de dingen mislopen. Je hebt het idee dat de dingen uit de hand lopen. In dit geval was het volk net bevrijd uit Egypte. God had ze een droge doortocht door de Schelfzee gegeven; dat was natuurlijk een wonder. De Egyptische farao met zijn leger was ook verslagen, allemaal door wonderen van God. En ze liepen door de woestijn en konden geen water krijgen. Toen begonnen ze te morren. Ze hadden net van alles meegemaakt waardoor God bewezen had voor hen te zorgen, maar nu hadden ze even geen water en ze begonnen te morren, te klagen. Toen morde het volk tegen Mozes en zei: "Wat moeten wij nu drinken?"
Het Hout in het Water als Beeld van het Kruis ↑ hoofdstukken
Hij riep tot Yahweh. Mozes riep tot Yahweh en Hij wees hem een stuk hout. Dat wierp hij in het water. Ik zei net al dat dit bittere water een uitbeelding is van de wet, van het leven onder de wet; die bediening is de dood. Maar toen het hout erin werd gegooid, toen werd het water zoet. Mozes wordt overigens in de Schrift ook de middelaar genoemd. Dus als je het goed bekijkt, wordt hier door de hand van de middelaar iets in dat water gebracht waardoor het bittere water zoet wordt.
Door een hout? Ja, door een hout. We zagen zojuist al dat zoet een beeld is van zegen, tenminste volgens Jacobus. Dat is maar een paar dia’s terug: zegen en vervloeking, zoet en bitter. Dus hier wordt het bittere water zoet; de vervloeking wordt een zegen. Dat is even heel letterlijk die tekst toegepast, naast elkaar gezet of met elkaar in verband gebracht. Maar het water werd zoet door het inwerpen van een hout of een stuk hout. Nu weet ik niet waaraan u denkt als u een begrip als 'een hout' of 'het hout' hoort. Het kruishout bijvoorbeeld, ja. Overigens kun je bij de drogist ook zoethout kopen; het schijnt heel goed te zijn. Maar ik heb een concordantie gepakt en dat begrip 'hout' ook eens opgezocht. Je ziet, Bijbelstudie is eigenlijk heel simpel: je pakt een concordantie, je zoekt een begrip op en dan kom je vanzelf meestal wel op de juiste gedachte.
De Heer Jezus zegt bijvoorbeeld in Lukas 23: "Indien zij deze dingen doen met het vochtige hout..." – andere vertalingen zeggen 'het groene hout', dat was een gangbare afkorting, maar die heb ik niet zelf verzonnen – "...wat zal er dan met het dorre gebeuren?" Hij spreekt hier over Zichzelf als zijnde het hout, maar dan wel het groene hout, het vochtige, want daar zit namelijk leven in. Dood hout is hout waar het water niet meer doorstroomt en dat geen vocht meer opneemt. Maar het groene hout is het levende hout en dat loopt natuurlijk ook uit. Er zijn heel wat houten in de Bijbel; ik denk nu aan de staf van Aäron die uitliep bijvoorbeeld. Dat was ook een dood hout, maar er ging een nachtje overheen terwijl hij daar voor de ark van het verbond lag en de volgende ochtend vroeg stonden er bladeren aan, takken en zelfs vruchten: amandelen. Want het was de tak van een amandelboom. Maar dat is weer een ander verhaal, die amandelboom; ook daar zit nog betekenis aan. Maar ik houd het nu even bij dat hout dat uitliep.
De God van onze vaders wekte Jezus op, aan wie jullie de hand slaan en jullie hangen Hem aan een hout. Is dat Handelingen 5 of Handelingen 3? Het zal Petrus dus wel zijn die hier spreekt, in ieder geval een apostel die dit zegt tot het Joodse volk. Hij zegt: "Jullie hebben Hem aan een hout gehangen." Hier wordt het kruis gewoon 'een hout' genoemd. En in Handelingen 13 staat: "Als zij alle dingen tot een einde brengen die over Hem geschreven zijn, halen zij Hem van het hout af en zij legden Hem in een graf. Maar God wekte Hem op uit de doden." Kijk, het aandeel van God naast het aandeel van de mens. Dat is ook iets wat je telkens weer terugvindt in Handelingen overigens: jullie hebben Hem aan het hout geslagen, jullie hebben Hem gedood, maar God heeft Hem opgewekt. Maar het hout, als je het heel letterlijk neemt, kun je makkelijk in verband met het kruis brengen. Dus Mozes die dat hout in het water gooide waardoor het bittere water zoet werd, is sowieso een uitbeelding van dit hout, van het kruis.
Ik zou heel lang door kunnen gaan. Ik heb een paar plaatjes waarbij we nog meer hout tegenkomen in de Schrift. Denk aan Izaäk. Hier draagt hij het hout, zoals ooit dat andere Zaad van Abraham met hoofdletters ook dat hout droeg richting Golgotha. Maar hier is het Izaäk die het hout draagt, dat staat er ook echt zo. Hij kwam op het altaar terecht om daar geofferd te worden door Abraham. Hij stierf daar weliswaar niet letterlijk, maar de Hebreeënbrief zegt dat Abraham hem bij wijze van spreken uit de dood heeft teruggekregen. Want Abraham was ook bereid dat te doen, omdat hij geloofde in de opstanding. Dat staat er allemaal bij daar in Hebreeën. Dus dat hout is ook een beeld van Christus, van Zijn dood en opstanding. In het plaatje zien we Izaäk, maar in het grote plaatje is het de Heer Jezus Christus.
We hadden het de vorige keer over Elia en Elisa. Hier zien we Elia op de berg Karmel met de Baälpriesters, ook een mooi verhaal. Hier worden het water en de stenen – dit zijn geen gebakken stenen, maar natuurstenen, want daar werden altaren van gemaakt; stenen die God Zelf heeft gemaakt – door God aangenomen. Hout en een stier, water en de kruik; daar hadden we het de vorige keer ook over. We behandelen best wel basisbegrippen in de Schrift, dingen die we vaak tegenkomen: water, een kruik, stenen, hout. Door heel de Schrift vinden we die dingen telkens terug omdat er telkens een uitbeelding is van hetzelfde. Maar hier wordt dat hele altaar met het water, met het hout, met de stenen en de stier door vuur door God tot Zich genomen. Hij accepteert dat offer. Zoals Hij het offer van de Heer Jezus Christus ook accepteerde. De Heer Jezus Christus stierf, maar God wekte Hem op uit de doden als het levende bewijs. Nou ja, daar valt ook veel meer over te zeggen, maar ik gebruik de plaatjes alleen om het te illustreren.
Wat dacht u van deze? Kennen we die? Ja, die is niet te schenken! Dit is de bakker. Jozef zat in de gevangenis met die schenker en die bakker, en die hadden allebei een droom gehad. Jozef legde die dromen aan hen uit en er staat dat op de derde dag de bakker gehangen werd aan een hout en de schenker werd uit de gevangenis gehaald. De bakker werd dus gehangen aan een hout en de schenker werd op de derde dag uit die gevangenis gehaald. Er staat bij dat het op de geboortedag van de farao was en dat de schenker verhoogd werd. Die schenker en bakker zijn een uitbeelding van respectievelijk de nieuwe mens en de oude mens. De oude mens is met Christus inderdaad aan het hout gehangen en gedood. En die schenker is op de derde dag uit de gevangenis gehaald en daaruit bevrijd, als beeld van de nieuwe mens. Die bakker bakt broodjes met zuurdesem, en zuurdesem is natuurlijk zuur of bitter, een beeld van zonde en verderf. En de schenker schenkt wijn, dus dat moet wel goed zijn, een beeld van leven. Hadden we het daar de vorige keer ook niet over? Toen hadden we het erover wat er allemaal in kannen en kruiken zit in de Bijbel, onder andere wijn als uitbeelding van dat nieuwe leven.
Je ziet hier niet direct dat er hout aan te pas is gekomen, maar dit is de ark van het verbond en dat was een houten kist, bekleed met goud. Zoals ongeveer alles in de tabernakel van hout was, van sittimhout. Gemaakt van sittimhout en overkleed met goud, sommige dingen met koper. Maar de ark van het verbond, die in dat kleine vertrek stond, in het heilige der heiligen, die was overkleed met goud. Dat is ook een uitbeelding van vergankelijkheid die overkleed wordt met onvergankelijkheid. Want dit vergankelijke, zegt Paulus in 1 Korinthiërs 15, moet onvergankelijkheid aandoen, en dit verderfelijke moet onverderfelijkheid aandoen. Volgens mij had ik er nog één... dat is die. Dit is de afgehouwen tronk van Israël.
Ja, want ook die afgehouwen stronk is een uitbeelding van het koningshuis van David dat afgesneden was. Maar er staat: er zal een rijsje, een twijgje voortkomen uit die afgehouwen tronk van Isaï. En dat is dat levende, dat groene, dat vochtige hout. Dat rijsje, dat twijgje dat voortkomt uit die afgehouwen tronk van Isaï, dat is het nieuwe leven in Christus. Oftewel: de levende Christus die ook letterlijk weer op die troon zal zitten. Zo zie je maar dat er over zo'n woordje als 'hout' toch heel wat te zeggen valt en dat de Schrift ons daar veel plaatjes voor aandient.
Dat hout wordt in het bittere water van Mara gegooid. Mozes riep tot Yahweh en Yahweh wees hem een stuk hout. Dat wierp hij in het water en toen werd het water zoet. Het is een uitbeelding van hoe de wet, een bediening des doods, werkelijk zoet wordt en werkelijk tot leven komt doordat wij Christus daarin leren zien. Die wet is een bediening des doods; het zijn allemaal plaatjes.
Neem bijvoorbeeld die hele offerdienst, dat is toch wel een bloederige aangelegenheid. Ik weet niet of u al wat van die hoofdstukken gelezen hebt, maar dat is geen fijn leesvoer. Dat is ook niet iets wat je na de maaltijd even als een hoofdstukje leest. Zo van: laten we nog even Bijbel lezen en dan dit soort hoofdstukken doornemen. Daar word je, als je het zo oppervlakkig leest, niet vrolijk van. Maar wanneer we het Nieuwe Verbond kennen en we leren Christus daarin te zien, dan zien we dat het Oude Verbond en die wet – die een bediening des doods is – allemaal vooruitwijst naar het Nieuwe Verbond. Het wijst naar het leven dat er is in Christus.
Ik moet even doorgaan, zie ik. Daar heeft Hij het volk een verordening en een bepaling gegeven en daar heeft Hij hen op de proef gesteld. De verordening en bepaling is natuurlijk dat bitter water zoet wordt door het inwerpen van het hout en natuurlijk wat dat uitbeeldt: dat het Oude Verbond, een bediening des doods, zoet wordt door Christus of door de hand van de Middelaar, om het zo te zeggen. Mozes, die daar een stuk hout in wierp, is een beeld van de Middelaar met een hoofdletter: de ware Mozes.
Daar heeft Hij het volk een verordening en een bepaling gegeven en daar heeft Hij hen op de proef gesteld. Hij zei: "Als u aandachtig luistert naar de stem van Yahweh, uw God, en doet wat juist is in Zijn ogen; als u al Zijn geboden of instructies gehoorzaamt en al Zijn verordeningen in acht neemt, dan zal Ik geen enkele van de ziekten over u brengen die Ik over Egypte gebracht heb. Want Ik ben Yahweh, Ik ben de HEERE, uw Heelmeester."
Ik moest eraan denken toen ik dit las, want de titel 'de HEERE uw Heelmeester' wordt in heel veel kringen gebruikt om daarmee aan te geven dat God ook in deze tijd geneest. Dat ontken ik ook niet, maar in bijeenkomsten worden mensen dan naar voren geroepen: "Kom naar voren en we bidden voor genezing, want de Heer is uw Heelmeester." Daar wordt deze tekst dan bijvoorbeeld voor gebruikt, of misbruikt moet ik misschien wel zeggen.
In dit verband is het namelijk niet zo dat God geneest; hier heeft het juist een preventieve werking. Hier staat juist dat áls het volk Israël zou wandelen in Zijn geboden en in Zijn instructies, er geen enkele van die ziekten over hen zou komen, "want Ik ben uw Heelmeester". Meestal zegt men: "Als je ziek bent, kom naar voren, want de Heer is uw Heelmeester." Dan haalt men die tekst uit het verband, in ieder geval deze tekst. We weten hoe het verder is gegaan met Israël; zij zijn niet gebleven in die geboden en instructies. Maar dit vers wilde ik nog even bespreken voor de pauze.
Elim: Twaalf Waterbronnen en Zeventig Palmbomen ↑ hoofdstukken
Vers 27: "Toen kwamen zij bij Elim." Elim betekent zoiets als 'groot' of 'machtig'. In de handboeken staat het meestal vermeld met betrekking tot bomen. Dit is volgens mij de enige keer dat het plaatsje Elim in de Schrift voorkomt, althans in deze vorm; in samenvoegingen komt het wel vaker voor. Be-er Elim betekent dan iets als een 'grote bron'. In ieder geval betekent het 'groot' of 'machtig', en ik denk dat het te maken heeft met de uitbeelding van een koninkrijk. Laten we verder lezen: "Daar waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen."
Bij twaalf denken we altijd direct aan Israël. Al vroeg in de Schrift komen we de twaalf zonen van Jakob tegen, de twaalf zonen van Israël. Het huis van Jakob bestond uit twaalf zonen en zij zijn de stamvaders van het volk Israël. Het volk werd verdeeld in twaalf stammen, en het is dan ook niet voor niets dat er later twaalf discipelen waren, die later apostelen werden en die het koninkrijk aan Israël verkondigden: het evangelie van de besnijdenis. Toen er ook een apostel voor de natiën moest komen voor het evangelie van de voorhuid, was dat de dertiende, die dan ook naast of buiten die twaalf stond. Maar twaalf gaat altijd over Israël.
Neem de twaalf uren in een dag. Je zegt misschien: een dag heeft toch vierentwintig uur? Volgens de Bijbel heeft de dag twaalf uur en de nacht ook twaalf. Dat is niet voor niets, want het is de tijd die heerst; wij zijn allen onderworpen aan die tijd. De twaalf uren heersen over de dag. Zo zal Israël in de toekomst heersen in een koninkrijk dat over de hele aarde gevestigd zal worden. Dat zal een Israëlitisch koninkrijk zijn dat de Messias op aarde gaat vestigen. Daarom heeft het getal twaalf alles met heersen te maken.
Er waren twaalf waterbronnen. Een waterbron is een bron waaruit water komt, en water is een uitbeelding van het Woord van God. Die twaalf waterbronnen beelden de twaalf stammen uit die het Woord aan deze wereld zullen brengen. Elders in de Schrift — ik meen in Exodus, of een paar bladzijden verder — staat dat zij de deugden van hun Heer zullen verkondigen aan alle volkeren van de aarde. Het Woord dat hun is toevertrouwd, zullen ze uitdelen aan de volkeren. Die volkeren worden uitgebeeld in de zeventig palmbomen. Een palm is een uitbeelding van opstanding; het is een hele lange stam met daarbovenop een kroon, een uitbeelding van koningschap. Ik geloof dat deze oase, deze twaalf waterbronnen met die zeventig palmbomen, een uitbeelding is van het koninkrijk dat in de toekomst gevestigd zal worden. Het is een Israëlitisch koninkrijk met twaalf waterbronnen die de zeventig palmbomen van water voorzien. Die palmbomen leefden als het ware uit het water van die twaalf.
Zeventig is een uitbeelding van de volkeren. We vinden dit terug in Genesis 10, wat men wel de volkerentafel noemt. Daar worden de zeventig stamvaders van de volkeren opgenoemd. In Genesis 10 vers 32 staat: "Dit waren de geslachten van de zonen van Noach, ingedeeld naar hun afstamming met hun volken. Van hen stammen de volken af die zich na de vloed over de aarde hebben verspreid." Ik heb het zelf een keer nageteld en geturfd: het zijn er inderdaad precies zeventig. Zeventig is dus de uitbeelding van de volkeren, en in de toekomst zullen al die volkeren het Woord ontvangen van de twaalf. Israël was ertoe uitverkoren om dat Woord niet voor zichzelf te houden, maar om de deugden van Yahweh te verkondigen aan de volkeren. Dat hebben ze in het verleden nooit gedaan, maar dat zullen ze in de toekomst alsnog gaan doen. Vandaar dat dit Elim — wat groot en machtig betekent — een uitbeelding is van het koninkrijk waar twaalf waterbronnen zijn en zeventig palmbomen.
Zij sloegen daar hun kamp op; andere vertalingen zeggen dat zij daar hun legerplaats hadden. Zij verzamelden zich daar als een uitbeelding van het koninkrijk waar de volkeren zich in de toekomst zullen verzamelen rond Israël in het vrederijk. Je leest in de Schriften dat de volkeren zullen optrekken naar Israël, naar Jeruzalem. In Zacharia 14 staat: "Het zal geschieden dat al de overgeblevenen van alle heidenvolken die tegen Jeruzalem zijn opgerukt, van jaar tot jaar zullen opgaan om zich neer te buigen voor de Koning, Yahweh van de legermachten, om het Loofhuttenfeest te vieren." Van jaar tot jaar zullen de zeventig optrekken naar de twaalf. Daar zullen zij zich laven aan de woorden die aan Israël zijn toevertrouwd. Want de aarde zal vol zijn van de kennis van Yahweh, zoals het water de bodem van de zee bedekt. De zee is hier ook weer een uitbeelding van de volkeren.
Zo kom je dezelfde gedachten in verschillende illustraties tegen. Vorige keer hadden we het over de geschiedenis van Elisa, waarbij al die kruiken in het huis werden gebracht. Dat huis Israëls is daar een uitbeelding van. Ik zei toen niet al te serieus dat het er vast zeventig waren, maar dat lijkt me achteraf niet eens zo'n gek idee. Al die kruiken werden daar binnengebracht en gevuld. Het kruikje van de weduwe raakte niet leeg totdat alle kruiken gevuld waren. Er was olie in overvloed; het bleef maar stromen als uitbeelding van Gods Geest die zal komen over alle vlees, zoals bijvoorbeeld in Joël staat.
Ik ga het hierbij laten voor de pauze. In Exodus 15:27, het laatste vers van dit hoofdstuk, zagen we deze prachtige oase. In Exodus 16 gaat het vervolgens over kruiken en manna. Het zijn basisbegrippen en plaatjes die we telkens weer terugvinden: kruiken die gevuld worden met water of olie, bitter water dat zoet wordt. We gaan pauze houden en daarna kijken we naar een andere korte geschiedenis van Elisa in Jericho, waar ook water gezond wordt gemaakt. Dat zijn maar een paar verzen, maar daarover hebben we het na de koffie. We gaan van Mara en Elim naar Jericho.
Ik kreeg in de pauze nog een mooie aanvulling. Ik noemde net de twaalf uren in de dag en ik zei daar 'enzovoort' bij. Ik had bijvoorbeeld ook kunnen zeggen: de twaalf maanden in het jaar. Dat is ook niet voor niets.
Wat wilde ik nog meer? Oh ja, deze. Ik klik even door naar die zeventig. De Schrift, de Bijbel, bestaat namelijk ook uit zeventig boeken. Dat schoot me zojuist nog even te binnen. Als je dat in de handboeken opzoekt, dan kom je meestal uit op 66. Maar de Psalmen bestaan uit vijf boeken. Dat betekent dat er nog vier bovenop die telling van 66 moeten komen.
En je weet eigenlijk al: als je 'zestig' zegt, dan hoor je het al sissen. Dat kan bijna niet goed zijn. 66, 666... dat is het getal van het beest. Maar zeventig is het getal van volheid. De Bijbel kent dus ook zeventig boeken. En heel de Schrift is ook voor de wereld; het komt weliswaar uit de twaalf voort, maar het is voor alle volkeren, voor heel de wereld.
Ja, we gaan nu van Mara naar Elim.
Jericho: het Slechte Water als Uitbeelding van Deze Wereld ↑ hoofdstukken
In 2 Koningen 2 komen we bij Jericho. Ik heb nu niet even het hele gedeelte in één keer afgedrukt om het door te lezen, dus dat gaan we ook maar niet doen. We nemen het gewoon even vers voor vers door. Als ik het goed heb, zijn het ook maar drie of vier verzen. De mannen van de stad... Ja, ik val hier midden in het verhaal van Elisa.
Kijk, deze geschiedenis hoef ik niet uitgebreid te bespreken, want eigenlijk kom je hier hetzelfde principe tegen wat we zojuist in Mara tegenkwamen. Ik was de laatste tijd een beetje getriggerd door die geschiedenissen van Elia en Elisa — maar dat hadden jullie misschien al gemerkt. Dus ik dacht: nou, dan kunnen we deze ook nog mooi even meepikken. Het is echt een heel kort verhaal, maar mooi van betekenis. Het is een ander plaatje, maar het heeft ongeveer dezelfde betekenis als de geschiedenis van Mara.
De mannen van de stad Jericho — dus dit keer niet in een woestijn, maar in een stad — zeiden tegen Elisa: "Zie toch, de ligging van deze stad is goed zoals mijn heer ziet. Maar het water is slecht." Dat kennen we dan, dat hoef ik niet uit te leggen. "Waardoor het land misgeboorte veroorzaakt." Hier gaat het dus over de stad Jericho, een bekende stad. Het bestaat nog steeds overigens. Dat is tegenwoordig een Palestijnse stad, moet ik dat dan zo zeggen geloof ik; wel Palestijns grondgebied. Ja, ze noemen het ook de palmstad. Het schijnt niet meer zo'n mooie, frisse stad te zijn als dat het ooit was.
Maar Jericho in de Bijbel... dit is Wikipedia: Jericho ligt op een hoogte van min 260 meter. Dat betekent dat de stad Jericho 260 meter onder het zeeniveau ligt. Dat ligt dus heel laag. Ik heb het niet nagezocht, maar men zegt dat het de laagstgelegen stad op aarde is. Of in ieder geval — laat ik het zo zeggen, dan zit ik veilig — het is een van de laagstgelegen steden op aarde in dat gebied rond de Dode Zee. De ligging daarvan is ver beneden zeeniveau. De stad Jericho is dus diep gezonken, zou je kunnen zeggen. Net zoals de woestijn een uitbeelding is van deze wereld, is de stad Jericho dat ook: laaggelegen en daarmee een uitbeelding van deze wereld.
Er gebeurt nogal wat in Jericho. We hebben het er al eens over gehad, bijvoorbeeld over Rachab, de hoer. De hele stad Jericho viel om, maar dat enige gedeelte wat wij waarschijnlijk als eerste om zouden gooien, dat bleef juist staan: het plaatselijke bordeel. Maar in Jericho gebeurt nog meer. Ook de Heer Jezus komt weleens door Jericho en ontmoet daar blinden, nou ja, enzovoorts. Maar ook daarvan is het gewoon een kwestie van een concordantie pakken en opzoeken waar dat zoal meer voorkomt.
Overigens, even terzijde want het schiet me nu te binnen: we zijn vorige keer begonnen in 1 Koningen 17 en toen zei ik: hier vangt de geschiedenis van Elia en Achab aan. Nou, daar wordt inderdaad Elia geïntroduceerd, maar Leon verbeterde me toen al: Achab vind je al een hoofdstuk eerder, in 1 Koningen 16. En die laatste verzen van 1 Koningen 16 gaan inderdaad over Jericho en de herbouw van Jericho. Dus dat speelt ook in de geschiedenissen van Elia, de aanvang daarvan, een belangrijke rol. Een beeld van deze wereld; Achab, die een uitbeelding was van hem die het volk tot afgoderij bracht, een uitbeelding van de tegenstander.
Hier gaat het over de mannen van die stad Jericho die tegen Elisa zeiden: "Zie toch, de ligging van deze stad is goed zoals mijn heer ziet, maar het water is slecht, waardoor het land misgeboorte veroorzaakt." In sommige vertalingen staat dat het land onvruchtbaar was, en daarbij denken wij natuurlijk dat er geen koren of tarwe groeit, of geen gras, weet ik veel wat. Maar er staat echt letterlijk dat het land inderdaad onvruchtbaarheid veroorzaakt; geen vrucht voortbrengt. Ja, inderdaad, maar sterker nog: het brengt ook nog eens de dood voort. Want dat is het natuurlijk. Hoe dat dan precies zit, ja, dat wordt verder niet uitgelegd. Maar in ieder geval: er is wel water, maar dat water is niet goed en het leidt tot de dood. Nou, dat is een ander plaatje, maar de betekenis is natuurlijk precies hetzelfde als in Mara. Er is water — een uitbeelding van het Woord — maar dat water is niet goed. Daar ontbreekt iets; dat water brengt dood voort. Het land veroorzaakt een misgeboorte.
De Nieuwe Schaal met Zout: Genade Brengt Leven ↑ hoofdstukken
Elisa zei: "Breng mij een nieuwe schaal en doe er zout in." En zij brachten die bij hem. Zoals u ziet, heb ik plaatjes voor alle leeftijden bij deze studie. We doen nu even een stapje terug naar die schaal. Wat is nu eigenlijk het verschil tussen een kruik en een schaal? We hebben het al over kruiken gehad, maar zoveel verschil zit er ook weer niet tussen die twee. Wanneer noem je het een kruik en wanneer noem je het een schaal? Een kruik heeft meestal een halsje of een handvat, maar een schaal is eigenlijk gewoon een uit de hand gelopen kruik met een wat grotere opening. Het is allebei aardewerk; het is een halffabricaat.
Maar in ieder geval staat er niet: "Breng mij een schaal en doe er wat zout in." Nee, er staat specifiek: "Breng mij een nieuwe schaal." Als we zojuist al zagen dat Mara en het slechte water een uitbeelding zijn van het oude verbond, dan meen ik dat deze nieuwe schaal een uitbeelding is van het nieuwe verbond. "Doe er zout in," zei hij, en zij brachten die bij hem. Tegenwoordig hoor je altijd dat zout heel slecht voor je is, zeker als je er te veel van eet. Ik geloof daar eigenlijk niets van. Ik denk altijd: al die dingen waarvan je in de Schrift leest dat ze positief zijn, die duidt men tegenwoordig allemaal aan als ongezond. Brood zou je niet meer moeten eten, wijn is slecht voor je... we geloven daar natuurlijk helemaal niets van. Natuurlijk zal het slecht voor je zijn als je er te veel van neemt, maar zelfs van te veel water kun je doodgaan. "Water is voor de vissen," heb ik wel eens iemand horen zeggen. Toch, Aad? Het water zou immers ook veranderd moeten worden in wijn. "Drink een weinig wijn," zegt Paulus tegen Timotheüs. Alles dus met mate. Alleen heeft iedereen een ander kruikje, dus de een kan wat meer hebben dan de ander, laat ik dat er dan bij zeggen.
Zout is in de Schrift echter positief. Ik hoorde Arjan al zeggen: zout werkt bederfwerend. En hier hebben we het over water dat de dood voortbrengt, dat bederf en verderf voortbrengt. Daarom moet er een nieuwe schaal aangerukt worden met zout erin, want zout gaat dat bederf tegen. Bovendien geeft zout smaak; het geeft smaak aan het leven. Ik heb wel eens gehoord van mensen die een zoutloos dieet moesten volgen. Dat schijnt werkelijk verschrikkelijk te zijn, want zout maakt zo ongeveer alles lekker. Net zoals suiker dat ook doet, omdat dat zoet is. En waar is zoet een uitbeelding van? Wat is er zoeter dan honing? Psalm 19 geeft daar het antwoord op: het zijn de woorden van God. Zoeter dan honing uit de raat, zo staat het er.
Het Woord van God is zoet en streelt het verhemelte. Dat deel van onze mond heet ook niet voor niets het 'verhemelde'; dat heeft met hemelse dingen te maken. Bij de profeet Ezechiël, en in de Openbaring lees je dat nog een keer, moet de profeet een boekrol opeten. Hij moet de woorden van God eten en tot zich nemen. Dan staat er dat het bitter is voor de buik, maar zoet voor het verhemelte. Het Woord van God brengt de mens ter dood — daar hadden we het net ook over: de wet brengt de mens ter dood. Maar wanneer je de hemelse dingen kent, dan is het zoet en zoeter dan honing. Die oude mens moet ook dood, want wij zijn met Christus gestorven en met Hem opgewekt. Wij hebben daar deel aan. Straks zullen we ook dit lichaam afleggen, en dat is maar goed ook, want we zullen een compleet nieuw lichaam krijgen. Dus bitter voor het binnenste, voor de buik, maar zoet voor het verhemelte.
Terug naar het zout. "Breng mij een nieuwe schaal, doe er zout in." En ze brachten die bij hem. Zout is in ieder geval een beeld van genade. Dat staat bijna letterlijk in de tekst. Paulus zegt in Kolossenzen: "Laat het woord van jullie altijd zijn in genade, als met zout op smaak gebracht, omdat jullie weten hoe jullie een ieder moeten antwoorden." In de Statenvertaling staat zoiets als: "Uw woord zij te allen tijde in aangenaamheid, met zout besprengd." In de grondtekst staat hier het woord *charis*. Dat betekent weliswaar gunst of aangenaamheid, maar ten diepste betekent het genade. Laat het woord van jullie altijd zijn in genade, toegerust met zout. Het beeld is zout, maar wat het uitbeeldt is genade. Laat dat woord van jullie doordrengd en vervuld zijn van genade. Wij zouden moeten antwoorden zoals de Heer Jezus dat deed: "Er staat geschreven."
Het water in Jericho was niet goed; het bracht verderf voort. Elisa zegt: "Breng mij die nieuwe schaal en doe er zout in." Dat zout is de uitbeelding van genade. Toen ging hij naar buiten naar de waterbron, wierp het zout daarin en zei: "Zo zegt de HEERE: Ik heb dit water gezond gemaakt, er zal geen dood of misgeboorte meer door komen." Die waterbron die niet deugde — de dood voortbracht als uitbeelding van de wet als een bediening des doods — die wordt hier gezond gemaakt door er die nieuwe schaal met zout in te gooien. Het is een uitbeelding van het nieuwe verbond. Als wij Christus kennen, als wij de genade kennen, dan is dat oude verbond geen bediening des doods meer, maar dan zien we ook daar het leven in.
Zoals ik al zei: al die offers die je in het Oude Testament ziet, al die bloederige verhalen die je aan de oppervlakte tegenkomt, die spreken van het offer van Christus. Als je de genade kent en Christus kent, dan komt die bron van het oude verbond, van die Schriften die in eerste instantie bitter zijn, werkelijk tot leven. Dan wordt het zoet en zoeter dan honing. Dat is natuurlijk ook een beeld van opstanding, want hier wordt water dat de dood voortbrengt gezond gemaakt. De dood wordt hier overwonnen en tenietgedaan. Dit zijn allemaal termen die we uit het Nieuwe Testament en met name uit de brieven van Paulus kennen. Het geeft leven voor Jericho, wat een uitbeelding is van deze wereld. Wanneer de man Gods daar komt — Elisa als type van Christus — en hij werpt dat zout in die bron, dan ontstaat er leven. Zo werd dat water gezond tot op deze dag, overeenkomstig het woord dat Elisa gesproken had. Het woord van Elisa — en overdrachtelijk het woord dat Christus spreekt — maakt die Schriften, die eerst een bediening des doods waren, tot een gezond en levend woord. Zo komt dat hele oude verbond tot leven.
De Schriftgeleerde met Nieuwe en Oude Schatten ↑ hoofdstukken
Er is nog een laatste vers waar ik mee af wil sluiten. Het is een gelijkenis, een hele korte; misschien wel de kortste uit de Bijbel, dat weet ik niet zeker. Maar dit is de slotconclusie van Mattheüs 13, waar we het ook al eens over gehad hebben. Daar staat dat de Heer Jezus vroeg: "Hebben jullie begrepen wat Ik gezegd heb? Hebben jullie deze voorgaande zeven gelijkenissen begrepen?" De discipelen antwoorden dan met "ja". En dan zegt Hij tegen hen: "Daarom lijkt iedere schriftgeleerde die leerling gemaakt wordt van het koninkrijk van de hemelen — die discipel gemaakt wordt in het koninkrijk van de hemelen — op een mens, een huiseigenaar die uit zijn schat nieuwe en oude dingen tevoorschijn haalt."
Hier gaat het dus over een schriftgeleerde, en die schriftgeleerde heeft een schat. Wat is de schat van de schriftgeleerde? Dat is de Schrift. Maar de Heer Jezus spreekt dit uit in Mattheüs 13, dus Hij moet het hier wel over het Oude Testament hebben gehad, over de Tenach. Een schriftgeleerde die in dat koninkrijk is onderwezen — en we hebben het eerder over die gelijkenissen gehad die spreken over de verborgenheden van het koninkrijk — die lijkt op een mens, een huiseigenaar die uit zijn schat nieuwe en oude dingen voortbrengt.
Dat is precies wat wij doen. Wij hebben dat Oude Testament, wij hebben die Tenach. Wij worden onderwezen in het koninkrijk; het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde of de verborgenheden en de geheimenissen van het koninkrijk, hoe je het ook wilt noemen. Wij worden daarin onderwezen en wanneer dat gebeurt, dan weten wij uit die schat, namelijk het Oude Testament, de Tenach, nieuwe dingen te halen naast de oude dingen. Die oude dingen blijven ook staan, die bestaan ook, maar wij weten daar onder de oppervlakte met de nieuwe kennis, met de nieuwe schaal, ook die nieuwe dingen uit te halen. Dat is ook wel mooi, want de nieuwe dingen staan zelfs vooraan; dat is blijkbaar het belangrijkste.
Uit die Tenach halen wij, onderwezen in het koninkrijk, nieuwe en oude dingen tevoorschijn. En dan wordt bitter water zoet; dan wordt slecht water goed. Nou, enzovoorts, enzovoorts. Ik wil het hierbij laten voor deze ochtend.