4. Vissen, Ram en Stier

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: In deze studie worden de sterrenbeelden Vissen, Ram en Stier besproken als weergave van Gods heilsplan in de tijd. Het sterrenbeeld Vissen symboliseert de huidige periode van verborgenheid en de Ecclesia, die onlosmakelijk met Christus is verbonden. De Ram verwijst naar de dood en opstanding van Christus als het offerlam en de toekomstige heerschappij van een gelovig Israël. De Stier ten slotte wijst op de wederkomst van Christus in heerlijkheid, waarbij Hij door oordeel de aarde zal rechtzetten en als een herder Zijn kudde bijeen zal brengen.

Besproken Schriftgedeelten: Romeinen 8:23, Kolossenzen 1, Kolossenzen 3, Johannes 6, Openbaring 5, Openbaring 12, Openbaring 13, Openbaring 20, Openbaring 21, Deuteronomium 28, Deuteronomium 29, Deuteronomium 30, 2 Kronieken 36, Psalmen 2, Daniël 2, Daniël 7, Genesis 3:15, Hebreeën 4:12, Micha 2, Efeze 1

“Want oordeel in de Schrift is het rechtzetten van de dingen. God gaat door oordeel alles rechtzetten, en het is Cetus — als uitbeelding van Satan — die dat wil verhinderen.”

Introductie en het Sterrenbeeld Vissen ↑ hoofdstukken

We gaan verder met het bespreken van de sterrenbeelden. Dat is inmiddels alweer de vierde keer en de volgende keer zal ook de laatste keer zijn. Ik bespreek per keer drie sterrenbeelden en bij elk van die sterrenbeelden vinden we weer drie dekanen. In de sterrenhemel maken die twaalf sterrenbeelden met elk drie dekanen een totaal van 48 beelden. Deze zijn onderverdeeld in een drietal boeken; tenminste, daar verdeelt men ze in onder. Het eerste boek spreekt met name van de eerste komst van Christus. Het laatste en derde boek, waar we straks nog net even in terechtkomen, spreekt in het bijzonder van Zijn wederkomst in heerlijkheid. Het tweede boek, waar we ons nu in bevinden, gaat specifiek over de tijd tussen beide komsten, of de onderbreking van Zijn komst; want zo kun je het ook noemen. Dat is de tijd van verborgenheid en die is natuurlijk bijzonder omdat wij ons in die tijd bevinden. Het is de tijd waarin Christus verborgen is en aan het oog onttrokken.

De vorige keer hebben we de Steenbok (Capricornus) en de Waterman (Aquarius) besproken en we gaan nu verder met het sterrenbeeld Vissen (Pisces). Je ziet die vissen hieronder al, al heb ik straks nog een wat duidelijker plaatje. Ook het sterrenbeeld Vissen heeft weer drie dekanen. 'Deka' betekent tien. Het sterrenbeeld is eigenlijk gewoon de weg die de zon gaat; de ecliptica noemt men dat ook wel, die weg van de zon. De zon doet over elk sterrenbeeld ongeveer dertig dagen, vandaar dat er twaalf zijn; dan kom je ongeveer op een jaar uit. Omdat 'deka' tien betekent, is een sterrenbeeld weer onderverdeeld in drie dekanen: drie keer tien. De naam die erachter staat is de Latijnse naam, Pisces; dat is de meest gangbare naam waaronder deze sterrenbeelden bekend zijn.

Het sterrenbeeld Vissen bestaat uit twee vissen: één horizontaal en één verticaal. Ze zijn verbonden door een band. Hier wordt dat meteen bij genoemd, maar die band is eigenlijk ook een van de dekanen. Het is echter een beetje lastig om die dingen apart te bespreken als het allemaal aan elkaar vastzit. Twee vissen: één horizontaal en één verticaal. We hebben het de vorige keer ook al even over vissen gehad toen ik de Zuidervis (Piscis Australis) noemde. Ik heb toen die schriftplaats uit het Evangelie laten zien waarin Jezus tegen Petrus zegt: 'Gooi een hengel uit'. De eerste vis die bovenkomt, heeft een muntstuk, een stater, in zijn bek. Dit is een uitbeelding van Christus, die de Eerste is die zou opstaan uit de dood en de losprijs zou betalen.

Ik zeg het nu heel kort, maar die vissen hebben dus iets met Christus te maken. Het zijn er twee, eigenlijk twee gelijken, net zoals de Tweelingen overigens ook een van de sterrenbeelden is. Het spreekt van Christus en Zijn Ecclesia; wij worden tot Hem gerekend, wij worden met Hem gerekend en wij worden één met Hem gerekend. De ene vis is horizontaal en de andere verticaal. Ik geloof dat het een beeld is van de Ecclesia: horizontaal weliswaar levend op aarde, en toch is ons leven met Christus verborgen in God, zoals Kolossenzen 3 zegt. Wij zijn onlosmakelijk door die band verbonden met Christus. Het is Christus en Zijn lichaam, Hoofd en lichaam; het is een eenheid.

Over die band, wat ik daarover gelezen heb, wordt meestal nogal negatief uitgelegd. Volgens mij zou het echter beide betekenissen kunnen hebben. Wij zijn natuurlijk ook gebonden – dat is ook een band – aan deze aarde totdat ons lichaam verlost wordt. De Romeinenbrief (hoofdstuk 8 vers 23) noemt dat 'de verlossing van ons lichaam'. Ik kom daar straks nog wel op terug bij die band, want je ziet hier het uiteinde van die band die vastzit aan Cetus. Zo heet dat sterrenbeeld, en dat is wat we een zeemonster noemen. Als ik het bij wijze van spreken zou zeggen: het beest uit de zee. Dat is natuurlijk in ieder geval het beeld van Satan. Wij zijn op een bepaalde manier hier gebonden aan deze aarde, en dat is in ieder geval door ons lichaam en door de vergankelijkheid van deze schepping. Maar we zijn ook aan elkaar verbonden en aan Christus. Dat is een onlosmakelijke verbondenheid. Als u het mij vraagt, spreekt die band van beide kanten. Als ik moet kiezen, dan zijn wij natuurlijk aan Christus gebonden, maar we kunnen ook niet ontkennen dat we aan deze aarde gebonden zijn zolang ons lichaam niet verlost is. Dit is een interessante gedachte.

Astrologie en de Overgang Naar het Watermantijdperk
Men zegt — en dit is astrologie, dus u mag het van mij ook met een korrel zout nemen, of een kilo zout — dat wij leven in het Vissentijdperk. Dat is echt een bekend fenomeen in de astrologie: dat dit tijdperk aan het voorbijgaan is en dat we overgaan naar het Watermantijdperk. We gaan naar een 'New Age'; een nieuwe tijd, een nieuw tijdperk is aan het aanbreken. Ik wilde daar eerst vrij snel aan voorbijgaan, maar ik zat gisteren nog wat op internet te kijken en het is echt opmerkelijk wat men daarover zegt. De tijd waarin wij nu leven, is een transitie. We staan eigenlijk met één been in het Vissentijdperk en met het andere been al in het Watermantijdperk. We zitten in een overgangsfase, dat is wat de astrologie zegt.
↑ hoofdstukken

Deze fase wordt in de astrologie gezien als een werkelijk turbulente tijd met grote veranderingen, de weg naar een 'Great Reset' zou ik bijna zeggen. Voor degenen die het nieuws een beetje volgen — al weet ik niet wie daarvoor het nieuws moet volgen, maar eerder de vrije media — dit is bijvoorbeeld wat bepaalde wereldleiders gewoon zeggen. We moeten deze crisis gebruiken voor een 'Great Reset'. Ik heb het Klaus Schwab van het World Economic Forum horen zeggen, en ook Trudeau, de premier van Canada. Allerlei wereldleiders zeggen dat; ze vinden dat we deze crisis, de coronacrisis, moeten aangrijpen om het totaal anders te gaan doen. Een 'reset' is dan trouwens een misleidende term, want als ik mijn laptop reset, dan gaat hij terug naar de fabrieksinstellingen. Maar men wil niet terug naar de oude instellingen, men wil naar iets heel nieuws.

In de astrologie heb ik gewoon even gegoogeld op het Watermantijdperk en ik geef u een paar citaten als voorbeeld. Als u dat interessant vindt, moet u er zelf ook maar eens naar kijken, maar ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat het heel actueel is wat ik daar allemaal voorbij zag komen. Men wil van chaos naar orde — een 'nieuwe wereldorde', voor mijn part, maar dat is inmiddels weer een beetje een verouderde term. Daar hebben we nu andere termen voor, zoals de 'Great Reset'. Ik las ook: "Er is een plan en niets kan de verwezenlijking tegenhouden." Dat geloof ik ook. Er is sprake van grote verandering op wereldschaal, een volledige omwenteling in denken, leven en voelen. Wat het ook mag betekenen, het gaat allemaal over grote omwentelingen en dingen die veranderen op wereldschaal, zoals de ontwikkeling in het bewustzijn van individueel naar groep. Dat gaat ook allemaal over eenheid. Er moet een eenheid tot stand gebracht worden; dat kennen we ook uit de Schrift. Alleen, voordat de werkelijke eenheid komt, voordat de Koning der koningen zal komen die deze hele wereld onder één Hoofd gaat samenbrengen, zal er eerst een valse eenheid tot stand worden gebracht. Valse vrede, valse eenheid — daar gaat dit over, als u het mij vraagt.

Men verwacht nieuwe technologische ontwikkelingen en wetenschappelijke ontdekkingen. Dit is een citaatje uit de bovenste vijf hits die ik op Google vond: "een omwenteling van de macht in de wereldpolitiek." Is dat niet wat we nu al zien gebeuren? Dat de hele wereld één wordt? In ieder geval loopt iedereen in deze crisis dezelfde kant op. Het zijn natuurlijk allemaal een beetje vage termen, maar het zegt wel iets: "bewustzijn van universele verhoudingen" en een "bewezen eenheidsbeleving". Wat het ook wezen mag, men streeft naar een bepaald soort universele eenheid. Dat zijn van die dingen die je telkens ziet terugkomen: de verandering op wereldschaal, enzovoort.

Het laatste wat ik u laat zien, gaat over religie. Waar we in het verleden verdeeld waren in verschillende geloven en religies, kunnen we dit deel van onze identiteit langzaam loslaten. Dit proces lijkt nu al te gebeuren. Door de huidige situatie met corona kunnen we niet naar de kerk, moskee of tempel. Gelukkig kunnen we nog wel bijbelstudie houden! Maar hierdoor zijn we niet meer op de priester, maar op onszelf aangewezen. Het wordt gezien als een mooie kans om te ontdekken hoe we onze eigen priester of priesteres kunnen zijn, met als mogelijk gevolg de ontdekking dat de kennis en wijsheid die we buiten onszelf hebben gezocht, al die tijd in onszelf verscholen lag. Het is allemaal een beetje vaag natuurlijk, maar het gaat over verschuivingen in religie. We weten uit de Schrift dat er straks één wereldreligie komt, een valse religie met een valse profeet. Dit past natuurlijk in het plaatje dat daarheen leidt. En dat gebeurt allemaal globaal, op wereldschaal: eenheid, valse eenheid.

Dat is wat mij nogal opviel toen ik over dat Vissentijdperk las dat aan het verschuiven is naar het Watermantijdperk. De overgang tussen die twee is turbulent en gaat niet zonder slag of stoot. Men zegt ook in de astrologie dat we ons precies op dat scharnierpunt bevinden. Ja, dat geloof ik ook. Maar laten we teruggaan naar de Vissen. De twee vissen kennen we natuurlijk uit de Schrift. Ik heb de vorige keer volgens mij dat 'ichtus-visje' al laten zien, wat sowieso een heel bekend symbool is in het christendom. Maar de twee vissen kennen we ook in combinatie met de vijf broden, onder andere in Johannes 6. Daar wordt gesproken over die twee vissen: "Hier is een jongetje dat vijf gerstebroden heeft en twee vissen. Maar wat betekent dit voor zovelen?"

Dit verhaal kennen we natuurlijk allemaal wel uit de kinderbijbel of van de zondagsschool. Maar die vijf gerstebroden, de gersteoogst, dat spreekt van de eerstelingen. Dat is de eerste oogst die wordt binnengehaald. En de eerstelingsschoof is natuurlijk een beeld van de opstanding van Christus. Het getal vijf spreekt van genade, van de verborgenheid. Getallen in de Bijbel zijn heel sprekend. De vier — de vier hoeken van de aarde — spreekt van aardse dingen: noord, oost, zuid, west. Maar voorbij de vier, voorbij de zichtbare dingen, daar heb je de vijf. Dat spreekt van de verborgen dingen, ook van genade. Bij die wonderbare spijziging, waar dit vers uit komt, heeft een jongetje vijf broden en twee vissen en dat wordt gedeeld met de mensenmassa. Hoeveel waren dat er ook weer? Volgens mij waren dat er ook nog eens vijfduizend. Dus dat is ook weer die vijf.

De hele schare wordt gevoed met die vijf broden en twee vissen. Dat is een beeld van onze tijd, waarin Christus Zijn lichaam, Zijn volk, in overvloed van voedsel voorziet. Wat erover blijft, zijn twaalf korven. Want daarna is er nog voldoende voor de twaalf; na deze periode van de verborgenheid van de twee vissen zal God de draad weer oppakken met Zijn volk Israël. Ik zie in de twee vissen een beeld van de ecclesia: Hoofd en lichaam, Jood en heiden. Of ze staan voor de twee van de tweeduizend jaren. Vissen komen bovendien uit de zee: "Christus onder de natiën", zoals Kolossensen 1 zegt. Over deze paar zinnen zouden we de hele ochtend door kunnen praten, alleen al over die geschiedenis van de vijf broden en de twee vissen. Maar dat doen we niet. Dat is ook wel een beetje de moeite die ik heb met deze manier van bijbelstudie en de bestudering van zo'n onderwerp. Het geeft mij toch een klein beetje een onbevredigend gevoel. Ik bespreek liever een brief of een boek vers voor vers, zin voor zin.

De Dekanen van Vissen: de Band, Andromeda en Cepheus ↑ hoofdstukken

Nou, eerst het eerste dekaan van die Vissen: de Band. Die noemde ik al; het is de verbinding tussen die twee vissen die de eenheid tot stand brengt, of uitbeeldt. Maar het is ook wat hen gebonden houdt aan Cetus, dat is het zeemonster. En dat is een stroomstoring, denk ik. Laten we hopen dat dit de laatste onderbreking was, want zo wordt het een lange ochtend natuurlijk: een uitgesteld begin, een onderbreking… Maar we hadden het over de onderbreking, de Ecclesia, de onderbreking van de verborgenheid. En die twee vissen zijn daar een beeld van.

Het tweede dekaan is Andromeda. 'The Chained Woman', dat betekent de geketende vrouw. Een vrouw in de Schrift is vrijwel altijd een type van het volk Israël. Soms is het wat breder, dan is het de hele schepping, maar in de tijd van de Vissen is de vrouw geketend: the chained woman. Een geketende vrouw en de omhooggaande vis, dat zie je hier. Die vis raakt de vrouw in haar buik. Daar kom ik straks nog wel even op terug. In het tijdperk van de Vissen, dat is onze tijd, is de vrouw, Andromeda – Israël dus, want daar is zij een beeld van – gebonden. Dat is een uitbeelding van Israël in de ballingschap, oftewel de verstrooiing. In de Schrift wordt er, als er gesproken wordt over de ballingschap van Israël, ook vaak gesproken over een gevangenschap. Vandaar ook die ketenen; Israël is niet in het land en is verstrooid.

Ja, dat is ook een mooie taak, maar dan doe ik even een beroep op jullie Bijbelkennis: Openbaring 12. Haar taak in deze tijd is het voortbrengen van de mannelijke zoon. Maar die mannelijke zoon in Openbaring 12 is ook een beeld van de Ecclesia. Zij brengt de mannelijke zoon voort en ik denk dat daarom ook een van die vissen… zowel die mannelijke zoon als die vis is een uitbeelding van de Ecclesia. Ik denk dat daarom ook die vis te vinden is bij haar buik; daarbij is die vis dus in de moederschoot. In Openbaring 12 wordt gesproken van een vrouw die een mannelijke zoon zal voortbrengen. En die mannelijke zoon is een beeld van Christus, maar ook van het hele volk dat bij de Christus hoort, namelijk de Ecclesia. Nou, daar zijn die vissen ook een beeld van.

In Deuteronomium 30 vind je hoofdstukken die gaan over Deuteronomium 28, 29 en 30. Die gaan over de zegen en de vloek. En dat wordt gezegd tot Israël: "Het zal gebeuren wanneer u al deze dingen, de zegen en de vervloeking die ik u voorgehouden heb, over u komen, dat u het weer ter harte zult nemen onder alle volken waarin JAHWEH uw God u verdreven heeft. En u zult zich bekeren tot JAHWEH uw God en Zijn stem gehoorzaam zijn, u en uw kinderen, met heel uw hart en met heel uw ziel overeenkomstig alles wat ik u heden gebied. Dan zal JAHWEH uw God een omkeer in uw gevangenschap brengen en Zich over u ontfermen." Dit wordt gezegd tot Israël: Israël zou uit het land worden gezet en zich onder de naties bevinden, en dat wordt ook vergeleken met een gevangenschap. Vandaar ook die ketenen van die vrouw, de geketende vrouw. En dit is de toekomst: JAHWEH zal u weer bijeenbrengen uit alle volken waarin JAHWEH uw God u verspreid had.

Hier zijn nog een paar voorbeelden waar het gaat over ballingschap en gevangenschap: Israël, de vrouw die in ballingschap is. Ik kwam een tekst tegen in 2 Kronieken 36, dat is het laatste gedeelte van het boek, helemaal aan het einde. Daar wordt Jojakim, koning van Juda, door koning Nebukadnezar – de bekende koning van het rijk van Babel – in ketenen weggevoerd. Het is gewoon een ander woord voor de ballingschap, voor de verstrooiing waarin Israël zich bevond en bevindt. Nu nog steeds. Een klein deel is weliswaar nu in het land aanwezig, maar het grootste deel is nog steeds verstrooid onder de volkeren.

Het derde dekaan in dit sterrenbeeld is Cepheus. Is er iemand die Latijn heeft gehad? Cepheus, ja. Nou, laten we hem 'Koning' noemen. 'The Crowned King', zegt het Engels: de gekroonde koning. Dat lijkt me niet zo moeilijk waar dat een beeld van is: een koning met in zijn ene hand een scepter en in zijn andere hand een kleed of een mantel.

Maar met die scepter begin ik even. Psalm 2: "Ik heb Mijn Koning toch gezalfd over Sion, Mijn heilige berg? Ik zal het besluit bekendmaken. JAHWEH heeft tegen Mij gezegd: U bent Mijn Zoon, Ik heb U heden verwekt." Dus de zoon is de koning. Een geweldige Psalm is dit, die ook spreekt over onze tijd, hoewel deze Psalm zich nog steeds afspeelt in de toekomst. "Waarom woeden de natieën en bedenken de volkeren ijdelheid?" Dan zie je dat de natieën zich verenigen. Het gaat over het moment dat Hij Koning is in Israël op de troon in Jeruzalem, en dat Israël nog het tot dan toe enige volk is dat zich onderworpen heeft aan die Koning. Maar dan zal heel de schepping aan Hem onderworpen worden. Dat zal echter niet zonder slag of stoot gaan. Je leest dat de natieën zich verenigen – de Verenigde Naties – en zich opstellen tegen JAHWEH en tegen Zijn Gezalfde: "Wij willen niet dat Hij over ons koning is." En dan zegt God: "Ja, maar Ik heb Mijn Koning toch gezalfd!" En Hij lacht erom, staat er. Dat al die naties zich verzamelen en zich opstellen tegen JAHWEH en Zijn Messias, Zijn Gezalfde, daar lacht God om en Hij spot met hen. "Ik heb Mijn Koning toch gezalfd over Sion, Mijn heilige berg. Ik zal het besluit bekendmaken. JAHWEH heeft tegen Mij gezegd: U bent Mijn Zoon, Ik heb U heden verwekt. Eis van Mij en Ik zal de heidenvolken als Uw eigendom geven, de einden der aarde als Uw bezit." Ja, dat gaat straks allemaal plaatsvinden. "U zult hen verpletteren met een ijzeren scepter; U zult hen in stukken slaan als aardewerk." Daar zijn de Verenigde Naties niet tegen bestand. Hij zal heel deze wereld aan Zich onderwerpen. En ja, dat gaat niet zonder slag of stoot. Maar wie niet horen wil, moet voelen, zo zeggen wij dat ook.

Nou ja, er zijn nog wat schriftplaatsen waar je de scepter tegenkomt, maar die zijn bij lange na niet volledig genoemd. Ik zie dat Esther er nog niet eens bij staat, bijvoorbeeld, het boek Esther. En er zijn ook wat schriftplaatsen over koningschap voor wie dat nog eens na wil zoeken. Die koning, Cepheus, heeft een mantel of een kleed in de andere hand. Een kleed spreekt in de Bijbel ook van heerlijkheid en dus van koningschap. En ja, onder andere… dit is niet Psalm 2, dit is Openbaring. Dat heb je als je kopieert… ik weet niet uit mijn hoofd welk hoofdstuk in Openbaring het is, het is vers 16. Blader de hoofdstukken maar even door naar alle verzen 16, dan kom je hem vanzelf tegen. Het is ergens achter in de Openbaring: "Hij (dat is de Messias) heeft op Zijn bovenkleed en op Zijn dij een naam die geschreven is: Koning der koningen en Heer der heren." Hij is dezelfde koning, de zoon dus, als die in Psalm 2 genoemd wordt natuurlijk.

Die koning heeft zijn voet op de Poolster staan. Die Poolster bevindt zich in het noorden, en het noorden spreekt altijd van verhoging, terwijl het zuiden spreekt van vernedering. De Noorderkroon en het Zuiderkruis: verhoging en vernedering. Maar deze koning heeft zijn voet staan op de Poolster. Dat is een beeld van de voet, de wandel, de positie. Zijn positie is er een van verhoging. Dit gaat over de verhoogde koning. En Hebreeën zegt dat wij Jezus nu al zien, met eer en heerlijkheid gekroond. Alle dingen zijn Hem onderworpen, maar nu zien wij nog niet dat Hem alle dingen onderworpen zijn. Maar wij, van wie de ogen geopend zijn, wij zien wel Jezus met eer en heerlijkheid gekroond. Wij herkennen Hem als degene die eer en heerlijkheid heeft ontvangen.

…en gezet is op de hoogste plek aan de rechterhand van God. En zoals Psalm 2 zegt: Hij zit daar totdat Hij de natiën tot Zijn erfdeel zal ontvangen. En ja, deze koning, deze Cepheus, is daar dus een beeld van.

Dat zie je ook op al die oude sterrenkaarten zoals die van Dendera; dat is een van de meest bekende uit Egypte. Er zijn allerlei sterren in dat beeld die ik er niet allemaal bij heb gezet, maar die spreken ook van Degene die komt om te heersen. Nou, Die kennen wij, en het lijkt me voldoende om die schriftplaats uit Openbaring en Psalm 2 daarbij aan te halen en niet ook nog eens al die sterren te noemen.

Voor wie dat interessant vindt: je mag het boekje van Bullinger, waar al die sterren elke keer wel in genoemd worden, een keer van me lenen. Maar ook een beetje omwille des tijds sla ik dat zo af en toe dan toch maar over. Dan gaan we naar het volgende sterrenbeeld.

Het Sterrenbeeld de Ram en de Getroonde Vrouw Cassiopeia ↑ hoofdstukken

Dat is de Ram, en die heeft ook weer drie decanen, met ook weer een Cassiopeia – een moeilijke naam ertussen – het zeemons en Perseus, de verbreker of doorbreker. Maar een ram, dat is een schaap, het mannetje. Dit is overigens het laatste sterrenbeeld van dit tweede boek, maar dit tweede boek begon ook al met zo'n offerdier: de steenbok, die we toen hebben gezien. Beide zijn dus offerdieren en beide zijn ook een beeld van het offer van de Heer Jezus Christus.

Aries – of aries, weet ik veel hoe je dat zegt – dat is dus Latijn. Het lijkt op het Hebreeuwse *rasch* en dat betekent ‘begin’ of ‘het hoofd’. Ik las ergens dat daarom in de astrologie dit het begin is van de dierenriem, de ram. Het kan ook nog zijn omdat de zon in dit sterrenbeeld staat in het voorjaar. Dat is natuurlijk ook het begin, het nieuwe leven waarbij de natuur weer uitloopt. Maar wellicht dat het er allebei mee te maken heeft.

Een ram is een schaap, dat weten we natuurlijk; het is het mannetje. Hij heeft horens en dat spreekt van koningschap. Dat kennen we ook uit de Schrift: de ramshoorn, de shofar of bazuin. Dat woord ‘shofar’ is een Hebreeuws woord dat de ene keer met ramshoorn wordt vertaald en de andere keer met bazuin. Op een ramshoorn werd geblazen bij bepaalde gelegenheden, bijvoorbeeld als er een stad om moet vallen, zoals Jericho. Maar die ramshoorn… die ram zit daar natuurlijk niet meer aan op het moment dat er op die hoorn geblazen wordt. Die ram is dus dood, maar die ram brengt nog steeds geluid voort, die spreekt. Dus na de dood van die ram spreekt die ram nog steeds.

Die horens zijn bovendien een beeld van koningschap. De Koning, het ram, is geofferd. Hij stierf, maar Hij stond op en Hij spreekt nog steeds. Daar is de ramshoorn een beeld van. Overigens speelt de bazuin ook weer een grote rol in het boek Openbaring. En ook voor ons – dat zijn weer andere bazuinen – geldt: wanneer de bazuin zal klinken, dan zegt Paulus, dan zullen wij veranderd worden en Hem tegemoetgaan in de lucht.

De ram spreekt dus van de dood en opstanding van Christus. Het blazen van die ramshoorn is het geluid dat de dode ram, die weliswaar overleden is maar nog spreekt, voortbrengt: het beeld van het Woord van God, het Woord van Christus. In Openbaring 5 gaat het over een lam – een lammetje staat er letterlijk. Het is een beeld van Christus, dat Lam dat staat als geslacht. Hij is mannelijk, dus dat is ook een ram. Weliswaar een lammetje, maar wel een ram. Ik nam waar: in het midden van de troon staat een lammetje als geslacht met zeven horens. En zij – dat zijn de engelen uit vers 11 – zeggen met luide stem: "Het Lammetje dat geslacht is, is waardig te ontvangen de macht en de rijkdom en de wijsheid en de sterkte en de eer en de heerlijkheid en de zegen." En elk schepsel dat in de hemel is en op de aarde en onder de aarde en op de zee en alles wat daarin is, hoor ik zeggen: "Hem die op de troon zit en het Lammetje zij de zegen en de eer en de heerlijkheid en de kracht tot in de aionen van de aionen."

Kijk, dit gaat dus over die toekomende aionen waarin Christus het Lam – dat weliswaar is geslacht maar staat, en dus is opgestaan – alle eer en heerlijkheid ontvangt. Hij wordt hier voorgesteld als een lam, maar in Openbaring ook als de Leeuw van Juda. Daar komen we ook nog op bij de sterrenbeelden. Hij regeert hier als Koning over deze schepping tot in de aeonen van de aeonen.

Cassiopeia… laten we het maar op de getroonde vrouw houden. Net zagen we nog een geketende vrouw als uitbeelding van Israël in de ballingschap, in gevangenschap. En hier hebben we een vrouw die op de troon zit. Deze vrouw is natuurlijk ook weer een beeld van Israël, want dat is de vrouw vrijwel altijd. Zij heeft in haar ene hand een palmtak, net als de Maagd. Dan doe ik wel echt een beroep op jullie geheugen, want het is al enige tijd geleden dat we het over die Maagd hebben gehad. Ze had in haar ene hand een korenaar en in de andere hand een palmtak. De palm is die boom met een rechte stam en daar bovenop een bladerdak, een kroon. Die palmboom is ook een beeld van koningschap. Deze vrouw zit op een troon en ze heeft een palmtak in haar hand; alle twee zijn het natuurlijk beelden van koningschap en van regering.

Het is een uitbeelding van een gelovig Israël dat in de toekomst het koningschap over de volkeren der aarde zal ontvangen. Christus zal regeren op de troon in Jeruzalem, maar dat doet Hij via – of beter gezegd: mét – ons. Wij zullen met Christus regeren; wij zijn één lichaam met Hem. Maar wat de volkeren hier op aarde betreft, zal Israël gesteld worden als hoofd over de volkeren. In het Hebreeuws betekent ‘Tamar’ overigens palmboom. Op Tamar kom ik straks nog wel even terug. Zij is ook een beeld van het gelovige deel van Israël. Dat gelovige Israël is het volk dat het koningschap zal ontvangen om te regeren over de volken: de positie van hoofd der volken.

Deze vrouw zit op de troon; ze heeft in haar ene hand een palmtak en in haar andere hand een kleed, een mantel. Ik zei net al, en dat heb ik laten zien in de Openbaring, dat dit ook spreekt van koningschap en van heerlijkheid. Net als die koning is zij een uitbeelding van heerlijkheid en koningschap. Zij is dus de vrouw die geketend was, maar nu de bruid is – dat is weer een ander beeld. Zij zal de bruid zijn, de bruid van de Koning, en zij zal het koningschap over de volkeren ontvangen. Ze zit dus ook naast die koning, wiens scepter ook naar haar toe wijst.

Ik was net al in dit hoofdstuk in Deuteronomium, maar hier wordt het dus gezegd: "Indien gij dan aandachtig luistert naar de stem van JAHWEH uw God" – ook weer gesproken tot Israël, helemaal aan het begin in de boeken van Mozes – "en al zijn geboden die ik u heden opleg naarstig onderhoudt, dan zal JAHWEH uw God u verheffen boven alle volkeren der aarde." Daar spreekt die getroonde vrouw dus van: het gelovige volk Israël dat verheven zal worden boven alle volkeren der aarde en tot zegen zal zijn voor al die volken. Zo wordt Israël ook nog genoemd, ook weer vanaf het begin, vanaf de boeken van Mozes tot in Openbaring: een priesterlijk koninkrijk. Priesterlijk, namelijk met het oog op wat ik net al zei: het zal tot zegen zijn voor de natiën, voor de volkeren. Vandaar die priesterlijke taak; ze zullen de natiën onderwijzen en ook onderwerpen.

Cetus het Zeemonster en Perseus de Doorbreker ↑ hoofdstukken

Dan komen we bij het tweede decaan in het sterrenbeeld Ram, en dat is Cetus. Dat is het zeemonster, het monster, het beest uit de zee. Het heeft een vissenstaart en een draakachtige kam op de rug. Die kennen we wel: de draak uit de Openbaring, de draak die de satan of de duivel is. Er worden vier of vijf termen genoemd voor satan, maar ook dat beest uit de zee wat genoemd wordt in Openbaring representeert dat laatste wereldrijk dat onder de invloed staat van de draak, de diabolus.

Cetus heeft zijn poten op Eridanus, een sterrenbeeld dat we ook bij de Stier tegenkomen. Eridanus is een rivier van vuur, een uitbeelding van het oordeel. Dat Cetus zijn poten op die rivier heeft staan, wordt uitgelegd als zijn wil om het stromen van die rivier tegen te houden; hij wil het oordeel tegenhouden. Want oordeel in de Schrift is het rechtzetten van de dingen. God gaat door oordeel alles rechtzetten, en het is Cetus — als uitbeelding van Satan — die dat wil verhinderen. Hij is de diabolos, degene die juist niet rechtzet maar alles door elkaar gooit.

Cetus heeft één hoorn. We kennen uit Openbaring 13 weliswaar een beest dat uit de zee opkomt en tien hoorns heeft, maar daar wordt gerefereerd aan het boek Daniël. In Daniël 7 wordt ook gesproken over die hoorns, maar daar wordt juist specifiek op één hoorn gewezen. Daniël ziet in een visioen in de nacht vier dieren uit de zee opkomen. Er zitten hier nog wel Daniëls in de zaal natuurlijk, dus die denken: 'O jee, nog gedroomd vannacht, Daniël?' Nee? Oké. Daniël had dus een visioen in de nacht, dat zal zijn droom geweest zijn. Hij zag vier beesten uit de zee opkomen: een leeuw, een beer en een luipaard. Die eerste drie kon hij aardig duiden, maar er was ook nog een vierde dier wat hij zag en daar schrok hij nogal van. Hij zag een vierde dier, schrikwekkend, vreselijk en uitermate krachtig. Het had monsterachtige ijzeren tanden, net als de ijzeren tenen uit Daniël 2, en het verslond en verpulverde alles; het stampte op het overblijfsel met haar voeten.

Dit vierde dier was verschillend van elk dier vóór haar en het had tien hoorns. Het is hetzelfde beest als uit Openbaring 13. Maar dan staat er: "Ik was die hoorns aan het overpeinzen en zie, een andere kleine hoorn kwam op tussen hen." Drie van de vorige hoorns werden voor hem tot stompjes gehakt. In deze hoorn waren ogen als de ogen van een sterveling en een mond die monsterachtige dingen uitsprak. Deze figuur komen we tegen in Openbaring, maar ook Paulus spreekt erover in 2 Thessalonicenzen, waar hij hem de 'mens der wetteloosheid' noemt. Dat is die andere kleine hoorn, de figuur uit de eindtijd. Vandaar dat Cetus één hoorn heeft; het spreekt ook weer van macht en koningschap.

Ik doe een beroep op jullie Bijbelkennis wat betreft de overgangen van Openbaring naar Daniël, maar we gaan nu naar het derde decaan: Perseus, de Doorbreker. Hij wordt afgebeeld als een man met een helm op zijn hoofd, vleugeltjes aan zijn voeten, een zwaard in de rechterhand en een hoofd in de linkerhand waar allemaal slangen omheen zitten. Dat is gewoon de kop van de slang die vermorzeld is, zoals we dat kennen uit Genesis 3 vers 15. Dat vers heb ik nu al zo vaak aangehaald: dat het zaad van de vrouw de kop van de slang zou vermorzelen. De naam Perseus is afgeleid van het Hebreeuwse woord *peretz*, wat zoiets betekent als 'breuk'. Dat heeft alles te maken met de onderbreking waar ik het net al over had.

Ik noemde net al Tamar, wat 'palmboom' betekent. Tamar kreeg een tweeling van haar schoonvader Juda: Peres en Zera. Het mooie van dat verhaal is dat er in Genesis natuurlijk telkens zonen worden geboren waarbij de vraag is wie de eerste is of wie er tot eerstgeborene wordt gesteld. Wanneer Tamar gaat bevallen, steekt er een hand naar buiten en de vroedvrouw bindt daar snel een rood koord omheen: 'Jij bent de eerste', want dat was belangrijk. Maar dan wordt de hand ingetrokken en komt Peres als eerste naar buiten. De vroedvrouw zegt: 'Is het menens?' Ze vraagt hoe hij is doorgebroken en ze noemt hem Peres, de breuk. Het is een beeld van hoe God Zijn handelen met Israël onderbreekt. Je zou ook kunnen zeggen hoe de Messias kwam, maar Zijn komst werd onderbroken. Zera betekent zoiets als 'het licht dat opgaat'. Dat licht zal nog opgaan, maar het is onderbroken door Peres, de breuk. Die breuk spreekt ook weer van onze tijd en hoe het koningschap van Israël werd onderbroken.

Deze Perseus is de doorbreker. Hij is degene die de breuk tot stand heeft gebracht, maar hij is ook degene die de breuk zal helen. Het is een uitbeelding van de onderbreking in de komst van de Messias en in Gods handelen en plan met Israël. Hij zal als de doorbreker een einde aan de breuk maken. Gods handelen met Israël zal weer worden opgepakt; de draad zal weer worden opgepakt, om het zo te zeggen. En dat is ook wel mooi: hij verslaat de tegenstander. Vandaar het zwaard. Het zwaard is natuurlijk altijd ook een beeld van het Woord van God. Hebreeën 4 vers 12 zegt: "Het Woord van God is levend en krachtig, en scherper dan enig tweesnijdend scherp zwaard."

Hij is ook degene die de kop met al die slangen eromheen in zijn hand heeft. Denk aan hoe David de kop van Goliath eraf hakte. Ook Goliath is een uitbeelding van die laatste hoorn die monsterachtige dingen spreekt. Dat deed Goliath immers ook; hij sprak monsterachtige dingen tegen de God van Israël. David zei: 'Daar ga ik een einde aan maken', en hij hakte uiteindelijk zijn kop eraf. Eerst met die slinger natuurlijk, met vijf steentjes — het vijfde steentje moest hij hebben — maar uiteindelijk hakte hij met het zwaard van de reus diens eigen kop eraf. Perseus heeft dus de kop van de slang in zijn handen, de kop van Goliath. Het is allemaal beeldspraak die door elkaar loopt en je moet wel een beetje op de zondagsschool geweest zijn om al die verhalen te kennen.

De Messias wordt in de profetieën ook de Doorbreker genoemd, bijvoorbeeld in Micha 2: "Ik zal Jakob verzamelen, ja verzamelen — allen van jou." Jakob is de andere naam voor Israël, dus het gaat over de verzameling van Israël uit de ballingschap en de gevangenschap onder de natiën. De geketende vrouw die straks op de troon zal zitten; de Doorbreker is degene die dat tot stand gaat brengen. "Ik zal het overblijfsel van Israël bijeenbrengen, ik zal hem — Jakob, Israël — tezamen plaatsen als een kudde kleinvee in Bozra, als een bijeengedreven kudde in het midden van zijn schaapskooi." Dit is natuurlijk ook allemaal beeldspraak, maar het is ook tamelijk letterlijk hoe Israël in de toekomst buiten het land verzameld zal worden op een plaats in Bozra, een gebied in Edom, die hier de schaapskooi wordt genoemd.

Dus er is een plek die omgeven wordt, een afgesloten plek waar God Zijn volk buiten het land gaat verzamelen. Dat is een onderwerp op zich, maar als u het mij vraagt, is dat Petra in het huidige Jordanië. Er zal een rumoer van mensen zijn; de doorbreker zal voor hun gezichten opgaan. En dit is simpelweg het Hebreeuwse woord peretz.

De doorbreker zal voor hun gezichten opgaan, zij zullen doorbreken en naar de poort passeren en zullen in hem uitgaan. Ik kan er nu niet meer over zeggen, want dan verlies ik me daarin. Het is echt schitterend, want alles wat hier staat, klopt gewoon. Er is een poort in die schaapskooi waar ze verzameld zullen worden en Hij zal hen daar doorheen leiden.

Doorbreken, Perseus… ook hier komt dat woord peretz weer tot tweemaal toe naar voren. Daar spreekt Perseus van: die man met het zwaard in de rechterhand en de kop van de tegenstander in de andere hand. En hun Koning — dat was de Zoon, de Koning, Cepheus — zal voor hun gezichten passeren, en Yahweh aan hun hoofd.

Het Sterrenbeeld de Stier als Teken van de Wederkomst ↑ hoofdstukken

Nou, dan gaan we naar het derde boek en bespreken we nog één sterrenbeeld: De Stier. Dit boek spreekt met name over de wederkomst, de komst van Christus in heerlijkheid. Ik houd die indeling van die boeken wel een beetje aan, maar ik vind hem niet zo scherp als men dat soms naar voren brengt. Je kunt namelijk niet over de verheerlijking van Christus spreken zonder over Zijn lijden te spreken. Je kunt niet over de verborgenheid spreken zonder over de verheerlijkte Christus te spreken. Dat loopt toch allemaal wel door elkaar heen.

Stier, Taurus, met als decanen Orion, Eridanus — daar heb ik al iets over gezegd, die rivier van vuur — en Auriga, de herder. Voor wie de Bijbel een beetje kent, zouden deze beelden niet te veel moeite moeten kosten. We gaan naar die stier. Het is een stier met een naar voren gebogen kop, met de horens naar voren, en hij komt aangestormd. Een stier spreekt natuurlijk van vruchtbaarheid. Zet hem bij een koe in en je weet wat er gebeurt. Ja, een stier is er om leven te verwekken. Dat is dus ook een beeld van Christus, Degene die leven verwekt.

De stier is ook weer een offerdier in de Schrift. Elk offerdier is een beeld van Christus. En dat is wel mooi: die stier heeft in het Hebreeuwse alfabet te maken met de eerste, met het begin. De eerste Hebreeuwse letter is de Alef, die schrijf je zo. Die heeft een getalswaarde van één, dat is meestal zo bij de eerste letter. Maar als je dat woord uitschrijft, dan betekent dat 'de kop van de stier'. Wij hebben dat ook, noem eens een voorbeeld: wij hebben de letter T en als je die uitschrijft, dan heb je 'tee'. Dan bedoel ik dat het toch wel mooi is; het kwartje valt. In het Hebreeuws zit dat allemaal wat mooier in elkaar. Je hebt de kop van de stier en je hebt de Bet, van Bethel, het huis. Ook dat zijn natuurlijk onderwerpen apart. Maar die Alef die je uitschrijft, dat is dus de kop van een stier. Dat is de eerste, het begin, en Hij is de Eersteling. Christus is de Eersteling, Hij is het begin, de Alfa en de Omega, enzovoorts.

Die Alef is dus de eerste letter van het Hebreeuwse alfabet, maar ook onze letter A is, als je die omdraait, een gestileerde stierenkop. Laat ik het zo maar noemen; het is een kop met horentjes. Dat is ook allemaal niet voor niks. Deze stier is een offerdier, hij brengt leven voort en het is de eerste — allemaal een beeld van Christus. Maar deze stier komt hier, dat zie je natuurlijk op het plaatje, om zijn vijand te onderwerpen. In de nek van de stier vinden we de Pleiaden, wat ook wel het zevengesternte genoemd wordt. In mijn inleidende studie in oktober — ik heb het gisteren nog even teruggezocht, dat is alweer een maand of twee geleden — noemde ik dat ook al. In de nek van de stier vinden we de Pleiaden, dat zevengesternte; die vinden we dus letterlijk genoemd in de Bijbel, net als Orion die we straks ook nog voorbij zien komen.

Zeven is het getal van de volheid, van de compleetheid. Maar als die stier nou een beeld van Christus is, wat maakt Hem dan compleet? Wat brengt Hem tot volheid? Ik zou het niet zo durven zeggen als de Schrift het niet zelf zou zeggen. Maar in Efeze 1 vinden we dat echt zo genoemd: dat Zijn lichaam, de volheid, datgene is wat Hem compleet maakt. Laat ik het gewoon opzoeken, want de interlineair staat natuurlijk open. Hier gaat het over de Ecclesia, de uitgeroepen vergadering. Ecclesia, dat woord kennen we inmiddels wel. Zij is Zijn lichaam, de compleetmaking van Hem die alles in allen compleet maakt.

Dus Hij gaat alles in allen compleet maken, maar de Ecclesia die Zijn lichaam is, maakt Hem compleet. Want die hoort bij Hem, die is één met Hem, één lichaam met Hem. Nou, daar spreekt dat zevengesternte van: de compleetmaking van Hem die alles in allen compleet maakt. Zeven is het getal van de volheid, van compleetheid, en Pleiaden betekent zoiets als 'de vergadering' of 'de verzamelden van de Heerser'. En wij zullen met Hem heersen. Dat heb ik hier natuurlijk ook in de studies over de Efezebrief naar voren gebracht. Hij zal heersen en wij zullen met Hem heersen, want wanneer wij veranderd zijn en Hem tegemoet gaan in de lucht, dan zullen wij altijd met de Heer zijn en delen in Zijn positie.

De Dekanen van de Stier: Orion, Eridanus en Auriga ↑ hoofdstukken

Orion is een hele makkelijke, want dat betekent zoiets als 'licht'. We vinden Orion in dezelfde schriftplaatsen als de Pleiaden. Het is een man met een knots in de rechterhand en de kop van een leeuw in de linkerhand. Hij heeft zijn voet op… hoe heet dat dier ook alweer? Ja, dat is goed dat je dat zegt: Lepus, de haas. Men zegt wel dat het een haas is, maar het lijkt er eigenlijk helemaal niet op. Het zou best wel eens een lynx kunnen zijn of wat voor dier dan ook, maar daar komen we nog op.

Orion is het licht, het komende licht. Ik zou tientallen, misschien wel honderden schriftplaatsen kunnen noemen waar de Schrift spreekt over het licht, over de Zon der gerechtigheid die zal opgaan. De Heer zegt het zelf in het Johannes-evangelie: "Ik ben het licht der wereld." Ik haalde net Psalm 2 al aan, waar staat dat de Koning de vijanden zal verpletteren met een ijzeren scepter. De herziene weergave spreekt daar over een knots. Nou ja, een scepter van goud of metaal is ook een soort knots; daar kun je aardig wat mee kapot slaan. Dat is wat we lezen in Psalm 2. De kop van de leeuw in Orions hand is natuurlijk een beeld van Satan, die rondgaat als een briesende leeuw en hier wordt verslagen door het komende licht, de Christus.

Zijn voet staat op Lepus, de tegenstander. Hoe vaak hebben we nu al in deze sterrenbeelden gezien dat de voet op de tegenstander staat? Op de slang, of hier weer op een ander eng beest. Telkens is het het zaad van de vrouw dat de kop van de slang zou vermorzelen. Hij zou weliswaar geraakt worden in zijn hiel, zijn verzenen, maar hij — het zaad van de vrouw — zou de tegenstander de kop vermorzelen. Een prachtig voorbeeld uit de profetie over dat licht is: "Sta op, word verlicht, want uw licht komt en de heerlijkheid van JAHWEH gaat over u op. Want zie, duisternis zal de aarde bedekken en donkerheid de natiën, maar over u zal JAHWEH opgaan en Zijn heerlijkheid — ook een synoniem van licht — zal over u gezien worden. Natiën zullen naar uw licht gaan en koningen naar de glans van uw stralende opgang." Ik had hier nog veel meer voorbeelden van kunnen noemen, en ik heb er ook een aantal aangehaald zonder ze direct op het scherm te laten zien.

De tweede dekaan is Eridanus, de rivier waar Cetus, die uitbeelding van de tegenstander, zijn poten op heeft staan. Het wordt ook wel de 'rivier van de Rechter' genoemd. Eridanus betekent 'rivier van vuur', al is de precieze herkomst van die naam soms onbekend. Over die rivier van vuur en oordeel wordt veel gesproken in de Schrift. Ik heb er één tekst uitgehaald, ook weer uit Daniël 7: "Ik was aan het waarnemen totdat er tronen werden gesitueerd en de Verplaatser van Dagen neerzat." De meeste vertalingen zeggen daar 'de Oude van Dagen', een uitbeelding van Christus. Hij zat daar, Zijn kleding was bleek en wit als sneeuw en het haar van Zijn hoofd was als smetteloze wol. Zijn troon was een opflakkerende vlam en de rollende wielen daarvan een laaiende vlam. Een vlammenstroom was vloeiende en uitgaande voor Hem. Dit is natuurlijk allemaal beeldspraak, want het is een visioen dat Daniël zag, waarin wordt gesproken over het oordeel.

Duizenden van duizenden verrichten dienst aan Hem. Wie zullen dat nou zijn? Ik heb wel een idee; ik denk dat dit spreekt van de Ecclesia, de gemeente. Tienduizenden van tienduizenden stonden voor Hem. De berechting ging zitten en de boekrollen werden geopend. Dit is natuurlijk ook wat je leest in Openbaring 20 of 21, waar de grote witte troon verschijnt en de levenden en de doden daarvoor komen om geoordeeld te worden. Gericht, of eigenlijk 'rechtgezet', want dat is wat oordeel werkelijk is. Dat kan een pijnlijke zaak zijn, maar dat vuur is niet het vuur van de hel, want die bestaat niet. Het is een zuiverend vuur. De berechting ging zitten, de boekrollen werden geopend en Daniël nam waar vanwege het geluid van de monsterachtige zaken die de hoorn uitsprak. Die hoorn hebben we al behandeld. Hij nam waar totdat het vierde dier werd terechtgesteld; haar lijf werd vernietigd en zij werd overgeleverd aan het gloeiende vuur. Zo loopt het dus af met dat laatste wereldrijk en met die hoorn.

De derde en laatste dekaan is Auriga. In het Latijn betekent Auriga 'voerman', maar het is in feite een herder. Je ziet hem met een geitenbokje en twee jongen; hij heeft eigenlijk een hele kudde in zijn schoot. Dit zijn van die beelden die voor zich spreken. Ik zei net al dat Hij het licht der wereld is uit Johannes, maar Hij is ook de Goede Herder. Het is een beeld van Christus die Zijn kudde verzamelt. Dat die kudde in Zijn schoot wordt verzameld, vind je letterlijk terug in de profetieën: "Zie, de Heer JAHWEH zal komen tegen de sterke en Zijn arm zal heersen. Zie, Zijn loon heeft Hij bij Zich." Hier heeft Hij weer wat bij Zich. Als je het mij vraagt, gaat dit ook weer over de Ecclesia. Wij zijn Zijn loon; Zijn arbeidsloon gaat voor Hem uit. Als een herder zal Hij Zijn kudde weiden. Hij zal de lammetjes in Zijn armen bijeenbrengen en in Zijn schoot dragen. De zogenden zal Hij zachtjes leiden. Het is een verzameling van Israël, want Israël is die kudde. Er zijn tal van schriftplaatsen in de profetie waar dit zo genoemd en naar voren gebracht wordt.

Nou, dat lijkt me even genoeg voor nu. Na wat strubbelingen en onderbrekingen zijn we er dan toch gekomen. Hier ga ik het voor nu bij laten.