In Efeze 5 spreekt Paulus over man en vrouw binnen het huwelijk en de rol die zij hebben. Het gaat over zaken als hoofdschap en onderschikking. Tegenwoordig heeft men geen idee meer van het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk en is onderscheid maken zelfs ‘not-done’ en dubieus.
In de Efeze brief maakt Paulus vele geheimen bekend. Hij spreekt in Efeze 5 over de positie van man en vrouw en hoe man en vrouw een uitbeelding zijn van Christus en de ecclesia (>gemeente). Paulus grijpt terug naar het begin van de bijbelse geschiedenis en onthult dat in Adam en Eva alreeds Christus en de ecclesia worden uitgebeeld. Hij zegt hierover: dit geheim is groot!
Na ongeveer 19 minuten valt het beeld van de presentatie weg en dat is gedurende de toespraak niet meer hersteld.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Dit grote geheim is dat Adam en Eva een type zijn van Christus en de ecclesia.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: het Huwelijk als Uitbeelding van Hemelse Zaken
- Aanvang Efeze 5: Vervuld in Geest en Danken over Alles
- Onderschikking en Gods Scheppingsorde
- Het Hoofdschap van de Man als Verantwoordelijkheid
- De Ecclesia: de Uitgeroepen Vergadering Die Zich Onderschikt
- Christus' Onvoorwaardelijke Liefde en het Waterbad van het Woord
- De Vrouw Voeden en Koesteren als het Eigen Lichaam
- Het Grote Geheim: Adam en Eva als Type van Christus en de Ecclesia
- Conclusie Efeze 5: Ware Liefde Wekt Ontzag op
Inleiding: het Huwelijk als Uitbeelding van Hemelse Zaken ↑ hoofdstukken
Een hele goedemorgen allemaal hier in Epe. Fijn om weer in jullie midden te zijn. Deze keer wil ik een heel mooi onderwerp bespreken over man en vrouw, met als ondertitel: 'een groot geheim'. Want zo noemt Paulus dat. Ik spreek de laatste weken en maanden sowieso vaak over onderwerpen die ik op verzoek heb gekregen, en ook dit onderwerp is een verzoek uit jullie midden. Vandaar dat ik het daarover wil hebben. Ik zie dat er al een dia klaarstaat, maar ik ben na deze ene keer nog niet klaar, denk ik. Wanneer die volgende keer is, moeten we nog even kijken. Ik sta pas 25 mei weer hier op de agenda, maar misschien moeten we nog bekijken of ik hier nog eerder terugkom.
Bij een onderwerp als man en vrouw, het huwelijk en aanverwante zaken, heb ik toch altijd een beetje aarzeling om die dingen te bespreken. We mogen ze en we moeten ze zelfs bespreken, denk ik, omdat de Schrift erover spreekt. Maar ik besef ook dat het voor sommigen een gevoelig onderwerp kan zijn. Als je het hebt over man en vrouw en over het huwelijk, dan heb je het ook al snel over zaken die we allemaal in onze omgeving, direct of indirect, hebben meegemaakt, zoals scheidingen en hertrouwen. Dat kan heel gevoelig liggen. Ook kunnen er mensen zijn die heel graag getrouwd hadden willen zijn, maar bij wie dat nooit of nog nooit is gebeurd. Ook dan kan het een gevoelig onderwerp zijn; dat kan ik me zomaar voorstellen.
Toch is het een onderwerp waar iedereen mee te maken heeft. Ook al zeg je: "Ik heb er niets mee te maken, ik ben nooit getrouwd en voor mij hoeft het ook nooit," dan nog steeds heb je in je omgeving te maken met mensen die dat wel zijn, met alle zaken die ik zojuist noemde. We hebben er dus allemaal mee te maken. We zouden kunnen zeggen dat het huwelijk iets aards is — man en vrouw, het trouwen, dat is allemaal aards — maar ik wil het er juist over hebben omdat het voor eenieder van belang is. Of je nu al decennia lang een gelukkig huwelijk hebt of nooit getrouwd bent: de zaken zoals man en vrouw en het huwelijk zijn een uitbeelding van hogere zaken, van geestelijke dingen. En daarom zijn ze zoals ze zijn. Dat wil ik vanmorgen ook laten zien vanuit Efeze 5.
Ik denk dat het van belang is om het over deze dingen te hebben, omdat men in de wereld om ons heen het verschil tussen man en vrouw, of tussen mannelijk en vrouwelijk, natuurlijk volkomen kwijt is. Het is bijna ouderwets om het daarover te hebben; het wordt gezien als achterhaald en misschien wel als dubieus of verdacht. De zaken die Paulus naar voren brengt met betrekking tot man en vrouw — of liever gezegd de Schrift, heel de Schrift — zijn niet 'modern' tussen aanhalingstekens. Men is in de wereld dat verschil totaal kwijt. Paulus heeft het daar ook over in Romeinen 1; daar ga ik deze ochtend niet naartoe, maar hij beschrijft daar wat het uitwerkt als men dat verschil kwijt is. Daar ga ik het nu in ieder geval niet over hebben.
Dat zijn dan een beetje de opmerkingen vooraf. Laten we het gedeelte dat ik wil bespreken uit Efeze 5 eerst eens lezen. Ik vang aan in Efeze 5 vers 20. Ik val midden in de zin, maar daar kom ik straks nog wel even op terug: "...altijd God, de Vader dankende over alles, in naam van onze Heer Jezus Christus. Zich onderschikkend aan elkaar in de vrees van Christus. Laten de vrouwen zich onderschikken aan hun man als aan de Heer. Want de man is hoofd van de vrouw, zoals ook Christus Hoofd is van de ecclesia, en Hij is de Redder van het lichaam. Maar zoals de ecclesia zich onderschikt aan Christus, zó ook de vrouwen aan hun mannen, in alles. Mannen, heb je vrouw lief, zoals ook Christus de ecclesia liefheeft en zichzelf overlevert voor haar, opdat Hij haar zal heiligen, haar reinigende in het waterbad in Zijn Woord, opdat Hij aan Zichzelf de ecclesia presenteert, heerlijk, zonder vlek of rimpel of iets dergelijks, maar opdat zij heilig en smetteloos is. Zó zijn ook de mannen verschuldigd hun eigen vrouwen lief te hebben als hun eigen lichaam. Wie zijn vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief. Want niemand haat ooit zijn eigen vlees, maar hij voedt het en koestert het, zoals Christus de ecclesia, omdat wij leden zijn van Zijn lichaam. Daarom zal een mens zijn vader en moeder verlaten en samengevoegd worden aan zijn vrouw, en de twee zullen tot één vlees zijn. Dit geheim is groot, ik zeg het echter met het oog op Christus en de ecclesia. Maar laat ieder van jullie zijn vrouw zó liefhebben als zichzelf, opdat de vrouw haar man zal vrezen."
Ja, dat is een heel gedeelte dat we gaan bespreken. Ik heb ook nog aardig wat dia's, dus ik moet proberen het tempo erin te houden. Maar ik hoorde net al van de regie dat we maar twee liederen zingen, dus er werd tegen me gezegd: "Jij hebt alle tijd." Toch wilde ik proberen om dit hele gedeelte in één keer te doen. Ik had er ook voor kunnen kiezen om het in tweeën te splitsen, maar dat vond ik lastig, want de clou zit toch echt aan het einde.
Aanvang Efeze 5: Vervuld in Geest en Danken over Alles ↑ hoofdstukken
Laten we dus beginnen en aanvangen in vers 20, waar ik wilde starten. Zoals ik al zei, val ik een beetje midden in het betoog. Dat is eigenlijk het lastige; dat heb ik eigenlijk altijd wel als ik de Efeze-brief bespreek. Paulus maakt van die lange zinnen waar soms zo lang geen einde aan komt. Komma's zijn puntkomma's en dan gaat het weer verder, en dat doet hij in Efeze 5 ook.
Maar ik zal iets zeggen over het voorgaande. Hier zegt Paulus: "Altijd God de Vader dankende over alles in naam van onze Heer Jezus Christus." In het voorgaande bespreekt Paulus – lees dat later maar eens na – dat wij leven in een wereld die in duisternis is. Ik refereer in mijn inleiding even naar Romeinen 1, daar zegt hij dit ook: de wereld is in duisternis en onwetend. Vandaar dat men dus geen zicht heeft op zaken als mannelijk en vrouwelijk, dat men dat zicht volkomen kwijt is. Nou ja, ik hoef dat hele LHBTQI-alfabet niet op te noemen, maar de Schrift kent twee identiteiten – dat was de titel van deze studie: man en vrouw, of mannelijk en vrouwelijk. De wereld kent er oneindig veel en het worden er steeds meer, dus men is dat zicht kwijt. Maar wij kennen de Schrift, wij mogen wandelen in het licht en daarom wil ik dat deze ochtend ook doen: het licht laten schijnen van het Woord.
Het is een boze aeon, de dagen zijn boos, zegt Paulus in deze verzen, en wij zouden in deze boze dagen de tijd uitkopen. Dat betekent dat we de tijd nuttig zouden besteden en met verstand zouden wandelen, begrijpend wat de wil van de Heer is. We zouden vervuld worden in geest. En als u wilt weten wat dat is – want bij geest is het altijd een beetje ongrijpbaar, iets ontastbaars en onzichtbaars – dan moet u in Kolossenzen 3 vers 16 kijken, dat is het parallelvers. Dat vers is bijna hetzelfde, alleen staat daar: "Laat het woord van Christus rijkelijk in jullie wonen." Wanneer worden we dus vervuld met geest? Als het woord van Christus rijkelijk in ons woont.
Wanneer wij vervuld zijn in geest, dan gaan we spreken onder elkaar in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen, zingend en muziek makend in het hart voor de Heer. Want waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over. Ik vind het altijd wel leuk dat hier ook staat: "in het hart". Bij zingen en muziek maken denk je al snel aan de buitenkant, maar hier staat er nog bij: "in het hart". Want daar begint het natuurlijk, hè? Als het hart er niet bij is, dan is het sowieso alleen maar buitenkant. Maar het is natuurlijk ook zo: waar het hart vol van is, loopt de mond van over. Nu ben ik zelf wat minder van het zingen, dan komt het bij mij meestal op een andere manier uit, maar bij heel veel mensen is het zo: wat in het hart is, dat moet eruit. Zingen verblijdt ook en dat geeft woorden aan wat in het hart is.
Dat is dus het voorgaande. In deze context, en nog veel meer wat Paulus zegt natuurlijk – maar dit is zeg maar een samenvatting – zegt Paulus dus: "Altijd God de Vader dankende over alles in de naam van onze Heer Jezus Christus." Paulus zegt in 1 Thessalonicenzen 5: "Dankt in alles, want dit is de wil van God in Christus Jezus voor jullie." Kijk, danken in alles wordt ook wel vertaald met danken 'onder' alles. Dat is dat je dankt in alle omstandigheden, onder alle omstandigheden. Maar in vers 20, wat we nu bespreken en wat we nu zien, daar staat het nog sterker: dank voor of over alles.
Paulus had het in het voorgaande ook over dat wij zouden begrijpen wat de wil van God is. Wanneer we de wil van God kennen, dan weten we dat God een doel heeft. Daar heeft hij het in Efeze 1 ook over gehad, namelijk dat Hij heel de schepping onder één Hoofd gaat samenbrengen, namelijk onder de Christus. Dat is het geheim dat Paulus bekendmaakt: Hoofd en lichaam. De hele schepping gaat God daar brengen, door de Christus, waar Hij haar hebben wil. Wij zouden leren begrijpen wat de wil van God is. Wanneer we dat weten, dan weten we ook dat alles wat er gebeurt, God doet meewerken ten goede. Dus we kunnen over en voor alles danken. De schrijver van de Hebreeënbrief zegt in een ander verband dat lijden op het moment zelf geen zaak van vreugde is, maar dat het achteraf een vrucht van rechtvaardigheid afgeeft. De vrucht komt dus meestal eigenlijk pas daarna. Als we terugkijken op het lijden, dan weten we soms ook wel waar het goed voor geweest is. Dus we kunnen bij voorbaat danken voor of over alles.
Onderschikking en Gods Scheppingsorde ↑ hoofdstukken
"Zich onderschikkend aan elkaar in de vrees van Christus." Nog even teruggrijpend op het voorgaande: het vervuld worden in de geest. Paulus zegt hier eigenlijk dat wanneer wij vervuld zijn in de geest, we onder elkaar spreken in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Als we vervuld zijn in de geest, dan zijn we altijd dankend. En als we vervuld zijn in de geest, dan onderschikken wij ons ook. Het zijn drie dingen die hij noemt als gevolg van het vervuld zijn in de geest: spreken in lofzangen, altijd danken en zich onderschikkend aan elkaar in de vrees van Christus.
Dat woord 'onderschikken' zegt eigenlijk al wat het betekent. Het is letterlijk 'onderzetten'. Zoals een onderzetter bijvoorbeeld onder een pan komt, zo zouden wij ons aan elkaar onderschikken. Alleen, als wij ons allemaal aan elkaar gaan onderschikken, onderschikt zich feitelijk niemand. Dat kan natuurlijk niet; we kunnen ons niet 'iedereen aan iedereen' onderschikken. Want als de één zich onderschikt aan de ander... nou ja, u begrijpt dat wel. Paulus gaat hier spreken over bepaalde rollen en posities. In de eerste plaats gaat dat over de man en de vrouw – dat is het gedeelte dat ik nu ga bespreken – maar daarna heeft hij het ook over het onderschikken van kinderen aan hun ouders en van slaven aan hun heren.
Slavernij kennen wij eigenlijk niet meer in onze huidige maatschappij. Overigens komt Paulus ook niet in opstand tegen het houden van slaven; hij predikt geen oproer of oppositie daartegen. Hij gaat gewoon uit van de toenmalige situatie en zegt tegen de slaven dat zij zich in die rol moeten schikken. Waarom hij dat zegt, kun je lezen in Efeze 6, maar ook bijvoorbeeld in de Titusbrief. Onderschikking geldt dus met name in de specifieke rollen waar Paulus het over gaat hebben. Hij zegt: "Laten de vrouwen zich onderschikken aan hun man als aan de Heer." De vrouwen zouden zich dus onderschikken aan hun man als aan de Heer.
Paulus gaat daar nog veel meer over zeggen, maar laat ik dit er alvast over zeggen voordat we verder lezen: de man en de vrouw zijn een uitbeelding van God en de schepping. God is het mannelijke en de schepping is het vrouwelijke. Ik zei zojuist al dat de betekenis van man en vrouw binnen het huwelijk een uitbeelding is van hogere zaken; daar gaan we het over hebben. Hier hebben we het dus over het mannelijke en het vrouwelijke. Dat God het mannelijke is en de schepping het vrouwelijke, daar ontleent ook de hele seksualiteit haar betekenis aan. De man verwekt door opstanding – in het Grieks 'erectie' – leven, nieuw leven in de vrouw. Het is een beeld van hoe God door opstanding nieuw leven verwekt in Zijn schepping. Hoe dan? Door zaad. En zaad is een beeld van het Woord van God.
Dat is natuurlijk heel kort door de bocht, want er valt veel meer over te zeggen, maar dit is in de kern de betekenis van seksualiteit en waarom de dingen zo zijn. God heeft dat bedacht en gemaakt, en daarom heeft het ook betekenis. In 1 Korinthe 11 zegt Paulus: "Want de man is het beeld en de heerlijkheid van God, en de vrouw is de heerlijkheid van de man." Daarom: laten de vrouwen zich onderschikken aan hun man als aan de Heer. In Genesis 18 lees je – en Petrus haalt dat ook aan in zijn brief – dat Sarah Abraham 'heer' noemde. Sarah onderschikte zich aan haar man en noemde hem ook heer, Abraham.
Het Hoofdschap van de Man als Verantwoordelijkheid ↑ hoofdstukken
Want de man is het hoofd van de vrouw. De man is het hoofd van de vrouw. Ik zei zojuist al iets over hoe de wereld hiertegenaan kijkt; men vindt dit natuurlijk ouderwets en achterhaald. Wat men vaak doet als men het hierover heeft, is precies wat ik nu doe: dit stukje highlighten en eruit halen dat de man het hoofd van de vrouw is. Dan heeft men het direct over onderdrukking en noem het allemaal maar op. Maar er staat nog wat achter, en daar gaan we het zo over hebben.
De man is het hoofd van de vrouw. Niet dat hij het hoofd van zijn vrouw moet wíllen zijn, of dat hij zijn best moet doen om het te zijn. Nee, hij is het. Dat is je identiteit als man. Trouwens, het man-zijn of mannelijkheid is je identiteit, je sekse. Net zoals de vrouw een vrouw is. Er zijn dus twee seksen, man en vrouw. Ja, dat is tegenwoordig echt heel ouderwets, maar zo is het wel; dat is wat de Schrift zegt. De man moet dus niet het hoofd worden, hij is het al. Natuurlijk kan een man zich aan die rol onttrekken, dat is natuurlijk ook nog zo, maar hij blijft het hoofd. De man is het hoofd van de vrouw.
Maar wat betekent dat nu precies? Betekent het dat hij de baas is van zijn vrouw, of de manager? Nee, het betekent dat de man verantwoordelijk is voor de vrouw. Ik wacht heel even om te kijken of de techniek het weer snel gaat doen of niet. Ik ga gewoon even verder en dan zien we het wel. Ik heb hier alles staan, dus ik kan af en toe even omdraaien, dan kunnen jullie alsnog meekijken. De man is verantwoordelijk voor zijn huid. Dat de man het hoofd is van de vrouw, betekent dat de man verantwoordelijk is voor de vrouw. Denk daarbij aan de vergelijking met het hoofd en straks de vergelijking met Christus. Ons hoofd stuurt immers ook het lichaam aan.
Toen Adam in de hof was en Eva van de vrucht gegeten had, zei God: "Adam, waar ben je?" Adam werd dus verantwoordelijk gehouden voor die situatie en voor zijn vrouw. Dat de man hoofd is van de vrouw, betekent dat de man verantwoordelijk is voor de vrouw. "Adam, waar ben je?" In 1 Timotheüs 2 vers 13 lezen we: "Eerst werd Adam geformeerd, daarna Eva." Dat duidt niet alleen op een volgorde, maar ook op een rangorde. In datzelfde vers, in 1 Timotheüs 2 vers 13, lees je dat Adam niet werd verleid, maar de vrouw. Toch zei God: "Adam, waar ben je?" Adam werd verantwoordelijk gehouden omdat hij het hoofd is. In 1 Korinthe 15 vers 22 zien we dat bijvoorbeeld ook: "Zoals in Adam allen sterven." Dat heeft allemaal met dat hoofdschap te maken.
Voor mijn volgende dia zou het wel echt makkelijk zijn als we beeld hadden, maar dat hebben we op dit moment dus niet. Ik praat gewoon door en dan moeten jullie later de PowerPoint maar even bekijken op mijn website. In de Schrift gaat het over een bepaalde volgorde, maar dus ook over een rangorde. Bovenaan staat God, dan Christus, dan de man en dan de vrouw. Paulus zegt in 1 Korinthe 11 vers 3: "Ik wil dat jullie weten: het hoofd van elke man is Christus, het hoofd van de vrouw is de man en het hoofd van Christus is God." Dus: God, Christus, man, vrouw. Dat is de rangorde en ook de volgorde van onderschikking.
Als het gaat over de man, dan staat er in 1 Korinthe 11 vers 7 dat de man het beeld en de heerlijkheid van God is. En de man is het hoofd van de vrouw. Over de vrouw staat in hetzelfde hoofdstuk dat de vrouw de heerlijkheid van de man is en dat de vrouw uit de man is. Dat gaan we straks nog wel zien, omdat Paulus in Efeze 5 ook terugverwijst naar de geschiedenis van Adam en Eva. In 1 Korinthe 11 vers 9 lees je ook dat de vrouw is geschapen om de man. In 1 Korinthe 11 staat ook, over de verschillen tussen man en vrouw, dat Paulus zegt: "Maar er is geen vrouw zonder man, noch man zonder vrouw in de Heer." Want zoals de vrouw uit de man is, zo is ook de man door de vrouw. Maar alles is uit God.
Dat betekent dus het volgende. Adam was een mens; hij werd ook als mens geschapen. Je leest dat ook in Genesis 1: "God schiep de mens; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen." Adam wordt in Genesis 1 'mens' genoemd, en hij werd pas 'man' door zijn vrouw. Op het moment dat Eva uit Adam genomen werd en Eva geschapen werd, vanaf dat moment wordt Adam pas 'man' genoemd. Daarvoor was hij de mens. Dus er is geen vrouw zonder man, noch man zonder vrouw in de Heer, zegt Paulus in 1 Korinthe 11. Want zoals de vrouw uit de man is — zij is immers uit de man genomen — zo is ook de man door de vrouw. Adam werd als man bevestigd door de vrouw, door Eva. Eva was er, en toen was hij pas man. Dat is ook weer zoals God pas Schepper werd door de schepping. Pas toen de schepping er was, was God de Schepper. Zoals de man man werd door de vrouw, zo werd God de Schepper door de schepping.
Dan weer terug naar Efeze 5 vers 23: "Want de man is hoofd van de vrouw," en dan staat er: "zoals ook Christus het hoofd is van de ecclesia," of van de gemeente. Die zin, "de man is het hoofd van de vrouw", is geen op zichzelf staande zin. De man is het hoofd van de vrouw, zoals ook Christus hoofd is van de ecclesia. De man heeft Christus dus als voorbeeld. Vaak gaat het er in discussies over dat Paulus de vrouw als minderwaardig zou voorstellen. Men gebruikt dan begrippen als onderdrukking. Maar als we dit nu lezen: de man is hoofd van de vrouw, zoals ook Christus hoofd is van de gemeente of van de ecclesia. Zijn wij dan niet blij met Christus als hoofd van de ecclesia? Vinden wij dat Christus als hoofd van de ecclesia ons als minderwaardig acht of ons onderdrukt? Dat lijkt me niet. Wij zijn juist blij dat we een hoofd hebben, toch? Dat Christus ons hoofd is, is natuurlijk een understatement; waar zouden we zijn zonder Hem, zonder ons hoofd?
De man is dus hoofd van de vrouw zoals Christus hoofd is van de ecclesia. De man heeft Christus als voorbeeld, maar de vrouw heeft de ecclesia als voorbeeld en mag zich dus onderschikken. Zij mag die positie innemen die de ecclesia inneemt ten opzichte van ons hoofd, van Christus. "De man is hoofd van de vrouw zoals ook Christus hoofd is van de ecclesia en Hij is de Redder van het lichaam," staat er dan achter, of de Behouder van het lichaam. Dat betekent dat Hij het lichaam tot haar bestemming brengt en het lichaam verzorgt. Hij is de Eerste, Hij gaat voorop. Hij stuurt, beschermt, leidt, voedt, bemoedigt en zorgt voor het lichaam. Dat zijn allemaal zaken die Christus doet voor Zijn lichaam.
Aan de man wordt dit als voorbeeld gegeven. Meestal kijkt men naar deze verzen vanuit het oogpunt of de positie van de vrouw, en dan verdraait men de boodschap ook nog eens. Maar wat hier gebeurt, is dat de man wordt aangesproken. De man is hoofd van de vrouw en is verantwoordelijk voor haar. Hij heeft Christus als voorbeeld. De man zou zich dus moeten spiegelen aan Christus. Zoals Christus voor Zijn ecclesia zorgt, zo zou de man voor zijn vrouw zorgen. Die positie heeft God hem gegeven als hoofd van de vrouw om haar te beschermen, te sturen, te leiden, te voeden en te bemoedigen. De man is hoofd van de vrouw, zoals ook Christus hoofd is van de ecclesia en Hij is de Redder van het lichaam.
De Ecclesia: de Uitgeroepen Vergadering Die Zich Onderschikt ↑ hoofdstukken
En dan het volgende vers, vers 24 is dat: "Maar zoals de ecclesia zich onderschikt aan Christus, zó ook de vrouwen aan hun mannen, in alles." Over dat woord 'ecclesia' wilde ik iets zeggen. Dat heb ik hier denk ik vaker gedaan, maar ik laat het meestal staan, dat woord 'ecclesia'. Het wordt vaak vertaald met 'gemeente', soms spreekt men ook nog wel over de 'kerk', maar dat doe ik liever helemaal niet.
'Gemeente'... ik vroeg weleens aan mijn kinderen: "Weten jullie wat de gemeente is?" Wij zijn hier natuurlijk de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en daarnaast ligt de gemeente Zwijndrecht. Dat woord heeft dus ook al een bepaalde klank. Of je hebt de Pinkstergemeente of de Volle Evangeliegemeente; dat zijn natuurlijk ook weer clubjes. Maar de ecclesia... dat is het voorzetsel 'uit' en 'clesia' – 'to call' in het Engels is 'roepen' – de 'uit-geroepene'. Ik kan het nu niet laten zien, maar de interlineair geeft: 'uitgeroepen vergadering'. Het wordt dus weliswaar uitgeroepen, maar niet slechts uitgeroepen, ook vergaderd. De ecclesia is dus de uitgeroepen vergadering. Dat is een hele mond vol natuurlijk.
Maar in ieder geval: God verzamelt Zich een volk uit de natiën voor Zijn naam. Dat roept Hij uit alle natiën – uitgeroepen dus. Maar daar waar zij bij elkaar komen rondom het Woord, rondom het Hoofd, en zich door het Hoofd laten leiden, sturen en onderwijzen, dat is de ecclesia. En de ecclesia onderschikt zich aan Christus. Ja, wij onderschikken ons aan Hem, want Hij is het Hoofd. De samengekomen gelovigen onderschikken zich aan Zijn Woord.
Dat woord 'ecclesia' wordt vrijwel altijd vertaald met 'gemeente', op drie keer na. Dat is in Handelingen 19, vers 32, 36 en 41. Ik zeg het voor degenen die dat eens na willen zoeken. Daar gaat het over de volksvergadering. Paulus is daar in Efeze en als hij predikt, ontstaat er een oproer. Volgens mij willen ze hem dan iets aandoen, en dan zeggen die mensen in Efeze: "Dit moet in een wettige volksvergadering besproken worden." Daar kwam eigenlijk een soort gemeenteraad bijeen; dat woord 'gemeente' is dus niet helemaal uit de lucht gegrepen. Een soort gemeenteraad van Efeze kwam daar bijeen. Dat was het besturend lichaam, wilde ik zeggen, maar dat is weer een term die de Jehova's getuigen gebruiken.
Het is zo: de ecclesia is de – ja, daar heb ik er nog een – de 'vergadering van gelovigen'. Maar dan niet met hoofdletters, maar met kleine letters, want anders is het ook weer een denominatie of een genootschap. Maar daar waar de gelovigen vergaderd zijn, dat is de ecclesia. Dat het woord ook vertaald wordt met 'volksvergadering', zegt ook iets over onze toekomst. Want wij zullen inderdaad met Christus hemel en aarde besturen.
Maar hier in Efeze 5 vers 24 wordt gezegd: "Maar zoals de ecclesia zich onderschikt aan Christus, zó ook de vrouwen aan hun mannen, in alles." De vergelijking dus. De ecclesia en Christus worden als voorbeeld gegeven aan de vrouw en de man.
Christus' Onvoorwaardelijke Liefde en het Waterbad van het Woord ↑ hoofdstukken
Mannen, heb je vrouw lief, zoals ook Christus de ecclesia liefheeft. In Efeze 5 vers 25 worden de mannen aangesproken om hun vrouw lief te hebben, waarbij Paulus hun Christus als voorbeeld geeft voor de wijze waarop zij voor hun vrouw zouden moeten zorgen. De vrouw onderschikt zich aan de man zoals de ecclesia zich onderschikt aan Christus, omdat de man het hoofd van de vrouw is, evenals Christus het Hoofd van de ecclesia is. Het is prachtig om te zien dat de man zich hierin mag spiegelen aan Christus.
In de meeste vertalingen staat: "zoals ook Christus de ecclesia heeft liefgehad", als een voltooid feit, maar dat is het in de grondtekst niet. Er staat een tijdloze vorm: zoals Christus de ecclesia liefheeft. Hij hééft ons lief. De ecclesia is niet zomaar een verzameling van individuele gelovigen die Hij liefheeft; natuurlijk heeft Hij elk mens en elke gelovige lief, maar wat hier specifiek staat, is dat Christus het liefheeft daar waar gelovigen verzameld worden rondom het Woord en rondom het Hoofd, en zich onderschikken aan het Woord van Christus. Dat is de diepe betekenis van dit vers.
Het woord voor 'liefhebben' dat hier wordt gebruikt, is *agape*: onvoorwaardelijke liefde. De Bijbel kent ook het woord *phileo*, wat meer met genegenheid te maken heeft. Dat is een typisch menselijke liefde; wij hebben anderen lief omdat er eigenschappen in die ander zijn die ons aantrekken, uiterlijk of innerlijk, waardoor er een 'klik' ontstaat. Dat is *phileo*-genegenheid. Maar *agape* is onvoorwaardelijke liefde, de liefde van God. Er bestaat in het Grieks ook nog het woord *eros*, voor seksuele aantrekkingskracht, maar dat woord komt in de Bijbel niet voor.
Christus voorziet in alles wat de ecclesia nodig heeft, en dat wordt de man hier voorgehouden. Er staat: "Mannen, heb je vrouw lief, zoals ook Christus de ecclesia liefheeft en Zichzelf overlevert voor haar." Ook hier zien we weer die tijdloze vorm: niet "Heeft overgeleverd", maar "overlevert" voor haar. Bij "overgeleverd" denken we al snel aan het verleden: aan Zijn lijden, Zijn overgave om gekruisigd te worden, Zijn sterven en opstanding op de derde dag. Maar daar gaat het hier niet enkel over; het gaat erom dat Hij Zich *nu* overlevert voor ons. Dat woord 'overleveren' is heel sterk. We vinden het in Mattheüs 27 vers 26, waar staat dat Jezus werd overgeleverd om gekruisigd te worden. Hij werd compleet overgegeven; ze konden met Hem doen wat ze wilden. In Johannes 19 vers 30 staat dat Jezus de geest gaf; letterlijk staat er dat Hij de geest "overleverde" toen Hij stierf. Het is een daad van complete overgave.
Mannen zouden dus hun vrouw liefhebben zoals Christus de ecclesia liefheeft en Zichzelf overgeeft voor haar. En wat Hij dan doet, staat daarachter: "opdat Hij haar zal heiligen, haar reinigende in het waterbad in Zijn Woord." Christus geeft Zichzelf over voor de ecclesia om haar te heiligen, haar apart te zetten. Het is het idee om haar helemaal voor Zichzelf te hebben. Net zoals de man zichzelf overgeeft voor zijn vrouw om haar te geven wat zij nodig heeft, zo geeft Christus Zich over voor de ecclesia om haar apart te zetten en voor Zichzelf te hebben.
Hij reinigt de ecclesia in het waterbad, wat een uitbeelding is van Zijn Woord. Hoe reinigt Christus ons? In en door Zijn Woord. Hebben wij daar zelf een bijdrage aan? Moeten wij daar zelf iets aan doen? Nee. Wat wij wel kunnen doen, is luisteren. Luisteren naar Zijn Woord en, zoals Paulus in Kolossensen zegt, het Woord van Christus rijkelijk in ons laten wonen. Dat reinigt ons. Daarom komen we ook bij elkaar en daarom onderschikken wij ons als ecclesia ook aan het Hoofd: om te luisteren naar wat Hij zegt. Want Hij reinigt ons in dat Woord; daardoor worden wij gereinigd en gaan we stralen. En dat is precies wat de man ook met zijn vrouw zou moeten doen.
Een schitterend plaatje hiervan is de geschiedenis van de voetwassing in de bovenzaal, in Johannes 13. De Heer bevindt Zich daar in een opperzaal op een hoge plaats en wast de voeten van Zijn discipelen. Dat is een prachtig beeld van onze huidige tijd, waarin de Heer boven in de hemel is en de ecclesia reinigt in het waterbad van Zijn Woord. Toen de Heer water in het bekken deed om de voeten van Zijn discipelen te wassen, zei Hij tegen Petrus: "Wat Ik doe, begrijp jij nu niet." Letterlijk begreep Petrus natuurlijk heel goed wat de Heer aan het doen was, want hij had er juist bezwaar tegen, maar de diepere betekenis begreep hij nog niet. De betekenis is dat de Heer de Zijnen wast in het waterbad van Zijn Woord.
Mannen, heb je vrouw lief zoals ook Christus de ecclesia liefheeft en Zichzelf overlevert voor haar, opdat Hij haar zal heiligen en reinigen, om haar voor Zich te stellen. In vers 27 staat: "opdat Hij Zelf aan Zichzelf de ecclesia presenteert, heerlijk, zonder vlek of rimpel of iets dergelijks, maar opdat zij heilig en smetteloos is." De Heer heiligt de ecclesia, zet haar apart en stelt haar voor Zich, "heerlijk". De NBG-vertaling zegt hier "stralend". Hij maakt de ecclesia stralend door haar te reinigen in het waterbad van Zijn Woord.
Dit wordt de man voorgehouden als voorbeeld voor hoe hij met zijn vrouw moet omgaan: hij moet zijn vrouw doen stralen. Ik zeg weleens dat als er hier iemand wordt gediscrimineerd, het niet de vrouw is, maar de man. De man wordt hier aangesproken en krijgt een zware verantwoordelijkheid opgelegd. De vrouw mag zich daarin schikken, en dat lijkt me heerlijk. Dat staat er ook: "opdat Hij Zelf aan Zichzelf de ecclesia presenteert, heerlijk." En wij vinden dat als ecclesia toch ook heerlijk?
Dat Hij ons reinigt en dat Hij ons stuurt. En dat Hij ons leidt. En dat Hij ons helemaal apart heeft gezet. Dan staat er dat Hij aan Zichzelf de ecclesia presenteert. Heerlijk, zonder vlek of rimpel of iets dergelijks.
Geen vlek betekent dat wij niet bevuild zijn, want Hij reinigt ons. Iemand vroeg ooit aan mij: "Waarom moeten die voeten dan nog gewassen worden? Zijn we al vies?" Ik zei: "Nee, die zijn niet vies, want die wast Hij." Maar door onze wandel — daar gaat het natuurlijk ook over in Johannes 13 — worden onze voeten vies. Wij leven in een wereld die in duisternis is, een boze aeon, en door onze wandel in deze wereld worden onze voeten vies. Is dat een probleem? Nee, dat is geen probleem, want Hij reinigt het. En Hij presenteert Zelf aan Zichzelf de ecclesia zonder vlek, dus zonder vuiligheid.
Of rimpel. Dat betekent natuurlijk dat wij als ecclesia jong en krachtig blijven. Geen rimpel. Zonder vlek of rimpel of iets dergelijks. Dus als je ook nog iets anders kunt bedenken wat zou verouderen of vervuilen, dan zegt Paulus: "...maar opdat zij heilig en smetteloos is."
Het is niet ons werk. Daar hoeven wij ook niet iets voor te doen of ons best voor te doen. Juist als wij denken dat we er iets voor moeten doen, dan zitten we verkeerd. Want we hoeven alleen maar naar Hem te luisteren, want Hij doet het. Er wordt helemaal niets van de mens gevraagd. Nou, vers 28.
De Vrouw Voeden en Koesteren als het Eigen Lichaam ↑ hoofdstukken
Zo zijn ook de mannen verschuldigd hun eigen vrouwen lief te hebben als hun eigen lichaam. De man is dus verantwoordelijk voor het welzijn van de vrouw. Ja, mannen? Er staat namelijk heel wat achter. Er staat niet simpelweg een punt na de opdracht om je vrouw lief te hebben; er staat: 'als hun eigen lichaam'. Aan je eigen lichaam kun je je immers niet onttrekken. En vervolgens staat er: 'wie zijn vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief'. Hoezo dan? Daar komen we straks op, want Paulus gaat in vers 31 spreken over het één vlees zijn. Mannen en vrouwen zijn één vlees. De mannen zijn dus verschuldigd hun eigen vrouw lief te hebben als hun eigen lichaam. Wie zijn vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief, want zij zijn één, één vlees.
Vers 29 zegt: 'Want niemand haat ooit zijn eigen vlees, maar hij voedt en koestert het'. Niemand haat ooit zijn eigen vlees. In de Schrift wordt verondersteld dat niemand zijn eigen vlees haat. Het is net als de naaste liefhebben als jezelf: de Schrift gaat ervan uit dat de mens zichzelf liefheeft. Ik weet dat men in sommige godsdiensten spreekt over het haten van het eigen vlees. Hoe staat het ook weer ergens in een lied? 'De eigen ik doden' of 'de eigen natuur doden'. Nee, niemand haat ooit zijn eigen vlees. De Schrift gaat ervan uit dat we onze naasten liefhebben als onszelf. Ik weet wel dat er excessen zijn, dat er mensen zijn die wel hun eigen vlees haten, maar dan weten wij ook dat dat niet normaal is. Dat is niet gezond.
Niemand haat ooit zijn eigen vlees, maar hij voedt en koestert het. Ja, we doen er van alles aan om een beetje toonbaar te blijven. Dat kan gaan over eten, drinken, douchen, haren kammen, tanden poetsen, scheren; noem het allemaal maar op. Wij zijn heel druk met dat vlees om dat een beetje in conditie en toonbaar te houden. Daar kun je echt heel druk mee zijn, en dat zijn we allemaal al een beetje, denk ik. Maar niemand haat ooit zijn eigen vlees, maar hij voedt en koestert het.
Dat woord koesteren is opgebouwd uit een stam die te maken heeft met broeden. Wat is broeden? Dat is het warm houden van het nest. Dat wordt de man ook als voorbeeld gegeven. Het nest dient hier als aanduiding van het huis: de man zou het nest warm houden. Niemand haat ooit zijn eigen vlees, maar hij voedt en koestert het, ook weer zoals Christus de ecclesia. Zoals Christus de ecclesia koestert en voedt, zo zou de man zijn vrouw liefhebben.
Er staat achter: 'Want niemand haat ooit zijn eigen vlees, maar hij voedt en koestert het zoals Christus de ecclesia, omdat wij leden zijn van zijn lichaam'. Hij doet dat dus omdat wij leden zijn van zijn lichaam. Dat is de meest nauwe en intieme band die er is. Het is ook een band waar je je niet aan kunt onttrekken. Christus en de ecclesia zijn hoofd en lichaam, en de man en vrouw zijn daar een uitbeelding van. Zij zijn één. Overigens staat hier nergens dat de ecclesia de bruid is. Een bruid heeft in de Bijbel per definitie nog geen gemeenschap met de man. Hier gaat het over man en vrouw en niet over bruid en bruidegom. Tussen man en vrouw is die gemeenschap er wel; zij zijn één vlees. Daarom zijn zij één, zoals Christus de ecclesia liefheeft en zoals Christus de ecclesia voedt en koestert, omdat wij leden zijn van zijn lichaam. Wij zijn zijn lichaam, en daarom voedt en koestert hij ons.
Het Grote Geheim: Adam en Eva als Type van Christus en de Ecclesia ↑ hoofdstukken
Daarom, vers 31: "Zal een mens zijn vader en moeder verlaten en samengevoegd worden aan zijn vrouw." Dat is "daarom", omdat wij leden zijn van Zijn lichaam, zoals aan het einde van het vorige vers staat. Vers 31 is natuurlijk een citaat uit het boek Genesis, Genesis 2 vers 24 om precies te zijn: "Daarom zal een mens zijn vader en moeder verlaten en samengevoegd worden aan zijn vrouw en de twee zullen tot één vlees zijn." Het fundament van het huwelijk vinden we dus al helemaal aan het begin van de Schrift bij Adam en Eva. Hier is het zo vertaald — dat is de vertaling die ik voor me heb — dus ik zeg: "hier is het vertaald". Ik weet niet hoe dat in de vertaling is die jullie voor je hebben, maar er staat: "Daarom zal een mens zijn vader en moeder verlaten en samengevoegd worden aan zijn vrouw."
In het Hebreeuws staat daar voor 'samengevoegd' het woord *dabaq*, dat is aankleven. Je bent dan als het ware aan elkaar aangekleefd; dat krijg je niet meer los. Dat is het idee. "Daarom zal een mens zijn vader en moeder verlaten, samengevoegd worden aan zijn vrouw." Aan zijn vrouw aankleven, of aanhechten, zeggen sommige vertalingen geloof ik. En de twee zullen tot één vlees zijn. "En de twee", ja, dat is dus man en vrouw. De twee zullen tot één vlees zijn. Nee, dat is niet zomaar "man en vrouw", dat is de man en *zijn* vrouw. Dáár gaat het over. Die twee zullen tot één vlees zijn. Er staat trouwens ook niet "de man en zijn man" of "de vrouw en haar vrouw", maar die twee — de man en zijn vrouw — zullen tot één vlees zijn.
Dat "één vlees" spreekt natuurlijk van de seksuele gemeenschap; dan worden de lichamen één. Dat is het één vlees zijn. Paulus zegt dat volgens mij ook in 1 Korinthe 6, waar hij het heeft over hoererij. Hij zegt dat als je hoererij bedrijft, je één vlees bent met een hoer. Dus de seksuele gemeenschap is het één vlees zijn. Maar ook het kind dat daaruit voortkomt, is natuurlijk één vlees. Het wordt altijd een beetje raar om van een kind als een "product" te spreken, maar ik weet niet hoe ik het anders moet zeggen. Maar het product van de seksuele gemeenschap — nou, laat ik het zo zeggen: wat uit de seksuele gemeenschap voortkomt, uit het één vlees zijn — dat is zelf ook weer één vlees. Dat is een beetje van allebei, of eigenlijk alles van allebei. Ik weet niet precies hoe je dat moet zeggen, maar dat is het één vlees van die twee, die ook zelf weer één vlees zijn.
Dan vers 32: "Dit geheim is groot." Of: "Dit geheimenis is groot." In de Statenvertaling staat: "Deze verborgenheid is groot." Paulus gaat hier dus spreken over een groot geheim, een grote verborgenheid. Nu doet hij dat wel vaker; hij spreekt vaker in de Efezebrief over verborgenheden en geheimen. Die geheimen, die verborgenheden, gaan altijd over de ecclesia of over Christus en de ecclesia. Zo ook dit geheim, maar hij zegt dat dit geheim *groot* is. Hij voegt er nog iets aan toe: "Ik zeg het echter met het oog op Christus en de ecclesia." Of: "Deze verborgenheid is groot, ik spreek echter over Christus en de ecclesia."
Paulus haalt Genesis 2 vers 24 aan: "Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen en de twee zullen tot één vlees zijn," en hij zegt: "Ja, dat is een groot geheim. En dat geheim ga ik nu bekendmaken. Dit geheim is groot, maar ik spreek over Christus en de ecclesia." Oftewel: de verzen in Genesis 2 over Adam en Eva spreken ten diepste over Christus en de ecclesia. Ik moet altijd — nou ja, niet altijd, maar wel vaak — glimlachen als ik het lees, vooral als ik mensen hoor zeggen: "De gemeente, de ecclesia, die vinden we pas in de brieven van Paulus en daarvoor vinden we die nergens." Juist in deze brief, waarin Paulus die verborgenheden bekendmaakt, wijst hij niet een klein stukje terug, maar helemaal terug naar het begin. Hij zegt: "Ja, daar vinden we het al." Waarop ik dan zeg: dan zullen we het in de rest ook wel vinden. Hij noemt daar genoeg voorbeelden van en die kennen we ook. Maar de verzen in Genesis 2 gaan over Adam en Eva, maar ze spreken ten diepste over de Christus en de ecclesia.
Laten we die verzen in Genesis 2 eens lezen. Ik begin in Genesis 2 vers 21. Daar staat dat JAHWEH God een diepe slaap op de mens doet vallen. En terwijl hij slaapt, neemt Hij één van zijn zijden en Hij omsluit die plaats met vlees. Dat moet u later nog maar eens teruglezen. Als u terugkijkt op deze presentatie, ziet u bij dat woord "zijde" — dat God een van zijn zijden neemt — dat er in de interlineair "het hoekige" staat. Er staat dan licht gedrukt "orgaan" achter, maar dat staat er dus niet; dat heeft de maker van de interlineair aangevuld. Er staat niet letterlijk "een van zijn zijden", maar er staat "het hoekige". Ik ken een uitleg die zegt dat er uit Adam inderdaad een hoekig orgaan werd genomen en dat daar de vrouw van werd gemaakt, of omheen werd gebouwd.
Er werd in ieder geval iets uit Adam genomen, dat is wel duidelijk. Sommige vertalingen spreken over een "rib", maar dat staat er niet; er staat "iets hoekigs". In de bouw van de tabernakel wordt datzelfde woord bijvoorbeeld vertaald met een "hoekwand", bij de instructies voor de tabernakel. Het is dus echt iets hoekigs. Het enige hoekige orgaan dat ik ken, is de baarmoeder. Men zegt ook wel dat deze driehoekig is. De uitleg zou dan zijn dat God het vrouwelijke uit de man genomen heeft en daar de vrouw van heeft gemaakt. We vinden immers in het begin van Genesis dat God de mens schiep naar Zijn beeld: "mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen." Zou Adam dan in eerste instantie mannelijk en vrouwelijk geschapen zijn? Was hij daardoor "mens"? Zoals ik al zei: hij werd pas "man" door de vrouw. Werd dan de baarmoeder uit hem genomen en werd daar de vrouw van gemaakt, of omheen gemaakt? Hoe ik dat ook precies moet zeggen... want dat is voor ons natuurlijk sowieso lastig uit te drukken. Maar ik vind het wel de meest aannemelijke uitleg. Over die rib kunnen we weer andere grappen maken, maar dat zullen we niet doen.
JAHWEH God doet dus een diepe slaap op de mens vallen. Hij slaapt, Hij neemt iets hoekigs en Hij omsluit die plaats met vlees. En JAHWEH bouwt het hoekige, de zijde die Hij uit de mens genomen had, tot een vrouw en Hij brengt haar tot de mens. En de mens zegt: "Deze is ditmaal been van mijn benen en vlees van mijn vlees. Deze zal Vrouw genoemd worden." In het Hebreeuws staat hier *Mannine*. Adam werd op dat moment de man en dit was de Mannine, een vrouwelijk woord voor man zeg maar. Hoe zeg je dat in het Nederlands? Ja, Mannine. Zij zal dus Vrouw of Mannine genoemd worden, omdat zij uit de man genomen is. En dan: "Vanwege dit zal een man zijn vader en moeder verlaten en hij zal zijn vrouw aankleven en zij zullen één vlees zijn."
Hier gaat het ten diepste over Christus en de ecclesia, zegt Paulus, als het gaat over Adam en Eva. Hij noemt dat een geheim. Hij zegt: "Dit geheim is groot." Het woord voor geheim is *mysterion*, wat zoiets betekent als iets dat bewaard en geheim is. Het is verborgen; er ligt een bedekking overheen. Maar Paulus zegt: "Ik mocht die geheimen onthullen." Onthullen of openbaren is simpelweg de bedekking ervan afnemen. Dit grote geheim — "dit geheim is groot" — zegt hij echter met het oog op Christus en de ecclesia.
Dit grote geheim is dat Adam en Eva een type zijn van Christus en de ecclesia. Adam is dus een type van Christus. Dat weten we ook wel; Paulus zegt dat trouwens letterlijk in Romeinen 5 vers 14. Adam is een voorbeeld, een type van de Komende, van Christus. Adam is een type van Christus en Eva is een type van de gemeente, de ecclesia.
Dat is ook interessant: Eva is niet de bruid. Dat is ze ook nooit geweest. Ze is zelfs nooit getrouwd met Adam. Zij werd uit Adam genomen en ze was gewoon zijn vrouw, want zij was — zoals Adam zegt — been van mijn benen en vlees van mijn vlees. Hij hoefde daar niet voor te trouwen, want zij waren al één vlees; dat waren ze altijd al geweest. Prachtig is dat.
Eva is dus niet de bruid. En over de ecclesia wordt hier ook gezegd dat zij, zoals Eva uit Adam genomen is, het lichaam van Christus is. De ecclesia is één met Christus en wacht dus niet op het moment dat zij de bruid wordt. Je hebt zo’n opwekkingslied — ik heb dat vroeger in de evangelische gemeente wel eens gezongen: "Dan komt de Heer en haalt Zijn bruid." Men had het dan over ons als de ecclesia. Dat is dus niet zo; de Heer komt Zijn bruid niet halen. Ja, die komt Hij wel halen, maar dat is pas later. Als Hij ons haalt, dan haalt Hij Zijn lichaam.
Israël is de bruid, dus we zouden ons dat niet moeten toe-eigenen. Ik zou dat ook helemaal niet willen, want om één lichaam met Hem te zijn is veel intiemer dan te wachten tot die gemeenschap tot stand komt. Wij mogen dat ook niet van Israël pikken; God heeft dat zo bepaald. Israël is de bruid en dat zal in de toekomst alsnog vervuld worden. Maar al vanaf Adams begin — het is allemaal diepzinnig — was Eva dus in hem verborgen. Hij kent ons al van voor de nederwerping van de wereld. Zelfs voor dat begin was de ecclesia daar al in Hem verborgen, zoals Eva ook in Adam verborgen was.
Eva werd later pas openbaar. Zo is het ook met de ecclesia: die is altijd al verborgen geweest in Christus en het werd pas later openbaar, namelijk toen Paulus het mocht bekendmaken en mocht openbaren. Hij zegt daarover dat het eonen en geslachten lang verborgen en geheim is gebleven, maar nu is geopenbaard. Hij was degene die dat mocht openbaren. Maar het was er wel, het was namelijk verborgen, en dat laat hij zien door de geschiedenis van Adam en Eva als voorbeeld te nemen.
Kijk, in Genesis 2 wordt gesproken van die diepe slaap van Adam. Dat is natuurlijk een beeld van het sterven van de Heer. Er kwam een diepe slaap op Adam, zoals ook de laatste Adam ontsliep. En toen Adam opstond, was Eva er. Toen Christus opstond, was de ecclesia daar. Zoals Eva dus been van mijn benen en vlees van mijn vlees is voor Adam, zo is de ecclesia het lichaam van Christus. En dat wordt ook man en vrouw voorgehouden: dat wij ons daaraan mogen spiegelen. Man en vrouw zijn een beeld van Christus en de ecclesia.
Conclusie Efeze 5: Ware Liefde Wekt Ontzag op ↑ hoofdstukken
Dan komen we in het laatste vers, vers 33. Het is nu jammer dat ik geen beeld heb, want ik zie een aantal van jullie in de vertalingen meelezen. Daar staat letterlijk: "Laat ieder van jullie zijn vrouw zo liefhebben als zichzelf, opdat de vrouw haar man zal vrezen." De NBG en de Herziene Statenvertaling zeggen dat de vrouw ontzag moet hebben voor haar man, en de Statenvertaling zegt: "en de vrouw zie dat zij de man vreze." Wat die vertalingen suggereren, is dat de vrouw hier wordt aangesproken. Maar de vrouw wordt hier helemaal niet aangesproken. Trouwens, dat was in de verzen hiervoor ook niet het geval; de man wordt aangesproken.
Wat hier dus wordt gezegd, is: laat ieder van jullie zijn vrouw zo liefhebben als zichzelf, opdat de vrouw haar man zal vrezen. De man wordt elke keer Christus als voorbeeld voorgehouden. Hij is het hoofd, Hij is verantwoordelijk voor de ecclesia. Hij zorgt voor de ecclesia, Hij voedt haar, Hij zet haar apart, Hij reinigt haar, Hij beschermt haar en Hij stuurt haar aan. Dat is wat de man wordt voorgehouden. En hier staat dan: laat ieder van jullie zijn vrouw zo liefhebben als zichzelf. Want als de man dat doet, dan zal de vrouw ontzag hebben. Dan zal ze denken: wauw, wat een vent heb ik! Dat is wat hier staat. Ik heb het even geparafraseerd natuurlijk, maar het gaat om dat "opdat".
Laat ieder van jullie zijn vrouw zó liefhebben — dus op de manier zoals Christus de ecclesia liefheeft — en als zichzelf. Want zoals Christus de ecclesia liefheeft omdat de ecclesia Zijn lichaam is, zo is de man één met zijn vrouw en zo is de vrouw één met haar man. Daarom zou die man haar liefhebben als zijn eigen lichaam, opdat de vrouw haar man zal vrezen. Nou, dan laten we het hierbij voor deze ochtend.