Paulus schreef het lange en geweldige hoofdstuk 1 Korinthe 15, omdat sommige Korinthiërs zeiden dat er geen opstanding is. De kern van Paulus’ betoog, is dat Christus de eersteling is en dat allen die in Adam sterven, zo ook in Christus zullen worden levend gemaakt.
Sommige uitleggers menen dat Paulus hier spreekt over het feit dat elke mens zal opstaan, sommigen tot de opstanding van leven en anderen tot de opstanding van oordeel (Joh.5:29).
In deze studie bekijken we het betreffende gedeelte in 1 Korinthe 15. Wat betekent het dat Christus eersteling is? Wat betekent het dat allen worden levend gemaakt? En hoe gebeurt dat?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Als de dood geen werking meer heeft en tot niets is gemaakt, dan betekent het dat de dood er simpelweg niet meer is. Er is dan geen dood meer. Dat kan maar op één manier: door allen levend te maken.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Pinksteren en de Opstandingsdag
- Het Fundament: het Abcd van het Evangelie
- Christus als de Eerste Vrucht van de Oogst
- De Ingang en de Uitgang: Adam Versus Christus
- Ieder in Zijn Eigen Rangorde van Levendmaking
- Daarna het Einde: de Overdracht van het Koninkrijk
- De Laatste Vijand: de Dood Wordt Buiten Werking Gesteld
- Het Einddoel: God Alles in Allen
Inleiding: Pinksteren en de Opstandingsdag ↑ hoofdstukken
Goedemorgen allemaal hier in Den Haag. Fijn om hier weer in jullie midden te zijn op deze eerste Pinksterdag. Dat is mij echt niet ontgaan, hoewel degenen die nu het onderwerp zien misschien zullen zeggen: "Ja, dat heeft toch meer met Pasen te maken?" Dat is misschien ook wel zo, maar ik ga het echt nog wel over Pinksteren hebben.
Jaap las net al even voor uit Handelingen 2, waar gesproken wordt over de Pinksterdag. De beroemde Pinksterdag, mag ik wel zeggen natuurlijk. Ik heb Handelingen voor me liggen en ik ben me er echt wel van bewust dat we in de Handelingen lezen dat de Heer tot veertig dagen na de opstanding ten hemel voer. Daarom hebben we onlangs, tien dagen geleden dus, Hemelvaart gevierd. Op de vijftigste dag is het inderdaad de Pinksterdag, want Pinksteren is *Pentekoste* in het Grieks; dat betekent vijftig of vijftigste.
Maar als ik nou in mijn Bijbel een bladzijde terugsla — in mijn Bijbel is dat zo tenminste — dan ben ik in Johannes 20. Daar staat boven vers 19 bij mij in de Statenvertaling een kopje: "Verschijning aan de discipelen", aan de tien discipelen. Daar staat in vers 19: "als het dan avond was op dezelfde eerste dag der week". En diezelfde eerste dag der week, dat is de opstandingsdag. De Heer verschijnt hier aan Zijn discipelen in de avond van de dag dat Hij is opgewekt uit de doden. De opstandingsdag dus, zoals dat in dit hoofdstuk Johannes 20 ook wordt beschreven.
Dan lees je in vers 22 — ik sla dan die verzen over die daarna komen: "Als Hij dit gezegd had, blies Hij op hen. En Hij zeide tot hen: Ontvangt de Heilige Geest." Nou, hebben ze die Geest nou ontvangen of niet op die dag? Dat lijkt mij wel. We zouden dus kunnen zeggen — ik sta hier natuurlijk mezelf te rechtvaardigen dat ik het over dit onderwerp heb — dat Pinksteren en Pasen toch echt op dezelfde dag vallen. Nou, ik wilde mezelf rechtvaardigen, dat heb ik nu dus gedaan.
Daarom ga ik het gewoon over de Eersteling Christus hebben. Waarom Hij de Eersteling is en wat dat dan betekent; wat het betekent dat Hij de Eersteling is en waar die term vandaan komt. Dat plaatje licht al een tipje van de sluier op, denk ik, want dat zijn de aren van de gerst. Die term Eersteling heeft alles met de oogsten te maken. Maar daar gaan we het nog wel over hebben.
Het Fundament: het Abcd van het Evangelie ↑ hoofdstukken
Ik wil jullie meenemen naar 1 Korinthe 15. En ja, dat is een lang hoofdstuk. Mag ik al zeggen: een erg lang hoofdstuk. Het zijn 58 verzen, dus die gaan we natuurlijk niet allemaal bespreken. Daar hebben we de tijd niet voor. Ik wil eigenlijk maar een paar verzen bespreken uit dit hoofdstuk. Ik ga dus ook niet het hele hoofdstuk lezen, ook niet de gedeelten van het hoofdstuk, maar ik wil jullie wel even meenemen in het gedeelte wat voorafgaat aan die verzen die ik ga bespreken.
Ik ga straks de bespreking aanvangen in vers 20. Maar daar is natuurlijk wat aan voorafgegaan, dus dat doen we dan even met een paar bullets. Jullie zijn morgen – tenminste, de meesten zullen vrij zijn – dus dan heb je alle tijd om dat nog eens na te lezen, want het is echt een geweldig hoofdstuk, 1 Korinthe 15. Het spreekt van opstanding en van levendmaking, echt geweldig. Het is echt het hoogtepunt van deze brief. En wat mij betreft is het een van de hoogtepunten uit de brieven van Paulus.
In het voorgaande heeft Paulus het over – ik noem dat altijd heel eigenwijs – het ABCD van het evangelie. U kent dat wel hè, het ABC van... dat zijn dan de grondbeginselen of het fundament van. Maar ik noem het het ABCD van het evangelie, want Paulus zegt in die eerste verzen dat hij aan de Korinthiërs heeft overgeleverd wat hij ook van de Heer ontvangen had. En dan zegt hij dat Christus stierf voor onze zonden en dat Hij werd begraven en dat Hij is opgewekt op de derde dag naar de Schriften. Het is allemaal naar de Schriften, maar daar voegde hij nog iets aan toe aan die opsomming. Hij zegt: "En dat Hij werd gezien."
Dat hoort echt bij dat evangelie van Paulus, bij zijn uiteenzetting hier. Hij stelt het krachtig onder bewijs; hij zegt dat Hij werd gezien. Hij werd gezien, Hij verscheen dus na Zijn opstanding. De opgewekte Christus werd gezien, daar gaat het over. Niet dat die discipelen Hem niet al kenden, natuurlijk hadden zij Hem allemaal al gezien; ze hadden drieënhalf jaar met Hem opgetrokken zo ongeveer. Maar Hij werd gezien door Petrus – Kefas wordt hij genoemd, zijn Aramese naam – de twaalf, en meer dan vijfhonderd broeders op één gelegenheid, zegt Paulus. Nou, dan noemt hij nog Jakobus, en uiteindelijk als laatste is Hij aan mij verschenen, zegt Paulus.
En daarmee zegt hij tegen die Korinthiërs: "Jullie kunnen het gewoon navragen." Paulus onderbouwt hier zijn betoog juridisch door getuigen te noemen van de opstanding van Christus. En dat hoort echt bij zijn evangelie zoals hij dat zelf hier uiteenzet. De aanleiding van dit hoofdstuk is vers 12, waar Paulus zegt: "Indien van Christus geproclameerd of gepredikt wordt dat Hij uit de doden is opgewekt, hoe zeggen sommigen onder jullie dan dat er geen opstanding van doden is?" Paulus zegt eigenlijk – dat is een parafrase van mij –: "Zijn jullie echt helemaal gek geworden, dat je zegt dat er geen opstanding is?" Want dat zong daar dus rond. Dat is de aanleiding voor Paulus om dit hoofdstuk te schrijven. Er waren sommigen die zeiden: "Er is geen opstanding."
Tja, zegt Paulus, als er geen opstanding is, dan is dus ook Christus niet opgewekt. Dan is onze prediking, onze proclamatie, ijdel en leeg. Wat hij dus ook zegt, is dat de boodschap zonder de opstanding van Christus een lege boodschap is. Hij zegt: "Dan zijn wij leugenaars", want wij verkondigen immers dat Christus is opgewekt. Dan zegt hij: "Wij allemaal, wij apostelen, wij zijn dan allemaal leugenachtige getuigen." Een leugenachtige getuige zijn is ernstig. Voor mij is het zelfs een misdrijf. Of dat juridisch precies zo is weet ik niet, maar het is in ieder geval mijn eed. Dat is ernstig.
Dan is het geloof zinloos. Zonder de opstanding van Christus is het geloof leeg en zinloos. Je kunt alles geloven, maar als je niet in de opstanding gelooft, dan is je geloof zinloos, zegt Paulus. Dat is echt heel zwart-wit. Ik moet dan ook denken aan de ideeën die tegenwoordig ook in theologisch Nederland – nou ja, niet alleen Nederland, veel breder natuurlijk – rondzingen. De opstanding wordt natuurlijk alom ontkend. Paulus zegt: "Dan zijn wij nog in onze zonden." Want Christus stierf weliswaar voor onze zonden, maar, zegt hij, de ontslapenen gingen dan ook verloren. Als Christus niet is opgewekt, dan gingen de ontslapenen verloren.
Wij hebben bij "verloren zijn"... Ik hoop het niet, maar dan is vaak de gedachte aan "eeuwig wel of eeuwig wee". Maar als een ontslapene ontslaapt – dus sterft, dood is – en hij wordt niet opgewekt, ja, dat is dus verloren zijn. Ze worden dan niet opgewekt. En voor wie zijn ze dan verloren? Nou, voor God. Want ze zouden dan voor altijd in die doodstoestand blijven en dus weg zijn, verloren. Nu vang ik aan in vers 20. Maar Paulus zegt: "Maar nú." Christus is opgewekt uit de doden. En dat "maar nu", dat komt echt wel een aantal keren voor in Paulus' brieven. Elke keer als hij een tegenstelling naar voren brengt.
Hij zet eerst iets uiteen en dan zegt hij: "Maar nu." Dan komt hoe het echt zit en volgt de tegenstelling. Hij doet dat bijvoorbeeld ook in Romeinen 3, daar zegt hij: "Maar nu is buiten de wet om rechtvaardigheid van God geopenbaard." En hier zegt hij: "Jullie zeggen weliswaar dat er geen opstanding voor doden is." Nou, dan volgt het hele verhaal van "als dat zo is, dan...". Maar nu natuurlijk: Christus is opgewekt uit de doden! En Hij is de Eersteling van hen die ontslapen zijn. Christus is de eerste van de ontslapenen; allen die in de dood zijn, daar is Hij de Eersteling van.
Maar Hij is niet de eerste die opstond uit de doden. Ik ken in ieder geval drie voorbeelden uit het Nieuwe Testament die we denk ik allemaal wel kennen. Maar ook in de tijd van Elia en Elisa zijn daar doden opgewekt en weer tot leven gekomen. Alleen het verschil met Christus en degenen die hier genoemd worden, is dat deze opgewekten die opstonden, allemaal weer zijn gestorven. Ook degenen die er niet bij staan, zijn allemaal weer gestorven. Dus Christus is hier de Eersteling van de ontslapenen, zo wordt het gezegd; letterlijk de Eersteling van de ontslapenen.
Christus als de Eerste Vrucht van de Oogst ↑ hoofdstukken
Het gaat dus niet om sommige ontslapenen, maar om de Eersteling van dé ontslapenen. Welke dan? Nou ja, allemaal: dé ontslapenen. En een eersteling, dat is een term — ik zei het net al even — een begrip uit de oogst. Je ziet ook dat de interlinear die ik daaronder projecteer, dat de eerste vrucht van de oogst noemt. Dat is gewoon een wat uitgebreidere versie van de eersteling. De eersteling is de eersteling; eerstelingen is terminologie uit de oogst. En Christus is de eerste vrucht van de oogst. Zo ging dat bij de oogst. We hebben de eerstelingen van de gerstenoogst, die waren als eerste aan de beurt. Maar dat houdt wel de belofte in dat de rest gaat volgen. Die eerstelingen hadden weliswaar een speciale positie, maar dat betekent niet dat de rest van het land gewoon bleef staan. Dat werd ook allemaal geoogst, en dat allemaal op zijn tijd. De gerstenoogst, de tarweoogst daarna, en we kennen natuurlijk nog meer voorbeelden: de druivenoogst, de olijvenoogst, noem het allemaal maar op.
Maar Christus is ook de Eersteling omdat Hij werd opgewekt op de dag van de eerstelingsschoof. Dat is een studie op zich; ik ga dat nu niet allemaal laten zien, ik noem het alleen. Maar in Leviticus 23 vind je de hoogtijden van JAHWEH. Kijk, ik heb net even de christelijke kalender genoemd en ook een beetje door elkaar vergooid wellicht, maar in de Tenach vind je de hoogtijden. Dat was niet de christelijke kalender, dat waren de hoogtijden van de Heer, van JAHWEH. Je vindt daar het Paasga en het feest van het Ongezuurde — ik zal er straks ook nog wel iets over zeggen. Het Paasga is de dag dat het paaslam werd geslacht. Dat was op 14 Nisan, en dat was dus ook de dag waarop de Heer stierf en aan het kruis ging; de dag waarop het ware Paaslam werd geslacht. De 15e, de dag daarna, daar begint dan het feest van het Ongezuurde. Dat was de eerste dag dat Hij in het graf was. En dan vervolgens, daags na de sabbat, was de dag van de eerstelingsschoof. Dan werd dus de eersteling van de gerstenoogst verzameld en die werd bewogen, staat er dan, voor het aangezicht van JAHWEH. Dit is een uitbeelding van de Heer die als eerste opstond uit de dood en bewogen werd als uitbeelding van leven voor het aangezicht van JAHWEH.
Vanaf die dag van de eerstelingsschoof — nu komen we bij Pinksteren — moesten er zeven volkomen sabbatten geteld worden. Dat lees je allemaal in Leviticus 23. Dus zeven keer zeven moest er geteld worden; nou, als ik heel snel reken is dat 49. De volgende dag was de 50e dag. Dat zie je dus ook in Leviticus 23. En vijftig — ik zei het net al — is in het Grieks het woord pentakost. Dat is ons woord Pinksteren. Dus vanaf die dag van de eerstelingsschoof werden er vijftig dagen geteld. En dat is ook mooi, want dan werd er een nieuw offer gebracht, een offer van wat dan heet de twee beweegbroden. Sommige vertalingen zeggen weer zwaaibroden. Dat waren er twee, en dat offer werd gemaakt van de eerstelingen van de tarweoogst. Dus eerst de eerstelingsschoof van de gerstenoogst en vijftig dagen later de eerstelingen van de tarweoogst.
Nou, waarom zeg ik dit allemaal? Als ik die hoogtijden even op een rijtje zet — want hier stop ik met iets te zeggen over hoogtij voor hoogtij — dan zie je dat er drie hoogtijden zijn in de eerste maand. Die spreken allemaal van de eerste komst van Christus die ik zojuist noemde: het Paasga, het feest van het Ongezuurde en de dag van de eerstelingsschoof. Het slachten van het Paaslam, Zijn verblijf in het graf en de dag van de eerstelingsschoof, de dag van de opstanding. Allemaal hebben die met Zijn eerste komst te maken, en die vinden dus ook plaats in de eerste maand. Daarnaast waren er zeven hoogtijden in de zevende maand. Dat is het Bazuinengeschal, Jom Kippoer — de Grote Verzoendag — en het Loofhuttenfeest. Die hebben allemaal te maken met Zijn wederkomst. Daarom is het ook in de zevende maand, want dat zal zijn in het zevende millennium. De zevende dag, de grote sabbat, zal dan aanbreken als de Heer wedergekomen is.
Je hebt dus drie hoogtijden die spreken over Zijn eerste komst en drie hoogtijden die spreken over Zijn wederkomst. En daartussenin vind je Pinksteren. Waar zou dat nou van spreken, dat Pinksteren? Nou, van de tijd die verstrijkt tussen Zijn eerste en tweede komst. Dat is dus ook de tijd waarin wij leven. En je leest dus ook dat die twee eerstelingenbroden van dat offer, wat na vijftig dagen gebracht moest worden, zuurdesem bevatten. Dat is echt uniek in de Bijbel. Zuurdesem is een beeld van zonde, maar die twee beweegbroden waarvan het offer met Pinksteren — laat ik dat zo maar even zeggen — of het Wekenfeest werd gebracht, zijn een uitbeelding van de gemeente, de Ecclesia. Weliswaar bestemd voor de Heer, want dat staat er ook bij, bestemd voor JAHWEH, maar nog in een zondige schepping. Want zuurdesem is een beeld van zonde.
Dat Pinksterfeest heeft dus alles te maken met de tijd tussen de eerste en tweede komst van Christus. Ik zou er nog veel meer over kunnen zeggen, en eigenlijk ook wel willen zeggen, maar ik ga het niet doen want ik wil die verzen in 1 Korinthe 15 bespreken. Maar ja, ik wilde dit toch niet onbenoemd laten, omdat ik nu ook een beetje wil prikkelen: hoe zit dat dan precies? En wat wordt daar nog meer over gezegd? Wat staat er dan nog meer in Leviticus 23? Want ik heb nu echt maar een paar verzen genoemd. Er staat nog veel meer, en wat betekent dat dan allemaal? Dus tot zover die hoogtijden.
De Ingang en de Uitgang: Adam Versus Christus ↑ hoofdstukken
Want er staat in vers 15... Paulus had in vers 20 gezegd: "Maar nu, Christus is opgewekt uit de doden en is de Eersteling van hen die ontslapen zijn." Want omdat namelijk de dood er is door één mens, zo is ook door één mens opstanding van doden. En wat hij hier zegt is echt heel simpel, heel makkelijk en heel duidelijk. Door Adam kwam de zonde. Het is natuurlijk Adam die de ene mens is die genoemd wordt. Door Adam kwam de zonde de wereld binnen en door de zonde de dood. Zoals er staat in Romeinen 5, zo is de dood dus tot alle mensen doorgegaan, waarop allen zondigden. Maar Adam was degene door wie dat binnenkwam.
En zo is ook de opstanding van doden door één mens. Namelijk, Hij wordt in ditzelfde hoofdstuk, 1 Korinthe 15 vers 45, genoemd: de laatste Adam. Niet de tweede Adam, want Hij is de laatste Adam, omdat Hij ook de rijen sluit, om het zo maar te zeggen. Er is er daarna niet nog één die het kan verknoeien, zeg ik dan maar even tussen aanhalingstekens, zoals Adam dat heeft gedaan. Hier wordt gesproken over de ingang – de dood kwam de wereld binnen door Adam – maar ook meteen over de uitgang: zo is ook opstanding van doden. Want hoe komen wij de dood weer uit? Door opstanding van doden. Dus Adam is de ingang en de laatste Adam is de uitgang, om het zo te zeggen. Het is het probleem en meteen de oplossing daarbij. Adam was het probleem; hij heeft de zonde de wereld binnengebracht en door de zonde de dood. Christus is de oplossing; Hij is de levendmakende Geest, zoals ook in dit hoofdstuk staat.
Want net zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden. Ja, ook dit is niet moeilijk. Voor sommigen is het misschien moeilijk te geloven, maar wat er staat is niet moeilijk. Allen sterven, allen worden levend gemaakt. Hier heb je ook weer Adam en Christus: ingang en uitgang, probleem en oplossing, hoe je het ook wilt noemen. Maar net zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus, de laatste Adam, allen levend gemaakt worden. Waar het hier niet over gaat – en dat was voor mij eigenlijk de aanleiding om het hier eens over te hebben – is de opstanding van oordeel. Ik had het net nog met Jaap over de vraag: als je wat vaker spreekt, hoe kom je dan aan je onderwerpen? Soms schiet je opeens wat te binnen en soms heb je gesprekken met mensen.
Ik had onlangs een gesprek met iemand en dat ging over 1 Korinthe 15. Ik haalde 1 Timotheüs 4:10 aan, waar staat dat God de Redder is van alle mensen. En ik zei: "In 1 Korinthe 15 staat ook dat God allen die in Adam sterven, in Christus gaat levend maken." Toen zei diegene tegen me: "Ja, maar sommigen zullen opstaan voor de opstanding ten leven en anderen voor een opstanding van oordeel." Ik heb daar verder met hem over gesproken en hem uitgelegd waarom ik denk dat het niet zo is. Toen dacht ik: misschien moet ik het daar gewoon eens een keer over hebben. En toevallig sprak ik hier vandaag, dus ik dacht: dat ga ik eens doen.
Want er zal inderdaad een opstanding zijn waarbij een groot deel van de mensheid wordt opgewekt en zal verschijnen voor de grote witte troon. Dat lees je in Openbaring 20. Dat is inderdaad een opstanding ten oordeel, of een opstanding van oordeel. Mensen zullen worden opgewekt om vervolgens – ik haal nu echt wel dingen aan, dat besef ik me wel – te worden geworpen in de poel van het vuur. Dat is de tweede dood. Dus zij zullen geworpen worden in de tweede dood; ze zullen nog een keer sterven. Dat lijkt me toch wel duidelijk: als je voor de grote witte troon komt en je komt terecht in de tweede dood, dan ben je dus niet opgewekt in onvergankelijkheid. Want je sterft weer; je komt in de tweede dood.
Gaat het daar in 1 Korinthe 15 vers 22 ook over? Degenen die daar staan in Openbaring 20, die worden niet levend gemaakt. Die staan op om gericht te worden. Die ontvangen dus, om het dan zomaar even te zeggen, eenzelfde opstanding als Lazarus, het dochtertje van Jaïrus en de jongeling van Naïn. Zij stierven namelijk ook een tweede dood; zij zijn vervolgens weer gestorven. En dat geldt ook voor de andere voorbeelden die ik al genoemd heb uit de tijd van Elia en Elisa. Maar levendmaking is iets anders dan opstaan ten oordeel. Want levendmaking is in onvergankelijkheid. En dat wil ik ook laten zien in deze studie, of toespraak, of hoe je het ook wilt noemen.
Voor deze mensen, voor deze groep die opstaat bij de grote witte troon, staat er dat ze in de tweede dood terechtkomen. Je kunt zeggen dat ze voor een tweede keer sterven, of je kunt zeggen dat de dood voor hen wordt voortgezet in de tweede dood. Ze waren al een keer dood, een eerste dood dan om het zo te zeggen, en ze komen in de tweede dood terecht. Dus eigenlijk is het opstaan voor hen maar een korte onderbreking in het dood zijn. In dit vers wordt echter een feit gesteld: zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden.
Dat leven dat ze ontvangen, dat is leven... want daar gaat het om: Christus is hier de Eersteling. Hij wordt hier als voorbeeld genoemd, als prototype noemen wij dat ook wel. Als voorbeeld van: wil je weten hoe degenen die in Adam sterven worden levend gemaakt, dan is Christus de Eersteling. En dat leven dat Hij heeft ontvangen, dat gaat elk mens ontvangen. Elk mens dat in Adam is gestorven, gaat dat leven ontvangen van de Eersteling Christus. Dat zet Paulus hier uiteen. En van Christus wordt gezegd – dat is in een andere brief van Paulus – dat de dood niet meer over Hem heerst. Of de dood heeft geen heerschappij over Hem, of de dood is geen heer meer over Hem. Hij heeft de dood achter Zich. Hij sterft niet meer. Wanneer en hoe God allen gaat levend maken in Christus, dat staat hier nog niet. Het feit wordt gewoon gesteld. In het volgende vers wordt daar wel iets over gezegd.
Ieder in Zijn Eigen Rangorde van Levendmaking ↑ hoofdstukken
Ieder in zijn eigen rangorde. Dat gebeurt niet allemaal tegelijk; er is een bepaalde volgorde, een opeenvolving. De levendmaking van allen geschiedt dus in een specifieke volgorde. In het Nederlands heeft dat begrip 'rangorde' trouwens ook nog wat met hiërarchie te maken, en ik meen dat dit hier ook zo is. Natuurlijk is de Eersteling de allerhoogste, en dat is Christus. Degenen die daarna komen en die daarna komen, ja, dat heeft ook iets met hiërarchie te maken. Iedereen in zijn eigen orde, in zijn eigen rangorde of zijn eigen afdeling, zoals sommige vertalingen zeggen.
De Eersteling Christus hebben we al gezien. Hij werd zo'n 2000 jaar geleden opgewekt op de dag van de eerstelingsschoof. Dat is prachtig en het is allemaal zo door God bepaald. God had Zijn kalender van hoogtijden aan Mozes en Israël gegeven, en precies op de dagen die Hij daarvoor had aangegeven, aangeduid en gefixeerd, kwam Degene die daar de vervulling van is. Precies op die dagen werd dat in vervulling gebracht. Dat is natuurlijk goddelijk design, want al die beelden spreken van Hem. De Eersteling Christus is dus Degene die als eerste is opgewekt uit de doden en is levend gemaakt; Hij heeft onvergankelijk leven ontvangen.
Vervolgens staat er: "zij die van Christus zijn in Zijn aanwezigheid". Zo heb ik het weergegeven. De meeste vertalingen zeggen zoiets als 'toekomst' (dat is de Statenvertaling) of 'komst' (dat is de NBG-vertaling). Maar als ik zou zeggen: "vervolgens die van Christus zijn in Zijn komst", dan hebben wij vaak het idee dat het om één enkel moment gaat. Maar parousia, het Griekse woord parousia, betekent zoiets als aanwezigheid. Het staat in de Filippenzenbrief — ik weet het zo gauw even niet uit mijn hoofd — waar het tegenover apousia wordt gezet. Paulus spreekt daar over zijn aanwezigheid en zijn afwezigheid, zijn parousia en zijn apousia. Toekomst is op zichzelf wel een mooi woord, want veel van wat hier wordt gesproken over Zijn komst, is nu natuurlijk nog toekomst. Het gaat over Zijn toekomen, wanneer Hij komt. Maar kijk, als wij over Zijn eerste komst spreken, dan hebben we het ook niet over één moment. Dan hebben we het over de periode vanaf Zijn geboorte in Bethlehem tot zo ongeveer aan Zijn hemelvaart. Zijn aanwezigheid, Zijn parousia of Zijn presentie, is dus een periode. Het is niet één moment, maar een langere periode waarin Hij zal verschijnen. Maar Hij zal verschijnen aan verschillende groepen in rangorde, in verschillende fases.
En die van Christus zijn... ja, dit zou een studie op zich zijn. Ik ga nu alleen een paar dingen noemen. Ik zou het best uitgebreid willen bespreken, maar dan zitten we hier vanavond nog. Toch wil ik er niet overheen lezen, dus ik wil het toch noemen om jullie de gelegenheid te geven dat eens na te zoeken en jullie daartoe te prikkelen. Bij "die van Christus zijn" denk ik in de eerste plaats aan de ecclesia, waarvan Paulus zegt dat zij Zijn lichaam is. Christus en Zijn ecclesia. Ecclesia is een Grieks woord dat in de meeste vertalingen wordt weergegeven met 'gemeente'. De gemeente die Zijn lichaam is, of de ecclesia die Zijn lichaam is op het moment van de wegrukking. Overigens wordt dit ook in 1 Korinthe 15 genoemd, maar in 1 Thessalonians 4 zegt Paulus tegen de Thessalonicenzen: "Ik wil niet dat jullie bedroefd zijn over degenen die ontslapen zijn." Hij maakt hen dan bekend dat wanneer de Heer zal verschijnen, er een bevel zal klinken van een aartsengel enzovoorts. Hij zegt dan dat de ontslapen doden in Christus zullen worden opgewekt. En degenen die nog leven in de parousia van Christus, die zullen op dat moment veranderd worden. Gezamenlijk zullen zij de Heer tegemoet gaan in de lucht. Dat noem ik dan de wegrukking. In de meeste kringen wordt het, denk ik, de opname van de gemeente genoemd. Wij zijn de ecclesia die Zijn lichaam is en wij worden bij dat moment levend gemaakt. Als we dood zijn, worden we opgewekt en in één keer levend gemaakt, en als we nog leven, worden we op dat moment veranderd.
Maar er is ook een opstanding van rechtvaardigen; in Lukas 14 vers 14 wordt dat genoemd. Met die opstanding van de rechtvaardigen krijgen we echt met allerlei details van een tijdlijn te maken. Er staat bij de profeet Daniel ook iets over de eindtijd — wellicht zouden we het zo noemen — dat er in de toekomst (wat nu nog toekomst is) weer een dagelijks offer zal zijn in Jeruzalem op de heilige plaats. Degenen die het lezen, merken dat op, maar dat is weer een ander schriftgedeelte. Er zal in de toekomst weer een dagelijks offer worden gehouden, maar Daniel zegt dat dit zal worden gestaakt. Het staken van dat dagelijks offer is het begin van de grote verdrukking. Jezus zegt daarover in Mattheüs 24: "Wanneer u de gruwel" — en de gruwel is een afgodsbeeld — "zult zien staan in de heilige plaats..." Wie het leest, die geve er acht op. Dan begint de grote verdrukking en dan moet je vluchten, zo staat daar. In Daniel staat dat de gelovigen van het Oude Testament — of in het Nieuwe Testament wordt het dus de opstanding van de rechtvaardigen genoemd — waaronder Daniel zelf, zullen opstaan in het einde der dagen. Het einde der dagen wat Daniel daar noemt, is 1335 dagen. Dus 1335 dagen nadat het dagelijks offer gestaakt is, zo staat in Daniel 12, zullen de rechtvaardigen van Israël opstaan. De gelovigen uit Israël, zoals Daniel en anderen, zullen op dat moment opstaan omdat dan het Koninkrijk op aanbreken staat en zij dat Koninkrijk zullen ingaan. Dat is logisch, want dat is hun beloofd. Abraham, Izaäk, Jakob, Daniel, noem ze allemaal maar op; die zullen op dat moment opstaan, 1335 dagen na de start van de grote verdrukking. We weten uit onder andere Openbaring dat de grote verdrukking 1260 dagen duurt. Dus 75 dagen na de grote verdrukking staan de rechtvaardigen van Israël al op. Het is misschien wel een beetje ingewikkeld, dus als u zegt dat dit allemaal abracadabra voor u is, parkeert u dit dan even en luistert u straks gewoon verder.
Tijdens de grote verdrukking, tijdens de heerschappij van het beest, de mens van de wetteloosheid, zullen er bovendien velen vanwege hun geloof omkomen. U weet wel, omdat zij dat teken niet willen hebben op hun voorhoofd of hun rechterhand en dat beest niet willen aanbidden. Zij zullen omkomen, maar zij zullen opgewekt worden pal voor de duizend jaar om ook dat Koninkrijk in te gaan. En dan heb ik er nog één, die is nog gecompliceerder denk ik. Ik heb er ook een vraagtekentje achter gezet, want in Openbaring 11 lees je dat tijdens de 1260 dagen van de grote verdrukking er twee getuigen optreden. Zij worden aan het eind van die 1260 dagen gedood. Gedurende 1260 dagen kunnen zij niet aangetast worden, maar dan worden ze gedood en liggen ze drieënhalve dag demonstratief op het plein van de grote stad. Na drieënhalve dag wekt God ze op en varen ze voor ieders ogen naar de hemel. Worden zij bij die gelegenheid levend gemaakt? Ik denk het wel, maar ik heb er toch een klein vraagtekentje achter gezet. Voor degenen die echt een beeld nodig hebben om dit te kunnen plaatsen, heb ik een tijdlijntje gemaakt.
Ik weet niet of dat heel veel verduidelijkt, maar dan heeft u daar een beeld bij. Christus is de Eersteling, helemaal links. Dan verstrijkt er ongeveer 2000 jaar. Dit gaat over levendmakingen. Wanneer wordt welke groep levend gemaakt? Christus de Eersteling is 2000 jaar geleden levend gemaakt. Bij de opname of de wegrukking wordt de Ecclesia, die Zijn lichaam is, levend gemaakt.
Die tijdlijn is natuurlijk niet op schaal. Dat werd lastig met zulke grote verschillen tussen 2000 jaar, 1260 dagen en 75 dagen. Maar die grote verdrukking duurt 1260 dagen. Aan het eind van die grote verdrukking worden de twee getuigen naar de hemel gevoerd, dat lees je in Openbaring 11. En de opstanding van de rechtvaardigen, die vindt plaats na 1335 dagen na het begin van de grote verdrukking, dus dat is 75 dagen na het einde van de grote verdrukking.
En dan de martelaren, degenen die omkomen tijdens de regering van de mens van de wetteloosheid. Zij worden net voor de duizend jaar, net voor die grote Sabbat, net voordat het koninkrijk gevestigd wordt op aarde, opgewekt. De teksten heb ik erbij gegeven, dus zoek het vooral op. En als u zegt: "Daar wil ik met je over van gedachten wisselen, want daar denk ik toch anders over", dan weet u me vast wel te vinden. Straks bij de koffie of eventueel later, als u er even over nagedacht heeft, dan komt dat altijd wel een keer goed.
Maar ik wilde hier niet aan voorbijgaan, want er wordt een bepaalde rangorde besproken. Paulus zegt dat ook niet voor niets: Eersteling Christus, vervolgens zij die van Christus zijn in Zijn parousia. Maar dat is niet één groep; dat zijn verschillende levendmakingen, omdat het ook niet één komst is, maar een periode.
Daarna het Einde: de Overdracht van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken
Daarna het einde. Het einde van wat? Nou, niet het einde van de wereld; dat soort dingen leest men hier meestal in. Maar er stond: 'zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden, ieder in zijn rangorde: de Eersteling Christus, vervolgens die van Christus zijn in zijn parousia. Daarna het einde.'
Waar gaat het dus over? Het gaat over het einde van de levendmakingen. De groepen die ik zojuist heb genoemd, mag je van mij allemaal vergeten als je maar één ding onthoudt: die groepen ontvangen allemaal een opstanding uit de doden. En een opstanding uit de doden is 'van tussen de overige doden uit'. Dat betekent dat zij opstaan met achterlating van degenen die nog in de dood zijn. Dat lijkt me logisch als dat gefaseerd gebeurt. Maar dan is er nog altijd, als zij allemaal opgewekt zijn, een groep die niet is opgewekt. Daarom zegt Paulus: 'daarna het einde'.
Het einde van die levendmaking heeft ook alles te maken met wat hij vervolgens gaat uiteenzetten: het einde van de heerschappij van Christus. Ik heb die letters op de dia al wat lichter gekleurd omdat ik daar nog niet aangekomen ben. Want wanneer Hij, Christus dus, het Koninkrijk overdraagt aan God de Vader... Hij gaat dus een Koninkrijk overdragen. Maar eerst nog: het einde van de levendmaking is de laatste daad van Christus' heerschappij. Al die groepen zijn dan al levend gemaakt en opgewekt, waaronder wij, maar er is nog een hele grote groep die nog steeds in de dood is. Wanneer gaan die dan levend gemaakt worden? Dat gaat Paulus beschrijven. Hij had immers gewoon als feit gesteld: 'want zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen worden levend gemaakt'. Maar in een bepaalde volgorde. Die volgorde heeft hij genoemd en dan zegt hij: 'daarna het einde', wanneer Hij het Koninkrijk overdraagt aan God de Vader.
Christus gaat dus het Koninkrijk overdragen aan God de Vader. Wanneer dan? Wanneer Hij alle overheid en alle autoriteit en macht teniet zal doen. Christus gaat alle overheden, machten en krachten tenietdoen. Dat betekent dat die overheden, autoriteiten en machten geen heerschappij meer hebben, want dat gaat Hij tenietdoen. Zo zal Christus een volmaakt, onderschikt en onderworpen Koninkrijk aan zijn Vader overdragen. Daartoe is Hij ook aangesteld door de Vader: om dat te doen.
Want Hij moet als Koning heersen totdat... In de interlineair staat het woord *basileuein* of iets dergelijks. Dat wordt in de interlineair weergegeven met 'heersen', maar dat woord heeft 'koning' of 'koningschap' in zich. Dus Hij moet als Koning heersen; dat hebben de meeste vertalingen ook wel. Hij, Christus, moet als Koning heersen totdat... Dat betekent dat aan zijn heerschappij een einde komt. Alle liederen die zeggen dat Hij tot in alle eeuwigheden zal heersen en regeren, die kloppen dus niet, want Hij moet heersen totdat. En dat 'totdat' wordt hier genoemd: totdat Hij al de vijanden onder zijn voeten heeft geplaatst.
Hij gaat dus alle vijanden onder zijn voeten plaatsen en alle vijanden onderschikken. Naar dit feit, dat er vijanden onder zijn voeten worden gesteld, vinden we zoveel verwijzingen. Het is al geprofeteerd in Psalm 110, de psalm die het meest aangehaald wordt in het Nieuwe Testament. Ik heb er een paar genoemd, maar ik zou er nog veel meer kunnen noemen. Deze twee wil ik dan specifiek apart benoemen, omdat als alle vijanden onder zijn voeten onderschikt worden, Paulus met name in Efeze 1 heel duidelijk maakt dat wij tot die voeten behoren. Want wij zijn zijn lichaam. Dus als alles aan Hem onderschikt wordt, is dat inclusief de Ecclesia die zijn lichaam is.
Daar kunnen we ons nauwelijks iets bij voorstellen, maar dat zijn geweldige dingen. Er staat ons een geweldige toekomst te wachten. Als de Heer alles gaat onderschikken, alles gaat onderwerpen onder zijn voeten, dan zijn wij daarin inbegrepen. Ik zou er veel meer over willen zeggen en ook het liefst die verzen in Efeze bespreken, maar dat ga ik nu niet doen. Lees dat maar eens na. Het wordt hier in 1 Korinthe 15 dan niet zo specifiek benoemd, maar als we Efeze 1 en Kolossensen 3 daarnaast leggen, dan weten we dat: Hij moet als Koning heersen totdat Hij al zijn vijanden onder zijn voeten heeft geplaatst.
De Laatste Vijand: de Dood Wordt Buiten Werking Gesteld ↑ hoofdstukken
De laatste vijand die onderworpen, of liever gezegd onderschikt wordt, is de dood. De dood wordt buiten werking gesteld. Dat is de manier waarop deze laatste vijand wordt onderschikt: door hem buiten werking te stellen en hem teniet te doen. Ik heb hier een overzichtje van de opbouw van dat woord. 'On-werken' betekent simpelweg dat het niet meer werkt. De dood werkt niet meer. Er zit een versterkend voorzetsel bij, *kata*, en dat wordt vertaald met buiten werking stellen, tenietdoen, opheffen of afdanken. De dood zal dus niet meer functioneren; hij wordt tot niets gemaakt.
Ik leg hier misschien dingen uit die voor zich lijken te spreken, maar ik benadruk het omdat het zo weinig wordt gezien. Als de dood geen werking meer heeft en tot niets is gemaakt, dan betekent het dat de dood er simpelweg niet meer is. Er is dan geen dood meer. Dat kan maar op één manier: door allen levend te maken. En dat is precies wat Paulus hier beschrijft. Hij noemt de volgorde van die levendmaking en zegt dat er een rangorde is: eerst de Eersteling Christus, vervolgens zij die van Christus zijn in Zijn *parousia*, en daarna het einde.
Bij het einde, wanneer Hij alle overheid en alle macht teniet heeft gedaan – dat is hetzelfde woord – en wanneer Hij die allemaal buiten werking heeft gesteld, dan is er nog één vijand over: de dood. Die wordt tenietgedaan door de laatste fase van de levendmakingen, namelijk het einde van de levendmakingen. Iedereen wordt dan levend gemaakt zoals de Eersteling Christus: in onvergankelijkheid. Dat zegt dit hoofdstuk ook een aantal verzen verderop. Paulus betrekt de opstanding van de doden op de levendmakingen waarover hij het eerder had. Hij spreekt over een lichaam dat in de grond wordt gelegd en wordt begraven. Er wordt gezaaid in vergankelijkheid, maar er wordt opgewekt in onvergankelijkheid. Er wordt gezaaid in oneer – de dood vindt vaak plaats na een aftakeling of ziekte, en we zeggen weleens dat het 'oneerlijk' is – maar er wordt opgewekt in heerlijkheid. Er wordt gezaaid in zwakheid – ons huidige lichaam is immers zwak – maar er wordt opgewekt in kracht. Er staat hier het woord *dynamis*, wat eigenlijk vermogen betekent. Kracht, macht, vermogen. Een zielslichaam wordt gezaaid, een geestelijk lichaam wordt opgewekt.
De Eersteling Christus is opgewekt in onvergankelijkheid, heerlijkheid en kracht, in een geestelijk lichaam. Dat is het prototype van hoe God allen die in Adam sterven, in Christus levend gaat maken. En de laatste vijand, de dood, die wordt tenietgedaan. Die wordt buiten werking gesteld, en dat is de laatste daad van de heerschappij van Christus, om het zo te zeggen. Overigens is die dood wel een vijand, maar het is ook een instrument in Gods handen. Het is niet zo dat de dood iets is wat God niet bedacht zou hebben; ook dat past in Zijn geweldige plan.
Even een zijlijntje voor de fijnproevers: als straks bij de opstanding voor de grote witte troon die grote groep mensen staat die ongelovig was, dan zullen zij daar gericht en rechtgezet worden. De waarheid zal aan het licht komen en alles zal vergolden worden. Niet alleen het kwaad dat hen is aangedaan, maar ze zullen ook weten wie zij zijn en wie zij waren in het licht van hun Schepper. Slachtoffers zullen genoegdoening krijgen; alles wordt daar rechtgezet. Maar dan staat er dat ze daarna in de poel van vuur geworpen zullen worden, namelijk de tweede dood. Zij zijn wel gericht, maar hebben nog niet dat onvergankelijke lichaam ontvangen en sterven dus voor een tweede keer. Zo is die dood ook een instrument in Gods hand.
Ik moet er nog bij zeggen: de tekst spreekt over de laatste vijand die tenietgedaan wordt, en dat is de dood. Een gesprekspartner zei onlangs tegen mij: "Ja, de eerste dood wordt wel tenietgedaan, maar de tweede niet." Maar als dat zo was, dan had dat hier toch wel vermeld mogen worden? Dan zou de Bijbel erg onduidelijk zijn. Nee, het begrip 'dood' wordt tenietgedaan. Het zal er gewoon niet meer zijn. Dat wil ik nog even benadrukt hebben. De laatste vijand, de dood, wordt tenietgedaan door allen die nog over zijn op te wekken in het einde van de levendmaking: in onvergankelijkheid, heerlijkheid en kracht, in een geestelijk lichaam.
Paulus beschrijft in een ander vers, in 2 Timotheüs 1 vers 10, ook wat het tenietdoen van de dood inhoudt. Hij spreekt over onze Redder, Christus Jezus, die de dood tenietdoet. Daar staat weer datzelfde woord voor 'buiten werking stellen'. Hoe doet Hij dat? Hij brengt leven en onvergankelijkheid aan het licht. Dit noemen ze een *hendiadis*. Dat betekent 'één door twee'. Je zegt één ding door twee woorden te gebruiken. Dankjewel Reitsen, het is inderdaad 1 door 2. Leven en onvergankelijkheid; wij zouden waarschijnlijk zeggen: onvergankelijk leven. Maar de woorden worden apart genoemd om de nadruk erop te leggen.
Het is niet zomaar leven, want het leven dat wij nu hebben, is eigenlijk sterven. In 1 Korinthe 15 vers 22 staat dat wij in Adam allen stervende zijn. Een van de oude formulieren uit de kerk noemt dat een 'gestadige dood'. Er is ook een popsong die het *dying in slow motion* noemt: *Life is just dying in slow motion*. Wat wij leven noemen, is eigenlijk doodgaan in slow motion. Het verval duurt vaak lang, maar vanaf het moment dat we geboren zijn, weten we één ding zeker: we zijn sterfelijk. Er is weliswaar een groep die niet zal sterven – daar hebben we het al over gehad – maar in essentie zijn we sterfelijk. Paulus zegt aan het einde van 1 Korinthe 15 dat dit sterfelijke onsterfelijkheid moet aandoen. Christus doet de dood teniet door leven en onvergankelijkheid aan het licht te brengen via het evangelie. Dat is het evangelie ook.
De laatste vijand, de dood, wordt buiten werking gesteld, want Hij onderschikt alles onder Zijn voeten. Dat betekent dat ook de dood onder Zijn voeten wordt onderschikt; Hij heeft de macht over de dood. Dit is een punt dat ik nog moet noemen: ga dit de komende dagen maar eens nazoeken. Straks breekt de duizend jaar aan, waarin Christus zal regeren vanaf de troon in Jeruzalem. Vanaf de troon vestigt de Zoon Zijn heerschappij, zegt het lied. Daarna zal nog een aeon volgen, een tijdperk van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Maar zelfs daar is de dood nog aanwezig; dat lees je in Openbaring 21 vers 8. Er is daar ook nog ziekte, want de natiën hebben het geboomte des levens nodig tot genezing. Er is daar dus nog geen volmaaktheid. Wat Paulus hier in 1 Korinthe 15 beschrijft, ziet daar overheen. Het ziet voorbij de aeon van de duizend jaren en voorbij de aeon van de nieuwe aarde. In die perioden regeert Christus nog en is Zijn heerschappij nog niet beëindigd. Pas als laatste wordt de dood dan tenietgedaan. In Openbaring wordt alleen gezegd dat de dood er in de toekomst niet meer zal zijn, maar Paulus is degene die bekendmaakt hoe dat precies gebeurt, en dat doet hij hier in 1 Korinthe 15.
Het Einddoel: God Alles in Allen ↑ hoofdstukken
Ja, dat moet je drie keer lezen. Misschien wel meer om het... Maar wanneer hij zegt – dus dat is God – dat alles onderschikt is, of wanneer Christus dat zegt, dan is het in ieder geval uitgezonderd Hem die alles aan Hem onderschikt. God is degene die alles aan Christus onderschikt. Dus God, Christus en daaronder wordt alles onderschikt. Alles wordt aan Christus onderschikt, logischerwijze behalve de Vader. Dat is wat Paulus hier zegt.
En wanneer alles aan Hem onderschikt zal zijn, dan zal ook de Zoon Zelf onderschikt worden aan Hem die alles aan Hem onderschikt. Bent u er nog? Dus de Vader onderschikt alles aan Hem en wanneer dat het feit zal zijn, wanneer alles onderschikt is, dan zal ook de Zoon Zelf onderschikt worden aan Hem. En dus niet meer heersen, want Hij moet als koning heersen totdat.
Opdat God zal zijn alles in allen. Want dan zijn allen levend gemaakt, dan is er geen dood meer en dan is het een volmaakt koninkrijk wat Christus heeft overgedragen aan de Vader. Het einddoel van God wordt hier bekendgemaakt en ook beschreven hoe dat zal gebeuren. Daar wil ik het voor laten bij deze ochtend en dat lijkt me ook wellicht genoeg stof tot nadenken.