We hebben de oude mens afgelegd en de nieuwe mens aangetrokken. Deze nieuwe mens wordt vernieuwd tot besef. Het woord dat hier met “besef” is vertaald, is een sleutelwoord in de Kolossenzenbrief, waarin sterk de nadruk ligt op het kennen van God, Zijn wil en Zijn Zoon. Door dit groeiende besef vernieuwt God ons naar het beeld van Christus, Die het beeld van de onzichtbare God is.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Dus die nieuwe mens wordt vernieuwd tot besef door onze verandering van denken.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
De Oude Mens Uittrekken en de Nieuwe Aantrekken ↑ hoofdstukken
Beste kijkers, hallo. Vers 10 van Kolossenzen 3, en ja, jullie zien hier dat het het vervolg van een zin is. Het is dus een zin die al eerder is begonnen, maar ook nog doorloopt. We zijn nog niet klaar met deze zin, maar ik begin dan logischerwijs nog even een vers eerder: "Lieg niet tegen elkaar, omdat jullie de oude mens afstropen" – of afleggen, of uittrekken; ik denk dat dat de beste vertaling is – "uittrekkend samen met zijn praktijken."
Op dat woord "praktijk" ben ik nog niet eens ingegaan. Het lijkt ook al een beetje op ons woord "praktijken", onder *praxesin* in het Grieks. Dat heeft te maken met handelingen en verrichtingen. Het gaat daarbij niet om een incidenteel iets, maar als iets je handel en wandel is, ja, dan is dat je leven; dit is je praktijk. Dat is nou eenmaal waar de oude mens op is gericht en wat hij doet. Als de oude mens aan het werk gaat, dan kom je uit op leugens. Maar wij kennen de waarheid, we wandelen in de waarheid en vinden de waarheid in Christus.
Daarom zegt Paulus: "Lieg niet tegen elkaar." Niet als opdracht, maar als een logisch vervolg: omdat jullie de oude mens uittrekken (of uitgetrokken hebben) samen met zijn praktijken, en jullie de jonge (of de nieuwe) aantrekken, die vernieuwd is. Ik denk dat dat een betere vertaling is dan wat de NBG heeft: "die vernieuwd wordt tot besef naar de afbeelding van degene die hem schept."
Hier gaat het dus over aantrekken tegenover afstropen of uittrekken. Maar je ziet dat die woorden, *apekdusamenoi* en *endusamenoi*, erg op elkaar lijken. Er staat alleen een ander voorzetsel voor. Dus vandaar uittrekken en aantrekken. Als je de ene keer vertaalt met afstropen en de volgende keer met aantrekken, dan lijken die woorden niet echt op elkaar, terwijl ze dat in het Grieks wel doen. Vandaar dat ik liever kies voor aantrekken en uittrekken.
Dus we trekken de oude mens uit als een jasje dat niet past. Zo laconiek spreekt Paulus er ook over. En zo laconiek gaat men er in de godsdienst juist niet mee om; daar is het een hele ernstige zaak en bezinning. Men is daar juist bezig met de oude mens, het zondebesef en bezinning. Dat klinkt allemaal heel vroom, maar ik zeg het maar heel zwart-wit, want zo is het: het is gewoon ongeloof. Want Paulus zegt: jullie hebben de oude mens uitgetrokken samen met zijn praktijken, en jullie trekken de nieuwe mens aan.
Het staat overigens allebei in een tijdloze vorm, dat zie je in het linkerkader. Zowel "uittrekken" als "aantrekken" staat hier in een tijdloze vorm. Als het in de verleden tijd had gestaan, dan zou iemand nog kunnen zeggen: "Ja, dat heb ik eigenlijk nog nooit gedaan, dus heb ik de boot gemist." Nee, Paulus schildert het bij wijze van spreken gewoon als een keuze. Dat is wel erg menselijk uitgedrukt, maar in ieder geval: doe dat jasje uit, leg het af, trek het uit en trek die nieuwe aan. Want dat is onze identiteit; onze identiteit is in Christus.
Die vernieuwd wordt. Kijk, dat is wel leuk, want dat is een tegenwoordige tijd. Je ziet in dat linkerkader het werkwoord: tegenwoordig deelwoord, handeling onvoltooid, enzovoorts. Maar er staat "tt", tegenwoordige tijd in het linkerkader, en dat betekent dat het een proces is. Dat is een werk dat God aan ons doet: Hij vernieuwt ons. En ja, dan kun je zeggen: dat is een doorlopend iets, een doorlopend proces. Wij trekken de nieuwe mens aan.
Vernieuwd tot Besef: Dieper Dan Kennis ↑ hoofdstukken
...die vernieuwd wordt tot besef. Ik kom zo nog wel even op dat Griekse woord terug, maar laat ik eerst even laten zien wat andere vertalingen hebben. De NBG heeft 'tot volle kennis' en de Statenvertaling heeft 'tot kennis'. Maar dat is nogal mager, het woord 'kennis'. In het Grieks is er namelijk een woord voor kennis, dat is gnosis. En dit is epignosis. Dus daar staat een voorzetsel op of boven.
Als je dat dan heel letterlijk gaat nemen – en daar moet je voorzichtig mee zijn – dan is het datgene wat op of boven kennis uitgaat. Ik zeg dat je daar voorzichtig mee moet zijn, want niet elke woordopbouw... Je kunt een woord niet altijd ontleden en dan zeggen dat het dat betekent, want dat is slechts de woordopbouw. Maar ja, het geeft natuurlijk wel aanwijzingen. En de NBG heeft dus 'volle kennis'. Het gaat natuurlijk om een diepe kennis, een diep doorleefde kennis zou je kunnen zeggen.
Het gaat in ieder geval verder en dieper dan kennis. En ik denk dat 'besef' of 'realisatie' daar een mooi woord voor is. Ik heb ook nog wel andere woorden gezien in een andere vertaling, zoals 'erkenning'. Het gaat in ieder geval dieper dan gewone kennis. Bij kennis kunnen we soms denken: ja, dat is wat feiten verzamelen. Maar als je dingen beseft of realiseert of ook erkent, dan gaat dat veel dieper. Dat is misschien wel een mooi voorbeeld: het verzamelen van feiten, dat is kennis en dat bevindt zich in het hoofd, maar als het dan zakt naar het hart, ja, dan is het doorleefd. Op wat voor manier ben je dan tot een diepere kennis gekomen? Ik denk dat wanneer we dit weergeven met 'besef', dat een goede weergave is. En zeker in de Kolossenzenbrief, want we zijn dat woord al een paar keer tegengekomen.
Dus ik ga het nog even laten zien – ik kan dat natuurlijk niet heel uitgebreid doen. We gaan er nu niet helemaal doorheen lopen, maar dat heb ik natuurlijk al gedaan, en daarom heb ik hem erin gedaan. Oké, in de uitgebreide weergave ziet u hier een viertje staan – als u dat tenminste kunt lezen, want het is vrij klein – en in het cursief komt het woord...
Epignosis (besef) in de Kolossenzenbrief ↑ hoofdstukken
*Epignosis* komt dus vier keer voor. Hier in Kolossenzen 3 vers 10, waar we nu zijn, is dat de vierde keer.
Maar Paulus zei in Kolossenzen 1 vers 9: 'Daarom houden ook wij, vanaf de dag dat wij dit gehoord hebben, niet op voor jullie te bidden en te verzoeken dat jullie met het besef van Zijn wil vervuld zullen worden.' Dit woord is het: *epignosis*. Dus Paulus bidt om het besef van Zijn wil; dat jullie met het besef van Zijn wil vervuld zullen worden in alle wijsheid en geestelijk inzicht.
En ja, Paulus heeft het er zo vaak over in al zijn brieven. In al zijn brieven heeft hij het over het kennen van God en dingen weten, en in de Kolossenzenbrief ligt daar wel heel sterk de nadruk op: op het kennen van God, op het kennen van Zijn wil, op het kennen van Zijn Zoon. Ik ga even verder met dat woord *epignosis* en de andere voorkomens ervan. De volgende is een vers verder, in vers 10. Dus Paulus bidt dat jullie met besef van Zijn wil vervuld zullen worden.
Ja, wat is Gods wil? Dat heb ik toen in die video's, toen ik dit vers besprak, natuurlijk ook gezegd. Bijvoorbeeld: God wil dat alle mensen gered worden. Je kunt ook gewoon, als je zelf het ISA-programma hebt, op het woord 'wil' klikken. Dan kom je zelf ook op andere schriftplaatsen waar het over Gods wil gaat. Zo kom je bijvoorbeeld op het geheim van Zijn wil in Efeze. Dat is dat God de hele schepping in de Christus gaat onderschikken en onder Zijn voeten gaat brengen, samen gaat brengen onder één hoofd. Ja, dat is het geheim van Gods wil. En Gods wil is dat Hij dat via de Messias zou doen. Dat is helder en open en klaar voorzegd in het Oude Testament. Maar het geheim van Gods wil is dat wij als *ecclesia*, als Zijn lichaam, delen in die positie. Dus wij gaan samen met de Christus — we zijn samen lotbezitters van Christus — heel de schepping onderschikken onder Zijn voeten. En dat is het geheim van Gods wil.
Paulus bidt dus om het besef van Zijn wil, dat we daarmee vervuld zullen worden in alle wijsheid en geestelijk inzicht, om de Heer waardig te wandelen, tot alle behagen en in elk goed werk vrucht te dragen. En dus bijvoorbeeld ook de dingen te zoeken en te bedenken die boven zijn — dat is hoofdstuk 3 dat we nu aan het bespreken zijn.
En dan staat er weer: 'en te groeien in het besef' — datzelfde woord *epignosis* — 'van God'. Ja, het stond er nog net iets anders: in het besef van *dé* God. Want er is maar één God en Hij is de Plaatser en Beschikker van alle dingen; de absolute Plaatser en Beschikker van alle dingen. De Bijbel zegt dat er nog wel meerdere goden zijn, meerdere plaatsers en beschikkers, maar in de absolute zin is er één God. En daarom noemt Paulus Hem ook regelmatig met dat lidwoord ervoor: *dé* God. Over Hem hebben we het. We zouden groeien in het besef van wie Hij is, dat Hij werkelijk God is, de Schepper van alles, de Beschikker van alles, maar ook de Instandhouder van alles. En alles keert ook weer tot Hem terug, en dat doet Hij via Zijn Zoon.
Paulus zegt dan — en dat hebben we natuurlijk ook gezien in Kolossenzen 1, want in de verzen hierna, na Kolossenzen 1 vers 10, zo rond vers 12 en 13, begint dat ongeveer — dan gaat Paulus de heerlijkheid demonstreren, presenteren en in het licht stellen van de Zoon van God, de Zoon van Zijn liefde, en hoe God alles aan Zijn Zoon heeft gegeven. En dat Hij met Hem als beeld de hele schepping heeft gemaakt, in stand houdt en bij Hem terugbrengt. Ik word hier altijd heel enthousiast van, maar dan is het gevaar dat ik nu weer uitgebreid allerlei dingen uit Kolossenzen 1 ga aanhalen. Dat doe ik niet.
Ik ga snel naar Kolossenzen 2 vers 2, waar weer dat woord besef voorkomt: 'En ik wil dat jullie weten welke omvangrijke strijd ik heb voor jullie en voor hen die in Laodicea zijn, en voor allen die mijn gezicht niet in het vlees hebben gezien, opdat hun harten bemoedigd zullen worden en zij in liefde verenigd worden tot alle rijkdom van de volle zekerheid van het inzicht, tot het besef van het geheim van de God en Vader van Christus.'
Het is helemaal vol en we hebben dit vers toen natuurlijk ook besproken. Maar ook dit vers legt de nadruk op de rijkdom van de volle zekerheid van het inzicht. Het heeft dus ook allemaal met kennis te maken, maar gaat veel verder dan kennis, namelijk tot het besef van het geheim van de God en Vader van Christus. En dat geheim van de God en Vader van Christus is wat ik zojuist ook noemde, wat in Efeze 1 genoemd wordt: het geheim van Zijn wil. Namelijk dat de God en Vader van Christus in de Christus heel deze schepping gaat brengen waar Hij haar hebben wil. En wij als *ecclesia*, als dat gezelschap dat één met Hem is, zijn samen met Hem gestorven, begraven en opgewekt, en met Hem gezet in de hemel, want daar is ons leven. Maar we zullen ook samen met Hem geopenbaard worden, en dan zal God de Vader in de Christus deze hele schepping onder één hoofd samenbrengen. En dat is het geheim, de verborgenheid van Gods wil, of de verborgenheid of het geheim van de God en Vader van Christus.
Nou, dit zijn de voorkomens in de Kolossenzenbrief van het woord *epignosis*, en die vierde, ja, die zijn we nu aan het bespreken.
Vernieuwd Naar het Beeld van God Door Verandering van Denken ↑ hoofdstukken
Dus wij worden vernieuwd tot besef. We trekken de nieuwe mens aan en die wordt vernieuwd tot besef, en wel 'naar' – dus in overeenstemming met – de afbeelding van degene die hem schept. Ook hier heeft Paulus natuurlijk al over gesproken in die verzen waarin hij de heerlijkheid van zijn Zoon demonstreert en in het licht zet. Want de eerste keer dat we dit woord tegenkomen in Kolossenzen, was in Kolossenzen 1 vers 15. En dat is de eerste heerlijkheid die van de Zoon genoemd wordt: Hij is de afbeelding, of Hij is het beeld van de onzichtbare God. Hij maakt de onzienlijke, de onzichtbare God zichtbaar en ook al Gods eigenschappen maakt Hij zichtbaar, zodat wij God kennen. Wanneer we God willen kennen, dan mogen we zien op Hem, want Hij is de afbeelding, het icoon van de onzienlijke, de onzichtbare God.
Dus in Kolossenzen 3 vers 10 zijn we nu, maar ik ga nog even snel terug naar hoofdstuk 3 vers 1. Het zijn mooie dingen en ik wil toch af en toe even teruggrijpen op die eerste verzen. Kijk, Paulus zegt – ik ga niet de zin elke keer lezen – maar hij zegt: "Zoek de dingen die boven zijn." Dat zegt hij in vers 1. In vers 2: "Wees de dingen gezind", of: "Bedenk de dingen die boven zijn." En daardoor versterven dan onze leden die op de aarde zijn. Dat wat deel uitmaakt van de aarde, dat versterft. We richten de blik omhoog, we zoeken en bedenken de dingen die boven zijn. Al dat aardse dat toch vergankelijk is, dat versterft, want dat krijgt geen voeding. Want onze voeding is boven, waar Christus is, en daar zoeken wij de dingen, daar bedenken wij de dingen, en daardoor versterft dat wat deel uitmaakt van de aarde.
En dan zegt hij in vers 9: "Omdat jullie de oude mens afleggen samen met zijn praktijken." Want de oude mens, die hebben we afgelegd. En dan zou ik ook weer terug kunnen gaan naar vers 2 – en dat doe ik dan ook. Nee, vers 3 is dat: "Want jullie stierven." Dus de oude mens die is afgelegd, want jullie stierven. En de nieuwe mens aandoen staat dan in hoofdstuk 3 vers 10. En jullie leven is, samen met Christus, verborgen in God; dat is die nieuwe mens. In vers 10 staat er dus: "en jullie de nieuwe aantrekken, die vernieuwd wordt tot besef". Dus de nieuwe mens, die hebben we aangetrokken, en die is naar – of in overeenstemming met – het beeld of de afbeelding van degene die hem schept. En wij worden dus vernieuwd tot besef als nieuwe mensen, in overeenstemming met het beeld van degene die hem schept.
Dus in overeenstemming met het beeld van God, en dat is Christus. We worden dus vernieuwd tot besef naar Christus toe. We groeien dus steeds meer naar Hem toe, want we zijn samen met Christus opgewekt. En daar zoeken we, Hém zoeken we. Hij is boven, dus we zoeken de dingen die boven zijn. En die vernieuwing vindt plaats door voeding: door je te richten op wat boven is, door te zoeken en te bedenken de dingen die boven zijn, en dus niet door met die oude mens bezig te zijn. Want die doen wij versterven – de delen die op de aarde zijn – en daar geven we dus geen voeding aan. Dat strijden tegen die oude mens, tegen de zonde, wat men in sommige kringen doet, dat is juist het voeden van die oude mens en daarmee versterft hij niet, daarmee wordt hij juist springlevend. Maar wij weten dat hij dood is, daar is mee afgerekend. En dat jasje doen we uit en we trekken de nieuwe aan door ons te richten op Christus en de dingen boven.
Paulus zegt dat op andere plaatsen ook, bijvoorbeeld: "Word niet gevormd naar deze aeon, maar word omgevormd in de vernieuwing van jullie denken", zegt hij in Romeinen 12 vers 2. Dus word niet gevormd naar deze aeon, naar dit tijdperk en het denken daarin, waarin de god van deze aeon de dienst uitmaakt, maar word omgevormd. Metamorfose is het Griekse woord; word omgevormd, onderga een transformatie in de vernieuwing van het denken.
Dus die nieuwe mens wordt vernieuwd tot besef door onze verandering van denken. Het begint dus allemaal door kennis tot je te nemen – om dat woord dan toch maar te gebruiken – door feiten te verzamelen: wie is Christus, waar is Hij, wat is onze toekomst? En wanneer we dat daadwerkelijk bestuderen en onderzoeken, de dingen met elkaar in verband brengen en we verlichte ogen van het hart hebben, dan zal dat veranderen in besef of realisatie. En dan daalt het naar het hart, zoals ik eerder al zei, en worden wij veranderd in de vernieuwing van ons denken. Niet gevormd naar deze aeon, niet gevormd naar die oude mens, maar we hebben een nieuwe aangetrokken en die wordt vernieuwd tot besef in overeenstemming met Gods afbeelding, met Gods beeld, namelijk onze Heer Jezus Christus.
Nou, daar laat ik het voor nu weer bij. En dan de volgende keer weer verder in het volgende vers, in vers 11. Graag weer tot dan. Tot de volgende!