De tafel met de toonbroden bevond zich in de tabernakel in het eerste vertrek, het heilige. Deze tafel is met al zijn onderdelen een prachtig type van Christus en van het Koninkrijk, van gemeenschap en van het feestmaal dat God zal aanrichten voor alle volken. Twaalf toonbroden lagen erop, in twee stapels van zes. Wat betekenen deze broden en wat vertelt de Schrift over de toonbroden die David at toen hij vluchtte voor Saul (1 Sam. 21)?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Kijk, heel die tafel, de tafel en de toonbroden, is een uitbeelding van het Koninkrijk van Christus.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Van de Voorhof Naar het Heiligdom
- Het Heilige Binnenwandelen: een Nieuwe en Levende Weg
- Schriftlezing: de Voorschriften voor de Tafel
- De Twee Kransen en het Handbrede: Aspecten van het Koninkrijk
- Sittimhout en Louter Goud: Vergankelijkheid Bekleed met Onvergankelijkheid
- Verborgen Wijnkroezen en het Priesterschap van Melchizedek
- De Twaalf Toonbroden: de Twee Delen Die Één Worden Gemaakt
- Wierook op de Broden: de Ononderbroken Hemelse Sabbat
- Aäron en Zijn Zonen: Mede-erfgenamen in de Opperzaal
- De Tafel in het Noorden: een Uitbeelding van Verhoging
- David en de Toonbroden: de Gezalfde Koning en de Priester
- "zulk Een": de Verborgen Verlosser en het Geheim Buiten Israël Om
- Vijf Broden uit Genade: de Overvloedige Voorziening op Sabbat
Van de Voorhof Naar het Heiligdom ↑ hoofdstukken
Zo, na deze flitsende inleiding – dat wordt lastig om dit te overtreffen inderdaad – maar we hebben wel een heel mooi onderwerp: de tafel en de toonbroden. Jullie denken misschien: wat zegt hij dat raar? Want het is toch gewoon 'de tafel der toonbroden' of 'de tafel van de toonbroden'? Maar dat dacht ik ook altijd. Ik ben echter die term 'de tafel der toonbroden' in heel de Schrift eigenlijk niet tegengekomen. Het wordt altijd op deze manier genoemd: de tafel en de toonbroden. Nu weet ik niet of dat zo heel veel verschil maakt, maar als we precies willen zien wat er staat, dan stel ik ook maar voor om precies te zeggen wat er staat. En als je daar een goede gewoonte van maakt, dan zit je in ieder geval op het juiste spoor.
De tafel en de toonbroden. Dit is dan weer een helikopterview van de tabernakel. We hebben het de vorige keren gehad over het brandofferaltaar – tenminste niet de allerlaatste keer, maar de keren daarvoor hebben we het gehad over het brandofferaltaar en het wasvat, zoals zojuist al gememoreerd. Wat we nu gaan doen, is dat we naar binnen gaan en dus het werkelijke heiligdom binnengaan. Het is misschien wel goed om erbij te zeggen: dit is de voorhof waar het brandofferaltaar en dat wasvat staan. Daar kon iedereen gewoon naar binnen lopen, ook om offers aan te bieden. Die offers werden weliswaar gebracht door de priesters, maar hier kon het gewone volk ook komen. Dat ziet u; er lopen op het plaatje aardig wat mensen.
Nu is het zo dat het wasvat – daar hebben we het dan over gehad – al een attribuut was dat alleen bedoeld was voor de priesters. Zij moesten zich daar wassen, zij moesten zich daar zelfs wassen voordat ze dienst deden in het heiligdom, in de tabernakel. En eenmaal hier dat gordijn voorbij, dat eerste voorhangsel, dat eerste gordijn, daar kwamen ook echt alleen maar de priesters. Daar was het ook verboden voor het volk om te komen. Ook een groot verschil tussen binnen en buiten is dat buiten het brandofferaltaar en het koperen wasvat beide van koper waren, en als we eenmaal binnenstappen, dan is alles van goud. Het lijkt er wel op, het heeft ongeveer dezelfde kleur, maar het is wel degelijk een ander metaal, een edel metaal. Dat zegt natuurlijk ook iets, maar daar komen we nog op.
Wat wel lastig is bij typologie, en dus ook bij de tabernakel, is dat dingen hun betekenis krijgen in de context waarin ze staan. We hebben het de allereerste keer, toen we een inleidende studie over de tabernakel hadden, erover gehad dat het Heilige en het Heilige der Heiligen een beeld zijn van het Oude Verbond en het Nieuwe Verbond. Tenminste, dat zeg ik niet, dat zegt de schrijver van de Hebreeënbrief; dat hebben we toen gezien. In dat Heilige, het grootste kamertje van de twee, werd elke dag dienst gedaan. In die context is dat een uitbeelding van het Oude Verbond, waar telkens weer dienst gedaan werd en telkens weer werken en offers werden gebracht. En in dat Heilige der Heiligen, dat kleine kamertje, daar werd geen dienst gedaan op één uitzondering na, en dat was op de Grote Verzoendag. Dan ging de hogepriester daar één keer per jaar naar binnen. Dat is dus in die context een uitbeelding van het Oude en het Nieuwe Verbond.
Maar we hebben ook gezien dat het Heilige der Heiligen een uitbeelding is van het ware heiligdom, namelijk de hemel zelf. Typologie is dus nogal eens afhankelijk van de context. Wat we nu vooral doen, is dat we zo'n attribuut bekijken en dat tamelijk los van elkaar bezien. Maar ik moet zeggen – en dat ga ik zelf ook steeds meer zien – dat er wel heel veel overeenkomsten zijn tussen al die attributen. Tussen al die attributen in die tabernakel is wel een samenhang. Volgens mij raken we daar ons leven lang niet op uitgestudeerd, maar ik zal vandaag ook nog wel iets noemen.
Ik heb bijvoorbeeld vorige keer gezegd dat deze beide van koper waren. Als het nu gaat om de weg die een gelovige gaat – dat is natuurlijk ook een toepassing van deze zaken in de tabernakel – en we vergelijken de weg door de tabernakel met de weg die een gelovige zou moeten of zou kunnen gaan, dan gaat hij door de deur naar binnen. Over die deur moeten we het ook nog een keer hebben, want daar valt heel veel over te zeggen. Dat is ook schitterend, een schitterende typologie. Maar dan komen we bij het brandofferaltaar. We hebben gezien dat het brandofferaltaar een beeld is van de dood en opstanding van Christus. Ik had destijds een plaatje – dat heb ik nu niet – maar daar lag toen een dier naast dat brandofferaltaar; dat dier was geslacht. Ik heb toen ook uitgelegd dat dit geslachte dier een beeld is van de kruisiging van de Heere Jezus Christus. Pas wanneer dat dier op het altaar komt, gaat het op in rook en gaat het omhoog. Dat zie je wel weer mooi op het plaatje; dat is een uitbeelding van de opstanding en ook van de hemelvaart van Christus. Dus dood, ja, maar niet op het altaar, want de dood vond plaats op een slagbank of hier in de tabernakel naast het altaar. In ieder geval was dat apart. De slachting en het offer zijn aparte zaken, want het offer vond pas hier plaats als de Heere dat offer tot Zich neemt, zoals Hij de Heere Jezus Christus tot Zich nam, opwekte uit de dood en zette in de hemel.
Wij zijn pas een gelovige wanneer we dat zien en wanneer we dat offer ook erkennen. Vorige keer hadden we het over het wasvat. Je zou kunnen zeggen dat dit een stapje verder is in het praktische geloofsleven, om het zo te noemen. Dat is wanneer wij ons beseffen dat Hij degene is die ons reinigt en dat Hij, zoals we in Hebreeën zagen, ons geweten reinigt van dode werken, zodat we de levende God kunnen en mogen dienen. Met een geweten belast door zonde kunnen we Hem niet dienen, maar Hij reinigt ons.
Als u nu bedenkt dat het grootste deel van de christelijke wereld – dat klinkt nogal negatief, maar laat ik zeggen: mijn ervaring is en wat ik gezien heb in de christelijke wereld – voornamelijk bezig is met wat er náást dat brandofferaltaar is gebeurd, nog niet eens met het offer op het brandofferaltaar zelf. Ik heb het zo vaak gehoord: "We moeten terug naar dat kruis." Nee, je moet helemaal niet terug naar dat kruis! Wij weten van dat kruis, maar we moeten niet terug naar het kruis. We moeten ons beseffen dat Hij is opgewekt en dat Hij gezet is in de hemel. En dat Hij daar ook een werk aan ons doet. Dat werk doet Hij namelijk bij het wasvat, en dat is onze Reiniger. Hij reinigt ons geweten, niet ons vlees; dat doet er ook helemaal niet toe. Hij reinigt ons geweten zodat we God kunnen dienen.
Pas dan krijgen we besef van de dingen die zich hierbinnen afspelen. Want die zijn toch tamelijk... exclusief vind ik altijd een lelijk woord, maar blijkbaar is het toch niet voor elke gelovige weggelegd. Want in die tijd – en dat is natuurlijk een uitbeelding van waar ik het nu over heb – waren het alleen de priesters die zich lieten reinigen en dat heiligdom binnengingen. Dus met een geweten belast met zonden en dode werken hebben wij ook niet zo'n besef van wat zich daar binnen allemaal afspeelt. Nou, laten we dan maar eens naar binnen gaan. Ik had hier nog een plaatje; deze is wat minder helder weliswaar, maar hier ligt die ingang zo mooi aan de oostkant, zoals het hoort.
Het Heilige Binnenwandelen: een Nieuwe en Levende Weg ↑ hoofdstukken
Als we dus naar binnen gaan en we laten het brandofferaltaar en het koperen wasvat achter ons, dan gaan we naar binnen en komen we in wat genoemd wordt het Heilige. Dat was twee keer zo groot als het vertrek erachter: het Heilige der Heiligen. Daarin bevinden zich de tafel met de toonbroden, waar we het de rest van de ochtend over gaan hebben, de kandelaar – daar ga ik het de volgende keer over hebben – en het reukofferaltaar. Drie attributen dus, plus nog wat dingetjes die daaromheen stonden en erop stonden.
In het Heilige der Heiligen stond eigenlijk het pronkstuk van de tabernakel en dat is de Ark, of de Ark van het Verbond. De Ark van de Getuigenis wordt hij hier ook wel genoemd, omdat de Tien Woorden, de Tien Geboden, daarin lagen. Het getuigenis. Wat overigens strikt verboden was, was natuurlijk dat het voorhangsel openstond, want je mocht daar helemaal niet naar binnen. Op die ene uitzondering na: de hogepriester, eenmaal per jaar. Maar het was op straffe des doods als daar iemand anders naar binnen ging, of zelfs de hogepriester op een andere dag dan de Grote Verzoendag, en dan ook nog eens onder strikte voorschriften.
Maar ook dat is typologie. Die hogepriester is eenmaal binnengegaan in dat heiligdom, en Christus is eenmaal binnengegaan in dat ware heiligdom: de hemel zelf. De Hebreeënbrief roept ons nu op. Wij leven niet meer onder het Oude Verbond. Wij leven ook niet direct onder het Nieuwe Verbond, maar wij delen wel in de zegeningen van het Nieuwe Verbond. En de Hebreeënbrief roept ons op om die Hogepriester achterna te lopen, dat heiligdom binnen. Hij heeft daar een weg gecreëerd, een nieuwe en levende weg. En wij mogen daar gewoon vrij rondlopen; wij kunnen die Hogepriester achterna lopen, want Hij heeft een weg voor ons gebaand. De Voorloper is daar voor ons ingegaan, zegt Hebreeën ook.
Wij mogen Hem achterna lopen in die hemelse sferen, om het zo te noemen. Daar wandelen wij in het licht van de kandelaar. Daar eten wij van de toonbroden en snuiven wij de heerlijke geur van het reukofferaltaar op. Je moet wel van wierook houden, zeg ik erbij. En we lopen gewoon ook dat tweede voorhangsel binnen, tot de Ark van het Verbond waar zich de cherubs op bevonden, maar ook dat verzoendeksel dat in de Hebreeënbrief – want daar had ik het net over – de troon der genade wordt genoemd. De troon waar Christus op gezeten is en Hij regeert, Hij rekent en Hij handelt met ons in genade.
Ja, wij zijn dus vrij om daar binnen te gaan en om daar te delen in de zegeningen van wat we daar tegenkomen. Dit is een wat donkerder plaatje, maar het toont de priester die dienstdoet in dat heiligdom. Kijk, hier is het voorhangsel netjes gesloten. Dat het zo donker is, komt natuurlijk door die wolk. Maar hier zie je ook wel dat er wat attributen nog naast stonden. Hoe zit het precies bij die tafel van de toonbroden? Daar gaan we het nu over hebben.
Schriftlezing: de Voorschriften voor de Tafel ↑ hoofdstukken
Wat ik eerst wil doen, is een aantal gedeelten weer lezen die over de tafel en de toonbroden gaan, om ons even te bepalen bij waar we het nu precies over hebben. Het zijn nogal wat Schriftgedeelten, maar de gedeelten die ik in grote letters in het blauw geprojecteerd heb, die lezen we. De tekst die eronder staat, noem ik er als bonus bij. Er zijn natuurlijk nog veel meer te noemen, maar die kunt u thuis nog eens nazoeken.
Ik begin in Exodus 25, vers 23 tot 30: "Gij zult ook een tafel maken van sittemhout; twee ellen zal haar lengte zijn, en een el haar breedte, en een el en een halve haar hoogte. En gij zult ze met louter goud overtrekken; gij zult ook een gouden krans daaraan maken rondomheen. Gij zult ook een lijst rondom daaraan maken, een handbreed; en gij zult een gouden krans rondom dezelfde lijst maken. Ook zult gij vier gouden ringen daaraan maken; en gij zult de ringen zetten aan de vier hoeken, die aan dezelfde vier voeten zijn zullen. Tegenover de lijst zullen er ringen zijn, tot plaatsen voor de handbomen, om de tafel te dragen. Deze handbomen nu zult gij van sittemhout maken, en gij zult dezelfde met goud overtrekken; en de tafel zal daaraan gedragen worden. Gij zult ook maken haar schotelen, haar reukschalen, en haar platelen (wat het ook wezen mogen) en haar kroezen, met welke zij bedekt zal worden; van louter goud zult gij ze maken. En gij zult op deze tafel altijd het toonbrood voor Mijn aangezicht leggen."
Een hele mond vol. We gaan verder naar Exodus 37. Daar wordt beschreven hoe ze gemaakt werden door Bezaliel. In vers 10 gaat het over de tafel en de toonbroden: "Hij maakte ook een tafel van sittemhout; twee ellen was haar lengte, en een el haar breedte, en een el en een halve haar hoogte. En hij overtrok ze met louter goud, en maakte een gouden krans daaraan rondom. Hij maakte daaraan ook een lijst rondom, een handbreed; en hij maakte een gouden krans rondom dezelfde lijst. Hij goot ook vier gouden ringen daaraan, en hij zette de ringen aan de vier hoeken, die aan dezelfde vier voeten waren. Tegenover de lijst waren de ringen tot plaatsen voor de handbomen, om de tafel te dragen. Hij maakte ook de handbomen van sittemhout, en hij overtrok ze met goud, om de tafel te dragen. En dan maakt het gereedschap dat op de tafel zijn zou: haar schotelen, haar reukschalen en haar kroezen en haar platelen, met welke zij bedekt zouden worden, van louter goud."
Het volgende vers gaat over de kandelaar, dus dan hoeven we niet verder te lezen. In Exodus 39 staat boven de perikoop van vers 33 dat het werk bij Mozes wordt gebracht. Ik ga elke keer een beetje dezelfde route. Er zijn, zoals ik al zei, wel meer Schriftplaatsen, maar dat is vooral veel herhaling. In vers 36 staat: "de tafel met al haar gereedschap en de toonbroden." En in Exodus 40, vers 4: "Daarna zult gij de tafel daarin brengen en gij zult schikken" — de tafel dekken dus — "gij zult schikken wat daarop te schikken is. Gij zult ook de kandelaar daarin brengen." Dan ben ik alweer te ver. Vers 22 en 23: "Hij zette ook de tafel in de tent der samenkomst aan de zijde van de tabernakel tegen het noorden (dat hadden we nog niet gelezen), buiten de voorhang, en hij schikte erop het brood in orde voor het aangezicht des HEEREN, gelijk als de HEERE aan Mozes geboden had."
En dan nog even naar Leviticus 24, want daar staat weer beschreven hoeveel broden dat waren, en dat hadden we tot nu toe nog niet gezien. Daar wordt namelijk verteld hoe de broden gebakken werden. Vers 5: "Gij zult ook meelbloem nemen en twaalf koeken daarvan bakken; van twee tienden zal één koek zijn. En gij zult ze in twee rijen leggen, zes in een rij, op de reine tafel voor het aangezicht des HEEREN. En op elke rij zult gij zuivere wierook leggen, hetwelk het brood ten gedenkoffer zal zijn. Het is een vuuroffer den HEERE. Op elken sabbatdag gedurig zal men dat voor het aangezicht des HEEREN toerichten, vanwege de kinderen Israëls, tot een eeuwig verbond. En het zal voor Aäron en zijn zonen zijn, die dat in de heilige plaats zullen eten, want het is voor hem een heiligheid der heiligheden uit de vuuroffers des HEEREN, een eeuwige inzetting."
Ja, dat zijn dus nogal wat Schriftplaatsen. (Interactie: Zoek je wat, dame? Ga je gang, wat wil je hebben? Alstublieft. Thank you. Loop maar even de andere kant op. Nou, we gaan weer verder.) Ja, dat zijn dus nogal wat Schriftgedeelten. Ik ga ze ook niet allemaal vers voor vers doornemen. Op Leviticus 24 komen we nog wel terug.
Ik blader wel even terug helemaal naar het begin, naar Exodus 25. Wat opvalt aan de tafel — misschien niet als u dit een eerste keer zo doorleest, maar wel als u dat een aantal keren wat onder de loep hebt gelegd — is dat de '2' een nogal belangrijke rol speelt. Het "twee tiende meelbloem", dus er werden twee delen van gemaakt. De tafel is twee ellen lang, dus ook een 2. Oké, voor wie goed opgelet heeft: we zagen dat er twee kransen op die tafel waren — twee kronen, daar komen we zo op — en ook dat brood werd in twee rijen gelegd. Dat heeft natuurlijk allemaal een diepere betekenis.
Laten we het eerst eens over de tafel zelf hebben, want wat is nu eigenlijk een tafel? We zitten allemaal achter een tafel. Een tafel is eigenlijk niets meer dan een verhoging. Om zo'n blad plat op de grond te leggen, dat is voor praktische doeleinden wat lastiger wellicht. Maar het is een verhoging waarop... Nou ja, eigenlijk is het net zoiets als het brandofferaltaar. Ook dat was een verhoging en ook die tafel is een verhoging. Bij het brandofferaltaar denken we aan dierlijke offers. Ik heb de vorige keer dat we het erover hadden ook gewezen op dat er natuurlijk ook spijsoffers opgebracht werden. Nou, ook die tafel is wat dat betreft wel aan te duiden als een altaar waarop spijsoffers gebracht worden, namelijk die twaalf broden.
Op een tafel kun je natuurlijk ook van alles laten zien. Heel veel mensen zetten iets op een tafel om te laten zien, al is het maar een vaas met bloemen. Vandaar waarschijnlijk de term 'de toonbroden', want die werden op die tafel getoond. Oké, laat ik dat dan meteen laten zien. Die toonbroden: letterlijk staat er zoiets als 'het brood van aanwezigheid'. Lechem, dat kennen we allemaal wel van Bethlehem: Beth-Lechem. Aanwezigheid heeft ook met aangezicht te maken. Dit woord — ik weet niet hoe je het in het Hebreeuws precies uitspreekt, maar wij kennen dat Jiddische woord 'porem' of 'ponem'. Dat kennen we wel. Dat staat hier ook. Volgens mij is porem of ponem je gezicht. Brood van het aangezicht, of brood van aanwezigheid. Maar ja, ook aanwezigheid en aangezicht hebben natuurlijk wel overeenkomsten. Want jullie zien mijn aangezicht en ik dat van jullie, en daarom weten we dat we aanwezig zijn.
Als ik nu buiten dit alles om zou vragen: waar staat nu zo'n tafel in de Bijbel voor? Dan zou u waarschijnlijk zeggen: voor gemeenschap. Want een tafel beeldt gemeenschap uit. Soms wordt in de Bijbel zelfs een hele cultuur met de tafel aangeduid. De Joodse cultuur wordt met de tafel aangeduid. Ergens in Jesaja, volgens mij Jesaja 28, staat: "Jullie tafels zijn vol met uitspuwsel en drek." Dat is dan een wat lelijke aanduiding van de Joodse cultuur. Maar aan de tafel eten wij gezamenlijk en delen we brood met elkaar — wijn natuurlijk ook — dus dat beeldt gemeenschap uit.
De Twee Kransen en het Handbrede: Aspecten van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken
Maar op die tafel, daar is brood. Maar op die tafel waren ook een tweetal kransen gemaakt. Dat lazen we in Exodus 25 vers 24: "Gij zult ook een gouden krans daaraan maken, rondomheen." Dat is bijzonder: rondom, op een rechthoekige tafel. Een krans is hetzelfde als een kroon; op andere plaatsen wordt dit gewoon vertaald met kroon. Er werd dus een gouden krans omheen gemaakt en om die krans — als ik het lees in vers 25 — een lijst rondom. Dus die kroon werd opgesloten door een lijst, en daarna staat er: "en gij zult een gouden krans rondom dezelfde lijst maken."
Dus we hebben twee kronen en een lijst. Die krans beeldt natuurlijk een koninkrijk uit; de kroon spreekt van koningschap. Maar twee kransen, twee kronen, dan zou het gaan om twee koninkrijken. Of, en daar houd ik het op — maar dat zal ik toelichten — om twee aspecten van het koninkrijk. Ik heb op bijna geen enkele afbeelding gezien dat er twee kransen of twee kronen om die tafel zitten. Behalve op dit plaatje; het is wel het lelijkste plaatje dat ik kon vinden. Het lijkt wel een tafel van chocola, overtrokken met goudfolie. Ja, dat lijkt sommigen wel wat. Op dit plaatje klopt verder ook van alles niet, want er zitten geen ringen aan de tafel en ik zie geen draagbomen. Maar hier zitten in ieder geval wel die twee gouden kransen omheen.
Er zou ook een lijst omheen gemaakt worden van een handbreedte. Dat zie ik hier dan weer niet terug. We moeten onze fantasie een beetje laten werken, want blijkbaar hebben de mensen die daar afbeeldingen van maken daar toch ook moeite mee gehad. Hoewel het, als ik het zo lees, niet zo moeilijk zou moeten zijn: een gouden krans daaraan maken rondomheen, daaromheen een lijst en daaromheen weer een lijst.
Die twee kransen, die twee kroningen, spreken van een dubbelheid, van twee aspecten van dat koninkrijk. Wij kennen in de Schrift natuurlijk twee aspecten van het koninkrijk, namelijk het geopenbaarde koninkrijk — wat het volk Israël verwachtte toen Jezus kwam en Hij predikte dat het koninkrijk nabijgekomen was — en het verborgen koninkrijk. We weten allemaal dat het koninkrijk toen niet openbaar is geworden. Het is momenteel verborgen, en wij leven in dat verborgen koninkrijk. Ik ken veel mensen die daar moeite mee hebben. Die denken bij het koninkrijk altijd aan "straks", als de Heer hier op aarde zal zijn en zal regeren vanaf de troon in Jeruzalem. Ze vinden het lastig dat wij nu leven in een verborgen koninkrijk. Zij zeggen: "Nee, we zijn het lichaam van Christus, wij zijn geen onderdanen van een koning, wij zijn leden van Zijn lichaam." Dat is wellicht één manier om het uit te drukken, maar de Schrift spreekt wel degelijk over het feit dat wij onderdeel zijn van Zijn koninkrijk.
Juist in een brief als de Kolossenzenbrief, een van de gevangenisbrieven van de apostel Paulus, zegt hij dat wij getrokken zijn uit de macht van de duisternis — uit het koninkrijk van de duisternis — en overgezet in het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde. Van het ene domein in het andere domein inderdaad; van het ene koninkrijk in het andere. Dat is het koninkrijk van Zijn geliefde Zoon. Maar dat koninkrijk is verborgen, want ons leven is, zoals de Kolossenzenbrief zegt, met Christus verborgen bij God. Daar is ons leven. Dat zal straks openbaar worden, maar dat is dan ook meteen het moment dat de Heer, de Koning, Christus, zal gaan regeren vanaf de troon in Jeruzalem en Zijn geopenbaard koninkrijk zal gaan oprichten.
Twee aspecten van dat koninkrijk dus. Een verborgen aspect dat omsloten is door een lijst. Eigenlijk is het verborgen, opgesloten. Bij "opgesloten" moet ik denken aan een gevangenis. Maar waar is die gevangenis in de Schrift een beeld van? Van ons, van de gemeente. Het zegt precies hetzelfde. Denk aan de verborgen koning Jozef in de gevangenis, die daar de lakens uitdeelde en zorgde dat iedereen had wat hij nodig had: water en brood. Of misschien wel brood en wijn, wie zal het zeggen? Ik denk brood en wijn, want bij Jozef zit je goed.
Er staat dat die lijst waarin die ene krans opgesloten ligt, een handbreed is. Ik weet niet wat jullie denken bij een handbreed. Je zou kunnen zeggen dat tussen dat verborgen en dat geopenbaarde koninkrijk Gods hand zichtbaar is. Daar draagt Gods hand ons. Bij "de hand" moet ik altijd denken aan de vijf: de vijf vingers als uitbeelding van genade. Want de vijf spreekt van genade, zoals David die vijf steentjes pakte. David vroeg ook om vijf toonbroden toen hij bij de priester kwam in Nob. Dat spreekt van genade. De hand is in het Hebreeuws de "jod" of de "jad". Wij kennen dat ook nog in het Jiddisch: "blijf met je jatten van mijn spullen af." "Jatten", dat zijn de handen. De Jod is de tiende letter van het Hebreeuwse alfabet, en dat spreekt ook van Gods handen. Tien: de tien woorden van God. God sprak tien keer in Genesis 1. En dichter bij de tabernakel hebben we de getuigenis waar we net over spraken, die tien woorden. U zegt wellicht: "U had het net over de hand en de vijf, hoe kom je nu bij de tien?" Nou, daar heb je juist twee handen voor natuurlijk. Dus het klopt altijd.
Ik geloof dat al die dingen niet voor niets zijn. God heeft het zo gemaakt; daar zit een zinnige gedachte achter. Wij kunnen de hele dag bepaald worden bij Hem, bij Zijn Woord, bij genade, bij de ene God, en ga zo maar door. Over die getallen valt altijd veel meer te zeggen, maar ik ben er altijd een beetje voorzichtig mee. Je onthoudt het vaak toch niet allemaal. Maar zo nu en dan vind ik het mooi om er iets over te zeggen. Ik ken een aantal zusters, wat verder weg hiervandaan, die zaten ooit bij een Bijbelstudie waar het alleen maar over getallen ging. Die zaten op een gegeven moment tegen elkaar aan te stoten: "Welk getal heb jij nog?" Het was bijna: "Ik moet alleen de dertig nog en dan heb ik bingo." Dat wil ik een beetje voorkomen, want dan wordt het bijna wiskunde.
Sittimhout en Louter Goud: Vergankelijkheid Bekleed met Onvergankelijkheid ↑ hoofdstukken
Maar die tafel was van goud, in tegenstelling tot de attributen in de voorhof. Die tafel was van goud, en van zuiver goud staat er ook bij. Dat hoef ik denk ik amper toe te lichten. Goud is een edelmetaal, het meest edele metaal wat wij kennen, en dat wijst ook op onvergankelijkheid.
Die tafel was overigens gemaakt van hout; daar hebben we het de vorige keer ook bij het brandofferaltaar over gehad. Dit brandofferaltaar was van sittimhout overtrokken met koper; een uitbeelding natuurlijk van dood en opstanding, van vergankelijkheid wat overtrokken wordt met een edelmetaal dat onvergankelijkheid aanduidt. Zo ook deze tafel, die was gemaakt van sittimhout. Dat is een materiaal dat uit de aarde is voortgekomen en spreekt van vergankelijkheid, en dat wordt overtrokken met goud, wat een uitbeelding is van onvergankelijkheid. Dat is natuurlijk een uitbeelding van de dood en opstanding van de Heer Jezus Christus, die kwam als mens en opgewekt werd als eersteling en onvergankelijk leven ontving. En wij natuurlijk in Hem.
Maar ook over goud valt heel veel te zeggen. Al die dingen moet je gewoon eens nazoeken op internet, zoals op Wikipedia bijvoorbeeld. Goud heeft een enorme dichtheid. Van goud kun je namelijk gouddraden trekken, en je kunt er enorme lange draden van trekken zonder dat het breekt. Dat betekent dat de stof, het materiaal, heel lang één blijft; er zit een ontzettend grote samenhang in. Ik las op Wikipedia dat je van één gram goud één vierkante meter bladgoud kunt maken. Dus dat is zo met goud: dat kun je zo plat slaan, zo plat maken, dat je één vierkante meter bladgoud hebt. Het verbreekt dus heel moeilijk; het duurt heel lang voordat die eenheid afbreekt.
En dat is natuurlijk ook een uitbeelding van de ene God. Ik haal dan zojuist een woord aan uit Colossense, van het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde. Als ik denk aan de eenheid, aan de samenhang, aan de cohesie – zoals dat met een moeilijk woord heet – van goud, dan moet ik al denken aan een ander woord in Colossense 1. Ik hoef het niet op te zoeken hoor, ik lees het wel voor. Dat staat over de Zoon, die het beeld is van de onzienlijke God: dat alle dingen bestaan tezamen door Hem. En als je dat bekijkt in de grondtekst – laten we dat dan maar wel doen – Hij is vóór alles en het al staat samen in Hem. Het heeft dus zijn cohesie, zijn samenhang in Hem; Hij houdt alles in stand. Nou, daar moet ik altijd aan denken als ik denk aan goud en de eenheid, de dichtheid en de samenhang van dat edelmetaal.
Ja, die afmetingen vind ik zelf een lastige: twee el lengte, één el breedte en anderhalve el hoogte. Nou, ik weet één ding. Zojuist noemde ik even dat er nogal wat samenhang is tussen de verschillende zaken in de tabernakel. De tafel der toonbroden is anderhalve el hoog en ik geloof dat die tafel een uitbeelding van het koninkrijk is. Het koninkrijk van Christus, Zijn koninkrijk, zowel verborgen als het geopenbaarde koninkrijk. Maar we vinden nog één attribuut in de tabernakel dat anderhalve el hoog is, en dat is de ark. En u zegt misschien: wat heeft dat er dan mee te maken? Maar wat bevindt zich op anderhalve el hoogte op de ark? Het verzoendeksel. En hoe wordt het verzoendeksel in Hebreeën genoemd? Wie weet dat? Jij niet, Femma? Dat had ik niet van je verwacht... De troon der genade. In het Engels kennen ze dat wel, daar noemen ze dit ding volgens mij ook de 'mercy seat'. Maar de troon der genade. Als de tafel en de toonbroden een uitbeelding zijn van Zijn koninkrijk... een koning heeft een troon, en dat is de troon der genade. Dus dat is een van de samenhangen tussen die attributen.
En ook, ik had het straks juist over de vijfde hand, ook dat spreekt van genade. En wij mogen met vrijmoedigheid naderen tot de tafel en het toonbrood, maar ook tot de troon der genade, zoals Hebreeën dat zegt.
Vers 26, daar staat: "Gij zult vier gouden ringen daaraan maken." Dat hadden we bij het brandofferaltaar ook al gezien. Ik heb toen ook aangegeven dat de vier hoeken een uitbeelding zijn van de vier hoeken der aarde, en een ring spreekt van onvergankelijkheid. En de vier hoeken der aarde, die worden ook overtrokken met goud; God zal heel deze schepping naar onvergankelijkheid leiden. Van noord naar zuid, van oost naar west, van boven naar beneden, alle kanten op, zoals dat in Colossense 1 vers 20 staat. Vier gouden ringen zou je daaraan maken. En een ring spreekt ook van onvergankelijkheid, die oneindige lijn.
Het makkelijke van die dingen in de tabernakel is dat ze terugkomen. Want ook die ring en die handbomen, dat hebben we allemaal ook al gezien bij het brandofferaltaar. Die handbomen werden door de ringen gehaald en daar hebben wij ons spreekwoord "door een ringetje halen" natuurlijk van. Eigenlijk is dat ook een uitbeelding van dood en opstanding. Als iemand door een ringetje gehaald is, dan ziet hij er weer uit als nieuw. Als nieuw geboren, zeg maar.
Maar ook een ring spreekt natuurlijk van koningschap. Ga maar eens met een concordantie na waar die ring allemaal voorkomt in de Bijbel. Toen Jozef de droom had uitgelegd aan Farao, wat kreeg hij van hem? Hij kreeg een nieuw kleed en een mooi pak, zou je wel zeggen, maar hij kreeg ook zijn ring. Hij kreeg de ring van Farao. Ahasveros bij Esther, in die geschiedenis speelt de ring een grote rol. En ook bij Daniël vinden we het terug; die leeuwenkuil werd verzegeld. We vinden dat de wet van Meden en Perzen volgens mij ook werd bevestigd met de ring. Dus die ring spreekt van koningschap. Nou, daar hebben we het over bij deze tafel: het koninkrijk. Koningschap, maar dan in onvergankelijkheid. En dat zal reiken tot aan de vier hoeken der aarde.
Ja, die draagstokken... God draagt heel Zijn schepping. God draagt heel de vier hoeken der aarde aan met goud overtrokken draagstokken. Ook hier weer: onvergankelijkheid. En die draagstokken werden gedragen en natuurlijk ook weer in de hand gehouden. Ook weer een uitbeelding van Gods hand die Zijn schepping draagt. Alles was, laat ik dat nogmaals benadrukken, van sittimhout. Dus dat vergankelijke wat overtrokken wordt met goud: het beeld van onvergankelijkheid.
Daar komen we nog op bij het bespreken van de ark. Maar in hoofdstuk 25 vers 15 – dat is bij mij in de pericoop ernaast – daar gaat het over de draagbomen van de ark. En daar staat: "De draagbomen zullen in de ringen van de ark zijn." En volgens mij heb ik dat de vorige keer ook aangehaald. Er staat dat ze er niet meer uitgetrokken zullen worden. Die draagstokken mochten dus niet meer uit die ringen gehaald worden. Ik ga er dan maar vanuit dat het bij de tafel en de toonbroden ook zo is. Maar wie eenmaal de onvergankelijkheid is binnengegaan, dat is niet meer terug te draaien. Dat wordt er niet meer uitgehaald, zeg maar.
Verborgen Wijnkroezen en het Priesterschap van Melchizedek ↑ hoofdstukken
Ja, dan vers 29: "Gij zult ook maken haar schotelen, haar rookschalen, haar platele en haar kruzen." Dat zijn nogal wat lastige woorden. Ik pak even de interlineaire bijbel erbij. Er staat zoiets als schotels, lepels en kelken. En offerkommen, dat zijn gewoon bekers. Kommen, bekers; er staat hier "kruzen" vanuit de grondtekst. En dat is wel apart, want we hebben het over een tafel met brood, de toonbroden, maar er zijn dus ook kroezen op die tafel aanwezig. Ik heb nergens expliciet gevonden dat het erbij staat, maar dat suggereert toch dat er ook wijn op die tafel was. In de Schrift gaat er in een kroes immers meestal wijn. Bij jou ook hè, Aart? Maar daar is dus, zij het op enigszins verborgen wijze, toch wel wijn aanwezig op die tafel.
Die tafel brengt voort brood en wijn, en dat doet ons denken aan die figuur Melchizedek, waar ook de Hebreeënbrief over spreekt. We lezen nu de zaken van de tabernakel en hoe het onder het oude verbond was geregeld. We hebben zojuist ook gelezen over Aäron en zijn zonen; dat was de hogepriesterlijke familie onder het oude verbond. Maar de Schrift maakt al melding van Melchizedek, die koning en priester was, nog voordat die hogepriesters onder het oude verbond aangesteld werden. De Hebreeënbrief legt uit dat Melchizedek een type is van de Heere Jezus Christus, die Koning en Priester is. Onder het oude verbond kon men geen koning én priester tegelijk zijn, want de koning was uit Juda en de priester uit Levi. Maar in het priesterschap onder het nieuwe verbond kunnen dat koningschap en priesterschap wel in één persoon vereenzelvigd worden. Wellicht dat dat wat snel ging, maar daar komen we ongetwijfeld nog wel op. Brood en wijn spreken dus ook van het hogepriesterschap van Melchizedek, een hogepriesterschap dat ook een koningschap in zich heeft. Christus is onze, weliswaar nu nog verborgen, Koning en ook onze Priester.
Er zijn dus kruzen, bekers en kommen; er was dus ook wijn, zij het op verborgen wijze. Dan staat er in de Statenvertaling: "met welke zij bedekt zal worden". In de interlineaire staat er, als je daarin meeleest: "die hij wordt gegoten". Dat is natuurlijk wat hakkelig Nederlands, maar er staat dat de drank in hen gegoten wordt. Het was wel degelijk de bedoeling dat daar drank in kwam. Dat wil ik daarmee maar zeggen: het is dus eigenlijk ook een spijsoffer en een drankoffer. Ook die attributen, die schotelen en die kruzen, waren van goud, staat erbij.
Kijk, heel die tafel, de tafel en de toonbroden, is een uitbeelding van het Koninkrijk van Christus. Maar ook elk deel op zich zou je kunnen zien als een uitbeelding van dat Koninkrijk. Als we die beker hebben — laat ik die er eens bij pakken — en u leest in Mattheüs of de andere evangeliën dat de Heere de beker pakt en zegt: "Dit is het bloed, het leven, het bloed van het nieuwe verbond", dan zou je ook dat kunnen zien als een uitbeelding van het Koninkrijk. Als we het brood bekijken, ook al pakken we er maar één: waar is dat brood een uitbeelding van? Volgens 1 Korinthe 10 is dat ene brood een uitbeelding van de gemeente, van de Ecclesia. Eén brood is het, en zo zijn wij allen aan één brood deelachtig. Het Koninkrijk is weliswaar nu verborgen, maar het Koninkrijk nu bestaat alleen nog maar uit de Ecclesia, uit de gemeente, en daar is dat ene brood de uitbeelding van.
Nu hebben we zojuist in Leviticus 24 gelezen dat er twaalf broden op die tafel lagen. Twaalf herinnert ons natuurlijk aan de twaalf stammen, maar eigenlijk spreekt het getal twaalf van heerschappij. Die twaalf stammen zullen inderdaad heerschappij over deze aarde voeren. Maar we hebben ook twaalf uren in een dag die heerschappij voeren over de dag, en de twaalf maanden in het jaar. De twaalf tekens van de dierenriem aan de hemel voeren, zou je kunnen zeggen, heerschappij over de nacht. En in Openbaring lezen we van twaalf keer twaalfduizend verzegelden, getuigen die het evangelie van het Koninkrijk over heel de aarde zullen brengen. Het spreekt dus van het Koninkrijk, van heerschappij. Die twaalf broden, maar ook elk aspect op zich — of je nu die beker wijn pakt of één brood — het spreekt allemaal van het Koninkrijk, maar telkens over een ander aspect. Brood is natuurlijk ook een uitbeelding van het Woord van God, het Brood des levens, het Brood van het leven.
Ik stel voor dat we eerst maar even gaan pauzeren en dan weer verder gaan. We hebben nog wel een paar details te bestuderen en een paar Schriftgedeelten te gaan. Ik hoop dat ik het ga halen. Ik zei net al: misschien had ik het beter in tweeën kunnen knippen, maar we zien het wel. Het is toch slecht weer, dus jullie hebben toch niks anders te doen. Hoewel, jullie hebben allemaal plannen vandaag, dus ik moet een beetje voortmaken.
De Twaalf Toonbroden: de Twee Delen Die Één Worden Gemaakt ↑ hoofdstukken
Ik wil even naar Leviticus 24 toe. Daar wordt beschreven hoe die broden – of koeken worden ze daar genoemd in de Statenvertaling – gemaakt worden. In de interlineair staat zelfs 'geperforeerde koeken'. Dat doet ons dan – dat bedenk ik me nu pas – wellicht ook denken aan de Heere. Hij werd immers ook doorstoken, geperforeerd door Zijn handen en voeten, en later ook met een speer in Zijn zijde, waar water en bloed uit kwam. De vorige keer hadden we het al over water en bloed en de reinigende werking daarvan in de Schrift.
Maar we houden het nu even bij Leviticus 24. Daar staat in vers 5 dat die koeken werden gemaakt van meelbloem. Meelbloem is heel fijn gemalen meel. Wellicht dat ik daar de volgende keer nog op terugkom bij de kandelaar. Zo'n proces waarbij fijnmeel wordt gemalen, duidt natuurlijk ook op de weg van het lijden om tot heerlijkheid te komen. Dat zien we ook bij de kandelaar terug; niet in de zin van meel, maar in de manier waarop dat goud werd bewerkt. Dat goud werd in de juiste vorm geslagen, en dat is natuurlijk ook een uitbeelding van de Heere die leed en stierf en daardoor tot heerlijkheid kwam. Maar het geldt ook voor ons gelovigen: de weg die we moeten gaan, is de weg door het lijden tot heerlijkheid. In de natuur heb je daar talloze beelden van. We hadden het net over wijn, laat ik die dan nog noemen: druiven worden platgetreden en daardoor wordt het sap opgevangen. Dat wordt in de kelder gezet in eikenhouten vaten, en dan gaat het gisten. Dan komt er 'geest' in, ergens onder de aarde. Het is allemaal natuurlijk ook een beeld van lijden en van dood en opstanding. Ook dat meel zegt daar dus al iets over.
Er werden twaalf broden, twaalf koeken van gebakken. En zoals ik al even aanhaalde: 'twee tienden zal één koek zijn'. Dat zijn dus twee delen. Het bakken van zo'n brood uit twee delen is natuurlijk ook een uitbeelding van twee die één gemaakt worden. Dat principe dat de twee tot één gemaakt worden, vinden we werkelijk talloze keren in de Schrift. Denk aan Efeze 5, waar staat: 'daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen, en die twee zullen tot één vlees zijn'. In Efeze zegt Paulus dat het weliswaar over man en vrouw gaat, maar dat het een hogere toepassing heeft, want het spreekt over Christus en de gemeente. Die twee zijn één. Eerder al, in Efeze 2, zei Paulus dat Hij de twee – namelijk Jood en Heiden – tot één maakt in de gemeente, in de Ecclesia. Hij schept die twee tot één nieuwe mens. Ook hier weer: de twee die één gemaakt worden.
In het verband van Israël is Ezechiël 37 een bekend hoofdstuk, het hoofdstuk van het dal van de dorre doodsbeenderen. Daar staat dat God zegt: 'Ik zal hen – namelijk Israël, die twee huizen van Israël, Juda en Israël – tot één volk maken.' Eén Koning zal over hen Koning zijn, en ze zullen niet langer twee volken en twee koninkrijken zijn. Ook dat volk, die twee koninkrijken, zullen tot één gemaakt worden. Dat wordt uitgebeeld door die twee tienden. Nu zegt u misschien: 'Twee tienden is toch gewoon een vijfde?' Ja, dat is waar, maar er staat 'twee tienden'. Dat is niet voor niets. Overigens komen we bij één vijfde ook weer bij genade uit, maar dan is het één vijfde in verborgenheid. Dat spreekt ook weer van de verborgenheid van het Koninkrijk. In Colossenzen 1 vers 20 gaat het over de hele schepping die tot één gemaakt wordt; dat God alle vijandschap wegneemt en alles tot één maakt.
De broden, zo zegt vers 6, zouden in twee rijen gelegd worden. Dat is ook wel interessant. Letterlijk staat er dat ze opgesteld zouden worden in twee rijen of twee opstellingen. Je vindt nogal wat plaatjes waarbij die broden in stapels zijn gelegd. Ik heb er zelf geen eentje van in mijn presentatie gezet, maar je ziet dus ook wel eens afbeeldingen waarbij ze in rijen worden gelegd, waarbij ze allemaal één hoog liggen in een rij van zes, en dan nog een rij van zes. Men heeft dat waarschijnlijk hier vandaan: 'Gij zult ze in twee rijen leggen, zes in een rij.' Maar een stapel is ook een rij. Ik heb niet zo heel veel verstand van de oude talen, maar ik kan me goed voorstellen dat in het Hebreeuws een rij hetzelfde is als een stapel. Dat zou zomaar kunnen. Ik zou ze zelf ook zo afbeelden, maar dan natuurlijk allemaal met een gaatje erin, want ze waren geperforeerd. Er zijn nauwelijks plaatjes te vinden waarvan je zegt dat echt alles klopt volgens de beschrijving; het is best lastig.
'Gij zult ze in twee rijen leggen, zes in een rij, op de reine tafel.' In andere vertalingen staat 'de zuivere tafel'. Dat is een uitbeelding van Christus, dus Hij is rein, Hij is zuiver. De tafel is van hout overtrokken met goud. Ze liggen daar voor het aangezicht des Heeren. Die twaalf spreekt natuurlijk van Israël, van heerschappij en van het Koninkrijk. Maar het feit dat het in tweeën verdeeld is – twee rijen – spreekt net zo goed van de Ecclesia, van Jood en Heiden. Maar het spreekt ook van het dubbele deel dat de gemeente ontvangt als eerstgeborene, en natuurlijk ook van die twee aspecten van het Koninkrijk. In het volgende vers lezen we weer iets nieuws.
Wierook op de Broden: de Ononderbroken Hemelse Sabbat ↑ hoofdstukken
Op elke rij zult gij zuivere wierook leggen, welk het brood een gedenkoffer zou zijn, een vuuroffer de HEERE. Er werd dus wierook op dat brood gelegd. Nou, praktisch gezien lijkt mij dat niet handig, want er komt toch wel wat van de smaak van die wierook in het brood. En dan zouden wij zeggen: het is ook al ongezuurd brood. Dat heb ik nog niet eens gezegd, maar dat brood was natuurlijk ongezuurd, zoals op al het brood wat de HEERE ten offer werd gebracht in de Schrift – op één uitzondering na. Nee, daar ga ik nu niet op in.
Op dat brood werd dus wierook gelegd. Over wierook ga ik de volgende keren natuurlijk wat dieper in als we het over het reukofferaltaar hebben, maar wierook spreekt in ieder geval van priesterschap. Daar kom ik later nog wel op terug. Maar we vinden op deze tafel dus wijn – weliswaar verborgen in die kroezen – brood en wierook. Het zijn allemaal uitbeeldingen van priesterschap. Melchizedek heb ik ook al aangehaald. Die wierook heeft ook wat met gebed te maken. Hij zit aan Gods rechterhand en bidt daar voor ons; Hij pleit voor ons. Daarover natuurlijk meer bij dat reukofferaltaar.
In vers 8 staat: 'Op elke Sabbatdag gedurig zal men dat voor het aangezicht des HEEREN toerichten, vanwege de kinderen Israëls tot een eeuwig verbond.' Op Sabbat is er dus brood. Op Sabbat voedt Hij ons met Zijn Woord. Is dat één dag per week? Nee, Paulus zegt in Romeinen 14 dat de één de ene dag boven de andere acht. Ik zeg dat niet letterlijk, maar daar komt het wel op neer: de één acht de ene dag boven de andere, namelijk de Sabbat boven de andere dagen, en de ander acht alle dagen. De Statenvertalers hebben daar 'alle dagen gelijk' aan toegevoegd. Nee, de één acht de ene dag boven de andere, maar de ander acht álle dagen. Niet gelijk, maar hij acht álle dagen Sabbat. Dat zou er eigenlijk ingevoegd moeten worden in de Statenvertaling. Voor ons is het alle dagen Sabbat, want 'Heden, indien gij Zijn stem hoort', zegt Hebreeën, 'ga dan die rust maar binnen.' Dus wij zijn die rust ingegaan; voor ons is het dus elke dag Sabbat.
Overigens is de grote Sabbat in de Schrift de Grote Verzoendag. Dat was de dag waarop de hogepriester het heiligdom, het Heilige der Heiligen binnenging en daar verzoening deed – eigenlijk beschutting of bedekking van alle zonden van het volk. Die Hogepriester is nu in de hemel. Onze Hogepriester is dat ware heiligdom binnengegaan en Hij doet inderdaad beschutting, bedekking, verzoening – hoe je het ook wilt zeggen – voor onze zonden. En wij mogen achter Hem dat heiligdom binnenlopen. Voor ons... straks zal de Heere uit dat heiligdom terugkomen, zodra Hij Zijn voeten zet op de Olijfberg. Dan zal Hij Israël gaan zegenen en de volkeren. Maar nu is Hij in het heiligdom. De Hebreeënbrief roept ons op om Hem achterna te gaan, om de Voorloper achterna te lopen, dat heiligdom binnen. Voor ons is het nu Grote Verzoendag. Voor ons is het nu Sabbat, al tweeduizend jaar lang. Die Sabbat. Dus wij leven elke dag in de Sabbat of op de Sabbat.
Straks voor Israël... daar heb ik overigens een sheet van gemaakt, omdat ik dat toch eens een soort van schematisch wilde weergeven. We hebben het gehad over die tafel, we hebben het nog steeds over de tafel en de toonbroden die een uitbeelding zijn van het Koninkrijk van Christus. We hebben het hier ook over dat Koninkrijk der hemelen gehad, het Koninkrijk van de hemel. Toen de Heere Jezus kwam, predikte Hij de komst van het Koninkrijk, maar Hij werd gedood door Zijn volk en Hij verdween. Hij stond op en voer in een wolk op naar de hemel. Sindsdien hebben ze Hem niet meer teruggezien en is Hij Koning, maar wel verborgen. Hij is dus weliswaar Koning, maar Hij is toch verborgen. Dus dat Koninkrijk wat openbaar zou worden, werd niet openbaar; het werd verborgen.
Wij weten vanuit de Hebreeënbrief dat onze Koning een Hogepriester is die verborgen is achter het voorhangsel in dat heiligdom. Hij doet daar verzoening, bedekking en beschutting voor onze zonden, zoals die hogepriester dat op de Grote Verzoendag deed. Maar Hij is daar nu in de hemel en wij zijn daar met Hem. Zoals Paulus dat zegt in Efeze: wij zijn met Christus gezet in de hemel. Dus wij delen in de positie van de Hogepriester. Het is allemaal verborgen, dat ziet men niet. En Israël staat nog steeds buiten te wachten tot die Hogepriester naar buiten komt. Maar die Hogepriester zal naar buiten komen. Hij zal inderdaad, zoals Zacharia 14 zegt, Zijn voeten zetten op de Olijfberg. Dan zal die Hogepriester uit het heiligdom naar buiten komen, zoals onder het Oude Verbond de hogepriester ook dat heiligdom uitkwam en het volk zegende en nog een aantal rituelen uitvoerde.
Maar dan... kijk, voor ons is het nu al Sabbat. Maar dat is verborgen; wij leven in die Grote Verzoendag. Maar dan zal voor het volk Israël het geopenbaarde Koninkrijk aanbreken. En dat wordt in de Schrift de Dag des HEEREN genoemd, onder andere. Maar ook gewoon Sabbat. Dan zal voor hen de rust aanbreken, de Sabbat. De zevende dag van duizend jaar, want de Heere rekent in dagen van duizend jaar. Dan zal de zevende dag van duizend jaar aanbreken en dan zullen zij ook die rust ingaan. Nou ja, op Sabbat zal het dus brood zijn voor Israël. Maar wij eten nu al van dat brood. Want wij lopen gewoon hier rond en daar is dat brood te krijgen, daar is het licht van de kandelaar en daar is die zoete geur. Ja, maar straks zal dus ook Israël van dat brood eten. Maar wij nu al; wij zijn in dat alles eerstelingen en zeer bevoorrechten, mag ik wel zeggen.
Aäron en Zijn Zonen: Mede-erfgenamen in de Opperzaal ↑ hoofdstukken
Dan staat er in vers 9: "Het zal voor Aäron en zijn zonen zijn, die dat in de heilige plaats zullen eten; want het is voor hem een heiligheid der heiligheden uit de vuuroffers des HEEREN, een eeuwige inzetting," enzovoorts. Aäron en zijn zonen zouden van dat brood eten, staat daar. Maar Aäron is een type van Christus; ook dat vinden we in de brief aan de Hebreeën. Christus is — om dat woord dan maar te gebruiken, want dat wordt in de Hebreeën-brief veel gebruikt — een ‘betere’ versie van Aäron. Want in tegenstelling tot Aäron is Christus Hogepriester naar de kracht van een onvergankelijk leven, ofwel een onvergankelijk priesterschap. Aäron is de hogepriester van het Oude Verbond en hij is een type van Christus.
Maar wie zijn die zonen van Aäron? Wie zijn die zonen van Christus die van dat brood mogen eten? Dat vinden we hier dus al in de typen terug: Aäron en zijn zonen, die zullen dat in de heilige plaats — daar kom ik zo op terug — die zullen dat eten. Maar wij zijn zonen van Christus. Een zoon is een erfgenaam of een mede-erfgenaam. Wij delen in Zijn positie, dat zei ik net al, en wij delen ook in die zegening. Wij eten van dat brood wat Hij ons geeft. Als Aäron en zijn zonen zullen wij ook straks aangesteld worden tot zonen. Wij groeien nu al op tot zoonschap, maar straks zal het openbaar worden; dan zullen we werkelijk als zoon aangesteld worden en dat zal voor iedereen zichtbaar zijn. Dan zullen we met Hem regeren in heerlijkheid.
"Het zal voor Aäron en zijn zonen zijn" — dat is ook mooi — "die dat in de heilige plaats zullen eten." Die heilige plaats is, als je het mij vraagt, gewoon een uitbeelding van de hemelse gewesten, van de hemel of de hemelse positie die wij nu al hebben met Hem. Ja, daar eten wij dat.
Een ander beeld daarvan zou de opperzaal zijn. Daar werd ook brood gegeten, brood en wijn, door de Heer met Zijn discipelen. Ja, daar zijn wij. Ik bedoel: daar zitten we nu ook, in deze ruimte. Dit is ook een opperzaal. Het is jammer dat het niet op de derde verdieping is, maar voor de tweede verdieping doen we het ook al. Het is een blijvende opperzaal hier. Op een later tijdstip zouden we misschien wijn kunnen schenken, maar op dit tijdstip... daar heb jij geen moeite mee trouwens. Nee, dat weet ik.
Ja, er staat dan nog: "Het is een heiligheid der heiligheden." Het is allerheiligst. Wij zijn als Ecclesia, als gemeente, apart gezet. Wij zijn allerheiligst, wij zijn de eerstelingen.
Goed, ik ga nog even naar Exodus 40.
De Tafel in het Noorden: een Uitbeelding van Verhoging ↑ hoofdstukken
Daar stond nog wat dat we weliswaar eerder gelezen hebben, maar nog niet besproken: vers 22 en 23. Hij zette ook de tafel in de tent der samenkomst aan de zijde des tabernakels tegen het noorden. Dat hadden we nog niet gezien: tegen het noorden, buiten de voorhang. Buiten het voorhangsel dus; niet binnen, want daar stond alleen de ark, maar buiten het voorhangsel en het Heilige der Heiligen. Hij schikte erop het brood in orde voor het aangezicht des Heeren, gelijk als Yahweh de Heer aan Mozes geboden had.
We hadden het over de tafel die een uitbeelding is van het Koninkrijk, en ook over het noorden. Die tafel was geplaatst in het noorden. Ik zei al: als je de tabernakel binnenkomt, ga je rechtsaf, want rechts is een uitbeelding van verhoging. "Zit aan Mijn rechterhand," zegt de Heer tot die Hogepriester naar de ordening van Melchizedek, namelijk Christus. Zit aan Mijn rechterhand. En links, wat we links laten liggen, dat is een beeld van vernedering. Daar hebben we het de volgende keer ook nog over bij die kandelaar. Rechts is een beeld van verhoging en dat is in de tabernakel dan ook in het noorden.
Nou, het noorden spreekt ook van verhoging in de Schrift. Als ik een kompasje zou tekenen op het bord — dat ga ik niet doen hoor — maar als ik dit zou tekenen, dan zou het noorden hier zijn. En dat is dus ook altijd omhoog. Op de kaart is het ook omhoog en het is ook een beeld van verhoging. We kennen aan de sterrenhemel ook de Noorderkroon. Als we het over een koninkrijk hebben: de kroon, de Noorderkroon en het Zuiderkruis. Dat Zuiderkruis spreekt van vernedering, de Noorderkroon van verhoging.
In het zuiden vinden we de woestijn, de Negev. Want Negev is in het Hebreeuws gewoon het woord voor zuid. We hadden het net over de "koperen zonde" in de pauze, maar ik heb daar al eens hardgelopen in de Negev-woestijn. Dat was wel pittig. En dat zuiden spreekt dus van vernedering; het noorden van verhoging.
Ik heb een drietal schriftplaatsen die ik niet ga opzoeken, maar die noem ik even voor degenen die dat thuis eens na willen zoeken: Psalm 48 vers 3 en twee schriftplaatsen uit Jesaja, namelijk Jesaja 14 vers 13 en Jesaja 41 vers 25. Psalm 48:3, Jesaja 14:13 en Jesaja 41:25. Uit die verzen wordt in ieder geval duidelijk dat het noorden ook spreekt van verhoging. Maar er staan ook zoveel andere dingen in die verzen dat het misschien niet zo handig is om ze nu op te zoeken, want dan komen we in hele andere details terecht. Nu wil ik nog naar...
David en de Toonbroden: de Gezalfde Koning en de Priester ↑ hoofdstukken
Eén schriftgedeelte in 1 Samuël heb ik al even benoemd. Het gaat over David en de toonbroden in 1 Samuël 21. Dat is een geschiedenis waar in de evangeliën maar liefst drie keer aan wordt gerefereerd, zowel in Matthéüs, Markus als Lukas. Die geschiedenis kennen jullie waarschijnlijk wel: wanneer de Heer met Zijn discipelen door de velden loopt en de discipelen daar wat aren plukken om ervan te eten. Hij krijgt daarop commentaar van de schriftgeleerden en farizeeën, want zij plukten die aren op de sabbat en dat was natuurlijk niet goed in hun ogen. De Heer haalt dan deze geschiedenis aan en zegt: "Weten jullie dan niet dat David ook van de toonbroden at, terwijl hij helemaal geen priester was?" Hij voegt eraan toe dat de priesters de wetten van de sabbat overtraden door dienst te doen in de tempel en in de tabernakel op de sabbat.
In 1 Samuël 21 gaat het dus over David in de periode waarin hij door Saul vervolgd werd. We lezen vijf hoofdstukken eerder over David die tot koning was gezalfd; in principe was hij dus al koning, maar dat was nog niet openbaar. Dat spreekt natuurlijk van de Zoon van David, die weliswaar gezalfd is tot Koning — gezalfd met de Geest — en is opgewekt uit de doden. Hij is Koning, maar Hij is dat nu nog verborgen. In de hoofdstukken vanaf hoofdstuk 16 zie je dat David wordt vervolgd door Saul en op de vlucht is. Het spreekt in ieder geval van de verborgen Koning en van het verborgen Koninkrijk. Er zijn een aantal mannen die David volgen en hem erkennen als hun koning. Dat zijn de vierhonderd man die we vinden in de spelonk van Adullam, maar daar kom ik straks nog wel even op terug.
Dit is een prachtig beeld van Hem die de Zoon van David is en al als Koning is gezalfd, en van ons, die Hem nu al mogen zien als Koning en Hem mogen herkennen. Later, aan het einde van 2 Samuël — volgens mij is dat in het voorlaatste hoofdstuk — lees je dat die mannen die bij David in de spelonk waren en in zijn vernedering deelden, later allemaal aangesteld zijn op hoge posities binnen het koninkrijk van David. Dat is natuurlijk een uitbeelding van ons, die nu al delen in Zijn vernedering, maar straks aangesteld zullen worden als ekklesia in Zijn koninkrijk.
In 1 Samuël 21 vers 1 krijgen we wat context. Daar komt David te Nob. De naam David betekent overigens 'geliefde'. Denk aan het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde, of de woorden van God: "Gij zijt Mijn geliefde Zoon, in Wie Ik Mijn welbehagen heb." Daar is David natuurlijk een type van. Hij kwam te Nob, en Nob betekent zoiets als 'hoge plaats'. Dat spreekt ook weer van verhoging, net als de tafel van de toonbroden eigenlijk. Hij kwam daar tot de priester Achimelech. Weten jullie wat die naam betekent? 'Mijn broer is koning'. Als we alleen deze zin hebben, wie is dan die broer? David. Je zou kunnen zeggen dat David de broer is van Achimelech, want Achimelechs broer is koning, en we weten dat David koning is. Hier worden priesterschap en koningschap dus bij elkaar gebracht: David de koning en de priester Achimelech komen hier bij elkaar.
Waar vinden we dat nog meer? Wij noemen Hem al Melchizedek: Priester en Koning. Maar ik ken nog een voorbeeld dat koning- en priesterschap uitbeeldt, en dat is wat dichter bij huis als we het over de tabernakel hebben: Mozes en Aäron. Aäron was de priester en hij was ook de mond van Mozes. Mozes vond dat hij lastig praatte en dacht dat hij het niet in zijn eentje zou redden toen God hem eropuit stuurde. God zei toen: "Dan stuur Ik iemand met je mee, je broer Aäron, die kan dan voor je praten." Nu weet ik wel dat je nergens in de Bijbel leest dat Mozes letterlijk koning wordt genoemd, maar je leest wel dat hij aangesteld was over heel Gods huis, bijvoorbeeld in Hebreeën. Hij fungeerde dus wel degelijk als koning. Hij was weliswaar koning, maar dan een beetje verborgen, en dat past goed bij dat priesterschap. Dat zie je dus bij Mozes en Aäron, en hier zie je dat Achimelech en David samenkomen.
Achimelech kwam David bevende tegemoet. Dat samenkomen van priesterschap en koningschap gaat blijkbaar niet zonder slag of stoot. Natuurlijk waren er praktische redenen waarom Achimelech David bevende tegemoet kwam; hij wist dat David de schoonzoon van de koning was en vroeg zich af wat hij daar in zijn eentje deed. "Waarom zijt gij alleen en is er geen man met u?" vroeg hij. Er moest wel iets aan de hand zijn. Maar als je kijkt naar de typologie, dan is het veelzeggend dat Achimelech hem bevende tegemoet komt. Dat priesterschap en koningschap is namelijk nogal moeilijk samen te brengen. Onder het Oude Verbond waren de koningen immers uit Juda en de priesters uit Levi. Volgens de wet kon koningschap en priesterschap eigenlijk helemaal niet samengaan in één persoon, en daarom verloopt die ontmoeting hier ook wat moeizaam.
David zegt dan tot de priester Achimelech: "De koning heeft mij een zaak bevolen." Ik ga hierbij overigens helemaal voorbij aan de ethiek, want David is hier natuurlijk keihard aan het liegen. Maar dat doet er voor de typologie niet toe. Volgens mij gaat deze geschiedenis er niet om of David hier wel of niet de waarheid spreekt, maar om wat het ons zegt over de Heer Jezus Christus. Als ik de Bijbel alleen zou moeten lezen om overal een moreel voorbeeld uit te halen, dan zou ik met dit gedeelte slecht uit de voeten kunnen, of ik zou het moeten gebruiken om mijn eigen leugens goed te praten. Er staan best wat lastige geschiedenissen in de Schrift als je ze puur ethisch bekijkt, maar ik wil het hier dus puur hebben over de geestelijke, de hogere betekenis ervan.
"zulk Een": de Verborgen Verlosser en het Geheim Buiten Israël Om ↑ hoofdstukken
David zei tot de priester Achimelech: "De koning heeft mij een zaak bevolen en zei tot mij: Laat niemand iets van de zaak weten waaronder ik u gezonden heb." Ja, dat is dus een verborgen kwestie waar het hier over gaat. "Laat niemand iets van de zaak weten." Het is geheim. Wij kennen dat als het geheimenis, wat Paulus bekend mocht maken; in de Statenvertaling wordt het de verborgenheid genoemd. En het spreekt van verborgenheden, het spreekt over onze tijd en over onze zegeningen. "De koning heeft mij een zaak bevolen en zei tot mij: Laat niemand iets van de zaak weten." In de tijd van de verwerping van David is dus alles geheim en verborgen. In de tijd van de verwerping van de Zoon van David is alles eveneens geheim en verborgen. Zie je zo weinig van wat God tot stand brengt? Dan zit het wel goed, want het is namelijk verborgen.
"Laat niemand iets van de zaak weten onder welke ik u gezonden heb en die ik u geboden heb. De jongelingen nu heb ik de plaats van 'zulk een' te kennen gegeven." Ja, jongelingen... Wat zijn jongelingen? Dat zijn eerstelingen, zou je kunnen zeggen. Dat zijn zij die nieuw leven hebben ontvangen; ze zijn nog jong, fris en nieuw. Het zijn degenen die nieuw leven hebben ontvangen en die delen in Davids positie. Dat is ook een uitbeelding van Christus en de gemeente. "De jongelingen nu heb ik de plaats van zulk een te kennen gegeven." Die "zulk een" is in ieder geval verborgen, want zijn naam wordt niet genoemd. Maar we komen hem nog een paar keer tegen in de Schrift. Ik moet hierbij een beroep doen op uw kennis van de Bijbelse geschiedenis, maar in het boekje Ruth komt hij bijvoorbeeld ook voor. Daar is het Boaz die Ruth wil lossen. Boaz is daar een beeld van God en Ruth is een beeld van Israël. Boaz zal Ruth verlossen. "Maar," zegt Boaz, "er is nog een ander die naderbij staat en die hogere rechten heeft om te lossen." Dat moet dan familie van hem geweest zijn, waarschijnlijk zijn broer.
Die Boaz heeft dus een broer, en die heet "Zulk-een". Hij gaat dan tot die "Zulk-een" en vraagt: "Joh, wil jij Ruth lossen?" "Nee," zegt die persoon dan, "anders verderf ik mijn eigen erfdeel." Deze "zulk-een" had dus al een erfdeel, maar er wordt helemaal niet gezegd wat dat is. Het is allemaal verborgen, en ook die "zulk-een" zelf is verborgen. Ik geloof dat dit een uitbeelding is van de verborgen Christus, die al een erfdeel heeft, namelijk de gemeente, de Ecclesia. Daarom zal Hij op dat moment Israël niet lossen. Later in de toekomst zal inderdaad de Boaz — wat betekent: "In hem is kracht" — Israël lossen en verlossen. Maar die broer deed dat niet, want hij had al een ander erfdeel.
In het Nieuwe Testament komen we hem ook tegen. Overigens staat er in 1 Samuël 21 vers 2 in de interlineair: "Ik maak bekend de plaats van zus en zo." Dat is in het Hebreeuws *Ploni Almoni*. Daar heeft u vast wel eens van gehoord, of u zult er nog van horen, maar daar gaat het hier over. Deze term komt een keer of drie voor in het Oude Testament, maar de bekendste vermelding is in Ruth. In het Nieuwe Testament, in Mattheüs 26, komt ook weer een "zulk-een" voor. Ik zoek die even op, omdat we het er al eens tussen neus en lippen door over gehad hebben. Daar vragen de discipelen in Mattheüs 26 vers 17 aan de Heer: "Waar wilt Gij dat wij U bereiden het Pascha te eten?" En Hij zei: "Gaat heen in de stad tot zulk een en zegt hem: De Meester zegt: Mijn tijd is nabij," enzovoort. We weten dat bij dat Pascha ook brood en wijn aanwezig waren. Maar dat werd gegeten — dat leren we dan weer uit Johannes — in een opperzaal. Ook dat is een uitbeelding van de hemel of de hemelse positie van de Ecclesia, van de gemeente. Dus die "zulk-een" is de beheerder van de opperzaal. Hij is degene bij wie dat verborgen erfdeel rust.
Hier in 1 Samuël is die "zulk-een" de plaats waar de jongelingen zich ophouden, waar de eerstelingen zich bevinden. Maar waar waren die jongelingen en die "zulk-een" precies? Ik moest er zelf ook even over nadenken. Die waren in Adullam, waar we over lezen in hoofdstuk 22. Dat is gelijk het daaropvolgende hoofdstuk. David komt hier in zijn eentje bij de priester, hij neemt de broden mee en gaat dan naar Adullam. Er zit nog een geschiedenis tussen die ik voor het gemak even oversla — het moment dat David bij de Filistijnse koning komt — maar in hoofdstuk 22 lezen we dat David vandaar wegging en ontkwam in de spelonk van Adullam. Wie waren er met hem in Adullam? Vers 2 zegt: "Tot hem vergaderde alle man die benauwd was, alle man die een schuldeiser had, alle man wiens ziel bitterlijk bedroefd was; en hij werd tot overste over hen, zodat zij bij hem waren, omtrent vierhonderd mannen."
Vierhonderd... Ik had het al over Hebreeuwse letters. De 400 is in het Hebreeuws de letter *Taf*. De betekenis van die letter is "het kruis". Die vierhonderd delen inderdaad in het kruis, in zijn vernedering, en zij bevinden zich in Adullam met "Zulk-een", namelijk met Christus, de verborgen Christus. En wat krijgen ze daar?
Vijf Broden uit Genade: de Overvloedige Voorziening op Sabbat ↑ hoofdstukken
Nou, dat gaan we lezen. "Wat is er onder uw hand?", zegt David in vers 3 van 1 Samuel 21. "Nu, wat is er onder uw hand?" Ook weer die hand, mooi. Wat is er onder uw hand? Geef mij — dat moet wel bij een hand — vijf broden, of wat er gevonden wordt. Vijf broden, waar kennen we dat van? De Heer gaf aan, deelde uit: vijf broden. Hij deelde uit vijf broden en het was voor iedereen genoeg. En wat was er nog over? Twee vissen, ja, die werden ook uitgedeeld. Maar nadat iedereen gegeten had en verzadigd was, waren er twaalf manden over inderdaad. Er zijn twaalf toonbroden; dat weten we uit Leviticus, maar daarom zei hij: doe mij nummer vijf. Daar had hij genoeg aan. Net zoals hij aan vijf steentjes ook al genoeg had met die reus uit Gath. Die slinger en dat vijfde steentje... hoe je ook telt, je komt altijd op die vijfde. Hij pakt het vijfde steentje.
Maar wat is er onder uw hand? Geef mij vijf broden. Die heeft hij uitgedeeld aan zijn mannen en dat was voor iedereen genoeg, dat weet ik zeker. Ook al waren ze met vierhonderd, want dat lezen we ook nog. Hij neemt toch maar vijf broden mee. "Wat is er onder uw hand? Geef mij vijf broden in mijn hand of wat er gevonden wordt." En de priester antwoordde David en zeide: "Er is geen gemeen..." Dat is in onze taal een wat ander woord geworden, heb ik het idee. Oké, "ongewijd brood", zegt de interlineair. Dus normaal, algemeen brood. Er is geen algemeen brood onder mijn hand, maar er is heilig brood. Ja, dat is heilig brood, namelijk dat toonbrood.
En dan zegt hij hierbij: "Wanneer zich de jongelingen slechts van de vrouwen onthouden hebben?" David nu antwoordde de priester en zei tot hem: "Ja trouwens, de vrouwen zijn ons onthouden geweest gisteren en eergisteren." De vrouw is in de Schrift vaak een uitbeelding van de schepping, van uiterlijke dingen, maar heel specifiek van Israël. Hoeren, onvruchtbare vrouwen in het algemeen, zijn een uitbeelding van Israël. Nou, David zegt hier: de vrouwen zijn ons onthouden geweest gisteren en eergisteren. Dat is ook echt wat er letterlijk staat. Gisteren en eergisteren, ja, dat zijn ook weer twee dagen. Dat spreekt dus over onze tijd van het verborgen koninkrijk van twee dagen van duizend jaar. Dat kom je vaak tegen hoor, in de Schrift. Dus David en zijn mannen hadden twee dagen van duizend jaar geen gemeenschap met Israël. Het gaat buiten Israël om, die verborgen zaak. Want er mocht niemand iets van weten; het is een verborgen zaak die buiten Israël om gaat. En dat duurt twee dagen. Twee dagen geen gemeenschap met Israël.
Ja, de rest van het vers is wat lastig. Nou ja, ik lees het gewoon even. Er staat, als ik alles meelees: "Toen ik uitging en de vaten der jongelingen zijn heilig. En dat is enigerwijze gemeen brood, temeer terwijl heden ander in de vaten zal geheiligd worden." Als ik het zo lees, heb ik echt een flauw idee wat dat betekent. Ja, en dat brood is ook maar ingevoegd door de Statenvertalers, dus de vraag is maar of het daarover gaat. Ik geef twee dingen mee; u mag dat thuis nog eens nazoeken als u dat wilt met de grondtekst erbij. Kijk, hier wordt vertaald met "vaten", en dan zou het om lichamen gaan. Het lichaam wordt vaak een vat genoemd in de Schrift. In de interlineair staat er zoiets als wapen of instrumenten. En dan zou het weer gaan over de wapens of die instrumenten van de man die ze de vrouwen onthouden hadden. Het gereedschap van de man, zeg maar. Waarvan men altijd zegt: goed gereedschap moet onder een afdak hangen. Volgens mij moet u nu al weten waar ik het over heb, toch? Maar ik ga nu niet heel dat vers uitpluizen, want het gaat me alleen even om de algemene lijn in de typologie. En we waren juist zo serieus bezig en dat wil ik graag zo houden. Want we zijn ook ongeveer wel door onze tijd heen, zie ik, dus daar maak ik me mooi vanaf.
Toen gaf de priester hem dat heilige brood, omdat er geen brood was dan de toonbroden die van voor het aangezicht des Heeren weggenomen waren, opdat men een warm brood legde ten dage als dat weggenomen werd. Dus David krijgt dat brood en dat is op de dag dat het weggenomen werd. Op welke dag was dat dus? Op Sabbat. David ontvangt die broden op de Sabbat, inderdaad. David is koning, maar hij gedraagt zich als een priester, want hij gaat hier brood eten dat alleen de priesters mochten eten, op Sabbat. Hij deed dat op de Sabbat. Hij was koning, weliswaar verborgen, maar hij gedraagt zich als een priester en eet die toonbroden. En hij deelt ze ook uit aan zijn mannen; ook een priesterlijke taak. Zoals de Heer ons voorziet van voedsel, van leven en overvloed. Hij is natuurlijk een schitterend type van Christus die ons ook voedt met Zijn brood, dat ware Brood des levens.
Ja, en Hij geeft dat in overvloed. Uit vijf broden namelijk, uit genade, en dan is er altijd voor iedereen genoeg, meer dan genoeg zelfs, en dan is er nog over. Nou, over die tafel en die toonbroden valt nog wel meer te zeggen, maar voor deze keer laten we het erbij. Wellicht nog eens in de toekomst, want als je over die dingen nadenkt, kom je er steeds meer tegen. In de pauze noemde ik al even hoe die tafel met die toonbroden vervoerd werd. Het zijn allemaal schitterende plaatjes, ook en vooral omdat het wijst op wie Hij is, wie Christus nu is. En ook voor ons, en dat het spreekt van ons in onze tijd. De volgende keer gaan we verder met de kandelaar.