de brief aan de Galaten (8) – Galaten 4:21-5:1

In het tweede deel van Galaten 4 geeft Paulus onderwijs in typologie. De Galaten die onder de wet wilden leven, luisterden niet echt naar de wet, stelt hij en Paulus verwijt hen dat. Ze hadden kunnen weten dat tegenwoordige waarheid al werd onderwezen in de beelden van de Torah. Paulus wijst hen op de geschiedenis van Abraham. De Galaten en de Judaïsten die hen onderwezen, claimden zonen van Abraham te zijn, maar Abraham had twee zonen. De vraag is: welke zoon zijn wij en wie is onze moeder?

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: In deze studie wordt de geschiedenis van Abraham, Hagar en Sara door Paulus als een allegorie uitgelegd. Hagar representeert de wet en de berg Sinaï, wat leidt tot slavernij, terwijl Sara staat voor het nieuwe verbond, het hemelse Jeruzalem en de vrijheid. Gelovigen uit de natiën worden vergeleken met Izak: zij zijn kinderen van de belofte en niet van het vlees. De boodschap is een oproep om stand te houden in de genade en zich niet opnieuw een juk van religieuze slavernij te laten opleggen.

Besproken Schriftgedeelten: Galaten 4:21, Galaten 1, Galaten 4, Genesis 16, Galaten 3, Galaten 3:29, Romeinen 4, Genesis 15, Galaten 4:22, Johannes 8, Galaten 1:17, Galaten 4:25, Mattheüs 26:26, Galaten 6:16, Romeinen 9, 1 Koningen, Romeinen 9:6, Jesaja 54, Jesaja 53, Romeinen 5, Romeinen 5:18, Romeinen 5:19, Kolossenzen 1, Genesis 21:9, Galaten 3:16, Romeinen 8, Efeze 6, Galaten 5:2

“Die twee — wet en genade, vlees en geest — verdragen elkaar niet.”

Inleiding: het Evangelie van de Genade Versus de Wet ↑ hoofdstukken

We gaan gewoon weer verder met de Galatenbrief, de achtste studie zoals jullie zien. Ik houd het er al bij. Wij zijn gebleven bij Galaten 4 vers 21. Wat ik normaal gesproken doe, is even de verzen van de vorige keer lezen. Dat is of een laatkomer of het is Jans. Nee, laat komen, laat bloeien. Het is voorbij. De baas tot de taak.

Wat ik normaal gesproken doe, is de verzen van de vorige keer even doornemen, maar daar wijk ik dit keer vanaf. En daar heb ik een reden voor. Ik weet niet of het een goede reden is, maar in het gedeelte waar we nu in komen, gaat Paulus een vraag stellen die niet alleen betrekking heeft op de laatste verzen die we gelezen hebben, maar eigenlijk op al het voorgaande.

Jullie zijn hier allemaal niet voor het eerst en we hebben elke keer als we de Galatenbrief bespreken gezien – en ik heb het ook vaak gezegd – waar die Galatenbrief over gaat. Paulus was daar geweest in die streek van Galatië en hij had daar het evangelie verkondigd. Die Galaten hadden die boodschap aanvaard: er is één God en Hij heeft Zijn Zoon gegeven. Wij worden door het geloof, door het geloof van Christus, gerechtvaardigd en niet uit de werken van de wet.

Nadat Paulus daar weggegaan was, waren er andere predikers gekomen. Judaïsten noemt Paulus hen. Hun boodschap kwam er ongeveer op neer dat die mensen nu wel geloofden en uit het geloof gered waren, maar dat ze, om nu verder te komen, zichzelf wel onder de wet van Mozes moesten stellen. Ze moesten de rituelen en de feestdagen van de wet onderhouden om compleet te worden; ja, ze moesten die dingen wel gaan doen.

Paulus is furieus. Hij verbaast en verwondert zich. In hoofdstuk 1 zegt hij dat die Galaten zijn afgeweken van de boodschap die hij hen verteld had. Paulus noemt ze dwaas. Hij verwondert zich en gaat in hoofdstuk 1 in op zijn bediening: hoe hij als apostel door God Zelf, door Christus Zelf vanuit de hemel is geroepen. Het was een roeping buiten de twaalf om, dus ook buiten de wet om.

In hoofdstuk 4 zei hij ook: "Jullie onderhouden nu weer dagen, maanden, tijden en jaren." Jullie stellen je weer onder de wet en zelfs de besnijdenis was daar weer geïntroduceerd. Paulus gaat daar hard tegenin. Hij zegt: "Jullie waren ooit gelukkig, maar waar is nu jullie geluk gebleven?"

Dan vervolgt hij in vers 21. Paulus gaat zijn lezers bevragen: "Zeg mij, jullie die onder de wet willen zijn, luisteren jullie niet naar de wet?" Kijk, de judaïsten predikten daar de boodschap dat de Galaten-gelovigen uit de heidenen en uit de natiën zich onder de wet zouden moeten stellen om verder te komen, om rechtvaardig te leven of om completer te worden. Paulus zegt: "Zeg mij, jullie die onder de wet willen zijn, luisteren jullie niet naar de wet?" De wet werd daar wel gepredikt, maar toch zegt Paulus dat ze niet echt naar de wet luisteren. Jullie horen wel de wet, maar jullie luisteren niet echt naar wat de wet nu werkelijk zegt. Zij stelden zich dus onder de wet, maar zij begrepen blijkbaar niet waar de wet werkelijk van spreekt. Ze hoorden het wel, maar ze luisterden niet, zegt Paulus.

Wat Paulus hier gaat doen, is een geschiedenis uit de wet, uit het Oude Testament, uit de Torah of Tenach aanhalen. Hij gaat een geschiedenis uit Genesis aanhalen en hij gaat daar de werkelijke, namelijk de diepere, geestelijke betekenis van uitleggen.

De Geschiedenis van Abraham, Hagar en Sara ↑ hoofdstukken

Zeg mij, jullie die onder de wet willen zijn, luisteren jullie niet naar de wet? Want er staat geschreven – zo gaat Paulus dat voorbeeld aanhalen – dat Abraham twee zonen had, één uit het dienstmeisje en één uit de vrije vrouw. Hoe zat dat ook alweer? Laten we even naar Genesis gaan. Abraham gaat hier spreken over Abraham die twee zonen had. Niet één, maar twee; daar gaat het om. Eentje was uit het dienstmeisje, uit de slavin, en de andere uit de vrije vrouw.

Die geschiedenis vinden we in Genesis. Ik denk dat jullie die allemaal wel kennen, wellicht in overvloed, maar laten we toch die woorden even opzoeken. Genesis 16 is dat; daar gaat het over Abram en over Sarai. Maar Sarai, de vrouw van Abram, had hem geen kinderen geschonken. Ze waren inmiddels op leeftijd, oud. En Sarai was onvruchtbaar gebleken, maar God had beloofd dat Abraham een zoon zou ontvangen. Er staat in Genesis 16: "Sarai, de vrouw van Abram, had hem geen kinderen geschonken. Nu had zij een Egyptische slavin van wie de naam Hagar was." Daarom zei Sarai tegen Abram: "Zie toch, de HEERE heeft mijn baarmoeder gesloten, zodat ik geen kinderen kan krijgen. Kom toch bij mijn slavin, misschien zal ik uit haar nageslacht krijgen." Volgens mij staat hier zoiets als 'gebouwd worden', maar dat is natuurlijk het idee: "Misschien zal ik uit haar nageslacht krijgen."

En Abram luisterde naar de stem van Sarai. Dat is dan de trieste mededeling. Het is meestal goed hoor om naar je vrouw te luisteren, maar in dit geval... God had een belofte gedaan aan Abram en aan Sarai. Wat hier gebeurt, is dat de mens zelf gaat redeneren: "Ja, God heeft het nou wel beloofd, maar zou Hij dan misschien bedoeld hebben dat...? Moeten wij misschien zelf iets doen om die belofte een handje te helpen, om die belofte te vervullen?" Heel menselijk, ja, dat is juist het probleem. Want Paulus noemt het ook – daar komen we straks nog wel op – dat hij uit de slavin naar het vlees geboren is en de ander uit de vrije. Maar dit is dus het vlees: de mens die aan het werk gaat. Dat is heel menselijk en ik zou bijna zeggen enigszins begrijpelijk ook, maar het is niet uit geloof. Het is niet de belofte. Het is vlees.

En dit heeft een partij ellende veroorzaakt! Dat lees je ook in Genesis, maar ik zou dat ook nog veel breder kunnen trekken. Want als je kijkt naar de twist in het Midden-Oosten: in feite is dat gewoon een broedertwist. Die leeft nog steeds voort tussen de Ismaëlieten en het zaad van Abram.

Abram luisterde naar de stem van Sarai. Toen nam Sarai, de vrouw van Abram, Hagar de Egyptische. Zij had een Egyptische slavin, en Sarai nam Hagar de Egyptische. Maar Egypte – als we de verdere geschiedenis van Israël kennen – doet al denken aan slavernij. En hier is de slavin ook een Egyptische. Later ging Israël in slavernij in Egypte. Toen nam Sarai de vrouw van Abram, Hagar de Egyptische, haar slavin – er staat ook nog bij: nadat Abram tien jaar in het land Kanaän gewoond had. Dan denk ik aan de tien geboden van de wet; daar zal het ongetwijfeld ook iets mee te maken hebben.

En zij gaf haar aan Abram, haar man, als vrouw voor hem. Israël ging later ook die wet 'werken': "Al wat JHWH gesproken heeft, dat zullen wij doen," zei dat volk toen ze de wet kregen. Dat zullen Abram en Sarai hier ook gedacht hebben: "Al wat JHWH gesproken heeft, zullen wij nu gaan doen." En ja, toen ging het mis natuurlijk. 'Mis', tussen aanhalingstekens. En zij gaf haar aan Abram als vrouw voor hem. Hij kwam bij Hagar en zij werd zwanger.

Ja, en dan sla ik een paar verzen over. De zwangerschap slaan we even over. Dat zouden we meer willen doen, denk ik, maar dat doe je gewoon met één klik op de knop. Nou, het moet wel even lukken, want zo makkelijk is het. Ja, nou... ik weet niet of ik het mag zeggen, maar een zwangere vrouw is ook niet alles. Wat zegt u? Een zwangere vrouw is ook niet alles? Maar dat knippen we eruit.

En Hagar baarde een zoon bij Abram, en Abram gaf zijn zoon die Hagar gebaard had de naam Ismaël. Tot zover even; dat is dan de geschiedenis van Abram, Sarai en Hagar, waaruit dus Ismaël geboren werd. Maar daarover later nog meer, want daar komen we vanzelf op. Want er staat geschreven dat Abraham twee zonen had: één uit het dienstmeisje, één uit de slavin, en één uit de vrije. Ja... uit Ketura? Maar dat was pas laat. Dan vraag je me wat; zoek me op in de pauze!

Maar hier gaat het over die twee zonen en inderdaad, er kwamen er later nog een paar bij; dat is ook niet voor niks. Maar je moet je bedenken dat onder die Galaten de besnijdenis gepredikt werd. Daar werd gepredikt: "Ja, wij zijn zonen van Abraham en jullie zijn ook zaad van Abraham, dus wij zouden ons laten besnijden net als Abraham." Paulus had in Galaten 3 ook uiteengezet dat in de eerste plaats Christus het zaad van Abraham was, maar in Galaten 3 vers 29 zegt hij ook: "Indien wij van Christus zijn, dan zijn wij ook zaad van Abraham."

Nou, Paulus zegt: "Er staat geschreven..." Die Galaten en ook die Judeïsten gingen erop prat dat zij kinderen van Abraham waren, maar Paulus zegt hier: "Het staat geschreven dat Abraham twee zonen had." En de vraag is: welke zoon ben jij? Of anders gezegd: wie is je moeder? Dat is de uiteindelijke vraag hier. Is jouw moeder de slavin, het dienstmeisje, of is jouw moeder de vrije? Leef je uit het vlees, uit de werken, of leef je uit de belofte? Overigens, even een zijlijntje.

Zijlijn Naar Romeinen 4: Rechtvaardiging Vóór de Besnijdenis ↑ hoofdstukken

Toen ik dat voorbereidde, zat ik even in Romeinen 4. Ik heb dat hoofdstuk eerder aangehaald, omdat in Romeinen 4 Abram ook door Paulus als voorbeeld wordt aangehaald. Romeinen 4 moet je echt naast de Galatenbrief leggen, want dat vult elkaar op een geweldige manier aan. Maar weten jullie waarom Abram besneden werd? De wet van Mozes was er nog niet, dus Abraham... maar Abraham werd besneden. Ja, zo zou je het kunnen zeggen. Kijk, die wet van Mozes, de instelling dat het volk zich zou besnijden, die was daar nog niet. Die wet kwam pas 430 jaar later, zo lezen we ook in Galaten. En toch werd Abraham besneden. Paulus legt dat uit in Romeinen 4 en daar licht hij dat toe. Dat is ook typerend; dat moet je weten als Paulus Abram als voorbeeld aanhaalt.

We beginnen even bij het tweede zinsdeel: aan Abraham wordt het geloof tot rechtvaardigheid gerekend. Nou, dat hebben we gezien; ik heb dat ook al eerder aangehaald in Genesis 15. God zegt tegen Abram: "Loop eens naar buiten, kijk omhoog en tel de sterren als je ze kunt tellen." En dan zegt God: "Zo zal jouw zaad zijn. Zo talrijk zal jouw nageslacht zijn." En dan staat er: Abram geloofde God — nee, niet Abraham, Abram toen nog — geloofde God en het werd hem gerekend tot gerechtigheid. Nu zegt Paulus in Romeinen 4: aan Abram wordt het geloof tot rechtvaardigheid gerekend. Hoe wordt het hem dan toegerekend? Was hij in de staat van de besnijdenis? Letterlijk: was hij in de besnijdenis of in de voorhuid? Had hij zijn voorhuid nog? Heel plastisch gezegd: of was hij al besneden?

Nou, zegt Paulus, hoe werd hem die rechtvaardigheid dan toegerekend? Was dat in de besnijdenis of in de voorhuid? Nou, niet in de besnijdenis, want hij was nog niet besneden. Dus niet in de staat van de besnijdenis, maar in de voorhuid. Abraham was nog onbesneden en Abraham had zijn voorhuid nog. En toen werd het hem toegerekend tot gerechtigheid. Paulus zegt in het volgende vers waarom hij dan de besnijdenis kreeg: hij nam het teken van de besnijdenis in ontvangst. Dus die besnijdenis is een teken; het beeldt iets uit, het betekent iets. Namelijk dat het vlees weggenomen wordt en dat er iets nieuws zichtbaar wordt. Hij nam het teken van de besnijdenis in ontvangst, een zegel, een bezegeling of een bevestiging zou je kunnen zeggen, van de rechtvaardigheid van het geloof in de voorhuid.

Paulus zegt dus: Abram werd gerechtvaardigd door geloof in de voorhuid. Terwijl hij de voorhuid nog had, werd hij besneden om dat te bezegelen, om te bevestigen dat hij gerechtvaardigd werd door geloof terwijl hij nog in de voorhuid was. De besnijdenis is daar een bezegeling of een bevestiging van. Abram werd dus niet gerechtvaardigd — als we dat al zouden denken — doordat of omdat hij besneden werd. Nee, die besnijdenis van Abraham bevestigde dat; het is daar een zegel of een bezegeling van. Andersom dus. Het is precies andersom, ja. Want gerechtvaardigd was hij al; dat lezen we al voordat hij besneden werd. Nou, dat legt Paulus hier in Romeinen 4 uit. Logica waar je niet omheen kunt natuurlijk.

Ja, dat was even een zijlijn, zei ik. En hier staat dus geschreven dat Abram twee zonen had, Galaten 4 vers 22. Ik zei al: die judaïsten... Maar dat lees je ook in de tijd van Jezus' omwandeling op aarde. Men ging erop prat dat men kinderen of zonen van Abram was. Ik zal nog een voorbeeld daarvan aanhalen uit de evangeliën. In Johannes 8 heeft de Heer Jezus een discussie met Zijn tijdgenoten. Daar zegt Jezus tegen ze... Hoe was dat ook alweer? "Als jullie in Mijn woord blijven, zijn jullie waarlijk leerlingen, waarlijk discipelen van Mij." Bekende woorden zijn dit. "Als jullie in Mijn woord blijven, zijn jullie waarlijk Mijn discipelen. Jullie zullen de waarheid kennen en de waarheid zal jullie vrijmaken." En dan zeggen ze heel arrogant: "Ja, wij zijn zaad van Abram, wij zijn nooit iemands slaaf geweest. Hoe zeg Jij dan dat wij vrij zullen worden?" Dus ook hier zeggen ze: "Wij zijn zaad van Abram." Nou, een paar verzen verder zeggen ze ook weer, ze antwoorden in dat gesprek: "Onze vader is Abram."

Dan zegt Jezus tegen hen — het is een heftige, felle conversatie: "Indien jullie kinderen van Abram zouden zijn, dan zouden jullie de werken van Abram doen." Jezus zegt het dus zo: zij zeggen dat ze zaad van Abram zijn, dat hun vader Abram is en dat zij zonen van Abram zijn, maar Jezus zegt: "Als jullie kinderen van Abram zouden zijn, dan zouden jullie de werken van Abram doen." Met de werken van Abraham wordt natuurlijk bedoeld, daarmee wordt natuurlijk gezegd, dat Abraham God geloofde en dat het hem gerekend werd tot rechtvaardigheid. Als die lieden bij Jezus hiermee in discussie zijn, zouden zij ook moeten geloven in Hem die God gezonden had; dan zouden zij de werken van Abraham doen. Maar zij geloofden niet, en dat lees je in die discussie in Johannes 8 maar eens na. Het is een discussie waar Jezus op ongeloof stuit. Daarom zegt Jezus: "Indien jullie kinderen van Abraham zouden zijn, dan zouden jullie de werken van Abraham doen," namelijk geloven in Hem, in Mij namelijk, die God gezonden heeft.

Dat komen we dus vaker tegen in de Schrift: dat de Joden erop prat gingen dat zij zonen of kinderen van Abram waren. Paulus zegt dus: dat kan wel zo zijn — hij ontkent dat niet helemaal — maar Abram had twee zonen. En dan is de vraag: welke zoon zijn jullie? Daar gaat hij nu over verder naar aanleiding van die geschiedenis van Abram en Hagar, of van Hagar en Sara zou ik wellicht moeten zeggen, of van Izak en Ismaël. Abram had twee zonen. Eén was uit de slavin en één was uit de vrije. Die uit de slavin, uit het dienstmeisje, is naar het vlees verwekt. God heeft dat beloofd, maar zij dachten: "Moeten wij niet God een handje helpen?" Nou, dat is dus het vlees. God heeft onze hulp niet nodig. Die uit de slavin, uit het dienstmeisje, is naar het vlees verwekt, maar die uit de vrije door de belofte. Dus één uit de slavin, namelijk Ismaël, en één uit de vrije vrouw, namelijk uit Sara, en dat was Izak. Deze vrouwen...

De Allegorie: Twee Vrouwen als Beeld van Twee Verbonden ↑ hoofdstukken

Dus Hagar en Sarah, deze vrouwen zijn in beeldspraak twee verbonden. De ene van de berg Sinaï, die tot slavernij baart, dat is Hagar. In beeldspraak staat hier: deze twee vrouwen zijn in beeldspraak, 'in beelden sprekende'. In dit woord 'in beeldspraak sprekende' herkennen wij ons woord 'allegorie' nog. Er zijn heel wat woorden voor: een type, een zinnenbeeld, een uitbeelding, een metafoor, een allegorie. Wat is dat dan? Allegories, ja, dat is ook Frans. Kijk, de NBG-vertaling heeft: 'waarin een diepere zin ligt'. Het is natuurlijk allemaal hetzelfde.

Net was het 'luisteren' en dan staat er *akouete*. Dat is ons woord akoestiek. Daar staat 'verbonden' en dan is het *diathēkai*. Dat stond er ook alweer. Je hebt een heleboel Griekse woorden. Kijk, dit woord 'barende', *gennōsa*, dat komt van genetisch of genesis. Wording; genesis is het Griekse woord voor wording of geboren worden. Dus er zitten heel veel Griekse invloeden in.

Ik ga door. Deze vrouwen, Sarah en Hagar, zijn dus allegorisch — dat is een duur woord — in beeldspraak, in beelden sprekende. Die zijn typologisch; als metafoor stellen zij twee verbonden voor. Zij spreken van de twee verbonden. En welke twee verbonden zijn het dan? De ene is van de berg Sinaï, die tot slavernij baart; dat is Hagar. Kijk wat Paulus hier gaat doen. Hij gaat zeggen: ik heb net even een paar verzen uit Genesis 16 gelezen. Dat schriftgedeelte kennen die Galaten ook. En Paulus zegt dat die geschiedenissen een allegorische, een typologische betekenis hebben. Paulus verwijt hen eigenlijk dat ze die betekenis van die geschiedenissen niet kenden; dat ze zich stelden onder de wet, maar niet echt luisterden naar de wet.

De twee verbonden dus. De ene is de berg Sinaï. Die staat voor de wet, dat hoef ik denk ik niet uit te leggen. Het volk Israël kreeg de wet bij de Sinaï. Daar ontvingen zij die stenen tafelen. En Paulus zegt: dat is Hagar. Maar, zegt hij straks ook, wat brengt de wet voort? Slavernij. De ene van de berg Sinaï die tot slavernij baart. Het brengt slavernij voort. Dus wat daar bij de Sinaï gebeurde: het volk kreeg de wet en zij zeiden: 'Al wat de Here gesproken heeft, dat zullen wij doen'. Daarmee stelden ze zich onder de wet en dat brengt slavernij voort. In de geschiedenis van Sarah en Hagar was daar een slavin, en wat bracht die voort? Die bracht Ismaël voort. Dat is een uitbeelding, een allegorie van de wet en wat het voortbrengt.

Die ene vrouw, Hagar, representeert dus de Sinaï of de wet, en dat is slavernij. Hagar was dus ook een slavin, en ook nog een Egyptische, waar ik net al op wees. De berg Sinaï — oh ja, dat moet ik ook nog zeggen, ik weet niet of ik dat moet zeggen, maar we hebben het naar aanleiding van Galaten 1 over de berg Sinaï gehad. Hier staat: 'de ene van de berg Sinaï'. En Paulus zei in hoofdstuk 1 vers 17 dat hij naar Arabië ging. De berg Sinaï, zegt hij straks in vers 25, die was in Arabië. Meestal localiseert men die berg hier, maar als je de Schrift leest, de berg Sinaï in Arabië, dan kan hij niet hier liggen, maar moet hij daar liggen. Dit is een kaartje waar de berg Sinaï wel in Arabië — tegenwoordig is dat Saudi-Arabië — gelocaliseerd is. Dat even voor de volledigheid; het heeft verder niet zoveel invloed op de uitleg van dit schriftgedeelte.

Twee verbonden: de ene van de berg Sinaï die tot slavernij baart, en dat is Hagar. En Hagar is de berg Sinaï in Arabië, zegt Paulus dan. Als je dit leest, zijn er twee mogelijkheden. Hagar is de berg Sinaï in Arabië. Dat zou kunnen betekenen dat in het Arabisch, als je 'Hagar' zegt, de berg Sinaï in Arabië zo heette. Dat zou kunnen, dat weet ik niet. Ik denk dat het gewoon betekent dat Hagar de berg Sinaï in Arabië representeert. Kijk, 'Hagar is de berg Sinaï in Arabië', dat is beeldspraak. Ik zal er een voorbeeld van aanhalen die jullie allemaal kennen: Mattheüs 26 vers 26, makkelijk te onthouden. Daar viert Jezus het laatste avondmaal en laat Hij brood en wijn rondgaan. Terwijl zij eten, neemt Jezus het brood, zegent het, breekt het en geeft het aan de leerlingen, aan de discipelen. En Hij zei: 'Neemt, eet, dit is mijn lichaam'. Hier staat datzelfde woordje: 'dit is'. Dit is het lichaam van Mij. We weten allemaal dat Hij brood uitdeelde, en dat betekent: dit representeert mijn lichaam.

Dat is ook iets wat Paulus later uitlegt in 1 Korinthiërs 10 of 11. Twee verzen verder gaat het over de wijn. 'Dit is...' — hetzelfde woord — '...het bloed van Mij, van het verbond, het nieuwe verbond'. Dit representeert het bloed van het nieuwe verbond. Het brood representeert Zijn lichaam. Daar gaat het dus over; dat is beeldspraak. En daar gaat het ook over in Galaten 4 vers 25. Hagar representeert het oude verbond, namelijk de berg Sinaï in Arabië. Hier staat het: 'in Arabië'. Zij staat op één lijn met, zij komt overeen met het huidige Jeruzalem. Want, zegt Paulus, zij is met haar kinderen in slavernij. Het huidige Jeruzalem wat Paulus daar noemt, is het Jeruzalem uit die tijd, namelijk onder de wet. Er is niet heel veel veranderd, maar het huidige Jeruzalem, het Jeruzalem onder de wet, is met haar kinderen in slavernij. Zij leeft onder de slavernij van de wet.

Het Jeruzalem van Omhoog Is de Moeder van Ons Allen ↑ hoofdstukken

Het Jeruzalem van omhoog is vrij. Zij is de moeder van ons allen. Dus wij zijn kinderen van Abraham. Ja, maar Abraham had twee zonen. De ene was geboren uit Hagar, uit de slavin. En Hagar representeert de Sinaï; zij representeert de wet. En wat de wet voortbrengt, dat baart slavernij. In de tegenstelling staat zij op één lijn, zij komt overeen – Hagar – met het huidige Jeruzalem, want zij is met haar kinderen in slavernij. Dus het volk dat onder de wet leefde – het huidige Jeruzalem leeft onder de wet – zij is in slavernij en daar is Hagar een beeld van.

Maar het Jeruzalem van omhoog, dat is vrij. Zij is de moeder van ons allen, zegt Paulus. Die andere vrouw, dat is dus niet Hagar maar Sara; zij representeert dus dat andere verbond. Want, zei Paulus, het is een allegorie; die vrouwen, Hagar en Sara, spreken in beelden. Zij representeren twee verbonden. Hagar staat voor het oude verbond, Sara voor het nieuwe verbond. Onder het oude verbond werd gezegd: "Gij zult", en het volk zei: "Al wat Yahweh gesproken heeft, zullen wij doen." In het nieuwe verbond belooft Yahweh: "Ik zal, ik zal, ik zal." Er wordt niets op de mensen gelegd. Het wordt ook de geest genoemd, het wordt vrijheid genoemd.

De meeste vertalingen – dit is de NBG-vertaling en dit is de Statenvertaling. "Het Jeruzalem van omhoog", dit is de Schriftvertaling. Maar "het hemelse Jeruzalem", zegt de NBG-vertaling. En de Statenvertaling zegt: "Maar Jeruzalem dat boven is." Ja, dat is dus even de vraag: wat bedoelt Paulus hier nu precies te zeggen? Is het "het Jeruzalem van omhoog", of bedoelt hij het hemelse Jeruzalem zoals we dat vinden in de laatste hoofdstukken van Openbaring? "Het Jeruzalem dat boven is."

Dit woord *ano* betekent "opwaarts" of "omhoog", dat wil zeggen: omhooggericht. Ik twijfel daar zelf een beetje over, dat horen jullie misschien wel. Het kan het Jeruzalem van boven zijn, dat hemelse Jeruzalem; dat kan ermee bedoeld worden. Maar het kan ook dat Jeruzalem zijn dat omhooggericht is, dus niet op zichzelf, op het vlees gericht. Het huidige Jeruzalem, wat Paulus noemde in het voorgaande vers, leeft onder de wet, dus in het vlees: de werken van de wet. Maar er is ook een Jeruzalem dat omhooggericht is, namelijk het gelovig overblijfsel zouden wij zeggen. Of de gelovigen uit dat volk die omhooggericht zijn en die dus wel leven uit de belofte. Daar zou het ook over kunnen gaan.

Het Jeruzalem van omhoog is vrij; zij is de moeder van ons allen. Ik ga dat nu niet opzoeken, want daar komen we nog op. In Galaten 6 vers 16 spreekt Paulus van het "Israël Gods". Dus het Israël van God. En ook daar gaat het over het gelovige deel van het volk. Of Israël in de toekomst, levend uit de belofte, levend onder het nieuwe verbond. Dus niet de judaïsten die de wet predikten, maar het Israël van de toekomst dat leeft onder het nieuwe verbond. Of het Israël dat nu al omhooggericht is. Dat is namelijk het ware Israël.

Dan ga ik toch even naar Romeinen, want ik denk dat dat het wel illustreert. Ik val midden in Romeinen 9. Daar zet Paulus uiteen hoe Israël als natie aan de kant geschoven is door God vanwege hun ongeloof. Maar, dat legt hij ook uit in die hoofdstukken, er is altijd een gelovig overblijfsel. Dat was al in de tijd van Elia. Elia dacht dat hij de enige was, maar God zei: "Ik heb er nog zevenduizend overgelaten." Dat vind je allemaal in deze hoofdstukken van Romeinen. Elia zei: "Ik ben de enige", dus er is niemand meer over, zei hij tegen God. Hij klaagde tegen God. Toen zei God: "Ik heb er nog zevenduizend overgelaten." Lees dat maar na in Romeinen of in Koningen – 1 Koningen is dat, denk ik. Maar dat vind je wel met de tekstverwijzingen.

Maar, zegt Paulus dan: het is niet zodanig dat het woord van God vervallen is. God heeft beloften aan het volk gedaan, dat zegt hij ook in het voorgaande hier in Romeinen 9. Alleen: niet allen die uit Israël zijn, zijn Israël. Dus niet allen die uit het volk van God zijn, zijn werkelijk het volk van God, om het te parafraseren. Zij zijn ook niet allen kinderen omdat zij zaad van Abraham zijn. Zie je dat dat ook het onderwerp is van Galaten 4? Zij zijn ook niet allen kinderen omdat zij zaad van Abraham zijn. Maar, zo werd aan Abraham beloofd: "In Isaak zal voor jou zaad geroepen worden." Jouw zaad, het zaad wat Ik jou beloofd heb, Abraham, zegt God, dat is niet Ismaël, maar dat is Isaak. "In Isaak zal van jouw zaad geroepen worden", of: "zal jouw zaad genoemd worden."

Maar hier gaat het me ook even over deze woorden: "Niet allen die uit Israël zijn, zijn Israël." Want om alleen die term te gebruiken: alleen het gelovig overblijfsel verdient werkelijk de naam Israël. Want Israël is het volk van God, maar een ongelovig volk is geen volk van God. "Israël... niet allen die uit Israël zijn, zijn Israël." Daar gaat het denk ik dan ook over in dit vers. Het Jeruzalem dat omhooggericht is, het Jeruzalem van omhoog, dat gelovige deel, dat is vrij. En zij is de moeder van ons allen. Ook wij zijn uiteindelijk voortgekomen uit dat gelovige overblijfsel van Israël. Al was het alleen maar die ene Gelovige met een hoofdletter natuurlijk: de Heer Jezus Christus. Daar zijn wij uit voortgekomen. Hij behoorde tot het gelovig overblijfsel van Israël. Er waren er meer in die dagen natuurlijk, maar...

Dus daar horen wij ook bij? Wij zijn in Christus. "Indien gij van Christus zijt, dan zijt gij Abrahams zaad en naar de belofte erfgenamen" (Galaten 3:29). Dus ja, daar horen wij bij. En wij zijn dus bij wijze van spreken geboren uit het Jeruzalem van omhoog. En dat is vrij, want dat leeft uit de belofte, en zij is de moeder van ons allen. Nou, daar is Sara dus de uitbeelding van in die hoofdstukken in Genesis. Aan haar was de belofte gedaan en uit die belofte werd Isaak geboren. En Isaak is natuurlijk een uitbeelding van Christus, het zaad van Abraham. Maar indien wij van Christus zijn, zijn wij ook het zaad van Abraham en delen wij in de beloften die aan hem gedaan zijn.

Het Jeruzalem van omhoog is vrij en zij is de moeder van ons allen. Want er staat geschreven... Nou, die parkeren we even voor na de koffie, want ook daar valt nogal een en ander over te zeggen. Ja, we gaan straks verder bij vers 27, want daar waren we gebleven bij de uitleg van Paulus over Sara en Hagar, en dus Ismaël en Isaak.

De Vreugde van de Onvruchtbare (jesaja 53 en 54) ↑ hoofdstukken

Want er staat geschreven: "Wees blij, jij onvruchtbare die niet voortbrengt; barst uit en roep om hulp, jij die geen barensweeën hebt. Want vele zijn de kinderen van de eenzame, meer dan van haar die de man heeft." Ik weet niet precies hoe de vertaling 'steriele' hier tot stand gekomen is, maar onvruchtbare is natuurlijk het idee. Dat zullen we straks ook wel zien, want het zijn woorden uit Jesaja 54. Er staat dus geschreven — en ik zal straks laten zien waar in Jesaja 54: "Wees blij, jij onvruchtbare die niet voortbrengt." En dat is natuurlijk Sarah. Sarah was de onvruchtbare die in eerste instantie niet voortbracht. "Barst uit, breek uit en roep om hulp, jij die geen barensweeën hebt. Want vele zijn de kinderen van de eenzame, meer dan van haar die de man heeft."

Nou, hier gaat het natuurlijk weer over Hagar en Sarah. Hagar was in eerste instantie degene die wel voortbracht, maar er staat geschreven: "Wees blij, jij onvruchtbare die niet voortbrengt." Dat slaat in dit verband natuurlijk op Sarah. Dat 'breek uit' of 'barst uit' gaat ook over voortbrengen. Volgens mij is dat 'uitbreken' gewoon afgeleid van hoe een zaadje dat doet. We hebben het hier over het zaad van Abraham, en een zaadje breekt ook open. Dat uitbreken in menigte wordt het dan vaak vertaald. "Breek of barst uit en roep om hulp, jij die geen barensweeën hebt. Want vele zijn de kinderen van de eenzame." Dus juist die onvruchtbare, juist zij die niet voortbracht, zij zou een groot nageslacht krijgen. Vele zijn de kinderen van de eenzame, meer dan van haar die de man heeft. Dat is dus een citaat uit Jesaja 54.

Overigens speelt de onvruchtbare nogal een grote rol in de Bijbel. We kennen nogal wat onvruchtbare dames in de Schrift. Dat is bijna per definitie zo, want het is in ieder geval altijd een beeld van leven dat voortgebracht wordt uit de dood. Van Sarah lezen we ook in Romeinen 4 dat zij 'verstorven' was, en dat gold ook voor Abraham. Dus ja, ook dat is natuurlijk leven dat voortgebracht wordt uit de dood.

We vinden die woorden in Jesaja 54, want daar haalt Paulus ze aan. Daarom zegt hij ook: "Want er staat geschreven." Jesaja 54 komt, en dat zeg ik niet om bijdehand te doen, na Jesaja 53. Jesaja 53 is natuurlijk dat hele bekende hoofdstuk waarin gesproken wordt over de Knecht des Heren, de Man van smarten. Ik heb er een paar van die citaten uitgehaald. Jesaja 53, de Man van smarten. Het Joodse volk verwachtte natuurlijk een Messias die zou komen als koning om zijn koninkrijk op te richten, maar Jesaja 53 schildert ons iets heel anders. Daar lees je namelijk dat die Messias, die Knecht des Heren, in eerste instantie een Man van smarten zou zijn. Hij zou lijden moeten ondergaan en verworpen worden. De Man van smarten, verwond en verbrijzeld, lezen we daar. Dit is geen complete opsomming hoor, maar inderdaad: als een lam ter slachting geleid. Hij was het Lam Gods en Hij werd ter slachting geleid aan het kruis. En als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed Hij zijn mond niet open. Woorden die bijvoorbeeld vervuld werden toen Hij voor Pilatus stond.

We lezen dus dat Hij zou komen in vernedering en verworpen zou worden. Maar wanneer Hij zichzelf ten schuldoffer gesteld zal hebben, zal Hij zaad zien. Nou, dat woord kennen we inmiddels uit de Galatenbrief: het zaad van Abraham. Daarom heb ik het even naar voren gehaald. Hij zal zaad zien en het verlangen van Yahweh, het verlangen des Heren, zal door zijn hand voorspoedig zijn. Dus wat God verlangt, dat zal door zijn hand tot stand worden gebracht. Maar wel door vernedering heen; eerst zou Hij verworpen worden en pas daarna zou Hij zaad zien. "Om het gezwoeg van zijn ziel" — dat spreekt natuurlijk ook van zijn omwandeling hier op aarde en zijn lijden en sterven — "om het gezwoeg van zijn ziel zal Hij het zien en verzadigd worden. En Hij zal de velen rechtvaardig maken."

In Jesaja spreekt 'de velen' natuurlijk in eerste instantie over Israël; zij zouden rechtvaardig gemaakt worden. Maar Paulus haalt deze woorden aan in Romeinen 5 en hij verklaart ze nader door te zeggen dat God allen zal rechtvaardig maken. Ik meen dat het vers 18 en 19 van Romeinen 5 is, waar hij dit vers neerzet en meteen als toevoeging en uitleg geeft: de velen, dat zijn allen. God zal allen rechtvaardig maken. Dus hier staat dat de Messias vernederd en verworpen zou worden, maar dat Hij zaad zou zien en dat het verlangen van Yahweh door zijn hand voorspoedig zou zijn. Om het gezwoeg van zijn ziel zal Hij het zien. Hij zal het zien, dat slaat op het leven. En Hij zou verzadigd worden, namelijk in datgene wat Hij verlangt. Wanneer zou God, die allen op het oog heeft, verzadigd zijn? Ja, als ook allen gerechtvaardigd zijn. Dat zegt Paulus dan ook in Romeinen 5.

Dat is dus het hoofdstuk dat vóór Jesaja 54 komt, het hoofdstuk dat Paulus aanhaalt in Galaten 4. In Jesaja 54 staat dan: "Zing vrolijk, onvruchtbare, u die niet gebaard hebt." Dat zou voor ons normaal gesproken geen reden tot blijdschap zijn; ik zou eerder zeggen dat het een reden is om te klagen, maar hier wordt het omgedraaid. "Zing vrolijk, onvruchtbare, u die niet gebaard hebt. Breek uit in gejuich en jubel het uit, u die geen weeën gekend hebt. Want de kinderen van de eenzame zijn talrijker dan de kinderen van de getrouwde, of van haar die de man heeft, of van de bezittende." Nou, die woorden haalt Paulus dus aan in Galaten 4.

Maar ik ga nog even verder in Jesaja 54. Daar wordt over die onvruchtbare die kinderen zou krijgen — en talrijker dan de kinderen van die andere — gezegd: "Vergroot de plaats voor uw tent, laat men de gordijnen van uw woningen, van uw tenten, wijd uitspannen." Dus maak alles groter, want er is meer ruimte nodig. Wees niet terughoudend. Verleng uw touwen, sla uw pinnen vast. En dat wordt gezegd tot een onvruchtbare, een die niet gebaard heeft. Paulus betrekt deze verzen op Sarah, de onvruchtbare, en op dat volk dat geboren zou worden uit de belofte en niet uit het vlees, waar Hagar en Ismaël een beeld van zijn. Paulus betrekt deze woorden rechtstreeks op Sarah en Hagar, en op Izak en Ismaël.

Maar onder de oppervlakte zit daar nog meer achter, want er staat: "U zult rechts en links uitbreiden." Nu hebben we al genoeg uitbreidingen met het wijd uitspannen van woningen, niet terughoudend zijn en touwen verlengen. "Vergroot de plaats voor uw tent, want u zult rechts en links uitbreiden. Uw zaad zal de natiën in bezit nemen en de verlaten steden bevolken." Maar het zaad van Sarah, Izak, zou de natiën in bezit nemen. Dit spreekt natuurlijk ook van Christus. Hoe zegt Kolossenzen 1 dat ook alweer? Dat Christus zich zou begeven onder de natiën en dat de natiën in Hem gezegend zouden worden. "Uw zaad zal de natiën in bezit nemen." Dus dat ligt hier al verborgen in Jesaja 54 en ook in de woorden die Paulus aanhaalt in Galaten 4. Dan moet je nog een steekje dieper, maar daar gaat het wel over. En als ik op een zijlijn nog een spaatje dieper ga, dan zou ik zeggen: in dat huis van Abraham waren twee vrouwen, maar we vinden dat door het hele Schrift heen. Meerdere mensen hadden twee zonen, Jakob had ook twee vrouwen, en die dingen gaan ook altijd over die twee huizen van Israël. Het ene huis...

Dus waren de kinderen van de getrouwde het Joodse volk, dat volk dat de man had. Maar dat andere deel van het huis van Israël, namelijk Efraïm, ja dat werd op een gegeven moment weggezonden met een scheidbrief, zo lezen we in de Schrift. Maar ook dat verdween onder de natiën; het was voor het oog onvindbaar. Maar later komt juist het heil terecht onder die natiën.

Dan zijn we wel echt een paar spaatjes dieper, dus wie het vatten kan, die vatte het. Maar daar zijn we bij een andere gelegenheid wel eens wat dieper op ingegaan. Dat doe ik nu dan niet.

Nu ga ik weer terug naar Galaten 4. Er staat geschreven: "Wees blij, jij onvruchtbare die niet voortbrengt. Barst uit, breek uit en roep om hulp, jij die geen barensweeën hebt. Want velen zijn de kinderen van de eenzame, meer dan van haar die de man heeft." En Gods beloften worden vervuld in de belofte die Hij aan Sara gedaan had.

Wij Zijn Kinderen van de Belofte ↑ hoofdstukken

En jullie broeders, zegt Paulus tegen die Galaten en tegen de gelovigen uit de natiën, jullie broeders zijn evenals Isaac kinderen van de belofte. De Galaten, maar ook wij. Wij gelovigen uit de natiën leven uit de belofte. Wij zijn kinderen van de belofte. Wij leven niet in slavernij onder de wet. Wij zijn geen zonen van Hagar; nee, wij zijn zonen van Sarah. Ja, daar gaat het gedeelte over. Je kunt wel zeggen: wij zijn kinderen, wij zijn zonen van Abram. Maar Abram had twee zonen. En welke ben je dan?

Isaac betekent overigens 'lachen'. En we horen Sarah ook lachen in Genesis en Abram ook. Volgens mij staat van Abram zelfs dat hij achterover viel van het lachen — of voorover, dat weet ik niet precies — maar hij kon niet op zijn benen blijven staan, zo hard moest hij lachen. En ook dat spreekt natuurlijk van vreugde en leven uit de dood. Isaac was de zoon van de belofte, die naar de mens gesproken helemaal niet geboren had kunnen worden, want beide ouders, vader en moeder, waren verstorven in zichzelf. Maar God had het beloofd en dus noemde Sarah hem 'lachen', want: "God heeft mij een lachende gegeven", staat er dan in onze vertalingen.

En jullie, broeders, zijn evenals Isaac kinderen van de belofte. Ja, laat ik nog even naar Romeinen gaan, daar waren we net ook al. Het is niet zodanig, zegt Paulus in Romeinen 9 vers 6, dat het woord van God vervallen is. Want niet allen die uit Israël zijn, zijn Israël. Daar kwam het zojuist al even op. En zij zijn ook niet allen kinderen omdat zij zaad van Abram zijn, maar: "In Isaac zal voor jouw zaad geroepen worden." Dat wil zeggen: niet de kinderen van het vlees zijn kinderen van God, maar de kinderen van de belofte rekent Hij tot het zaad.

Dus hier gaat het over dezelfde dingen als in Galaten 4. Niet de kinderen van het vlees, niet Ismaël, maar de kinderen van de belofte. Namelijk Isaac, het zaad van Abram. En dat is Christus, Galaten 3 vers 16, maar het zijn ook degenen die in Christus zijn, volgens Galaten 3 vers 29. Jullie broeders zijn evenals Isaac kinderen van de belofte.

Dan staat er: "Maar net zoals destijds hij die naar het vlees verwekt wordt, hem die naar de geest verwekt wordt vervolgde, zo ook nu." Ook hier weer vlees tegenover geest; vlees versus geest. Die dingen verdragen elkaar niet, vlees en geest. De vervolging komt ook altijd uit religieuze hoeken en ook daarvan zegt Paulus dat het destijds ook al zo was. Net zoals hij die naar het vlees verwekt wordt hem vervolgde die naar de geest verwekt wordt, zo is het ook nu.

Werp de Slavin Uit: Vlees en Geest Verdragen Elkaar Niet ↑ hoofdstukken

Maar wat zegt de Schrift? Paulus verwijst hier weer terug naar Genesis: "Werp dit dienstmeisje, werp de slavin en haar zoon uit, want de zoon van het dienstmeisje zal absoluut geen lotbezit, geen erfenis ontvangen met de zoon van de vrije." Die twee — wet en genade, vlees en geest — verdragen elkaar niet. Dat vinden we al beschreven in het boek Genesis, in Genesis 21 vers 9.

Er was natuurlijk een heel gedoe in het huis van Abraham met die twee vrouwen. De een, Hagar, waar een zoon uit geboren werd naar het vlees, en de ander, Sarah, die eerst niet ontving maar uiteindelijk wel de zoon van de belofte kreeg. En toen gebeurde dit: Sarah ziet de zoon van Hagar, de Egyptische, belachelijk maken die zij baarde voor Abraham, oftewel Isaac. Isaac werd belachelijk gemaakt door Ismaël. Hoe dat precies gegaan is — "bespotten" zeggen andere vertalingen — staat er niet letterlijk, maar je kunt je er een voorstelling van maken.

En Sarah zegt tot Abraham: "Drijf de slavin en haar zoon uit, zodat de zoon van de slavin niet zal erven met mijn zoon Isaac." Dat wat de slavernij had voortgebracht, moest dus weggedaan worden. Abraham sputterde daar in eerste instantie nog wel tegen, maar God zegt tegen hem: "Nee, zo moet het gebeuren." Aan Ismaël heeft God ook beloften gedaan — zijn naam betekent zoiets als "God hoort" — en die zal God ook vervullen. Maar hier wordt specifiek gezegd: "Drijf de slavin en haar zoon uit, zodat de zoon van de slavin niet zal erven met mijn zoon Isaac."

Hier wordt geïllustreerd dat die twee elkaar niet verdragen. Het vlees is tot niets nut, zegt de Schrift ook. Hier worden de twee echt gescheiden; het een gaat niet samen met het ander. Om dan te bedenken dat er ook in het christendom, in de prediking, vaak gezocht wordt naar een balans tussen de wet en de genade. Die twee verdragen elkaar echter niet, en dat wordt hier in Genesis al geïllustreerd. Paulus verwijt de Galaten eigenlijk dat ze die diepere betekenis niet zagen. Ook daarin is niets veranderd.

Wat zegt de Schrift? "Werp dit dienstmeisje, werp de slavin en haar zoon uit. Want de zoon van het dienstmeisje zal absoluut geen lotbezit, geen erfenis ontvangen met de zoon van de vrije." Daarom, broeders, zijn wij geen kinderen van de slavin. Wij zijn niet voortgebracht uit slavernij, maar uit de vrije, uit de belofte.

In Galaten 3 vers 16 zegt Paulus dat het zaad van Abraham — Isaac — typologie is. Hij zegt daar niet "en aan zijn zaden", alsof het over velen gaat, maar "als over één: en aan jouw zaad." Dat zaad van Abraham is ten diepste Christus. Aan Hem zijn alle beloften gedaan, en in Hem worden ze vervuld. Aan Abraham werd beloofd dat hij nageslacht zou krijgen en dat alle geslachten van de aardbodem in hem gezegend zouden worden. Paulus legt uit dat dit ten diepste gaat over het zaad van Abraham, hetwelk is Christus.

Aan het einde van dat hoofdstuk, het laatste vers van hoofdstuk 3, zegt hij: "Indien jullie van Christus zijn, dan zijn jullie ook zaad van Abraham." In eerste instantie gaf hij aan dat het zaad enkelvoud is, één persoon: Christus. Maar nu zegt hij dat als je van Christus bent, je tot de Christus behoort. Je bent in Christus, één plant met Hem geworden. Op die manier zijn jullie ook zaad van Abraham. Dat enkelvoud, "het zaad", blijkt dus toch een collectief te zijn: Christus en Zijn lichaam. Hoofd en lichaam, dat is er nog zo één. Wij zijn één met Christus.

En dan zegt Paulus: "naar de belofte lotbezitters." Erfgenamen, lotdeelhebbers. "Lotgenieters" kwam ik ook ergens tegen; het is nu al genieten om je daarin te mogen verblijden. In deze ene zin gaat zoveel schuil: God heeft beloften gedaan aan Christus, en in Hem worden al die beloften vervuld. Het grote geheim dat Paulus bekendmaakt in zijn brieven, is dat Christus niet slechts één persoon is, maar een collectief. Allen die in deze tijd geloven, zijn zaad van Abraham; zij zijn één Christus, één met Hem geworden. Zij zijn één lichaam met Christus en delen in de beloften die aan Hem gedaan zijn.

Dan ben je dus naar de belofte ook een lotbezitter. Paulus zegt in Romeinen 8 dat wij erfgenamen of lotbezitters van God zijn, en mede-erfgenamen met Christus. Wij delen in Zijn bezit, in de dingen die Hem beloofd zijn. Daar spreekt het van. Bedoel je dat, of ben ik een vraag aan het beantwoorden die je niet gesteld hebt?

Ismaël en Hagar werden weggestuurd zodat hij niet zou delen in de erfenis van Abraham. Zij deelden niet in dat specifieke lotbezit, maar God deed Ismaël wel andere beloften die hij ook zal ontvangen. Maar de allegorie die Paulus aanhaalt, is duidelijk: zij die in slavernij onder de wet leven, brengen alleen maar slavernij voort. Zij zijn met het vlees bezig en leven niet uit de belofte. Zij zijn dus geen lotbezitters van deze specifieke erfenis; dat staat daar buiten.

"Werp deze slavin en haar zoon uit, want de zoon van de slavin zal absoluut geen lotbezit ontvangen met de zoon van de vrije." Zij delen niet in de belofte van het zaad van Abraham. Of zij dan niet in het messiaanse rijk zijn? In eerste instantie gaat het hier om de stoffelijke erfenis van Abraham, maar Paulus wijst op de typologie. Hij verbindt daar conclusies aan: die twee gaan niet samen. Zij ontvangen geen lotbezit met de zoon van de vrije. De conclusie is: wij zijn geen kinderen van de slavin, maar van de vrije. Wij delen in dat lotbezit, in de erfenis van het zaad van Abraham. En dan vervolgt hij ook.

Conclusie: Sta Vast in de Vrijheid van Christus ↑ hoofdstukken

Dan zijn we meteen in het volgende hoofdstuk: "Voor de vrijheid maakt Christus ons vrij; sta dan vast en laat je niet weer in het juk van slavernij vastzetten." Dat zegt hij natuurlijk tegen die Galaten, maar ook tegen ons. "Sta dan in de vrijheid waarmee Christus ons vrijgemaakt heeft", staat er geloof ik in de Statenvertaling. Ja: "Staat dan in de vrijheid, met welke ons Christus vrijgemaakt heeft, en wordt niet wederom met het juk van dienstbaarheid bevangen." Dus laat je niet dat slavenjuk opleggen.

En Paulus zegt hier: sta dan vast. Tegen die Galaten werd gezegd: "Ja, jullie zijn nu gered, maar om nu verder te komen..." Maar Paulus zei: "Nee, sta, blijf daarin staan. Laat je niet weer in het juk van die slavernij van de wet, van religie, laat je daar niet weer in vastzetten."

Zoals bijvoorbeeld in Efeze 6, bij die geestelijke wapenrusting, daar staat: "Sta dan, blijf staan." "Sta vast" of "houd vast", en ook "weerstaan", daar gaat het over. Ja, "geworteld en gegrond", daar gaat het over. Daar wordt het weer voorgesteld als een boom die staat, en die staat geworteld en gegrond, en die staat vast. Want je moet kiezen, en als je dan gekozen hebt, kun je er toch nog van af? Zo begreep ik dat dan. Het is een mooi verhaal, een mooie illustratie, maar in Efeze 6, waar het gaat over die geestelijke wapenrusting, daar staat dat de vurige pijlen van de boze zullen komen. Dan kun je gewoon blijven staan, vaststaan op wat er staat geschreven, en daarin vaststaan.

Sta dan vast, laat je niet weer in het juk van slavernij vastzetten. "Zie, ik, Paulus, zeg tegen jullie: in het geval dat jullie je laten besnijden, zal Christus jullie in niets baten." Ik denk dat ik hier maar ophoud, want ik ga de volgende keer verder bij dit vers, bij hoofdstuk 5 vers 2. Maar dit is de conclusie van het voorgaande: sta dan in die vrijheid. Voor de vrijheid maakt Christus ons vrij. Sta dan vast in die vrijheid. We moeten strijden, maar we moeten vasthouden.

Kijk, en die wapens die in Efeze 6 worden genoemd, dat zijn allemaal afweerwapens. Een schild en een helm. Met een helm pak je niet iets beet om op iemand in te hakken. En zelfs dat zwaard wat daar genoemd wordt, dat schijnt een kort verdedigingszwaardje te zijn. Dus het gaat er alleen maar om dat wij, door vast te staan, de aanvallen die ongetwijfeld op ons zullen komen, weerstaan. Dat we daarin vaststaan en dat we niet zelf aan het werk gaan in het vlees en ons dan weer het juk van slavernij laten vastzetten. Voor nu laat ik het hierbij en dan gaan we de volgende keer verder bij vers 2.

Deel 8 van 11