In de brief aan de Galaten vinden we veel tegenstellingen, zoals: werken tegenover geloof en slavernij tegenover vrijheid. Over deze laatste tegenstelling legt Paulus in Galaten 4 aan de hand van het voorbeeld van Hagar en Sarah uit, dat wij kinderen zijn van de vrije. De conclusie die Paulus in hoofstuk 5 trekt, is dan ook: “sta dan vast in die vrijheid!” Het is de aanloop naar de uitleg over een andere (dubbele) tegenstelling: de werken van het vlees tegenover de vrucht van de geest.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Wanneer wij in de geest wandelen, gaat dat als vanzelf; dat is een automatisme. Daardoor zullen we de begeerte van het vlees niet volbrengen.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: 70 Boeken in de Bijbel
- Terugblik op Galaten 4: Hagar en Sarah
- Galaten 5:1 - Sta Vast in de Vrijheid
- Galaten 5:2-4 - Buiten Christus Gesloten en Vervallen van Genade
- Galaten 5:5-6 - de Hoop van de Rechtvaardigheid
- Galaten 5:7-9 - Wie Hindert Jullie en het Zuurdeeg
- Galaten 5:10 - Vertrouwen en Godskritiek
- Galaten 5:11-12 - de Valstrik van het Kruis
- Galaten 5:13-14 - Geroepen tot Vrijheid en Naastenliefde
- Galaten 5:15 - Elkaar Bijten en Opeten
- Galaten 5:16-17 - Vlees Versus Geest
Inleiding: 70 Boeken in de Bijbel ↑ hoofdstukken
En we gaan gewoon weer verder met de brief aan de Galaten. Dat is het voordeel hè, als je met zo'n brief bezig bent. Dat is voor mij dan het voordeel dat je niet elke keer hoeft na te denken over waar je het over gaat hebben. Je gaat gewoon weer verder waar je gebleven was en dat gaan we dan ook doen deze ochtend. De negende studie in de Galatenbrief, zo te zien. Het 52ste boek in onze Bijbel, zag ik van de week.
Jens kwam thuis; die zit nu op het voortgezet onderwijs en heeft daar godsdienst gehad. Hij zei: "Pap, ik heb nu ook godsdienst gehad." Ik zeg: "Oké, vertel eens, waar ging het over?" Hij vertelde: "Nou, we hebben wat dingen opgezocht in de Bijbel. We moesten tien dingen opzoeken en ik was al vijf minuten klaar voordat de volgende klaar was," zei hij toen enigszins arrogant. Maar dat opzoeken had hij wel vaker gedaan, dus dat ging wel makkelijk. Ik vroeg: "Wat heb je nog meer geleerd?" Hij zei: "Nou, de Bijbel heeft 66 hoofdstukken of boeken." Ik zei: "Ah, dan zal ik jou eens wat laten zien. Dat moet je de volgende keer maar eens aan je godsdienstleraar laten zien."
Toen pakte ik de Bijbel die jij daar hebt, Carla; die is in de Statenvertaling. Want in de oude Statenvertaling — in die van mij staat het er in ieder geval niet bij — maar als je daar de Psalmen openslaat, dan staat daar: Boek 1, Psalm 1 tot 41; Boek 2, Psalm 42 tot ergens in de 70, enzovoort. Zo heeft het boek van de Psalmen vijf boeken. Ik had dat netjes met hem opgeschreven. Men zegt 66 boeken, maar we zijn al die boeken even langsgegaan, hebben ze opgeschreven en ik heb het hem laten zien.
Toen vroeg ik hem: "Hoeveel boeken heeft de Bijbel dan?" Toen maakte hij natuurlijk de eerste klassieke fout door 71 te zeggen. "Oh nee," herstelde hij zichzelf meteen, "hij heeft er 70." Ik zei: "Oké, Gods Woord heeft 70 boeken. Wat vind jij een mooier getal: 70 of 66?" Hij zei gelijk: "70, want ik hou van tientallen. Dat is een mooi rond getal." Ik hou ook van tientallen, natuurlijk omdat dat spreekt van de woorden Gods. Denk aan de tien geboden, of de tien keer dat er in Genesis 1 staat: "En God zeide". Ik vroeg hem: "Hoeveel tientallen zijn het?" Hij zei: "Zeven. Zeven keer tien." De zeven is natuurlijk ook een geweldig getal en dat spreekt weer van de volheid. Dus Gods woorden, de tien, zijn tot volheid gekomen in die 70. Ik zei tegen hem: "Ja, weet je, dat moet wel kloppen. Dat is wel iets wat je ook aan je godsdienstleraar mag vertellen."
70 is ook het getal van de volkeren. Ik ben toevallig Genesis met ze aan het lezen; ik dacht in Genesis 11, daar worden die 70 volkeren genoemd die na de zondvloed tot stand kwamen, om het zo te zeggen. Ik zei tegen de kinderen dat we dit kunnen gaan lezen, maar het zijn wel allemaal namen. Ze zijn nog vrij jong, dus ze struikelen elke keer over die namen. Ik denk dat het een hele lange onderneming wordt. Toen vroeg Fem: "Weet jij ook echt dat het er 70 zijn? Weet je dat zeker?" Ik zei: "Ja, dat weet ik zeker, ik heb ze wel eens nageteld." Iedereen kan wel zeggen dat het er 70 zijn, maar ik heb het een keer nagerekend en het klopte. Voor deze keer vertrouwden ze dan maar op mij, maar als ze wat ouder zijn, moeten ze dat natuurlijk niet meer zomaar doen. Maar inderdaad, die 70 markeert ook de volkeren.
Ik heb het ook nog met ze gehad over Mara en Elim, over de twaalf waterfonteinen en de 70 palmbomen. Nou ja, als je eenmaal over die getallen begint, dan kun je je hart ophalen. Maar we moeten nu echt naar Galaten, want voordat we het weten... Prachtig amuseren is dat!
Terugblik op Galaten 4: Hagar en Sarah ↑ hoofdstukken
We gaan nu naar de Galatenbrief, naar het vijfde hoofdstuk, dat over genade gaat. De vorige keer waren we in Galaten 4. Ik dacht: ik ga de verzen niet lezen, maar ik ga ze illustreren. Want in dat hoofdstuk gaat het over Abraham, de Galaten en de mensen die daar een andere boodschap verkondigden dan Paulus. Die mensen gingen er eigenlijk prat op dat ze zonen van Abraham waren. Paulus zegt in Galaten 4 — ik parafraseer hem even: "Ja, dat kan nu wel zo zijn, maar Abraham had twee zonen."
In Galaten 4 gaat het over Hagar en Sarah en over dat wat zij voortbrachten. Ik heb daar een schema van gemaakt, een soort boompje. Dat begint met Abraham. Abraham had een vrouw die Sarah heette. Zijn de letters groot genoeg? Anders mag u altijd even wat dichterbij komen hoor, met de neus op het scherm. Abraham had dus een vrouw en zij heette Sarah. Aan Abraham en Sarah was beloofd dat zij een zoon zouden krijgen: de zoon van de belofte. Nu weten we allemaal hoe dat ging. Dat duurde maar en dat duurde maar, want God heeft de tijd. Wij mensen denken dan al snel: zouden we God misschien een handje moeten helpen? Dat dacht Abraham ook, of tenminste, dat dacht Sarah in eerste instantie. Zij zei: "Zou God misschien bedoeld hebben dat we nageslacht moeten verwekken via onze slavin, onze Egyptische slavin?" Dat gebeurde dus; Abraham had gemeenschap met Hagar en daar werd een zoon uit geboren die Ismaël heette. Dat is overigens een schitterende naam, want het betekent zoiets als 'God heeft mij gehoord'. Ook Hagar had God gebeden om een zoon en die kreeg ze. Alleen was het niet de zoon van de belofte, want de zoon van de belofte — dat weten we ook allemaal — dat was uiteindelijk Izaäk. Want in Izaäk zou Abrahams nageslacht genoemd worden.
In Galaten 4 zet Paulus deze twee tegenover elkaar; daarom heb ik ze ook een andere kleur gegeven, rood en blauw, en dat is niet voor niets. Paulus zegt: "Jullie zijn zonen van Abraham, dat kan wel zo wezen, maar wie is je moeder? Ben je geboren uit slavernij of ben je inderdaad de zoon van de belofte?" Hij zet een aantal zaken met betrekking tot Hagar en Sarah tegenover elkaar en zegt dat zij een uitbeelding zijn van de twee verbonden. Het oude verbond van de Sinaï — op de Sinaï werd de wet gegeven — en wat baart dat nu? Hagar baarde Ismaël, maar wat baart het oude verbond? Dat baart slavernij. Dat brengt slavernij voort. Je kunt wel een zoon van Abraham zijn, maar als je jezelf onder dat oude verbond stelt en probeert uit de werken gerechtvaardigd te worden, namelijk door het vlees, dan is wat dat voortbrengt slavernij: de slavernij van de wet. Paulus zegt dat dit te vergelijken is met het Jeruzalem van nu, het Jeruzalem dat in slavernij leeft onder de wet.
Daartegenover stelt hij de belofte, de zoon van de belofte, namelijk Izaäk. Hij is een uitbeelding van dat andere verbond, het nieuwe verbond. Wat het nieuwe verbond karakteriseert, is geen vlees maar geest. We lezen ook in de profetieën van het Oude Testament dat, als straks het volk Israël onder dat nieuwe verbond zal leven, zij zullen leven uit de belofte. In Jeremia 31 belooft God daar wel zevenmaal: "Ik zal." Er wordt niets van de mens gevraagd. Er staat ook: "Ik zal mijn Geest uitstorten op alle vlees." Mijn Geest. Die zoon van Abraham was vrij; hij leefde vanuit de vrijheid en niet in slavernij onder de wet.
Dan is er nog een wat lastig punt. Letterlijk staat er: "het opwaarts Jeruzalem", of "het Jeruzalem dat boven is, dat is vrij". Het gaat over Sarah, "welke is ons aller moeder". In veel vertalingen wordt dit vertaald met het "hemels Jeruzalem" of "het Jeruzalem dat boven is", maar ik denk dat het hier gaat over de tegenstelling met het Jeruzalem van nu dat onder de wet is. Dat andere Jeruzalem is niet op het vlees gericht en niet op de werken van de wet, maar is opwaarts gericht. Wij zouden dat wellicht het gelovig overblijfsel noemen, maar in ieder geval zijn het zij die leven vanuit geloof, vanuit de belofte en vanuit de Geest. Dat is Galaten 4, het tweede deel, voor u geïllustreerd.
Galaten 5:1 - Sta Vast in de Vrijheid ↑ hoofdstukken
En dan komen we in Galaten 5. Dat eerste vers heb ik de vorige keer al even behandeld, omdat dit echt het concluderende vers is naar aanleiding van Galaten 4. Het is eigenlijk de conclusie op Galaten: voor de vrijheid maakt Christus ons vrij; sta dan vast en laat je niet weer in het juk van slavernij vastzetten. Dus naar aanleiding van die twee zonen en naar aanleiding van de termen die Paulus daarbij noemt, zoals slavernij en vrijheid — die twee staan tegenover elkaar. De Statenvertaling heeft hier een wat andere woordvolgorde: "Staat dan in de vrijheid, met welke Christus ons vrijgemaakt heeft, en wordt niet wederom met het juk der dienstbaarheid bevangen." Dat is natuurlijk de conclusie naar aanleiding van het voorgaande. Want voor de vrijheid maakt Christus ons vrij, en niet om ons weer onder een juk van slavernij te brengen.
In de Galatenbrief gaat het om een rechtvaardig leven. Die judaïsten — zoals ze in hoofdstuk 2 vers 16 geloof ik worden genoemd — die verkondigden: "Ja, jullie zijn nu wel gelovigen, maar als je echt als een rechtvaardige wilt leven, dan zul je je ook aan de rituelen en gebruiken van de wet moeten onderwerpen. Dan zul je feestdagen moeten houden en dan zul je je moeten laten besnijden." Maar Paulus zegt: "Nee, verder komen doe je niet door je onder de wet te plaatsen. Verder komen doe je door vast te staan." Sta dan vast! Ik heb de vorige keer ook even kort de geestelijke wapenrusting in Efeziërs 6 aangehaald. Uit het hoofd, dat doe ik nu ook. Daar wordt gesproken van de geestelijke wapenrusting van God, waarbij een illustratie wordt gegeven van allerlei wapens. Dat zijn allemaal verdedigingswapens, en er wordt ook gezegd: "Sta dan, houd stand, zodat u kunt weerstaan." Het gaat altijd over staan. Een gelovige blijft staan op die boodschap die hij ooit ontvangen heeft. Daar zou je in blijven staan en niet 'verder komen', tussen aanhalingstekens, door wet of filosofie of wat dan ook.
Hier in Galaten gaat het over de wet, maar in Kolossenzen 2 gaat het bijvoorbeeld over filosofie en ijdele verleiding. Paulus zegt ook in Kolossenzen: "Jullie zijn compleet, jullie zijn volmaakt compleet gemaakt in Christus." Daar is niets aan toe te voegen. Geen filosofie en geen wet voegt daar ook maar iets aan toe; integendeel, het doet juist alleen maar afbreuk aan de boodschap. Toen was Leni hier de vorige keer ook, en Leni en Kooi natuurlijk. Leni haalde een voorbeeld aan uit Kolossenzen 2. Ik dacht: nou, die zal ik dan toch eens even op een dia zetten. In Kolossenzen 2 gaat het erover: laat jullie niet meevoeren met filosofie en ijdele verleiding, want jullie zijn volmaakt in Christus. Dat is wat Paulus daar naar voren brengt en dan zegt hij: "Zoals jullie dan Christus Jezus de Heer aanvaardden of ontvingen, wandelt in Hem, geworteld zijnde en opgebouwd wordend in Hem."
Hier haalt Paulus de metafoor aan van een boom die geworteld staat en vaststaat. Omdat hij zijn wortels uitslaat en het juiste voedsel tot zich neemt, daardoor wordt hij opgebouwd. Dan groeit die boom, zoiets zeg maar. Die boom kan dat omdat hij zijn wortels uit heeft geslagen, vaste grond heeft en zijn wortels diep uitslaat, zodat die boom ook voedsel en water heeft in tijden van schaarste. Daardoor kan die boom groeien, daardoor kan hij takken vormen, bladeren en vrucht dragen. De metafoor is wel leuk natuurlijk, want wat er staat is: zoals jullie Christus Jezus aanvaardden, wandelt in Hem. Het gaat dus wel over de wandel, over verder komen door verder te gaan. Maar dat doen we door vast te staan en geworteld te zijn. Door vast te staan... we hebben bezoek. Het is niet eens Jos, die komt meestal nog later. Hey, goedemorgen!
De metafoor is dus van een boom die vaststaat, die geworteld is en opgebouwd wordt. Maar toch gaat de metafoor over de wandel. Die boom staat natuurlijk op één plek en dat is ook juist wat we in Galaten 5 vers 1 zien: sta dan vast, blijf daarin staan. Hier ook weer: geworteld zijn, opgebouwd worden in Hem en bevestigd worden. Bevestigd worden is vastgezet worden, niet meer van je plek komen. Eenmaal die boodschap geaccepteerd, dan blijf je daar ook in staan. In de genade van Christus — ik zal dat straks ook nog wel laten zien — daar ging het al over vanaf Galaten 1. Ze waren geroepen in de genade van Christus. Nou, daar zou je in staan: geworteld en opgebouwd wordend in Hem en bevestigd wordend in het geloof, vastgezet wordend, zoals jullie onderwezen werden, overvloedig zijnde in dankzegging. Zij hadden dat onderwezen gekregen bij de Kolossenzen; overigens niet van Paulus meen ik, maar van Epafras, zegt hij in hoofdstuk 1. Maar nu via deze brief natuurlijk alsnog via Paulus.
Nee, dat is weer wat anders. We gaan terug naar Galaten 5 vers 1. Dus: voor de vrijheid maakt Christus ons vrij, sta dan vast. Zoals die boom, maar ook zoals die geestelijke wapenrusting in Efeziërs 6. Ik laat het zien om aan te tonen dat het niet zomaar even op zichzelf staat in de Galatenbrief, maar dat je dat in al de brieven van Paulus tegenkomt. Sta dan vast en laat je niet weer in het juk van slavernij vastzetten, want dat is de wet. Dat zagen we al in eerdere hoofdstukken, met name in hoofdstuk 4, waar het ging over Hagar, de slavin. De Egyptische slavin zelfs.
Galaten 5:2-4 - Buiten Christus Gesloten en Vervallen van Genade ↑ hoofdstukken
Neem waar, zie, ik, Paulus, zeg tegen jullie: in het geval dat jullie je laten besnijden, zal Christus jullie in niets baten. Dat ik, Paulus, dat zeg, is natuurlijk niet voor niets. Paulus was de apostel van de natiën; hij had een bediening specifiek voor de natiën, en de Galaten waren gelovigen uit de natiën. Met "Ik, Paulus" doet hij hier een beroep op zijn apostelschap, zoals hij dat ook al deed in hoofdstuk 1. Daar zet hij uiteen dat hij geroepen was buiten de twaalf om en buiten het land; niet door Jezus op de aarde, maar door Christus vanuit de hemel. Dat staat in contrast tot de twaalf. In hoofdstuk 2 zagen we dat natuurlijk ook, waar hij de drie — Jakobus, Petrus en Johannes — de hand schudt. Zij gingen met het evangelie van de besnijdenis en hij met het evangelie van de voorhuid. Daar hebben we het eerder over gehad.
Paulus zegt dus tegen jullie: in het geval dat jullie je laten besnijden, zal Christus jullie in niets baten. De Statenvertaling heeft hier: "dan zal Christus u niet nut zijn." Als je namelijk vertrouwen stelt in eigen werken, in het vlees, dan heeft Christus in de praktijk van je leven geen nut. Want dan vertrouw je op jezelf en op je eigen werk, en niet op Zijn werk; op wat Hij gedaan heeft en doet. Dus: in het geval dat jullie je laten besnijden en daarop vertrouwen — op die werken vertrouwen, op je eigen werk, op je vlees — dan zal Christus jullie in niets baten.
Ik betuig weer aan ieder mens die zich laat besnijden, dat hij een schuldenaar is de gehele wet te doen. Paulus zegt hier dat als je je laat besnijden — wat slechts een onderdeel van de wet is — en je stelt daar je vertrouwen op, je die hele wet zult moeten volbrengen. Zodra je je vertrouwen gaat stellen op je eigen werk en op de werken van de wet om daardoor rechtvaardig te proberen te zijn, ben je per definitie een overtreder, want je komt altijd tekort. En wat doet de wet met degene die tekortkomt en die overtreedt? Die veroordeelt de overtreder ter dood. Dat is waar de wet uiteindelijk toe leidt. Ik betuig weer aan ieder mens die zich laat besnijden dat hij een schuldenaar is de gehele wet te doen. Hier staat het ook heel duidelijk.
Jullie die jezelf in de wet rechtvaardigen, werden ontheven van Christus; jullie vallen uit de genade. Dit zijn echt messcherpe woorden als je erover nadenkt, en dat doen we nu ook. Paulus windt er geen doekjes om. Hij zegt: als je zoekt door de wet gerechtvaardigd te worden, dan word je ontheven van Christus. Het woord "ontheven" betekent zoiets als "buiten werking stellen" of "tenietdoen". Het is een bekend woord dat we ook vinden in 1 Korinthiërs 15, waar het gaat over de laatste vijand, de dood, die tenietgedaan wordt, die buiten werking gesteld wordt. Dat is hetzelfde woord als hier in Galaten 5 vers 4 is vertaald met "ontheven".
Zoals Paulus in vers 2 zei dat Christus jullie niet zal baten of tot geen nut zal zijn, zo staat hier dat Christus voor jullie buiten werking wordt gesteld. Op het moment dat je weer op het vlees en op eigen werken gaat vertrouwen, stel je daarmee bij wijze van spreken het werk van Christus buiten werking. Natuurlijk kunnen wij het werk van Christus in absolute zin niet buiten werking stellen, maar wel voor ons persoonlijke leven. Wanneer wij, zoals die Galaten, weer op het vlees gaan vertrouwen, dan val je uit die sfeer van de genade.
Dat is ook het volgende wat hij zegt: "Jullie vallen uit de genade." Doordat je je vertrouwen stelt op het vlees en op de werken van de wet, val je uit het gebied waar genade werkzaam is. De Galaten stelden hun hoop op heel andere dingen dan op Christus en het werk van Christus. Daarmee deden zij voor zichzelf de genade teniet, of zelfs Christus teniet. Zij werden ontheven van Christus; het werk van Christus werd voor hen bij wijze van spreken tenietgedaan als het gaat om rechtvaardig leven. Ik heb het er niet over dat hun redding daarmee teniet werd gedaan. In deze genadebrief gaat het over "jezelf in de wet rechtvaardigen", namelijk: rechtvaardig leven.
Kijk, vallen uit de genade is dus niet zondigen door de wet te overtreden. Juist niet! Als je dit leest, zie je dat zij juist wel onder de wet gingen leven en daarmee uit de genade vielen. Vallen uit de genade is niet de wet breken, want Paulus zegt in Romeinen 5 dat waar de zonde toeneemt, de genade veel meer overvloedig is. Vallen uit de genade is juist jezelf onder de wet stellen. Het is opvallend om te bedenken dat dit in het christendom heel gebruikelijk is geworden. Daar wordt vaak gezocht naar een balans in de prediking tussen wet en genade. De één brengt een beetje meer genade, maar dat vinden andere groepen weer teveel, dus die moeten wat meer wet prediken. Er moet dan een balans gezocht worden.
Nou, Paulus veegt dat hier aan de kant en zet juist die twee tegenover elkaar: wet en genade, werken en genade. Zij vielen daarmee uit de genade. Ze werden ontheven van Christus. Het werk van Christus en het gebied, de sfeer waar genade werkzaam is, daar vielen zij buiten door zich weer onder die wet te stellen en op het vlees te vertrouwen. Je vertrouwt dan niet meer op Hem, maar op jezelf en op het vlees. Jullie die jezelf in de wet rechtvaardigen, werden ontheven van Christus; jullie vallen uit de genade.
Galaten 5:5-6 - de Hoop van de Rechtvaardigheid ↑ hoofdstukken
Want wij verwachten uit geloof, in de geest, de hoop van de rechtvaardigheid. Dat wat wij verwachten, komt niet uit onszelf of door wat wij doen. Nee, wat wij verwachten is uit geloof. Dat is het geloof van Jezus Christus; daar hebben we het ook over gehad naar aanleiding van Galaten 2. Want wij verwachten... hoe stond het er ook alweer in Galaten 2? Wetende dat de mens niet gerechtvaardigd wordt uit de werken van de wet, maar door het geloof van Jezus Christus. Zo hebben wij ook in Christus Jezus geloofd, opdat wij zouden gerechtvaardigd worden uit het geloof van Christus en niet uit de werken van de wet.
Wij verwachten uit het geloof, namelijk in de geest. De geest tegenover het vlees. Wij verwachten uit geloof, in de geest, de hoop van de rechtvaardigheid. Die hoop van de rechtvaardigheid... ik denk... kijk, God ziet ons zoals wij eens zullen zijn. Daar leven wij uit. Ook daar ging het over in Galaten 2. Ik ben met Christus gekruisigd en ik leef, zegt Paulus daar, maar niet meer ik, maar Christus leeft in mij. En dan zegt hij: voor zover ik nu in het vlees leef, dat leef ik door het geloof van de Zoon van God. Dus wij leven nogal in het vlees, maar voor God telt dat al niet meer. Voor God is die oude schepping al... dat vlees is al geoordeeld, dat is juridisch al weggedaan. God ziet ons zoals wij zijn zullen: volmaakt in Christus.
Maar we weten allemaal dat de uiteindelijke voltooiing van hoe wij zullen zijn, nog niet ten volle is bereikt. Wij zullen een nieuw lichaam krijgen en we zullen levend gemaakt worden met Hem. Dan zullen we dat bereiken en ik denk dat dat moment de hoop is van de rechtvaardigheid. Wij zijn nu gerechtvaardigd uit geloof, maar wij verwachten nog wel altijd iets. Wij verwachten veranderd te worden of met Hem levend gemaakt te worden en ik denk dat dat de hoop van de rechtvaardigheid is waarbij we niet alleen juridisch, maar ook feitelijk — de facto heet dat geloof ik in juridische termen — ook daadwerkelijk rechtvaardiger zullen zijn. Tot die tijd mogen wij gewoon rekenen zoals God rekent en elkaar ook zo zien in Hem.
Het is de verwachting; wij verwachten uit geloof, het is dus de verwachting van wat wij geloven. Wij verwachten uit geloof, in de geest, de hoop van de rechtvaardigheid. Want in Christus Jezus heeft noch besnijdenis enige sterkte of kracht, noch de voorhuid, maar geloof dat door liefde inwerkt. Ja, deze brief gaat over de besnijdenis en over het vlees en over werken tegenover geloof dat door liefde inwerkt. Niet het vlees heeft dus die kracht, want in Christus Jezus heeft noch besnijdenis enige sterkte of kracht, noch de voorhuid. Dat maakt dus niet uit, die verschillen. Maar geloof dat door liefde inwerkt. Jullie renden op ideale wijze...
Galaten 5:7-9 - Wie Hindert Jullie en het Zuurdeeg ↑ hoofdstukken
Hoe staat het in de Statenvertaling? "Gij liept wel." Jullie liepen goed, zegt Paulus. Wie hindert jullie om je niet door de waarheid te laten overreden? Wie hindert jullie om je niet door de waarheid te laten overtuigen? Zij liepen goed, maar zij waren die andere leraren gaan volgen met een andere boodschap. En ze liepen goed, maar nu liepen ze niet meer goed. Paulus stelt de retorische vraag: wie hindert jullie om je niet door de waarheid te laten overtuigen? Nou, dat waren die judaïsten dus, die de wet predikten onder hen. Zij kenden de waarheid en zij waren ooit van die waarheid overtuigd, maar ze waren daarvan afgebracht en daarmee van de genade vervallen, uit de genade gevallen.
Jullie renden op ideale wijze, jullie liepen goed. Wie hindert jullie om je niet door de waarheid te laten overreden? Die overreding is niet uit Hem die jullie roept. Die overtuiging is niet uit Hem. Want zij liepen eerst wel goed en die overtuiging was wel uit Hem. Die nieuwe overtuiging is dus niet uit Christus; dat is niet uit Hem die jullie roept. In Galaten 1 vers 6 zegt Paulus — dat is alweer lang geleden natuurlijk, daar hebben we het een aantal maanden geleden over gehad: "Ik verwonder mij dat jullie zo vlug worden overgebracht van datgene wat jullie in de genade van Christus roept tot een andersoortig goed bericht." Een ander evangelie, waarvan hij in het volgende vers zegt dat het geen evangelie is. Maar zij waren geroepen in de genade van Christus. Daar waren zij ingeroepen en daar waren zij vanaf gebracht. Jullie vallen uit de genade. Zij vertrouwden nu weer op het vlees en daarin zal Christus jullie niet baten.
Het is heel sterk: je kunt niet een beetje in het ene gebied leven en een beetje in het andere. Paulus zegt: jullie waren daar en nu zijn jullie hier. Jullie waren thuis en nu zijn jullie, om het zo te zeggen, heel ver van huis. Ze waren echt afgebracht van de genade; ze waren echt overgebracht van het een naar het ander. Paulus verwonderde zich dat dat zo vlug gebeurd was naar een "ander evangelie" dat geen ander is. Ze waren geroepen in de genade en daarvan afgebracht. En die overtuiging is niet uit Hem die jullie roept.
Een klein beetje zuurdeeg doorzuurt het hele kneetsel, het hele deeg. Als je de Bijbel niet kent, dan denk je misschien: wat heeft dat er nou mee te maken? Gaat hij het opeens over zuurdeeg hebben? Maar het is een beeld. Zuurdeeg is een beeld van iets. Nu moet ik op mijn woorden letten, want Fred is een echte broodbakker. Dat had ik van tevoren helemaal niet bedacht, maar ik zit je nu aan te kijken. Je kunt er heel lekker brood mee bakken, dat weet ik. Gelukkig is Fred er, want als ik het nu verkeerd zeg, kan hij mij corrigeren.
Zuurdeeg of zuurdesemgist — het is in de Schrift een beeld dat hetzelfde uitwerkt. Als ik het goed onthouden heb, is zuurdesem een stukje brood van de vorige dag. Het oude, dat verzuurt. Eigenlijk is het gewoon een rottingsproces. Dat wordt in het deeg gedaan en daardoor blaast het deeg op. Dan wordt het een lekker brood, want wij vinden dat lekker, maar kijk wat er met dat brood gebeurt: het volume neemt toe, maar het gewicht blijft gelijk. Het staat tegenover de ongezuurde koeken die bij de uittocht uit Egypte werden gegeten: de vaste spijs.
Paulus zegt bijvoorbeeld tegen de Korinthiërs: jullie zijn opgeblazen. Dat is wat zuurdeeg doet: het blaast op. Zuurdeeg is in de Schrift een uitbeelding van valse leer. Dat was ook wat er onder die Galaten aan de hand was; daar werd valse leer verkondigd. Het was ook een leer die over de datum was. In Galaten 3 hebben we gezien dat de wet een pedagoog was tot Christus. Christus vervulde de wet en was het einde van de wet. Daarmee was die boodschap, om het zo te zeggen, over de datum. Die was van gisteren. Daar is in dit geval dat zuurdeeg, dat gist, een beeld van. De wet was sowieso een boodschap die over de datum was, maar het werd hier ook nog eens misplaatst gepredikt aan gelovigen uit de natiën. Terwijl die wet nooit aan de natiën is gegeven, maar slechts aan één volk: het volk Israël.
Ik had zoveel schriftplaatsen aan kunnen halen over zuurdesem of zuurdeeg. In 1 Korinthiërs 5 wordt ook een hele verhandeling gegeven, maar deze van Jezus is denk ik het duidelijkst om uit te leggen wat het uitbeeldt. Jezus zei: "Ziet en geeft acht op het zuurdeeg van de Farizeeën en de Sadduceeën." Dat waren de theologen waar de Heer Jezus continu mee botste. De discipelen redeneerden met elkaar en zeiden: "Het is omdat wij geen brood meer meenamen." Elders lees je dat Jezus zegt: "Jullie hebben die spijziging van de vijfduizend meegemaakt en denken jullie nou echt dat ik me druk maak om een paar broden?" Toen begrepen zij dat Hij niet zei dat ze acht moesten geven op het zuurdeeg van de broden, maar op het onderwijs van de Farizeeën en Sadduceeën.
Het onderwijs, de leer van de Farizeeën, Sadduceeën en elders ook nog de Herodianen — daar is dat zuurdeeg een beeld van. De leer, het onderwijs en dus ook die valse leer die hier in Galatië werd verkondigd. Paulus zegt: "Dat kleine beetje zuurdeeg." Ook al is het maar een klein beetje, we hoeven niet veel te doen, maar een klein beetje zuurdeeg doorzuurt het hele deeg. Gebakken lucht, ja, dat is ook een goede. Opgeblazen gebakken lucht. Het is allemaal niets en het leidt tot niets.
Het punt met iets wat opgeblazen wordt, is dat het wel wat lijkt als je niet goed kijkt, maar het stelt niets voor. Dat is het gevaar. Hier ging het over heidenen uit de natiën die gejudaiseerd werden, verjoodst. Maar in het christendom kennen we natuurlijk ook allerlei rituelen die net een beetje veranderd zijn en ingevoerd zijn: de doop in plaats van de besnijdenis, de christelijke feestdagen in plaats van de joodse, enzovoort. Maar het is allemaal zuurdeeg als je daar je vertrouwen op stelt. Paulus noemt het in een van de Timotheüsbrieven: het heeft een schijn van godsvrucht. Het lijkt erop, maar het is zuurdeeg. Het lijkt wat, maar als je erin prikt, dan ploft het uit elkaar als een ballon. Daarom komen wij ook bij elkaar en wijzen wij elkaar op het Woord van God, zodat wij dat zwaard van de geestelijke wapenrusting hebben waarmee we die ballonnetjes gewoon kunnen doorprikken.
Galaten 5:10 - Vertrouwen en Godskritiek ↑ hoofdstukken
Maar ik heb vertrouwen in jullie, zegt Paulus, en in de Heer, dat jullie niet anders gezind zullen zijn. Maar wie jullie verontrust, zal het oordeel dragen, wie hij ook is. Ja, Paulus blijft toch altijd vrij positief in zijn brief. Hij zegt: "Ik heb vertrouwen in jullie." Hij zegt eigenlijk: "Nou ja, ik heb vertrouwen in de Heer dan", dat zet hij erachter. Ik heb vertrouwen in jullie en de Heer dat jullie niet anders gezind zullen zijn. Maar wie jullie verontrust, zal het oordeel dragen, wie hij ook is.
Hij is onze Heer, Hij is onze Eigenaar en Hij is ook degenen die ons denken verandert en waar nodig ons ook rechtzet. Want dat is het als Hij oordeelt: dat is een kwestie van rechtzetten. Wie jullie verontrust – wie jullie ontroert, zegt de Statenvertaling, in beroering brengt. Want zij stonden vast, dat is ook de oproep van Paulus: "Sta dan vast, houd stand." Maar zij werden beroerd, ze werden in beweging gebracht, verontrust. En die zal het oordeel dragen.
Ik weet niet met wat voor bril jullie zo’n woord lezen: oordeel? Straf. Straf, dat is natuurlijk wat in de religieuze wereld gepredikt wordt. Oordeel, dat is zwart, of hel en verdoemenis. Hij zal het oordeel dragen. Maar dit Griekse woordje *krima*... *krim* kennen wij nog. Er zijn een aantal Griekse woorden – ik had ze opgeschreven dacht ik: *krima*, *kriterion*, *krino*. Dat zijn allemaal woorden die met oordelen vertaald worden, of veroordelen, beoordelen. Maar wij herkennen ons woordje "kritiek" daar ook nog in. *Krino*, kritiek, *krima*. *Kriterion* kwam ik ook nog tegen.
Wat de mens doet, zal onder Godskritiek worden geplaatst. Als ik het zo zeg, dan denk ik dat ik daarmee ook wel benader wat er precies zal gebeuren. De waarheid zal aan het licht worden gebracht. Dus wat een mens doet, dat zal Godskritiek moeten doorstaan. God zal dat onder Zijn kritiek brengen en daarmee zal Hij de dingen rechtzetten; alles zal kritisch bekeken worden. Romeinen 2 gaat daar bijvoorbeeld over. Inderdaad, er staat ook in Romeinen 2 dat verdrukking en benauwdheid komen over elke ziel die het kwade bewerkt. Als je in het licht van je Schepper gaat zien wat je allemaal uitgevreten hebt, dan word je wel even benauwd.
Nou, dat zal allemaal aan het licht komen. Ook zoiets als het licht: de schijnwerpers zullen erop gezet worden. En God brengt dan ook in crisis, want dat is weer een ander woord wat daar verband mee houdt natuurlijk. En Zijn oordelen... ja, Hij brengt in crisis. Hij brengt Zijn kritiek en de waarheid zal aan het licht komen. Dingen worden rechtgezet, ja, en dat zal voor die judaïsten, degenen die hen verontrusten... wie jullie verontrust, die zal dat oordeel dragen, wie hij ook is. Dat betekent niet dat ze in een hel komen, in een eindeloze hellestraf ofzo. Nee, dat wat zij daar deden onder de Galaten, dat zal aan het licht gebracht worden.
Ja, nou, dit is natuurlijk een heel uitgebreid onderwerp. We zouden het over de Grote Witte Troon kunnen hebben, of over Romeinen 2 waar dat wat verder uiteen wordt gezet, maar het lijkt me niet helemaal het juiste moment en de juiste plaats om dat te doen. Maar dat doen we wellicht nog eens. Ik denk dat we hier maar even moeten pauzeren en dan na de pauze verder gaan bij vers 11. Het laatste vers dat we besproken hebben is dit vers, vers 10. Dus ik klik hem verder naar vers 11.
Galaten 5:11-12 - de Valstrik van het Kruis ↑ hoofdstukken
En daar zegt Paulus: "Maar ik, broeders, indien ik nog de besnijdenis proclameer, waarom word ik dan nog vervolgd? Dan is dus de valstrik van het kruis van Christus buiten werking gesteld." Paulus stelt hier heel duidelijk dat als hij nog de besnijdenis zou prediken, hij niet meer vervolgd zou worden. We kennen uit andere brieven de opsommingen van Paulus over de vervolgingen en alles wat hij heeft meegemaakt, maar hier gebruikt hij de besnijdenis als een soort containerbegrip voor de prediking van de werken van de wet, zoals hij dat natuurlijk al eerder in de brief had gedaan.
Indien ik nog de besnijdenis proclameer of predik, waarom word ik dan nog vervolgd? Zo is dan de valstrik van het kruis van Christus buiten werking gesteld. We hebben het overigens al gezien in vers 29, waar we de vorige keer waren. Daar staat: "Gelijkerwijs toen die naar het vlees geboren was, vervolgde degenen die naar de Geest geboren was, alzo ook nu." Dus daar zie je die twee botsen: vlees en Geest. Maar in dit geval botst religie ook met vrijheid. De vervolging vindt dus plaats vanuit de godsdienstige kant, laat ik het zo zeggen, in de eerste plaats.
Dan is de valstrik van het kruis van Christus buiten werking gesteld. Andere vertalingen hebben hier "ergernis". "Struikelblok" wordt dat woord "valstrik" ook wel mee vertaald. Het is het Griekse woord *skandalon*, waar we ons woord "schandaal" nog in herkennen. Het schandaal, de ergernis, het struikelblok, het aanstotelijke van het kruis; de valstrik van het kruis. Wat is nu die valstrik van het kruis? Laten we het maar letterlijk nemen als het *skandalon*, het schandaal van het kruis. Het kruis is het einde van al het menselijk proberen, van het menselijk pogen en van het menselijk werken. En dat is voor de religieuze mens aanstotelijk. Of je het nu een ergernis of een struikelblok noemt, aan het kruis is door Hem alles volbracht.
Dat is ook wat de Heer zei aan het kruis: "Het is volbracht." Dat wat de Heer daar onderging aan het kruis, dat had Hij op dat moment volbracht en toen gaf Hij de Geest. Maar God wekte Hem daarna op. In allerlei brieven van Paulus vinden we terug dat door het kruis een einde kwam aan de wet, een einde aan het vlees, een einde aan de wereld en een einde aan de oude schepping. Dat kruis staat dus model voor het einde van al het menselijk proberen en overigens ook het menselijk falen. Alle inbreng van de mens is daar tenietgedaan. En dat is ook wat voor de religieuze mens die zelf iets wil doen en het zoekt in het vlees om er zelf aan te werken, de strik, de ergernis of het struikelblok vormt.
Ik heb een aantal van die schriftplaatsen over het kruis eens op een rijtje gezet om dat even compact voor het voetlicht te brengen. In Galaten 6, waar we zeer binnenkort op komen, staat: "Maar moge het mij niet gebeuren anders te roemen dan in het kruis van onze Heere Jezus Christus, waardoor de wereld voor mij gekruisigd is en ik voor de wereld." Dat kruis betekende het einde voor deze wereld, deze oude schepping. Maar Paulus zegt dat dit ook meteen betekent dat ik voor de wereld ben gekruisigd. Daarmee verlies ik ook meteen mijn positie, voor zover we die hebben in deze wereld.
In Galaten 2 hebben we al gezien: "Ik ben samen met Christus gekruisigd." En dus stierven wij daar. "Maar ik leef," zegt Paulus, "doch niet meer ik, maar Christus leeft in mij." Voor zover ik nu nog in het vlees leef — en dat kunnen we natuurlijk niet ontkennen — hoewel we daar gestorven zijn aan het kruis, leef ik in het geloof van de Zoon van God, die mij heeft liefgehad en Zichzelf voor mij heeft overgegeven. Want ja, ook wij stierven daar aan het kruis.
In 2 Korinthe 5 schrijft Paulus: "Want de liefde van Christus dringt ons, dit oordelende: dat indien Eén voor allen stierf, allen dus stierven." Aan het kruis stierven wij met Hem, maar stierven allen met Hem. De wereld stierf met Hem. Het kruis is het einde van het vlees, het einde van deze wereld en het einde van deze oude schepping. Het vervolg van 2 Korinthe 5 gaat daar ook over: "Zodat wie in Christus is, die is een nieuwe schepping; het oude is voorbijgegaan, ziet, het is alles nieuw geworden." Dat oude, de oude schepping, die is dus voorbij, want Eén stierf voor allen en dus stierven allen.
In Kolossensen 2 gaat het over de wet: "Toen Hij het handschrift met de officiële besluiten uitwiste dat tegen ons was." De wet is tegen ons: "Gij zult niet," en soms "gij zult wel", maar meestal niet. Het is tegen ons omdat wij er niet aan kunnen voldoen. Het is op het vlees gelegd en het vlees is tot niets nut. Hij heeft dat handschrift dat een tegenstander van ons was uit het midden weggenomen door het aan het kruis vast te spijkeren. Het kruis is dus ook het einde van de wet, terwijl de wet een pedagoog tot Christus was.
Ten slotte: "Want jullie stierven en jullie leven is samen met Christus verborgen in God." Dat wat Hem overkwam en overkomt — Hij werd gekruisigd, stierf, werd begraven, werd opgewekt, voer ten hemel en werd gezet aan Gods rechterhand — daar delen wij in, zegt Paulus in zijn brieven. Ook in dat leven van Christus zal elk mens delen. Nu nog niet, maar in volgorde, in rangorde. Wij mogen daar nu al in delen; ons leven is samen met Christus verborgen in God. Hij is de redder van alle mensen, maar allermeest van de gelovigen. Allen stierven, maar wij hebben dat leven al ontvangen.
Het *skandalon*, de valstrik, de ergernis of het struikelblok van het kruis is dus dat alles Zijn werk is. Paulus zegt: "Ja maar broeders, als ik nu nog de besnijdenis zou prediken, waarom word ik dan nog vervolgd?" Als hij dat zou doen, zou hij dus niet vervolgd worden. Dan is de valstrik van het kruis van Christus buiten werking gesteld. De kern van het kruis is dat alles Zijn werk is en dat Hij het daar inderdaad heeft volbracht. Het is het einde van alle menselijke pogen; een mens kan daar helemaal niets aan toevoegen en er ook niets aan afdoen. Wat daar gebeurd is, is allemaal Godswerk. In 1 Korinthe 1 is er ook een hoofdstuk waarin Paulus spreekt over het kruis van Christus dat voor de wereld dwaasheid is en voor de Joden een ergernis.
Ook daar weer dat woord. En dan legt hij ook uit waarom dat zo is. Ik stap er allemaal eens na; dat kan ik nu allemaal niet aanhalen, want dat is ook een vrij lang hoofdstuk. Maar daar wordt dat ook naar voren gebracht, in 1 Korinthe 1.
Dat is een leuke: of dat zij die jullie opruien, het bij zichzelf ook zouden afhakken. Dit is Paulus’ wens naar de Judaïsten toe. Het gaat over de besnijdenis. Hij bedoelt: ja, die zouden zichzelf moeten laten besnijden om... missnijden, daar gaat het over.
Ik heb er geen plaatje van, maar er zijn altijd mensen die inderdaad in plaatjes denken, Linda, en die hebben het nu op hun netvlies staan. Ja, je kunt er ook niets aan doen dat Paulus dat zegt. Besnijden dus. Maar dat zij die jullie opruien, het bij zichzelf zouden afhakken. Hoe zeggen andere vertalingen dat? Er staat: "of zij ook afgesneden werden, die u onrustig maken." Maar dat is duidelijk, want...
Galaten 5:13-14 - Geroepen tot Vrijheid en Naastenliefde ↑ hoofdstukken
Jullie werden tot vrijheid geroepen, broeders. Sta dan in die vrijheid. Jullie werden tot vrijheid geroepen; zij waren zonen van de belofte, niet van Hagar, maar van Sara. En dan zegt Paulus: "Jullie werden tot vrijheid geroepen, broeders. Alleen niet de vrijheid als aangrijpingspunt voor het vlees, maar wees door de liefde een slaaf voor elkaar."
Hier staat ook weer de slavernij en het slaaf-zijn tegenover de vrijheid. De slavernij van de wet staat hiertegenover. Paulus zegt als het ware: "Ja, als jullie dan zo graag slaven willen zijn, wees dan door de liefde slaaf voor elkaar." Dient elkaar door de liefde – dat zullen andere vertalingen wel hebben – maar wees dan door de liefde een slaaf voor elkaar. Gebruik die vrijheid niet als een aangrijpingspunt of als oorzaak voor het vlees.
Kijk, dat hoor je natuurlijk wel eens: dat de prediking van genade een risico is. Daarom prediken sommigen het ook niet. Want als je tegen mensen zegt dat daar waar de zonde toeneemt, de genade veel meer overvloedig is – zoals in Romeinen 5 – dan is de reactie van mensen vaak: "O, dus kunnen we zomaar gaan zondigen?" Eigenlijk is het antwoord daarop: ja. Maar Paulus zegt ook in de Korintiërsbrieven: "Alles is mij geoorloofd, maar niet alles is nuttig." Wij zouden niet gericht moeten zijn op wat geoorloofd is, want dan leef je alsnog onder een wet, hoor. Als je je telkens afvraagt of je dingen doet omdat het mag – "Ik mag dat nu eenmaal doen, dus doe ik het" – dan ben je op precies dezelfde manier bezig als degene die het niet doet omdat het niet mag. Nee, daar zouden we niet op gericht zijn. Alles is geoorloofd, maar niet alles is nuttig. Paulus schreef in de Korintiërsbrief dat we moeten kijken naar wat wél nut heeft, namelijk dat wat opbouwt. Dat wat tot opbouwen is van onszelf en van elkaar, met name van het lichaam van Christus. Daar zouden wij ons op moeten richten en daarin zouden wij elkaar ook dienen in de liefde.
Gebruik die vrijheid dus niet als een aangrijpingspunt voor het vlees. Ik heb heel wat schriftplaatsen gevonden waar iets soortgelijks staat; ik zal er twee laten zien. In Judas vers 4 zegt Judas: "Want er sluipen onopgemerkt sommige mensen binnen die lang geleden tevoren tot dit oordeel opgeschreven zijn, oneerbiedige, goddeloze mensen, die de genade van onze God in losbandigheid omzetten en die onze enige Eigenaar en Heer, Jezus Christus, loochenen." Hier gaat het over de genade van God die in losbandigheid wordt omgezet. Want de redenering was: als je leeft uit genade, dan kun je dus alles doen en heeft het geen invloed; dan kunnen we alles doen wat onze lusten ons ingeven. Maar Judas zegt dat dit losbandigheid is. Losbandigheid is letterlijk 'zonder band'. Wij zijn natuurlijk wel gebonden; wij zijn één met Christus en dus ook één met elkaar.
Paulus zegt in Romeinen 6 vers 1 ook zoiets: "Wat zullen wij dan uitspreken? Wat zullen wij dan zeggen? Laten wij doorgaan met de zonde, opdat de genade toeneemt?" De wet kwam erbij binnen opdat de misstap zou toenemen, maar waar de zonde toeneemt, daar is de genade uitermate overvloedig. Genade neemt altijd meer dan evenredig toe daar waar de zonde is; genade overrulet de zonde altijd, om het zo maar te zeggen. En dan vraagt Paulus: "Ja, maar wat zullen we dan uitspreken? Dat we doorgaan met de zonde opdat de genade toeneemt? Mocht dat niet gebeuren! Volstrekt niet! Hoe zullen wij, die stierven aan de zonde, daarin nog leven?" Wij zijn voor de zonde gestorven, want wij zijn met Christus gekruisigd. Hoe zouden we daar dan nog in leven? Dat is juist wat Paulus uiteenzet in Romeinen 6. Wij stierven voor de zonde, dus als we daarvoor zijn gestorven, dan is het onlogisch om te zeggen: "Zouden we dan in de zonde blijven leven opdat de genade toeneemt?" Nee, we zijn voor de zonde gestorven, dus daar zouden we juist niet uit leven. Het is allemaal zo logisch.
In Galaten 5 zegt hij het weer: "Want jullie werden tot vrijheid geroepen, broeders... alleen niet de vrijheid als aangrijpingspunt voor het vlees. Maar wees door de liefde slaaf voor elkaar en dient elkaar door de liefde. Want de gehele wet is in één woord vervuld: 'Je zult je naaste liefhebben als jezelf'." Paulus zei in het vorige vers: "Dient elkaar door de liefde", en dat becommentarieert hij hier met een deel uit de wet. Want wanneer wij elkaar liefhebben, vervullen we de wet. Al die wetsartikelen en geboden, zoals de Tien Geboden, gaan allemaal over de naaste. Je zult niet stelen van je naaste, je zult geen valse getuigenis spreken tegen je naaste, je zult niet begeren wat van je naaste is, je zult je naaste niet doodslaan en je zult geen echtbreuk plegen. Het gaat natuurlijk allemaal over de naaste en Paulus zegt dat die hele wet in één woord wordt vervuld wanneer je je naaste liefhebt als jezelf. Wanneer je je naaste liefhebt als jezelf, dan vervul je daarmee meteen de wet. Al die geboden overtreden we niet wanneer we onze naaste liefhebben.
Ook dit komen we vaker tegen in de brieven van Paulus. Hij legt uit dat de liefde geen kwaad bewerkt voor de naaste; daarom is de liefde de vervulling of de compleetmaking van de wet. We zijn niemand iets verschuldigd dan elkaar lief te hebben, want wie de ander liefheeft, heeft de wet vervuld. Want "jij zal geen echtbreuk plegen, jij zal niet vermoorden, jij zal niet stelen, jij zal geen leugenachtige verklaring afleggen, jij zal niet begeren", en indien er enig ander voorschrift is, het wordt samengevat in dit woord: "Je zal je naaste liefhebben als jezelf." De liefde bewerkt geen kwaad voor de naaste, daarom is de liefde de vervulling en de compleetmaking van de wet.
En hoe kunnen we onze naaste liefhebben? Wij weten dat God deze hele schepping liefheeft. Wij weten dat God ons liefheeft, maar ook die ander – of dat nu elkaar is of wie dan ook. God heeft de wereld lief; alzo lief heeft God de wereld gehad. En daarom kunnen wij de ander ook liefhebben, omdat God hen liefhad. Hij houdt van elk mens en Hij komt ook tot Zijn doel met elk mens. Dus wat zou ons verhinderen om elkaar en onze naasten dan ook zo te bezien? Want de gehele wet is in één woord vervuld: "Je zult je naaste liefhebben als jezelf."
Galaten 5:15 - Elkaar Bijten en Opeten ↑ hoofdstukken
Maar indien jullie elkaar bijten en opeten, kijk dan uit dat jullie niet door elkaar verteerd worden. De Statenvertaling heeft het ook: "Indien gij elkander bijt en vereet" — als je het snel zegt — "zie toe dat gij niet door elkander verslonden wordt."
Kijk, dat is natuurlijk wat het leven onder de wet doet. Dan neem je niet alleen jezelf de maat, maar vooral ook de ander. We hadden in de pauze een voorbeeld daarover; dat ga ik hier niet allemaal herhalen, maar als je onder de wet leeft, dan let je ook op die ander: of hij wel netjes onder die wet leeft, of hij wel doet wat hij moet doen en vooral ook niet doet wat hij niet mag doen.
Dat noemt Paulus hier elkaar bijten en opeten. Hij vroeg eerder al: waar is nu jullie geluk? Want dit gedrag brengt ongeluk voort; het maakt zuur. Dat kleine beetje zuurdeeg doorzuurt het hele deeg. Dat is ook zuur leven. Kijk dus uit dat jullie niet door elkaar verteerd worden.
Galaten 5:16-17 - Vlees Versus Geest ↑ hoofdstukken
En ik zeg: wandel in de geest en voldoe absoluut niet aan de begeerte van het vlees. Ik zou dit anders vertaald hebben, gewoon naar aanleiding van de interlinear. Dus dat heb ik even voor jullie gedaan. Kijk, hier in deze vertaling lijkt het toch een soort opdracht: "Ik zeg: wandel in de geest en voldoe absoluut niet aan de begeerte van het vlees." Het is natuurlijk een beetje hoe je het leest, maar die opdracht lijkt er toch een beetje in te liggen.
Maar als ik de interlinear pak, dan staat er zoiets als: "Ik zeg echter... wandel in de geest en jullie zullen de begeerte van het vlees niet volbrengen." Het een is een gevolg van het ander. Het is niet zo van: "Nu moet ik eraan voldoen om de begeerte van het vlees niet te volbrengen." Nee, wanneer wij in de geest wandelen, gaat dat als vanzelf; dat is een automatisme. Daardoor zullen we de begeerte van het vlees niet volbrengen. Ik zag dat de NCV, de Nederlandse Concordante Vertaling, iets soortgelijks heeft. Is dat in de Herziene Statenvertaling ook zo? In de Herzien? Ah oké, hebben ze hem goed herzien? Ja, daar staat ook echt dat jullie het *zullen*. En dat is niet een kwestie van "jullie moeten", maar "jullie zullen".
Wandel in de geest en jullie zullen... ten diepste is dat natuurlijk ook de wet aan jullie. Dat "gij zult", dat is natuurlijk Oudnederlands, maar het is eigenlijk gewoon "jullie zullen". Meervoud gij, jullie zullen. Het is een belofte. Wandel in de geest. Zoals Paulus zei: als je je onder de wet stelt, dan ben je van de genade vervallen. Dan ben je uit dat ene gebied vervallen in een ander gebied. Nou, dat is hier ook zo. Maar als je wandelt in de geest, dan zul je dat niet volbrengen. Als je hier wandelt, dan ben je niet daar. Dus het ene is een gevolg van het ander. Dat is veel mooier als je het zo leest, toch? Dan wanneer het een opdracht is: "Wandel in de geest en voldoe." Nee: "Wandel in de geest en jullie zullen niet aan de begeerte van het vlees voldoen," of: "Jullie zullen de begeerte van het vlees niet volbrengen."
Dit woord wat hier als "voldoen" staat, betekent: tot een einde brengen, beëindigen. Het Griekse woord *teleō* wat hier staat, heeft ook te maken met *telos*. Ik weet niet of jullie de Telos-vertaling kennen, maar *telos* betekent zoiets als het einde, of een doel. Wandel in de geest en jullie zullen niet aan de begeerten van het vlees voldoen of die niet volbrengen. Want het vlees begeert tegen de geest en de geest tegen het vlees. Deze streven elkaar tegen, zodat jullie niet doen wat jullie maar willen.
Vlees en geest — dat hebben we al eerder gezien in deze brief — zijn tegenstellingen. Het vlees begeert tegen de geest. Eigenlijk is dit de introductie tot wat later in dit hoofdstuk naar voren komt. Daar gaan we nu nog niet naartoe, maar dat komt de volgende keer: over de werken van het vlees tegenover de vrucht van de geest. Het is trouwens een dubbele tegenstelling: de werken van het vlees tegenover de vrucht van de geest. Dus werken tegenover vrucht, en vlees tegenover geest.
En het één, dat werken, dat klinkt al vermoeiend, hè? Voor sommigen zeker. Dat klinkt al vermoeiend. Maar een vrucht... ik had net het plaatje van die boom bij Kolossenzen 2. Als je goed staat en die wortels zitten op de goede plek, dan komt dat vanzelf. Dat groeit, dat is organisch, dat komt vanzelf tot stand. Dat is niet iets wat een mens tot stand brengt. Je hoeft alleen maar op de juiste plek te staan en het groeit en het gaat vruchten dragen. En dat is die vrucht van de geest. Maar daar gaan we het de volgende keer over hebben.
Hier staat: het vlees begeert tegen de geest en de geest tegen het vlees. Deze streven elkaar tegen, zodat jullie niet doen wat jullie maar willen. Wanneer je onder de wet leeft... wat Paulus eigenlijk doet, is wat hij ook in Romeinen 7 doet. Daar schildert hij een leven onder de wet. Dan zegt hij: "het kwade dat ik niet wil doen, dat doe ik. En het goede dat ik wel wil doen, dat doe ik niet." Iets soortgelijks zegt hij hier. Deze streven elkaar tegen. Zij leefden uit het vlees, die Galaten. Uit werken, werken van de wet. Hij zegt: deze streven tegen elkaar zodat jullie niet doen wat jullie willen.
In Romeinen 7 roept Paulus dan ook uiteindelijk uit: "Ik ellendig mens!" Als je onder die wet leeft: ik ellendig mens, want je wilt wel maar je kunt het niet, en je wilt wel maar je doet precies het tegenovergestelde. Dat is wat de wet met een mens doet. Nou, dan roept hij uit: "Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen uit het lichaam dezes doods?" En dan roept hij uit: "Genade door Christus!" Ja, genade en door Christus Jezus. Hij geeft in ieder geval zelf het antwoord op zijn eigen vraag.
Laat ik het maar even opzoeken. "Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen uit het lichaam dezes doods?" En dan staat er: "Ik dank God door Jezus Christus onze Heer." Inderdaad, Hij verlost ons en alles is Zijn werk. Ja, daar gaan we de volgende keer verder over hebben, want dit lijkt me een goed punt om te eindigen. Anders komen we zo aan het einde nog in de werken van het vlees terecht, want die gaat Paulus hier opsommen. En dat lijkt me niet zo n mooi einde. Dat lijkt me een goed begin voor de volgende keer, om dat dan heel snel achter ons te laten, die werken van het vlees, en door te gaan naar de vrucht van de geest. Want daar is veel over te zeggen. Maar dat gaan we dan ook doen de volgende keer.