In Genesis 22 vinden we de bekende geschiedenis, waarin Abraham van God de opdracht krijgt om zijn zoon Izak te offeren. Abraham was lange tijd kinderloos geweest, maar had van God de belofte ontvangen dat hij een zoon zou krijgen en in Izak zouden Gods beloften vervuld worden.
In Hebreeën 11 wordt deze gebeurtenis als voorbeeld gebruikt om Abrahams geloof aan te tonen. In Genesis 22 vinden we slechts vermeld dat Abraham tot zijn knechten zegt dat hij en Izak zullen terugkeren. In Hebreeën 11 wordt vermeld wat Abraham daarbij dacht. Als God in Izak zijn beloften vervult en Abraham hem moest doden, dan zou God Izak blijkbaar weer opwekken uit de dood.
Maar natuurlijk zit er in deze geschiedenis ook een diepere zin verborgen. Het is een uitbeelding van het zaad van Abraham, Christus en allen die van Christus zijn: de ecclesia, die Zijn lichaam is!
In deze studie maak ik een opmerking over Romeinen 8:37, waar staat dat wij meer dan overwinnaars zijn. Wat ik daarover zeg, heb ik rechtgezet in deze blog.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“In alle aspecten spreekt dit offer — zoals elk offer — van de opstanding van Christus. Daar is het een schaduw van, een vooruitwijzing naar.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Bijbellezing: Abrahams Offer
- Vers voor Vers: de Beproeving en de Beloofde Zoon
- Moria en de Uitbeelding van het Opstijgoffer
- Vroeg Opstaan en de Ezel als Type van Vernedering
- De Derde Dag en de Logica van Abrahams Geloof
- God Voorziet Zelf in het Lam
- De Tweede Roep uit de Hemel: Israël en het Koninkrijk
- Izak als Type van de Ecclesia
- Romeinen 12: Ons Leven als een Levend Offer
Introductie en Bijbellezing: Abrahams Offer ↑ hoofdstukken
We gaan het deze ochtend hebben over Abrahams offer. En dat is wel... Oh ja, de kinderen mogen naar hun eigen samenkomst. Ik vroeg net nog aan Inge of ik dat nog moest zeggen, en dat was inderdaad de bedoeling. Het scherm doet een beetje vreemd, hè? Tja, iemand heeft eraan gezeten, dat kan niet anders. Maar goed, we gaan het deze ochtend hebben over Abrahams offer. Dit is wel een van de zondagsschoolverhalen bij uitstek, zo noem ik dat altijd maar. Ik had het er net in de auto nog even over en Lianne zei ook dat dit verhaal als kind altijd wel indruk op haar maakte. Dat had ik zelf ook wel, geloof ik, hoewel ik meer had met Simson en natuurlijk David en Goliath. Maar ook deze geschiedenis zullen niet veel mensen niet kennen.
Toch ga ik hem straks in zijn geheel lezen. Het is best een lang stuk, maar ik vind het prettiger om het van tevoren te lezen. Soms gaan we inzoomen op de verzen, en als je dan een vers bespreekt, wijst dat vaak al vooruit naar iets wat nog moet komen. Dan is het goed als je het tekstgedeelte al helemaal gelezen hebt. Wat kan ik er vooraf over zeggen? Ik heb het Abrahams offer genoemd, of het offer van Abraham. Ik had het net zo goed het offer van Izak kunnen noemen natuurlijk, want hij was degene die geofferd zou worden. Ik heb het altijd een beetje een vreemde geschiedenis gevonden, want we leren uit de Schrift dat God gruwt van mensenoffers. Je kunt je echter afvragen of Abraham daar al kennis van had. Dat lezen we pas voor het eerst in de wet, in Exodus denk ik. Ik weet niet of Abraham dat al wist, maar we moeten niet onderschatten wat die mensen destijds al wisten.
Ik neem altijd het voorbeeld van Jozef die droomde over de zon, de maan en elf sterren die voor hem bogen. Zijn vader zei direct: "Geloof je nu echt dat ik, je moeder en je broers voor jou zullen buigen?" Hij wist dus heel goed wat de betekenis van die droom was. Hoe hij dat wist? Dat weet ik ook niet, maar ik denk dat die mensen vaak meer wisten dan wij soms denken. Als je deze geschiedenis leest, moet je proberen dat onbevooroordeeld te doen. Dat is heel moeilijk, want we kennen het verhaal waarschijnlijk al vele jaren. Ik heb het vroeger vast en zeker op de basisschool gehoord, op de zondagsschool, of aan de keukentafel uit de kinderbijbel. Maar als je het nu onbevooroordeeld probeert te lezen, dan denk je: wat moet er in het hoofd van Abraham zijn omgegaan? Daar lees je in Genesis echter helemaal niets over.
Laten we die geschiedenis gewoon eerst eens even lezen uit de Herziene Statenvertaling. In Genesis 22 staat vanaf vers 1: En het gebeurde na deze dingen dat God Abraham op de proef stelde. Hij zei tegen hem: Abraham! En hij zei: Zie, hier ben ik. Hij zei: Neem toch uw zoon, uw enige, die u liefhebt, Izak, ga naar het land Moria, en offer hem daar als brandoffer op een van de bergen die Ik u noemen zal. Toen stond Abraham 's morgens vroeg op, zadelde zijn ezel, nam twee van zijn knechten met zich mee, en Izak, zijn zoon. Hij kloofde hout voor het brandoffer, stond op en ging naar de plaats die God hem genoemd had.
Op de derde dag sloeg Abraham zijn ogen op, en hij zag die plaats in de verte. Abraham zei tegen zijn knechten: Blijven jullie hier met de ezel, dan zullen ik en de jongen daarheen gaan. Als wij ons neergebogen hebben, zullen wij bij jullie terugkeren. Daarop nam Abraham het hout voor het brandoffer en legde dat op zijn zoon Izak. Hijzelf nam het vuur en het mes in zijn hand. Zo gingen zij beiden samen. Toen sprak Izak tot zijn vader Abraham en zei: Mijn vader! Hij zei: Zie, hier ben ik, mijn zoon. Hij zei: Zie, hier is het vuur en het hout, maar waar is het lam voor het brandoffer? Abraham zei: God zal Zichzelf voorzien van het lam voor het brandoffer, mijn zoon.
Zo gingen zij beiden samen en zij kwamen op de plaats die God hem genoemd had. Abraham bouwde daar het altaar, schikte het hout erop, bond zijn zoon Izak en legde hem op het altaar, boven op het hout. Toen strekte Abraham zijn hand uit en nam het mes om zijn zoon te slachten. Maar de Engel van de HEERE riep tot hem vanuit de hemel en zei: Abraham, Abraham! Hij zei: Zie, hier ben ik. Toen zei Hij: Steek uw hand niet uit naar de jongen en doe hem niets, want nu weet Ik dat u godvrezend bent en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt.
Toen sloeg Abraham zijn ogen op en keek om, en zie, achter hem zat een ram met zijn hoorns verstrikt in het struikgewas. Abraham ging erheen, nam die ram en offerde hem als brandoffer in de plaats van zijn zoon. En Abraham gaf die plaats de naam: De HEERE zal erin voorzien. Daarom wordt heden ten dage gezegd: Op de berg van de HEERE zal erin voorzien worden. Daarna riep de Engel van de HEERE tot Abraham voor de tweede keer vanuit de hemel. Hij zei: Ik zweer bij Mijzelf, spreekt de HEERE: Omdat u dit gedaan hebt en Mij uw zoon, uw enige, niet onthouden hebt, zal Ik u zeker rijk zegenen en uw nageslacht zeer talrijk maken, als de sterren aan de hemel en als het zand dat aan de oever van de zee is. Uw nageslacht zal de poort van zijn vijanden in bezit hebben. En in uw Nageslacht zullen alle volken van de aarde gezegend worden, omdat u Mijn stem gehoorzaam geweest bent. Daarna keerde Abraham terug naar zijn knechten. Zij stonden op en gingen samen naar Berseba. En Abraham bleef in Berseba wonen.
Tot zover. Ik heb hier nog een plaatje van deze geschiedenis. Op dergelijke plaatjes wordt Izak altijd als een jong ventje afgebeeld. Maar direct in het volgende hoofdstuk, Genesis 23, lees je dat Sara overlijdt op 127-jarige leeftijd. We weten uit de geschiedenis dat Sara Izak kreeg toen zij negentig jaar oud was. In het volgende hoofdstuk is Sara dus 127, wat betekent dat Izak 37 is. Het is dus nog maar de vraag of hij wel zo'n jong ventje was; het is goed mogelijk dat hij al tegen de 37 jaar oud was. Maar goed, het gaat om de zoon van Abraham. Of hij nu heel jong was of wat ouder, dat maakt voor de kern van het verhaal geen verschil, maar ik wil het toch even gezegd hebben. We kunnen zijn exacte leeftijd vanuit de geschiedenis niet met zekerheid vaststellen.
Vers voor Vers: de Beproeving en de Beloofde Zoon ↑ hoofdstukken
We gaan nu vers voor vers en zinsdeel voor zinsdeel de geschiedenis doornemen. In vers 1 lazen we al: het gebeurde na deze dingen dat God Abraham op de proef stelde. Dat is natuurlijk niet omdat God niet wist wat er in Abrahams hart omging. God wist heel goed wat er in het hart van Abraham was, maar zijn geloof werd hier aangetoond. Abrahams geloof werd gedemonstreerd en daarom stelde God hem op de proef. Vervolgens roept Hij Abraham en zegt tegen hem: "Abraham!"
Abraham kreeg die naam overigens later; het betekent 'vader van vele volkeren'. Hij ontving die naam toen hij nog kinderloos was. Het heeft ook echt nog wel even geduurd voordat hij zijn zoon Izak kreeg, want Abraham was honderd jaar oud toen Izak werd geboren. Die belofte ontving hij al veel eerder, maar die naamsverandering ontving hij ook veel eerder. Hij was dus al vader van vele volkeren toen hij nog kinderloos en menselijkerwijs gesproken zelfs impotent was, omdat hij en zijn vrouw Sara onvruchtbaar waren.
Dan zegt Abraham: "Zie, hier ben ik." Ik weet niet of het u opgevallen is toen ik de geschiedenis las, maar u vindt deze uitspraak drie keer in deze geschiedenis. Er staat in de interlineair zoiets als 'aanschouw mij' of 'zie mij', 'zie ik'. De vertaling maakt daarvan: "Zie, hier ben ik." Ik denk dat dit ook een verwijzing is naar de 'Ik Ben'. "Ik ben die Ik ben," zegt God elders, of "Ik zal zijn die Ik zijn zal." We kennen van de Heer Jezus in het Johannesevangelie ook de bekende 'Ik Ben'-uitspraken. Ik meen dat het er zeven zijn, zoals: "Ik ben het Brood des levens." Als ik een rondje zou doen, komen ze vast alle zeven naar boven, maar dat ga ik nu niet doen. Maar als Abraham hier zegt "hier ben ik", dan is hij een type van de 'Ik Ben' van God. Het volmaakte beeld van God is echter Zijn Zoon, de Heer Jezus Christus, Die Zich volledig identificeert met de Vader door die 'Ik Ben'-uitspraken te gebruiken in het Johannesevangelie.
Abraham zegt dus: "Zie, hier ben ik," en dan zegt God: "Neem toch uw zoon, uw enige." Aan wie denkt u direct als het gaat over de zoon, de enige? Natuurlijk gaat dat over de Heer Jezus Christus. Deze geschiedenis is een bewijs en een aantoning van Abrahams geloof; dat is wat we aan de oppervlakte gaan lezen. Maar we kijken natuurlijk ook dieper: wat beeldt het uit? Waar is Izak een beeld van? Waar is dat offer van Izak een beeld van? Ik denk dat u dat plaatje zelf ook wel kunt inkleuren, want heel moeilijk is dat natuurlijk niet. Het hoeft ook niet elke keer moeilijk te zijn. Natuurlijk zitten er in deze geschiedenis telkens weer details; we hebben het waarschijnlijk al zo vaak gelezen, maar als je de tekst nog eens goed bestudeert, komen er toch dingen naar boven waarvan je denkt: "Staat dat er ook?"
Hier gaat het over "uw zoon, uw enige". Ik wees er net al op dat "zie, hier ben ik" drie keer voorkomt in de geschiedenis, maar ook dit, "uw zoon, uw enige", komen we drie keer tegen. Drie keer. Daarnaast vinden we ook nog iets met de 'derde dag'. Dan weet u toch waar het over gaat: drie keer, de derde dag. U vindt dit vele malen in deze betrekkelijk korte geschiedenis. Natuurlijk verwijst het elke keer vooruit naar dé derde dag; de dag waarop de Heer Jezus het graf leeg achterliet, de dood overwon en opstond.
Ja, deze zoon, uw enige... Er staat wel "uw enige", maar we weten dat Abraham al een zoon had, namelijk Ismaël. Dat weten we natuurlijk ook van de zondagsschool. Izak was echter de zoon van de belofte en Ismaël was dat niet. Ismaël was voortgekomen uit de eigen werken van Abraham en Sara, want zij spoorde hem daartoe aan: "Neem mijn slavin en misschien is het Gods bedoeling dat je nageslacht via Hagar wordt verwekt." Dat was dus niet Gods bedoeling. Nou ja, het past natuurlijk wel in Gods bedoeling, want het is ook niet voor niets geweest, maar Izak was de zoon van de belofte.
Hij is geboren uit onvruchtbare ouders; ik zei het al. We lezen in Romeinen 4 dat zowel Abraham als Sara verstorven waren; zij waren niet meer in staat om leven voort te brengen. Dat maakt dat de geboorte van deze zoon Izak al een beeld is van de opstanding uit de dood. Er kwam leven voort uit verstorven ouders. Ik denk altijd dat God juist wilde laten zien dat het Zijn werk was doordat ze allebei verstorven waren, zodat er echt geen twijfel over kon bestaan dat het Zijn werk is.
Deze Izak — zijn naam betekent overigens 'lachen' — heeft dus met blijdschap te maken. Zijn ouders moesten ook lachen toen hij werd aangekondigd. Deze Izak is een type van de zoon van Abraham. Als u Mattheüs 1:1, het eerste vers van het Nieuwe Testament, opslaat, dan wordt Jezus Christus voorgesteld in Zijn geslachtsregister als: "zoon van David, zoon van Abraham." Dan weet u dus dat als het hier gaat over de zoon van Abraham, dat een type en uitbeelding zal zijn van dé Zoon van Abraham. En dat is Hij natuurlijk ook. De Heer Jezus Christus wordt dan ook genoemd de eniggeboren Zoon: "Alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft."
En dan staat er nog iets achter: "uw zoon, uw enige, die u liefhebt." Dat doet zo sterk denken aan de woorden van God bij de doop van de Heer Jezus, waar een stem uit de hemel zei: "Deze is Mijn Zoon, de Geliefde, in Wie Ik een welbehagen heb." Overigens staat er: "uw zoon, uw enige, die u liefhebt, Izak." Ik zei al dat Izak 'lachen' betekent, maar je lacht natuurlijk ook als je een welbehagen hebt in dingen. Dus: "Neem waar, zie een stem uit de hemel: dit is Mijn Zoon, de Geliefde, in Wie Ik een welbehagen heb." "Mijn zoon, uw enige, die u liefhebt, Izak" — zijn naam wordt meestal vertaald met 'hij zal lachen' of 'hij heeft mij een lachen gegeven', maar dat heeft dus alles met welbehagen te maken.
Moria en de Uitbeelding van het Opstijgoffer ↑ hoofdstukken
Het land Moria, waar Abraham zijn zoon Izak als brandoffer moest offeren op een van de bergen die God hem noemen zou, is een plek die we elders uit de Schrift kennen. Het is de plaats waar later de tempel gebouwd werd. Op die plek waar Abraham Izak moest offeren, zou later dus heel veel geofferd worden, namelijk in de tempel. Wij weten, zo neem ik aan, dat al die offers in de Schrift een vooruitwijzing zijn naar hét Offer: de Heer Jezus Christus. Ik zal daar straks nog wel wat meer over zeggen, maar David kocht ooit de dorsvloer van Arauna, en dat was precies op deze plek waar Abraham Izak moest offeren.
Het wordt altijd vertaald als "offeren als brandoffer". Dat is op zich een prima vertaling, maar als je kijkt wat er letterlijk staat, dan staat er: "doen opgaan tot opstijgoffer". Dat is ook precies wat een brandoffer doet. Zo’n offer werd met vuur verbrand, waardoor het opsteeg. Laat ik hierbij ook zeggen dat dit offer — ik zei het al — verwijst naar de Heer Jezus Christus. Vaak wordt dit echter toegepast op wat Hij deed aan het kruis, maar dat is het strikt genomen niet. Want wat er aan het kruis gebeurde, was dat Hij werd gedood, dat Hij werd geslacht.
Bij het offeren van een offerdier werd het dier altijd geslacht naast het altaar of eventueel op een slachtbank. In die zin is het ook een bijzonder offer wat hier met Izak gebeurt. Maar het slachten vond dus plaats naast het altaar of op een slachtbank, en dat is de uitbeelding van de kruisiging van de Heer Jezus Christus; Hij leed en stierf immers aan het hout. Maar dat offerdier dat geslacht was, werd daarna op een verhoging gelegd en in die zin verhoogd. Dat spreekt van Zijn opstanding. Wanneer God het met vuur tot Zich nam, dan lees je dat het opsteeg — een opstijgoffer — tot een lieflijke reuk voor Yahweh.
Het slachten en het doden van het offerdier gebeurde dus naast het altaar op de slachtbank, als uitbeelding van het kruis. Maar het brengen op het altaar spreekt van Zijn opstanding en van Zijn verhoging, en daarmee dus ook van Zijn hemelvaart. Ik vermeld er meestal bij dat er van het brandofferaltaar specifieke maten worden genoemd. Je zou kunnen zeggen: wat interesseert het ons nu hoe groot, lang of breed dat was? Maar het was drie el hoog. Daar heb je dat getal drie weer. De verhoging vond dus plaats op de derde el. Dat heeft alles te maken met de opstanding, want de Heer Jezus Christus werd opgewekt op de derde dag.
Daar spreekt dat offer dus van wanneer het op het altaar gebracht wordt. We lezen hier ook dat het plaatsvond op een berg, wat eveneens een verhoging is. In alle aspecten spreekt dit offer — zoals elk offer — van de opstanding van Christus. Daar is het een schaduw van, een vooruitwijzing naar.
Vroeg Opstaan en de Ezel als Type van Vernedering ↑ hoofdstukken
Toen stond Abraham 's morgens vroeg op. Ja, ik zie al mensen lachen en dat vind ik goed om te zien, want die hebben het door. We bespreken dit soort dingen natuurlijk vaker. Elke keer zie je dat mensen in de Bijbel vroeg opstaan. Nou, laat ik een paar voorbeelden noemen. Van Jozua lees je dat vaak: Jozua stond des morgens vroeg op. Dat is wel leuk, want als je dit gewoon in het Hebreeuws zou zeggen, dan zou je zeggen: Jehoshua — of in het Grieks: Jezus — stond vroeg op. Ja, dan weet je meteen waar het van spreekt natuurlijk. Het spreekt van de opstanding van Christus. Gideon, die figuur houdt mijzelf de laatste tijd nogal bezig, die stond ook weleens vroeg op. Hij is natuurlijk ook een type van de Verlosser; hij was een richter die door God geroepen werd om Israël te verlossen. Van David lees je het ook. David, de profeet, zegt Petrus, die in zijn woorden en wat hij deed ook spreekt van de Heere Jezus Christus. Enzovoorts, want ik zou hier een hele lange rij van kunnen maken. Maar ze spreken allemaal van de Heere Jezus Christus, die het graf op die memorabele dag — mag ik wel zeggen — leeg achterliet. Ook Hij stond 's morgens vroeg op.
Nou, dat doet Abraham dus ook. En dan lees je allemaal details waarvan je denkt: waarom moeten wij dat allemaal weten? En dingen waarvan ik denk: nou, dat zou ik ook wel willen weten, die lees je juist niet. Want wat ging er nou om in het hoofd van Abraham? Kijk, je leest hier dat God zegt: "Neem toch uw zoon, uw enige, die u liefhebt, Izak, ga naar het land Moria, en offer hem daar als brandoffer op een van de bergen die Ik u noemen zal." En dan denk je: nou, hoe zeg ik dat netjes? Mijn hemel! Echt! En wat doet Abraham? Hij staat 's morgens vroeg op, hij zadelt zijn ezel, neemt twee van zijn knechten met zich mee en Izak, en hij klooft het hout voor het brandoffer. Alsof hij zegt: "Ja oké, nou ja, dat gaan we doen." Je leest helemaal niet over de zielenroerselen van Abraham. Daar lezen we overigens elders wel iets over, over wat hij dacht, en dat zal ik u straks laten zien. Maar hier krijgen we enkel feitjes waarvan we ons wellicht afvragen of het nou uitmaakt of hij met zijn paard, met zijn ezel of met zijn os gaat. Maar er wordt specifiek gesproken over zijn ezel en allerlei zaken waarover wij misschien wel meer zouden willen weten, maar dat lees je dus niet.
Laten we die details dan maar even bij de oren pakken — want een ezel heeft geen hoorns, dus we pakken hem bij de oren. Maar eerst even over de plaats waar hij heen ging. Hij ging naar de plaats die God hem genoemd had. Dat vind je een aantal keren in deze geschiedenis. Dat is in het Hebreeuws 'Hamakom'. Op zijn Jiddisch gezegd: Mokum. Kennen we dat, Mokum? Hier in de buurt niet hè? De Joodse gemeenschap noemde Amsterdam altijd liefkozend Mokum, omdat dat vooral voor de oorlog een warm toevluchtsoord voor de Joden was. Dat is in de Tweede Wereldoorlog wel een beetje veranderd, geloof ik, maar Mokum betekent 'de plaats'. In de Bijbel wordt daar hoofdzakelijk Jeruzalem mee aangeduid: de plaats en de tempel. Abraham moest hier naar de plaats waar de tempel later gebouwd zou worden. En als je beseft dat men daar Jeruzalem en de tempel mee aanduidde, dan is het natuurlijk wel echt een erenaam voor Amsterdam dat de Joden die stad Mokum noemden. Dat was niet voor niets.
Maar die ezel... ik kan me herinneren — ik heb het niet opgezocht, maar ik meen dat ik op deze plek al vaker wat over die ezel heb gezegd — dus ik ga dat nu in ieder geval niet te uitgebreid doen. Maar ik vind het te mooi en te leuk, het is ook bijna grappig, om daar zomaar aan voorbij te gaan. Want een ezel spreekt in de Bijbel van geloof en ook van de komst van de Heere Jezus Christus; het spreekt van vernedering. Ze zeggen wel eens: een ezel is een vernederd paard. We lezen in de evangeliën dat daar een profetie wordt vervuld: "Zie, uw Koning komt, rijdende op een ezel." Een ezel is eigenlijk niet het vervoermiddel van een koning. Want we lezen in Openbaring dat wanneer de Heere komt in heerlijkheid, Hij komt op een paard, een wit paard. Je vindt dat een aantal keren. Er is ook nog een schijnfiguur die dat nadoet, maar in Openbaring 19 komt Hij op een wit paard en een zwaard gaat uit Zijn mond om al Zijn vijanden te verslaan. Ik citeer het waarschijnlijk niet al te letterlijk, maar dan komt Hij echt in heerlijkheid om Zijn koninkrijk te vestigen. Er wordt dan ook bij gezegd dat Zijn naam 'Het Woord van God' is, en Hij wordt 'Getrouw en Waarachtig' genoemd. Al die aspecten daar beschrijven hoe dat spreekt van de Heere Jezus Christus.
Maar hier lees je dat Abraham zijn ezel zadelde, twee knechten meenam en Izak, zijn zoon. Hij kloofde hout voor het brandoffer, stond op en ging naar de plaats die God hem genoemd had. Die ezel spreekt van vernedering en die gaat dus niet mee naar boven. Dat lees je straks in een volgend vers: de ezel blijft beneden. En dan staat er ook weer dat Abraham en Izak opstaan. Abraham 'stond op', dus dat is al de tweede keer dat hij opstaat. Eerst stond hij 's morgens vroeg op om zijn ezel te zadelen en het hout te kloven, en daarna 'stond hij op' om omhoog de berg op te gaan. En die ezel bleef beneden. Want een ezel is een uitbeelding van vernedering, maar ook van geloof. Daarom heeft hij ook van die grote oren, ja.
En een kruis! Ik wist dat iemand het ging zeggen. Ik twijfelde of ik die plaatjes er nog bij zou voegen, maar ik doe het toch maar. Een ezel heeft een aalstreep, maar die heeft gewoon horizontale en verticale strepen. Misschien niet elke ezel, maar van oorsprong dragen ze een kruis op de rug. Dit is gewoon een bekend fenomeen hoor, het is niet zo dat iemand daar een keer met een spuitbus een kruis op die ezel heeft gezet om mijn verhaal te ondersteunen. Maar als je weet dat de ezel een uitbeelding is van vernedering en dat de Heere op een ezel reed bij wat wij Palmzondag of Palmpasen noemen, dan is dat een beeld van Zijn komst in vernedering. En in Zijn komst in vernedering heeft Hij het kruis gedragen, een schandevracht. Daarom is Hij nu gezeten aan Gods rechterhand. Maar dat is dus die aalstreep, zoals dat genoemd wordt.
Ik vind het verhaal van Bileam ook altijd een leuke; ik heb het deze week nog even nagelezen. Bileam is onderweg om het volk te vervloeken en hij zit op een ezel. Die ezel stopt omdat hij niet verder wil, en Bileam begint hem te slaan. Dat gebeurt tot drie keer toe. Bij de derde keer gaat die ezel er gewoon bij zitten; hij wil niet verder. Bileam slaat die ezel maar door, en dan zegt die ezel op een gegeven moment tegen Bileam: "Waarom sla je me eigenlijk?" En dan denkt Bileam niet: "Hè, kan een ezel praten?" Nee, hij gaat hem gewoon nog antwoord geven ook: "Ja, omdat je lastig bent en niet verder wilt!" Maar die ezel — en daar gaat het nu om — die zag een Engel staan op de weg. Bileam zag dat niet. Dus die ezel had geestelijke ogen, die zag de geestelijke dingen terwijl Bileam ze niet zag. Die ezel is dus ook een uitbeelding van geloof. En wat zegt een ezel, Jan-Pieter? Juist, "I-A". En "Ia" of "Jah" is de afkorting van de naam van Jahweh. Die vinden we in vele namen terug, zoals Zacharia, maar Jah is de verkorte naam van de HEERE.
En de ezel, die heeft de naam van God op de lippen. Ik weet dat er mensen zijn die dit onzin vinden, die het veel te ver vinden gaan, maar dan zeg ik altijd: wie heeft die ezel nou gemaakt? Het is toch ook niet zo gek dat die ezel een kruis op zijn rug heeft, dat hij de naam van God uitspreekt en dat hij grote oren heeft als uitbeelding van geloof? Wie heeft dat beest zo bedacht?
Zo is het met de hele creatuur: de natuur, de schriftuur, alles spreekt van Hem. Dus ook die ezel. Ja, en Simson – die noem ik al even, dat is een van mijn favorieten. Dit was een dode ezelskaak; die ezel was dus dood, maar toch bracht die dode ezel de overwinning tot stand. Hij sloeg duizend man. Ze wilden Simson gevangen nemen; Juda wilde hem overleveren aan de Filistijnen, aan heidenen dus. En toen pakte Simson een ezelskaak en hij sloeg duizend man. Duizend spreekt van het Koninkrijk, maar die duizend man van Juda werden gedood, dus het Koninkrijk werd niet openbaar.
Nu heb ik heel snel even die geschiedenis uitgelegd – daar is trouwens ook een boekje van – maar daar spreekt de ezel dus allemaal van. En ik zou nog vele voorbeelden kunnen noemen. Ze zijn bijvoorbeeld ook altijd kwijt in de Bijbel; Saul is op zoek naar ezels. Maar ja, die zijn dus verborgen. Er valt echt heel veel over te zeggen. Misschien moeten we ons gewoon een hele samenkomst wijden aan de ezel of aan ezels. Het is wel grappig dat men dat dan gebruikt als een scheldwoord: ezel. Nou, ik ben graag een ezel in die zin. Jullie ook?
Op de derde dag sloeg Abraham zijn ogen op en hij zag die plaats in de verte.
De Derde Dag en de Logica van Abrahams Geloof ↑ hoofdstukken
Dus wat nu plaats gaat vinden, dat offer vindt plaats op de derde dag. Tja, "do I need to say more", zeggen de Engelsen dan? Wat moet ik hier nog aan toelichten? Dit plaatje is heel simpel, maar het zegt alles. Dat was de derde dag, en al die andere derde dagen die daaraan voorafgaan, die zijn een voorafschaduwing van deze: deze derde dag, de opstanding van Christus.
Abraham zei tegen zijn knechten: "Blijven jullie hier met de ezel, dan zullen ik en de jongen daarheen gaan. Als wij ons neergebogen hebben, zullen wij bij jullie terugkeren." Abraham wist dus: wij keren terug. Hoe kon hij dat nou weten? Hij moet zijn zoon offeren, toch? God had hem opgedragen: offer je zoon. En Abraham ging op weg, maar toch zegt hij: "Wij keren terug. Blijven jullie maar hier, dan keren wij terug."
Dat wordt toegelicht in Hebreeën 11 door de schrijver van de Hebreeënbrief — ik meen dat het Paulus was. Daar wordt dus gesproken over het geloof van Abraham. Abraham werd hier beproefd. Ik zei al dat God echt wel wist wat er in zijn hart was, maar het geloof van Abraham werd hier aangetoond. En daardoor kon, laat ik het op Paulus houden, deze woorden in Hebreeën 11 opschrijven: "In geloof heeft Abraham, toen hij beproefd werd, Izak geofferd. En hij die de belofte ontving, bood de enigverwekte aan. Hij tot wie gezegd werd: In Izak zal jouw zaad genoemd worden."
Want dat was de belofte die Abraham had ontvangen: hij zou vader van vele volken worden en in Izak zou zijn zaad genoemd worden. Zijn nageslacht, zijn zaad, dat zou in Izak genoemd worden. Dat was de beloofde zoon. En nu gaan we dus lezen wat Abraham dacht bij de opdracht van God om Izak te gaan offeren. Hij rékende, staat er letterlijk. Ik heb hier de Geschriftenvertaling even gebruikt, omdat het in andere vertalingen wat zwakker staat, maar Abraham rekende dat God in staat was hem zelfs uit de doden op te wekken.
Dus wat heeft Abraham gedacht toen hij Izak moest offeren? Ja, hoe kon het? Het was de zoon van de belofte. Maar Abrahams logica... hij rekende. Het Griekse woord is *logizomai*, dat heeft ook met logica te maken. Abrahams logica was: als ik Izak moet slachten en offeren, en Izak is de zoon van de belofte, dan gaat God hem blijkbaar weer opwekken. Want in Izak zou mijn zaad genoemd worden. Dat was de logica waarmee Abraham wegging. En dat was allemaal in geloof. Hij rekende dus dat God in staat is hem zelfs uit de doden op te wekken, waarvandaan hij hem ook bij gelijkenis heeft terugontvangen.
Want we hebben net gelezen dat wanneer Abraham het mes moet heffen, hij wordt teruggeroepen door die Engel, door de Engel des HEERE. Maar bij wijze van spreken, bij gelijkenis, heeft Abraham hem natuurlijk wel geslacht en geofferd. Dus hij rekende dat God in staat was om hem zelfs uit de doden op te wekken, waarvan hij hem ook bij gelijkenis — andere vertalingen zeggen 'bij wijze van spreken' — heeft terugontvangen.
We lezen verder. Daarop nam Abraham het hout voor het brandoffer en legde dat op zijn zoon Izak. Dit is een wat vreemde gang van zaken, want dat is het verschil met de normale offers. Normaal werd het offerdier geslacht. Kijk, er waren ook andere offers zoals spijsoffers, die kwamen ook gewoon op het altaar terecht, maar een offerdier werd geslacht en kwam daarna op het altaar. Hier komt Izak levend op het altaar. Ik zal er straks nog wel wat meer over zeggen, want daar zie ik nogal een ander beeld in. Natuurlijk is hij een beeld van de zoon van Abraham, de Heere Jezus Christus. Hij wordt op het hout gelegd. Het hout is in het Nieuwe Testament ook een aantal keren de aanduiding voor het kruis — ik meen dat dit ze allemaal zijn, maar dat weet ik niet zeker. Er wordt in Handelingen bijvoorbeeld door de apostelen tegen de Joodse leiders gezegd: "Jullie hebben Hem aan het hout genageld en gedood, maar God heeft Hem opgewekt." Dus het hout als uitbeelding van... ik denk dat het hier in deze geschiedenis van Abraham gewoon een uitbeelding is van het kruis. Izak gelegd op het hout. Ooit werd de Heere Jezus later natuurlijk, vele eeuwen later, ook gelegd op het hout. En gehangen natuurlijk.
Nou, hijzelf, Abraham dus, nam het vuur en het mes in zijn hand. Zo gingen zij beiden samen. Ik verwees net al naar drie dingen die je drie keer vindt, maar dit vind je geen drie keer, maar twee keer. Dat komen we straks nog een keer tegen: "zo gingen ze beiden samen". Het zijn er twee, maar ze beelden er één uit. Ik denk dat dat de betekenis is van deze zin, want het wordt ook nog eens herhaald; er ligt dus nadruk op. Dus als we het straks weer lezen, dan is dat omdat we het misschien de eerste keer gemist hadden. Dat hebben we dus niet, want ik zet er nu even een streep onder. Abraham en Izak, ze zijn hier beide denk ik een uitbeelding van de Heere Jezus Christus. Ja, en in zekere zin is Abraham natuurlijk ook een uitbeelding van de Vader. Izak zegt dan ook: "Mijn vader", maar ook die twee zijn natuurlijk één, kun je zeggen. Dat zegt de Heere Jezus zelf ook: "Ik en de Vader zijn één." Hij is het beeld van de Onzichtbare; Christus is het beeld van de onzichtbare God. En hier denk ik dat Abraham en Izak samen gingen omdat ze beide de uitbeelding zijn van die Ene. Toen sprak Izak tot zijn vader Abraham en zei: "Mijn vader."
God Voorziet Zelf in het Lam ↑ hoofdstukken
En hij zei: "Zie, hier ben ik." Daar heb je hem dus weer: "Zie, hier ben ik, mijn zoon." Izak zei: "Zie, hier is het vuur en het hout, maar waar is het lam voor het brandoffer?" Abraham zei: "God zal Zichzelf voorzien van het lam voor het brandoffer, mijn zoon." Zo gingen zij beiden samen.
Daar is hij dus weer. Historisch gezien is het natuurlijk waar, want we hebben net gelezen dat er een ram verstrikt zat in de doorns, in de struiken. In die zin voorzag God Zelf in een lam ten brandoffer. Maar ook dit spreekt natuurlijk ten diepste van Christus. Hij is het Lam waarin God voorzag, en zou voorzien, als offer. Van de Heere Jezus Christus wordt ook vele malen gezegd dat Hij het Lam is. "Zie het Lam Gods, het Lam van God dat de zonde van de wereld wegneemt," zegt Johannes 1. In Openbaring wordt ook over een Lam gesproken; daar ziet Johannes een beeld en wordt er gesproken over een Lam, staande als geslacht. Wie is dat Lam? Dat is Christus. Hij wordt daar bijvoorbeeld ook de Leeuw uit de stam van Juda genoemd, of de Wortel van David. Ik meen dat er in Openbaring 5 drie benamingen zijn in één of twee verzen. Maar Hij is het Lam, geslacht, maar Hij staat: de Opgewekte dus.
Ook ons Pascha is voor ons geslacht, namelijk Christus; dat is weer 1 Korinthiërs 5. Zo vinden we dat vele malen in de Schrift. God zou Zelf voorzien in een lam, namelijk Zijn Zoon. En zij kwamen op *ha makkom*, op de plaats. Dat is de derde keer dat dit hier genoemd wordt, ook een drie dus. De plaats die God hem genoemd had. Abraham bouwde daar het altaar, schikte het hout erop, bond zijn zoon Izak en legde hem op het altaar, boven op het hout. Toen strekte Abraham zijn hand uit en nam het mes om zijn zoon te slachten. Maar de Engel van de HEERE riep tot hem vanuit de hemel en zei: "Abraham, Abraham!" En hij zei voor de derde keer: "Zie, hier ben ik." Toen zei de Engel: "Steek uw hand niet uit naar de jongen en doe hem niets, want nu weet Ik dat u godvrezend bent en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt."
Dit is misschien wel de reden dat Izak altijd zo jong wordt afgebeeld, omdat hij "jongen" wordt genoemd. Ik weet niet hoe breed dat begrip in het Hebreeuws is hoor. Abraham was natuurlijk al een oude man; hij kreeg Izak pas op zijn honderdste. Dan is een vent van een jaar of 35 tot 37 nog steeds echt wel een jongeman, denk ik. Maar de tekst zegt: "Steek uw hand niet uit naar die jongen, doe hem niets, want nu weet Ik dat u godvrezend bent en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt."
Dat wordt ook van de Heere Jezus Christus gezegd door Paulus in Romeinen 8: "Wat zullen wij dan over deze dingen zeggen? Als God voor ons is, wie zal tegen ons zijn? Hoe zal Hij, Die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard, maar voor ons allen overgegeven heeft, ons met Hem ook niet alle dingen schenken?" God heeft dus Zijn eigen Zoon niet gespaard, maar voor ons allen overgegeven. En dat is wat Abraham hier ook doet: zijn eigen zoon niet gespaard, maar overgegeven, omdat God het van hem vroeg.
Toen sloeg Abraham zijn ogen op en keek om. En zie, achter hem zat een ram met zijn hoorns verstrikt in het struikgewas. Of die daar nu verstrikt of verward zat in de vertalingen; letterlijk staat er zoiets als "vastgehouden". Dat vind ik wel mooi. Het was geen toeval dat hij daar toevallig verstrikt was; dat moest zo gaan. Hij werd daar gewoon vastgehouden. Abraham ging erheen, nam die ram en offerde hem als brandoffer in de plaats van zijn zoon.
Izak, de zoon van Abraham, is een uitbeelder van Christus. Maar hier staat dat ook de ram een uitbeelding is van Christus; dat weten we sowieso van een offer. Die ram neemt de plaats in van Izak. In die zin is het natuurlijk ook gewoon een type van Christus. De ram neemt de plaats in van Izak, zodat de ram geslacht werd en stierf, en Izak bleef leven. Dat is natuurlijk een plaatje van de Heere Jezus Christus, die gedood is, gestorven en opgewekt werd uit de dood, zodat Hij ons het leven zou geven.
Abraham gaf die plaats de naam: "De HEERE zal erin voorzien." *JAHWEH* zal voorzien. Ik kom wel eens op een plek in Den Haag waar ik mag spreken, en die gemeente heet "De HEERE zal voorzien". Dat is wel leuk. De mensen die daar komen weten dat ook. Ik heb wel eens af moeten zeggen omdat ik ziek was, en toen zei men: "De HEERE zal voorzien, dus dat komt ook wel weer goed." Nou, zo is het. Abraham mocht daaruit leven, maar daar mogen wij ook uit leven: Hij zal voorzien.
Het is trouwens al mooi — ik weet niet of dat in andere talen ook zo is — maar in het Nederlands betekent voorzien natuurlijk dat je iemand geeft wat hij nodig heeft. Maar dat doe je ook omdat je vooruit ziet. En er is er natuurlijk maar één die dat echt kan. Wij proberen dat wel, en daarom krijgen we van die gekke dingen in de bus over noodpakketten waar ik net over hoorde fluisteren. Maar er is er maar één die de toekomst kent en dat is onze God. God beschikt alles, maar Hij voorziet ook alles. Omdat Hij vooruit ziet en de toekomst kent, geeft Hij ons ook wat we nodig hebben. Het is niet altijd wat wij denken nodig te hebben, maar Hij voorziet. Als je dat echt mag weten, dan is het ook heerlijk en relaxed om daaruit te leven. Hij voorziet! Dat is toch geweldig als je dat mag weten? Hij ziet de toekomst, dus hoef je jezelf ook niet druk te maken om de toekomst. Hij zal ons geven wat we nodig hebben.
Dat deed Abraham dus ook, en het is hier natuurlijk een verwijzing naar die ram waarin God voorzag. Dat is een uitbeelding van Christus; daar heeft God in voorzien. En dan staat er nog achter: "Daarom wordt heden ten dage gezegd: Op de berg van de HEERE zal erin voorzien worden." Dat is natuurlijk geschiedenis, omdat Abraham die plek zo noemde en omdat God daar voorzien had. Maar het is ook profetisch. Genesis beschrijft de begintijd, de oertijd, en eeuwen later zou de Heere, zou God, voorzien in dat ware Lam: het Lam van God dat de zonden van de wereld wegnam. Alle offers die op die plek — Moria, waar de tempel gebouwd zou worden — geofferd zouden worden, waren een afschaduwing van de Heere Jezus Christus.
De Tweede Roep uit de Hemel: Israël en het Koninkrijk ↑ hoofdstukken
Daarna riep de Engel van de HEERE tot Abraham voor de tweede keer vanuit de hemel. Die Engel roept dus voor een tweede keer. De eerste keer riep de Engel over dat offer, toen Abraham Izak wilde slachten. Dat offer verwijst naar de eerste komst van Christus, waarin Hij leed, stierf en werd opgewekt. Maar dan gaat de Engel een tweede keer roepen, en die boodschap gaat over Israël dat tot zegen zal zijn voor de volkeren. Dat gaan we hierna lezen, en dat heb ik net al gelezen in de aanvang. Als u het mij vraagt, spreekt de eerste keer van Zijn eerste komst, maar de tweede keer dat de Engel spreekt, spreekt van Zijn wederkomst. Dan gaat het over Israël dat tot zegen zal zijn voor de volkeren. Eerst komt Zijn wederkomst.
Laat ik het gewoon lezen. Hij zei — de Engel dus, maar bij monde van God, want God sprak in die tijd door middel van boodschappers: "Ik zweer bij Mijzelf, spreekt de HEERE, omdat u dit gedaan hebt en Mij uw zoon, uw enige, niet onthouden hebt, zal Ik u zeker rijk zegenen en uw nageslacht zeer talrijk maken als de sterren aan de hemel en als het zand dat aan de oever van de zee is." In de vertaling staat "uw nageslacht", maar er staat letterlijk "uw zaad". Het is niet voor niets dat ik dat even doorgekrast heb in mijn aantekeningen, daar kom ik zo nog wel op. "Uw zaad zal de poort van zijn vijanden in bezit hebben." Hier wordt een belofte aan Abraham gedaan, of eigenlijk bevestigd, want die belofte had hij al vele malen "op zak" en al meerdere malen ontvangen.
Abraham krijgt de belofte dat hij rijk gezegend zal worden met een nageslacht als de sterren aan de hemel en als het zand dat aan de oever van de zee is. Ik meen dat die sterren gaan over een hemels volk dat nageslacht van Abraham zou zijn, en het zand van de zee over een aards volk, namelijk Israël. "Uw zaad zal de poort van zijn vijanden in bezit nemen." De poort in de Bijbel spreekt van heerschappij. In de poort werd ook de politiek geregeld. Sodom zat in de poort; Lot zat in de poort van Sodom. Dat betekende niet dat hij daar op een oude mannenbankje zat om gezellig wat te keuvelen, maar het betekende dat hij zich bemoeide met de politiek van de stad. In de brief van Petrus lees je dat hij zijn rechtvaardige ziel dagelijks kwelde. Ja, dat heb je dus als je politiek gaat bedrijven, tenminste als je rechtvaardig bent, want dan kwelt het je.
Over deze belofte valt heel veel te zeggen, het is een studie op zich, maar het spreekt van het nageslacht van Abraham dat zou heersen. Het gaat dus over het Koninkrijk en, kort gezegd, over de wederkomst van Christus. De eerste keer dat de Engel sprak ging het over het offer, en de tweede keer gaat over de heerschappij. Laten we het even houden bij het zand dat aan de oever van de zee is, als uitbeelding van Israël dat de poort van zijn vijanden zou bezitten. Straks, als de Heere terugkomt, gaat er van alles gebeuren, maar dan zal Hij Zijn voeten zetten op de Olijfberg bij een bekeerd en hersteld Israël. Hij zal zitten op de troon van Zijn vader David, en vanuit die positie zullen alle vijanden onderschikt worden. Dat laatste wereldrijk, met de Messias aan het hoofd, zal een Israëlitisch wereldrijk zijn en zal dus de poort van zijn vijanden in bezit nemen.
"En in uw Zaad zullen alle volken van de aarde gezegend worden, omdat u Mijn stem gehoorzaam geweest bent." Daarna keerde Abraham terug naar zijn knechten en zij stonden op. Dit is de derde keer dat zij opstaan, en dat hoort zo: drie keer, of in ieder geval iets met een drie. Zij stonden op en gingen samen naar Berseba, en Abraham bleef in Berseba wonen. Dat is ook wel mooi, want Berseba betekent "de bron" of "de put van de zeven". De zeven is het getal van volheid; dat is waar Abraham uit putte. Die zeven heeft ook nog iets met rust te maken enzovoort. Maar ik loop een beetje richting het einde, ook qua tijd denk ik.
Izak als Type van de Ecclesia ↑ hoofdstukken
Ik wil nog op één ding wijzen in deze geschiedenis. Ik heb tot nu toe met name laten zien, of in ieder geval duidelijk willen maken, dat Abraham en het offer van Izak een uitbeelding zijn van het offer van de Heer Jezus Christus. Maar ik denk dat er nog een laag in zit, en die wil ik u toch niet onthouden. Ik wil die als uitsmijter meegeven om eens over na te denken, want ik denk dat Izak in deze geschiedenis ook een type is van de Ecclesia. Dat zou ons niet moeten verbazen, want wij zijn in Christus. Wij die de brieven van Paulus kennen, weten dat wij één lichaam zijn met Christus.
Ik had het net over het in bezit nemen van de poort van zijn vijand. Dat spreekt van Israël, maar dat wordt ook over de Ecclesia gezegd: wij zullen met Hem alles onder Zijn voeten onderschikken. Kort gezegd heeft Israël daar een aardse taak in en wij een hemelse, maar wij behoren tot Hem; wij zijn één met Hem. Het geheim dat Paulus bekendmaakt, is dat waar gesproken wordt van Christus, het niet slechts gaat over één persoon, over Hem alleen, maar dat Zijn gezelschap – de Ecclesia, het lichaam van Christus dat Hij zich in deze tijd verzamelt – daarbij inbegrepen is. Wij dus. Paulus zegt in Efeze 3 dat wij samen deelhebbers van de belofte zijn in Christus. Dat betekent dat alles wat aan Hem beloofd is, ook ons lotdeel en ons lotbezit is. Alles wat Hij ontvangt – en dat heeft Hij nu natuurlijk al, maar het is nog verborgen – zal straks geopenbaard worden. Alles wat Hij ontvangen heeft en wat aan Hem beloofd is, daar zullen wij in delen. Gratis en voor niets; dat is echt genade. Dat is ook wat God gaat betonen in de toekomende aionen: Zijn genade over ons in Christus Jezus.
Dus als Hij alle vijanden onder Zijn voeten gaat onderschikken en onderwerpen, dan is dat inclusief de Ecclesia die Zijn lichaam is. Wij delen in die positie en in die taak. Hoe dat precies zal zijn, daar kan ik me nauwelijks iets bij voorstellen. We hebben daar wat plaatjes van in de Schrift, maar dat moet geweldig zijn, want aan Hem is het heelal gegeven, hemelen en aarde. Alles is aan Hem gegeven. Dus waar Christus genoemd wordt, zouden wij er ook opmerkzaam op moeten zijn: wat zegt dat over ons? Denk bijvoorbeeld aan die mannelijke zoon in Openbaring. Ik zal verder geen voorbeelden noemen, want de reeks is eindeloos.
Als we de geschiedenis van Izak nog even bekijken, wil ik met een paar punten laten zien waarom ik meen dat hij ook een type is van de Ecclesia. Izak stierf namelijk niet en hij werd niet geslacht. Ja, 'bij wijze van spreken' wel, zegt de Hebreeënschrijver, 'bij gelijkenis'. Maar toch zou je kunnen zeggen: hij is niet degene die feitelijk geslacht werd en die weg moest gaan. Hij werd alleen geslacht en stierf 'bij wijze van spreken'. Onze Heer daarentegen is werkelijk gestorven; Hij leed en stierf aan het kruis. Wij hebben die weg niet hoeven gaan, en toch worden wij wel met Hem gerekend. Wij worden met Hem gerekend zonder dat wij die weg zelf gaan. Paulus drukt dat ook uit in de Romeinenbrief als hij zegt: "In dit alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem die ons heeft liefgehad." Hij is de overwinnaar; dat is wat Paulus hier duidelijk maakt. God heeft Hem opgewekt en Hij heeft de dood overwonnen. Paulus zegt in Romeinen 8 dat wij meer dan overwinnaars zijn. Ik durf het bijna niet te zeggen, maar wij zijn in die zin 'meer' dan Hem – ik zeg het omdat Paulus het zegt – want Hij heeft die strijd gestreden en wij delen in de overwinning zonder dat we die strijd hoeven te voeren. Hij heeft alles volbracht. Wij hoeven niets te doen; we zouden juist niets moeten doen. Het valt ons toe in genade. Hij doet het ons toevallen en in die zin zijn wij dus meer dan overwinnaars.
Izak is het zaad van Abraham, zo wordt hij genoemd. "In uw zaad", wordt telkens tegen Abraham gezegd. Maar ten diepste is het zaad van Abraham Christus. Dat zeg ik in navolging van Paulus, die dat stelt in Galaten 3. Eigenlijk zou ik heel Galaten 3 moeten bespreken, maar daar is nu geen tijd meer voor. Ik haal gewoon even één of twee verzen aan. Er wordt gesproken over Abraham en er staat: "Nu werden aan Abraham de beloften uitgesproken en aan zijn zaad." Paulus zegt dan dat we even precies moeten lezen wat er staat. Hij is op dat punt een letterzifter – dat klinkt misschien negatief, maar hij zet de puntjes op de i. Hij zegt: "Hij zegt niet: en aan zijn zaden, als over velen, maar als over één: en aan jouw zaad, dat wil zeggen: Christus." Paulus wijst er dus op dat er een enkelvoud staat en geen meervoud. Het zaad van Abraham, waar elders over gesproken wordt als zijn nakomelingen in het meervoud, dat is het volk als het zand der zee en de sterren aan de hemel. Maar ten diepste is het zaad van Abraham Christus. Daarom weten we ook dat Izak een type is van Christus. Vergelijk het met de uitdrukking "het zaad van de vrouw" uit Genesis 3. Daar wordt tegen de slang gezegd dat het zaad van de vrouw zijn kop zou vermorzelen; ook daar is het een enkelvoud dat spreekt van Christus.
Galaten 3 gaat echter nog verder. Zij die van Christus zijn en behoren tot Zijn lichaam, zijn ook zaad van Abraham. Als je het geheimenis van Paulus kent, zou dat niet vreemd moeten zijn. De Ecclesia is Zijn lichaam en is één met Hem. Wij zijn in Christus en we worden in Christus gerekend. Efeze 3, wat ik net noemde, zegt dat wij samen deelhebbers van de belofte zijn in Christus Jezus. Er staat letterlijk dat wij 'samen-lichaam' zijn. Alles wat aan Hem beloofd is, valt ons toe. Wij delen in Zijn lot en hebben ons lotbezit in Hem. Paulus zegt in Galaten over ons: "Indien jullie van Christus zijn, dan zijn jullie dus zaad van Abraham en naar de belofte erfgenamen" – of lotbezitters. Hij is het zaad van Abraham en omdat wij in Hem zijn, zijn wij het ook. Wij delen daarin. Dus in die zin zijn wij ook zaad van Abraham. Als het zaad van Abraham hier geofferd werd, dan delen wij ook in dat offer. Dan is dat ook een uitbeelding van wat ons is overkomen. Je zou dus kunnen zeggen dat wij met Christus zijn gestorven, begraven en opgewekt. Romeinen 6 en Efeze 2 laten zien dat wij met Hem zijn opgewekt. Maar ik denk dat het nog van iets anders spreekt, en dat vinden we ook in de brief van Paulus aan de Romeinen, in hoofdstuk 12.
Romeinen 12: Ons Leven als een Levend Offer ↑ hoofdstukken
Want daar staat—ik lees eerst het vers, Romeinen 12: "Ik moedig jullie dan aan, broeders, door de barmhartigheden van God, jullie lichamen te presenteren —of te stellen— als een levend, heilig offer." Een levend, heilig offer. Nu zijn alle offers een uitbeelding van leven, maar Izak kwam levend op dat altaar terecht. Dat maakt dat offer zo apart, en ik denk dat het dus ook spreekt van wat Paulus hier naar voren brengt. Kijk, Paulus refereert hier natuurlijk ook aan de offercultus in het Oude Testament, aan de rituelen.
Maar dit is al Romeinen 12. In Romeinen 6 zegt Paulus dat we in Christus gedoopt zijn—niet in water, maar in Christus. En dat betekent dat we met Hem gestorven zijn, begraven en opgewekt. In Efeziërs 2 voegt hij zelfs nog toe: met Hem gezet in de hemel. Dus wij delen in Zijn positie, in wat Hem overkomen is: gestorven, begraven en opgewekt. Dat valt ons toe, daar delen wij in. Daarin zijn we bevrijd van de zonde en kunnen wij in nieuwheid van leven wandelen, zoals Romeinen 6 dat beschrijft.
Paulus spreekt over jullie "logische dienst" of "eredienst". Dat klinkt ons wat wettisch in de oren, maar dat is het niet. Hij zegt het in Romeinen 12, en daar zijn elf hoofdstukken aan voorafgegaan. Wat zegt Paulus allemaal in die elf hoofdstukken? De Romeinenbrief is een uiteenzetting van —dat is Romeinen 1 vers 4— het evangelie van God. Daarin zet Paulus de basis van het evangelie uiteen; hij gaat in op wat rechtvaardiging betekent, enzovoorts. Daarin komt ook naar voren dat alles Zijn werk is. Ik haalde net ook iets aan uit Romeinen 8: het is allemaal God die het doet. Het is God die ons levend maakt en God die ons in Hem rekent.
Hij vat dat samen in Romeinen 11 vers 36: "Want uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen." Alles is uit Hem, alles is door Hem, alles is tot Hem: oorsprong, bestaan en bestemming. Alles ligt vast in Hem; alles is uit Hem. Hij is degene die daarin voorziet en dus beschikt. Maar als je dat nu weet, als dit de waarheid van je leven is —dat alles uit Hem, door Hem en tot Hem is— wat zou dan het logische gevolg daarvan zijn?
Om dat woord "dienst" even te vermijden, omdat het bij velen misschien een verkeerde klank geeft: het logische gevolg is dat je tegen God zegt: "Ja, hier ben ik, neem me maar." Dat is dan onze logische dienst. Want een offer is niets anders dan iets aanbieden of offeren. We kennen het woord "offeren" nog van een "offerte"; als iemand een offerte maakt, dan krijg je een aanbieding. Wat is nu het logische gevolg dat je zou doen als je weet dat Hij alles in Zijn hand heeft, ook ons leven en dus ons lichaam?
Dan zegt Paulus: "Ik moedig jullie dan aan, broeders, door de barmhartigheden van God, jullie lichamen te stellen, te presenteren als een levend, heilig offer." Want wij zijn levend gemaakt met Hem. En als we van Hem zijn, laat Hem dan ook maar met ons doen wat Hij wil. Dat doet Hij toch al; Hij voorziet. Dat is het logische gevolg, de logische dienst van het kennen van die waarheid. Ik geloof dat het offer van Izak in die zin ook een uitbeelding is van ons: het levende, heilige offer, welgevallig voor God.
Ik zie dat het de hoogste tijd is, dus we gaan het hierbij laten.