6. wijn in de Bijbel: nieuwe wijn in nieuwe zakken

In de vorige blog zagen we hoe Jezus op de bruiloft te Kana water in wijn veranderde. Het was een uitbeelding van het nieuwe verbond dat God met Israël zal sluiten. Het oude maakt plaats voor het nieuwe en de beste wijn wordt voor het laatst bewaard.

Ook bij een andere gelegenheid spreekt Jezus over wijn en Hij gebruikt daarbij een opmerkelijke vergelijking. Nieuwe wijn kan niet in oude wijnzakken worden gedaan. Waarom eigenlijk niet? En wat wil Hij daarmee duidelijk maken?

de bruidegom is aanwezig
In Lucas 5 lezen we dat de discipelen van Johannes de Doper regelmatig vastten, evenals die van de farizeeën. Maar de discipelen van Jezus deden dat niet. Zij aten en dronken. Waarom dat verschil?

Jezus antwoordt met een verwijzing naar een bruiloft.

Lucas 5 (naar ISA)
³⁴ En Hij zei tot hen: Kunnen jullie de zonen van de bruidszaal laten vasten, terwijl de bruidegom bij hen is?
³⁵ Maar er zullen dagen komen, en wanneer de bruidegom van hen weggenomen wordt, dan zullen zij vasten in die dagen.

Opnieuw vinden we het beeld van een bruiloft. Jezus stelt Zichzelf voor als de Bruidegom. En zolang de Bruidegom aanwezig is, is er geen reden om te vasten. Een bruiloft is immers een feestelijke gelegenheid, waarbij gegeten en gedronken wordt.

Maar Jezus kondigt ook aan dat de Bruidegom weggenomen zal worden. Het is een verwijzing naar Zijn aanstaande lijden en sterven.

nieuwe wijn
Vervolgens vertelt Jezus een gelijkenis. Niemand zal een nieuw kledingstuk verscheuren om daarmee een oud kledingstuk te herstellen. Want daarmee wordt het nieuwe kledingstuk gescheurd en bovendien past de nieuwe lap niet bij het oude.

Lucas 5 (naar ISA)
³⁷ En niemand doet nieuwe wijn in oude leren zakken. Anders zal de nieuwe wijn de zakken doen barsten, en de wijn zal uitgestort worden en de leren zakken zullen verloren gaan.
³⁸ Maar nieuwe wijn moet in nieuwe leren zakken gedaan worden.

In die tijd werd wijn onder andere bewaard in leren zakken. Nieuwe wijn is nog volop in ontwikkeling en bij de gisting ontstaan gassen, waardoor druk wordt opgebouwd.

Nieuwe leren zakken zijn soepel en kunnen uitzetten. Maar oude zakken zijn door het gebruik hun soepelheid kwijtgeraakt. Wanneer daarin nieuwe wijn wordt gedaan, kunnen ze door de toenemende druk scheuren. Dan gaan zowel de wijn als de zakken verloren. Nieuwe wijn vraagt dus om nieuwe wijnzakken.

het oude en het nieuwe
Wat wil Jezus met deze vergelijking duidelijk maken?

Het onderwijs dat Hij bracht, paste niet binnen het bestaande religieuze systeem. De farizeeën hielden vast aan hun voorschriften en overleveringen, maar Jezus bracht iets nieuws. Hij was immers Zelf de vervulling van de beloften die God aan Israël had gegeven. Daarin herkennen we ook het onderscheid tussen het oude en het nieuwe verbond.

Het oude verbond was gebaseerd op voorwaarden waaraan Israël moest voldoen. Het volk had bij de Sinaï verklaard alles te zullen doen wat JAHWEH gesproken had (Ex. 19:8). Maar Israël bleek niet in staat om dat verbond te houden.

Daarom kondigde God bij monde van Jeremia een nieuw verbond aan. Een verbond waarin niet de verplichtingen van het volk centraal staan, maar Gods beloften. Hij zal Zijn wet in hun binnenste geven en in hun hart schrijven (Jer. 31:31-34).

Het nieuwe verbond is niet een verbeterde versie van het oude. Het is niet een nieuwe lap op een oud kledingstuk. Het oude maakt plaats voor het nieuwe. De schrijver van de Hebreeënbrief zegt dan ook dat God, door te spreken van een nieuw verbond, het eerste oud heeft gemaakt (Hebr. 8:13).

de oude is goed
Lucas vermeldt nog een uitspraak van Jezus die we niet moeten overslaan.

Lucas 5 (naar ISA)
³⁹ En niemand die oude wijn heeft gedronken, wil nieuwe, want hij zegt: De oude is goed.

Hier gaat het om degene die gewend is aan de oude wijn. Hij verlangt niet naar nieuwe wijn, want hij vindt de oude goed genoeg. Onbekend maakt onbemind. Hij houdt liever vast aan het vertrouwde dan zich open te stellen voor iets nieuws.

Zo was het ook met de religieuze leiders in Jezus’ dagen. Zij hielden vast aan het bestaande en stonden niet open voor wat Jezus bekendmaakte. De oude wijn was hun vertrouwd en zij hadden geen behoefte aan nieuwe. Maar God had iets beters beloofd.

Het nieuwe verbond zou niet tot stand komen door het oude te herstellen, maar door het werk van Christus. Door Zijn lijden, sterven en opstanding zou het nieuwe leven werkelijkheid worden waarvan wijn zo’n prachtige uitbeelding is.

En dat brengt ons bij de drinkbeker die Jezus aan Zijn discipelen gaf, vlak voordat Hij zou worden overgeleverd. Hij sprak daarbij uitdrukkelijk over het nieuwe verbond in Zijn bloed.

Over die drinkbeker gaat de volgende blog.

📖 Blogserie: Wijn in de Bijbel
Deel 3 van 8