In de eerste helft van 1 Samuël 16 vinden we de geschiedenis van de zalving van David. In het geheim wordt David tot koning gezalfd, want dit moet voor koning Saul verborgen blijven. Vanaf dat moment wordt ‘de geest vaardig over David’.
In het tweede gedeelte van het hoofdstuk lezen we dat de geest van JAHWEH wijkt van Saul en hij een kwade geest ontvangt. Om Saul tot rust te brengen, stellen zijn dienaren voor om iemand muziek te laten spelen. David wordt erbij geroepen en hij speelt voor Saul op de harp.
In het programma waarmee ik de video opneem, stond een instelling niet goed, waardoor de presentatie niet wordt weergegeven.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Muziek is een beeld van het Woord van God. Muziek spreekt tot het hart; het kan iets in je raken wat woorden soms niet eens kunnen.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Terugblik op de Verwerping van Saul
- De Zalving van David en de Verborgen Koning
- De Kwade Geest bij Saul als Beeld van het Oude Verbond
- De Harp, het Meer van Kinneret en de Verborgenheden
- Muziek als Symfonie en Uitbeelding van Gods Woord
- Psalmen en Geestelijke Liederen in het Nieuwe Testament
- Davids Eigenschappen en de Ezel als Drager van het Woord
- Verademing Door de Harp en de Toekomst van Israël
Introductie en Terugblik op de Verwerping van Saul ↑ hoofdstukken
Een hele goede morgen en een heel hartelijk welkom allemaal deze morgen in Alblasserdam. Het is nog steeds een beetje nieuw, maar het begint al te wennen. Ik zie in ieder geval wat nieuwe gezichten en wat oude bekende gezichten. Ik had het niet over jou, maar ik kan natuurlijk een heel rijtje gaan maken nu. Maar laten we dat maar niet doen. Laten we gaan beginnen met de studie.
Ik heb de studie de titel gegeven: 'David speelt op de harp'. Dat is een gedeelte in 1 Samuël 16. Daar waren we de vorige keer ook al, want dit is het gedeelte dat direct volgt op het gedeelte over de zalving van David. Twee weken terug had ik het hier over de zalving van David en ik zei toen: misschien ga ik het de volgende keer wel over het vervolg hebben. Toen dacht ik nog: dat weet ik nog zo net niet. Maar er zijn inmiddels twee weken verstreken en ik dacht dat het toch wel mooi is om het daar eens over te hebben. Er staat natuurlijk een heel ander thema op het scherm, maar het is zo dat de geschiedenis zich gewoon voortzet. Dit gedeelte heeft ook alles te maken met het gedeelte van de vorige keer, en dat zal ik dan ook wel laten zien.
Vanwege de nieuwe gezichten, maar ook voor de anderen en in eerste instantie voor mezelf, wil ik even het geheugen opfrissen. Waar hadden we het de vorige keer over, zodat we weer even weten waar we in terechtgekomen zijn? Dit is 1 Samuël 16 en we vallen ergens binnen in de Bijbel. We vallen ook nog eens binnen in een specifiek gedeelte waarin in het vorige gedeelte David ten tonele verscheen en daar gezalfd werd tot koning. Daar gaan die eerste dertien verzen over.
Daar moet ik nog iets bij betrekken, want in het voorgaande van 1 Samuël 16, in 1 Samuël 15 dus, lezen we dat Saul, die de heersende regerend koning was, door God verworpen wordt als koning. Tenminste, dat wordt hem aangezegd door de profeet Samuël. Nou, dat is een lang hoofdstuk, 1 Samuël 15, dus ik ga er niet naartoe en dat heb ik de vorige keer ook niet gedaan. Dat kunnen jullie zelf eens nalezen. Maar daar is een hele geschiedenis waarin Saul bepaalde instructies krijgt van God bij het overwinnen van een bepaald volk. Ik dacht dat het de Amalekieten waren; in ieder geval iets met 'ieten' op het einde, maar daar zijn er nog wel wat van. Volgens mij waren het de Amalekieten en God had instructies gegeven die Saul niet opvolgde. In ieder geval volgde hij die instructies maar gedeeltelijk op, en daar had hij nog wel wat vrome redenen voor.
Lees het maar eens na, want het is wel een interessant hoofdstuk. Misschien hebben we het daar nog wel eens over, zeg ik dan altijd maar. Maar daar wordt Saul dus aangezegd door Samuël dat zijn koninkrijk van hem zal worden afgenomen. Koning Saul is dus een hele tijdelijke koning met een tijdelijke dynastie, en God zou een definitief koningshuis aanstellen. De eerste daarvan is koning David.
De Zalving van David en de Verborgen Koning ↑ hoofdstukken
Samuël wordt gezonden naar de vader van David: Isaï de Bethlehemiet. Volgens mij betekent Isaï zoiets als... de een vertaalt het met "Ik ben JAHWEH". Dan weet je meteen waarvan hij een beeld is. Hij heet "Ik ben JAHWEH", dus dan zal hij nu wel een beeld zijn van God. Anderen zeggen dat het betekent "JAHWEH leeft". Beide betekenissen wijzen ons in diezelfde richting, die van de definitieve Koning.
Samuël wordt gezonden naar Isaï de Bethlehemiet om een van zijn zonen te zalven tot koning. Dat is bijzonder, want het vindt plaats onder een dekmantel, of onder de bedekking van een offer. Samuël werd gezonden om een koning te zalven en hij zei: "Als Saul daarachter komt, dan ben ik de klos." "De pisang", ja, dankjewel. De HEER zegt dan: "Neem een geitenbokje mee en dat dient dan als offer." Bij dat offer vond een offermaaltijd plaats, waarbij Samuël met Isaï en zijn zonen zou aanzitten. Het is dus een geheime missie van Samuël, een geheime bijeenkomst. En als we de brieven van Paulus kennen en het gaat over geheimenissen en verborgenheden, dan worden we in ieder geval in de juiste richting gewezen.
Er komen zeven zonen voorbij en bij allemaal zegt God via Samuël: "Deze is het niet, deze is het niet." Dan vraagt Samuël aan Isaï: "Was dit alles? Zijn dit ze allemaal?" Er blijkt er nog eentje te zijn: de kleine David. De kleine is niet aanwezig, want hij weidt de schapen. Daardoor weten we ook dat hij een herder is. In deze geschiedenis is hij de achtste zoon van Isaï. Met een beetje gevoel voor de symboliek van getallen weten we waar de acht voor spreekt. Zeven is het getal van de volheid; daarvoorbij vinden we de acht, en dat spreekt van een nieuwe schepping. Wij zijn hier vandaag ook op de eerste dag van de week. Er zijn er weer zeven voorbij en nu volgt een nieuwe reeks: de eerste dag van de week. In je agenda zie je dat meestal niet, daar wordt de zondag vaak als zevende dag gerekend, maar in de tellingen van de Schrift is het toch echt de eerste dag van de week. De sabbat, de zaterdag, is de zevende.
David is een herder, zoals we er meer vinden in de Schrift, en zij zijn allemaal typen van Christus. Hij wordt gehaald en door God aangewezen als koning. Samuël zalft hem dan met olie uit de hoorn. Ik wil hier de draad oppakken in 1 Samuël 16, bij een vers of anderhalf dat we de vorige keer al besproken hebben. JAHWEH zegt tegen Samuël: "Sta op, zalf hem, want deze is het." Samuël nam de hoorn met de olie en zalfde hem te midden van zijn broeders. En de Geest van JAHWEH was voorspoedig over David vanaf die dag en verder. Sommige vertalingen zeggen dat de Geest "vaardig" werd over David.
Terwijl ik dit van de week in een dia zette, moest ik denken aan de profetie uit Jesaja 61: "De Geest van mijn Heer JAHWEH is op mij, omdat JAHWEH mij gezalfd heeft." Ik hoop dat jullie de geschiedenis in Lukas 4 kennen, waarin Jezus in de synagoge opstaat om een stukje uit de boekenrol te lezen. Dit is het gedeelte dat Hij gaat lezen: "De Geest van mijn Heer JAHWEH is op mij, omdat JAHWEH mij gezalfd heeft." Hij leest niet het hele gedeelte, maar stopt op een bepaald punt en zegt: "Heden is deze Schrift in jullie oren vervuld." Daarna gaat Hij zitten. Het werd toen even stil in de synagoge — wat tamelijk ongebruikelijk is in een synagoge, een "Jodenkerk" heb ik begrepen. Ze werden er stil van. Dat is ook een geschiedenis waar we het misschien eens een keer over moeten hebben, want het is schitterend gezien.
De woorden die de Heer daar op Zichzelf betrekt, zijn: "De Geest van mijn Heer JAHWEH is op mij, omdat Hij mij gezalfd heeft." Christus betekent ook "de Gezalfde". Hier is David dus gezalfd en natuurlijk is hij daarin de uitbeelding van de Zoon van David, een type van de Zoon van David. Dat hij de Geest ontvangt, spreekt van nieuw leven, van opstandingsleven; van Hem die opgewekt werd uit de dood en onvergankelijk leven aan het licht bracht, zoals Paulus dat zegt in de tweede Timotheüs-brief.
De Geest van JAHWEH was voorspoedig over David vanaf die dag en verder. Samuël stond op en hij ging naar Rama, wat "hoge plaats" betekent. Wat je hier in dit gedeelte — in feite één vers en een beetje — vindt, is: offer, opstaan, opstanding, zalving, Geest en gaan naar de hoge plaats. Het zijn allemaal dingen die spreken van Hem. Hij is het ware Pascha, Hij is het offer, Hij stond op uit de doden en werd door God opgewekt. Hij was de Gezalfde, de Christus, de Mashiach in het Hebreeuws. Hij ontving de Geest en Hij ging naar een hoge plaats: God zette Hem immers aan Zijn rechterhand in de hemel. Daar is David een type van.
David werd hier gezalfd tot koning, maar in de praktijk was Saul nog de koning. Wat was er voor David nu wezenlijk veranderd? In de praktijk niet zo heel veel. Hij wist dat hij koning was en dat God hem een koninkrijk zou geven, maar hij had op dat moment nog geen openbaar koninkrijk. Hij was nog niet geopenbaard als de koning van Israël. Hij bleef gewoon verborgen; hij bleef de verborgen koning. Hij is weer naar zijn schapen gegaan. Dat is een schitterend plaatje van onze tijd waarin de Heer de Gezalfde is, de Mashiach, de Christus. Waar is Hij? Hij is in een hoge plaats. Heeft Hij dan een koninkrijk? Ja, maar het is ook niet geopenbaard, althans nu nog niet. Het Koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde is tot nu toe een verborgen koninkrijk.
Tot zover deze terugblik. Nu komen we in het gedeelte dat ik vandaag wil bespreken.
De Kwade Geest bij Saul als Beeld van het Oude Verbond ↑ hoofdstukken
En dan lees je dat de Geest van JAHWEH zich terugtrok van Saul. Ik moet hier even een opmerking bij maken. Men zegt wel dat dit gedeelte chronologisch pas ná 1 Samuël 17 komt, dus ongeveer rond 1 Samuël 18. De geschiedenis van David en Goliath in 1 Samuël 17 kennen jullie allemaal. Dit gedeelte in 1 Samuël 16 zou dan thematisch ingedeeld zijn. We komen er straks nog op dat David door de dienaren van Saul een 'krijgsman' of 'krijgsheld' wordt genoemd. Dan kun je je afvragen: hoezo een krijgsheld? We kennen hem hier immers alleen nog als de David die achter de schapen vandaan werd gehaald. Maar als je het in de tijd rond 1 Samuël 18 zou plaatsen, dan had hij de reus al verslagen en dan is hij inderdaad een krijgsheld. Nou, voor wat het waard is geef ik het maar even mee, want ik bespreek gewoon dit gedeelte zoals het hier staat. Jullie mogen dat zelf eens verder uitzoeken.
Het is een nieuwe pericoop; in mijn Bijbel staat er ook een nieuw kopje boven, maar het verhaal gaat gewoon verder. Ik gaf het net in mijn inleiding ook al even aan: we lazen dat de Geest vaardig werd over David, of dat de Geest voorspoedig werd over David, hoe het er ook precies staat. David ontvangt dus Geest op het moment dat hij de gezalfde wordt. Bij Saul lees je echter dat de Geest zich terugtrekt. Dat is precies het tegenovergestelde. Er valt heel veel over Saul te zeggen, maar hij is in ieder geval een uitbeelding van het oude verbond, de wet. Je zou ook kunnen zeggen van Israël onder de wet, maar dat is nagenoeg hetzelfde, want die wet is natuurlijk specifiek aan Israël gegeven. Hier wordt geïllustreerd dat het oude verbond tijdelijk was en plaats zou moeten maken voor iets nieuws. Dat oude verbond is ook door God gegeven, maar God zou dat terugtrekken. Het zou terzijde worden gesteld, net zoals Israël ook terzijde zou worden gesteld.
De Geest van JAHWEH trok zich terug van Saul en werd vaardig over David. Je krijgt soms bijna kortsluiting als je dit soort namen leest, want we kennen ook een Saul uit een heel stuk verderop in de Bijbel, uit het Nieuwe Testament in het boek Handelingen. "Saul, Saul, wat vervolg je mij?" Dat gaat niet over déze Saul, maar over een andere Saul. Toch gaat ook deze Saul David later weer vervolgen. Die associaties komen vanzelf op: "Saul, Saul, wat vervolg je mij?" Wie vervolgde hij dan? Toen sprak de Zoon van David tot hem vanuit de hemel. Hier in 1 Samuël gaat het over die andere Saul die achter David aan zit.
Toen het nieuwe verbond werd aangekondigd, was het eerste oud en nabij de verdwijning. In Hebreeën 8 wordt een lang citaat gegeven uit Jeremia 31, waarin het nieuwe verbond wordt aangekondigd. Ik had het misschien even in een tijdlijntje moeten zetten wanneer die woorden van Jeremia precies klonken in de chronologie, maar God zegt daar: "Ik zal een nieuw verbond oprichten met mijn volk, niet zoals het oude." God belooft daar zevenmaal wat Hij zal doen; Hij zal alles doen om dat verbond te vervullen. Er ligt dus niets bij de mens. Hebreeën zegt als commentaar op die woorden uit Jeremia 31 dat zodra er gesproken wordt over een 'nieuw' verbond, je weet dat het oude nabij de verdwijning is en eigenlijk niets meer waard is. We lezen dan ook van de Heer Jezus in de evangeliën dat Hij het niet zo nauw nam met die regels uit het oude verbond, maar dat Hij al vooruit wees naar het nieuwe. Dat is een onderwerp op zich natuurlijk, maar het wordt hier dus geïllustreerd: een oud verbond zou verdwijnen en God zou iets nieuws geven dat Hij zelf zou vestigen en vaststellen. Saul wordt verworpen als koning en er komt een nieuw koningshuis, de dynastie van David.
De Geest van JAHWEH trok zich terug van Saul en een kwade geest die van JAHWEH kwam, joeg hem angst aan. Vergelijk dat eens: een kwade, boze geest van JAHWEH die Saul angst of schrik aanjoeg. Doet God dat dan? Dat doet God blijkbaar. Ik kom daar zo nog wel op terug. Maar ik heb hier gezegd: vergelijk dit eens met wat Jezus tot Israël zegt onder de wet. Voor mij zijn dit tamelijk onbekende woorden die ik ga laten zien, maar je vindt ze aan het einde van Mattheüs 12. Daar staat een soort beeld of gelijkenis waarin de Heer iets duidelijk wil laten zien. Hij zegt: "Wanneer de onreine geest van de mens uitgaat, gaat hij door dorre plaatsen om rust te zoeken en hij vindt die niet." Het spreekt hier over het uitdrijven van een onreine geest, wat Hij in dat hoofdstuk ook gedaan heeft. Mattheüs 12 is een lang hoofdstuk en we zijn hier al in vers 43.
In Mattheüs 12 geneest de Heer een man met een dorre hand. Op een zeker moment zeggen de farizeeën dat Hij dat doet door de tegenstander, door Beëlzebub of iets dergelijks. In plaats van te geloven wat Hij doet en het teken te aanvaarden, zeggen ze eigenlijk tegen de Heer dat Hij demonen uitdrijft doordat Hij zelf een demoon is. Dat is niet alleen onwetendheid, maar dat is zien en het tóch niet geloven; het keihard verwerpen. "Massieve afwijzing" is eigenlijk nog te zwak uitgedrukt voor de tegenstand waar de Heer in dit hoofdstuk op stuit. Dat is de reden dat Hij dit zegt tegen de leidslieden van het volk Israël. Wanneer de onreine geest van de mens uitgaat en geen rust vindt, zegt hij: "Ik zal omkeren naar mijn huis waarvandaan ik uitging." Hij gaat dus terug. En als hij komt, vindt hij dat het leeg is, geveegd en geordend. Wat doet die geest dan? Hij neemt zeven andere geesten met zich mee, nog boosaardiger dan hijzelf. Ze komen binnen en wonen daar.
Het commentaar dat de Heer hierop geeft is: de laatste staat van die mens wordt erger dan de eerste. "Zo zal het ook zijn met dit boze geslacht, met deze boosaardige generatie." Dat gaat over Israël. Wanneer hier dus wordt gesproken over Saul die een kwade geest ontvangt, dan is dat een uitbeelding van Israël onder de wet. De Geest van JAHWEH trok zich terug van Saul, en dan is het huis leeg. Wat gebeurt er? Er kwam een kwade geest – volgens Mattheüs 12 zelfs met zeven anderen – en die joeg hem angst aan. Over die kwade geest heb ik nog een vers uit Job, waar Job zegt:
"Zullen wij het goede van God ontvangen en zullen we het kwade niet ontvangen?" En dan staat erachter: "In dit alles zondigde Job met zijn lippen niet." We vinden het ook bij Jeremia en in Klaagliederen, dat God dus ook het kwaad geeft. Dat is ook een geruststellende gedachte, want dat betekent gewoon dat al het kwade meewerkt ten goede. Het is niet zo dat het kwaad buiten Gods... hoe zeg je dat... buitengodsscoop ligt ofzo, dat dat iets is wat buiten Hem plaatsvindt. Nee, God zet dat kwade ook in ten goede; het kwade werkt mee ten goede. Dat is Romeinen 8.
Om dit te illustreren zou ik ook de geschiedenis van Jozef erbij kunnen pakken. Want hij zegt het zelfs tot zijn broers: "Jullie zijn het niet die mij hiernaartoe gestuurd hebben, nee, God heeft mij voor jullie uitgezonden om jullie te redden." En dan zegt het kinderlied: "En de broers ze moeten buigen, en het kwade valt in duigen." Het kwade viel dus in duigen; het kwaad was geen kwaad meer namelijk. Nou, dat zal met al het kwaad gebeuren. Al het kwaad zal in duigen vallen en er zal blijken dat het mee heeft gewerkt ten goede. Ook voor Saul overigens, dat hoef ik er eigenlijk niet eens bij te zeggen.
Een kwade geest die van JAHWEH kwam, joeg hem angst aan of schrik, zeggen andere vertalingen. Dat is trouwens ook wat het oude verbond doet: dat jaagt angst aan, schrik. Want ja, je kunt niet aan die wet voldoen. Het is nooit voldoende als je onder de wet leeft; er is altijd een tekort. En wat blijft er dan over? Ja, oordeel. Dus dat jaagt angst aan. Als je het niet gelooft, moet je het maar eens vragen aan mensen die onder de wet leven. Ik denk dat er hier een paar zijn die dat zelf ook wel eens aan hun lijf hebben ondervonden. Maar zo werkt het gewoon. Hel en verdoemenis, dat staat je dan te wachten. Dat is geen goed bericht. Het is ook niet naar de Schrift overigens, maar daar hebben we het al zo vaak over gehad en ongetwijfeld hebben we het daar nog wel eens over.
Het oude verbond is een bediening des doods, een bediening van veroordeling, zegt Paulus in 2 Korinthiërs 3. Dus dat jaagt angst of schrik aan. En de dienaren van Saul zeiden tot hem: "Zie toch, een kwade geest van God jaagt u angst aan." Saul is een uitbeelding van de heerschappij van de wet, maar die is tijdelijk en wordt terzijde gezet. Het is de zalving van David die dat in werking stelt, die dat bewerkt. En Paulus zegt ook dat Christus het einde van de wet is. Dus toen Hij opgewekt werd door God uit de dood, was dat het definitieve einde van het oude verbond. Laat onze Heer toch tot uw dienaren voor uw aangezicht zeggen...
De Harp, het Meer van Kinneret en de Verborgenheden ↑ hoofdstukken
Dat zij een man zoeken die weet hoe op de harp te spelen. Dat is het advies dat de dienaren geven. Ze zeggen eigenlijk tegen de koning: "Zeg tegen ons dat we iemand moeten gaan zoeken die op de harp kan spelen." Overigens zeggen sommige vertalingen "de citer". Ik heb niet veel verstand van muziekinstrumenten, maar met Google kom je een heel eind natuurlijk. Dus ik heb eens opgezocht wat een citer is en ik vond het overigens wel op een harp lijken. Het is in ieder geval zo'n snareninstrument en volgens mij is de citer weer wat kleiner dan een harp.
Ik had vroeger een klasgenootje op de basisschool die speelde harp. Dat was een ding zeg, dat is echt groot. Dat je dat speelt met één hand — daar kom ik zo nog wel op — maar dan moest je toch echt... met twee? Met de ene hand hou je hem toch vast? Met twee zo. Maar wist jij wat het onderwerp was vanmorgen? Heeft niemand gezegd: "Nou, neem die harp eens mee." Oh, die speel je dus met twee handen. Nou ja, zoveel verstand heb ik er dus van. Maar de citer heeft in ieder geval met snaren te maken. Ons woord gitaar, "guitar" in het Engels, citer... dat lijkt ook op elkaar. Dat is ook iets met snaren, geloof ik, aan een gitaar. Ja, doe je ook met twee handen? Ik snap nooit hoe mensen dat doen; mijn linkerhand weet nooit wat mijn rechterhand doet. Maar blijkbaar kan dat wel. Dus dat zou al niets voor mij zijn.
"Laat onze heer toch uw dienaren voor uw aangezicht zeggen dat zij een man zoeken die weet hoe op de harp te spelen. Als dan de kwade geest van God over u is, dat hij die bespeelt met zijn hand." Zie je dat het één hand is? Er staat echt een enkelvoud. "En dat het goed is voor u." Vroeger speelde men dus op de harp met één hand, maar er staat echt een enkelvoud. Dat is wel bijzonder; die hand met vijf vingers. Vijf spreekt altijd van genade.
Een harp is in het Hebreeuws een kinor. En wij kennen een meer uit de Bijbel dat het Meer van Genezareth heet. Dat is Grieks natuurlijk, want het is het Nieuwe Testament, Lukas 5 vers 1 onder andere. Het heet geloof ik ook het Meer of de Zee van Tiberias, of van Galilea; het heeft nogal wat namen. Maar het wordt ook genoemd het Meer van Genezareth en in het Hebreeuws Kinnereth. Dat komt van het woord kinor. Dus eigenlijk is het gewoon het meer van de harp. Ik weet niet of dat heel vrij vertaald is, maar daar heeft het in ieder geval mee te maken. En je hebt er niet echt veel fantasie voor nodig om te zien dat het ook de vorm enigszins heeft van een harp.
Wie schreef ook weer bijna al die psalmen? Dat was David. Als je het over David gaat hebben, kun je natuurlijk de hele Bijbel door; je zou al kunnen beginnen in Genesis, waar staat dat de scepter zal van Juda niet wijken. Maar in Psalm 49 zegt David: "Ik zal mijn geheimenis, mijn geheim, mijn verborgenheid bij de harp ontsluieren," of mijn raadselen zeggen sommige vertalingen. Petrus noemt David in zijn toespraak in Handelingen 2 een profeet. Dus de woorden van David zijn profetie, voorzeggingen, om het te zeggen met de woorden van Petrus. Petrus citeert daar een aantal psalmen, maar hij heeft het daar op de Pinksterdag over Christus. Hij zegt ook dat dit niet eens op David kan slaan, want David... nou, dan legt hij uit waarom. Maar David heeft dit voorziende gesproken over hem die komen zou, namelijk Christus, de Zoon van David.
Dus als hier in de psalmen gesproken wordt over: "Ik zal mijn geheimenis bij de harp ontsluieren," dan spreekt dat ook van de Zoon van David. We waren net in Mattheüs 12, bij die massieve afwijzing van het volk Israël, van de leidslieden van het volk. Daar werd de Heer massief en keihard afgewezen. En wat doet Hij in het volgende hoofdstuk, Mattheüs 13? Dan gaat Hij spreken in gelijkenissen, en dat noemt Hij de verborgenheden, de geheimenissen van het koninkrijk. Direct nadat de Heer stuit op die afwijzing, gaat Hij spreken in verborgenheden. Dan wordt het dus voor hen verborgen.
En dat doet Hij bij het Meer van Genezareth. Op die dag — ja, het is allemaal sprekend — op die dag ging Jezus het huis uit. Wat noemt de Schrift een huis? Het huis Israëls. Dat beeldt Hij hier ook uit, direct na die afwijzing. Op die dag ging Jezus het huis uit en wat ging Hij doen? Hij zat bij de zee. Waar is de zee een beeld van? De volkeren, ja. Dus Hij verlaat het huis Israëls. Ik zei net dat Hij gezeten is aan Gods rechterhand in de hemel, maar je kunt ook zeggen: waar bevindt Hij zich nu? Paulus zegt in Kolossenzen 1: "Christus onder jullie, natiën." Dus Hij zit onder de natiën, om het zo te zeggen. Hij zat bij de zee.
Ook al hadden ze totaal niet begrepen wat Hij zei — dat is natuurlijk ook het geval — ze hadden kunnen zien wat Hij ging zeggen door wat Hij deed. Hij ging het huis uit en Hij zat bij de zee. En vele scharen verzamelden zich tot Hem, zodat Hij in een schip ging en daar ging zitten, terwijl de gehele schare op de oever stond. Die bleven op het land, ook een uitbeelding natuurlijk van Israël, het land. Dat deed de Heer bij het Meer van Genezareth. "Ik zal mijn geheimenis bij de harp ontsluieren." Daar ging de Heer spreken in geheimen, in verborgenheden. Dat demonstreert Hij hier, en het wordt ook gedemonstreerd in deze geschiedenis van Saul. Saul wordt terzijde gesteld en David wordt aangesteld als de koning. De geest wordt teruggetrokken van Saul en de geest werd vaardig over David. Saul zei tot zijn dienaren: "Ziet alstublieft voor mij uit naar een man die goed speelt en brengt hem tot mij."
Muziek als Symfonie en Uitbeelding van Gods Woord ↑ hoofdstukken
Over muziek valt veel te zeggen, al ben ik misschien niet helemaal de aangewezen persoon daarvoor. Ik sta niet echt bekend als muzikaal. Maar ik ben wel een muziekliefhebber. Jos weet daar alles van. Velen van u hebben mij waarschijnlijk nog nooit horen zingen, maar Jos wel. In een menigte van 10.000 of 50.000 anderen durf ik het wel aan, want dan verdween mijn stem in het rumoer van al die anderen. Dan durf ik het wel aan, zeg maar.
We weten natuurlijk allemaal wat muziek in meer of mindere mate met een mens kan doen. Het kan je blij maken, maar het werkt ook de andere kant op. Dat zijn immers ook muziektermen: majeur en mineur. Dus als je 'in mineur' bent, dan kun je daar op Spotify vast een afspeellijstje voor opzoeken. Ik ben best een muziekliefhebber. Als u het niet gelooft, dan moet u aan het eind van het jaar eens naar me toe komen; dan heb je op Spotify altijd zo’n jaaroverzicht met hoeveel minuten je geluisterd hebt. Ik durf de strijd met de meester wel aan te gaan; ik luister wel vrij veel muziek.
Maar muziek is ook een kwestie van smaak. Er zijn er die vinden Opwekking muziek; daar heb ik zelf wat meer moeite mee. Jij hoort liever kerstliedjes? Nou ja, er zijn wel een aantal aardige kerstnummers. Klassieke muziek is ook niet helemaal mijn ding, maar er zijn een aantal stukken die ik wel mooi vind. De Messiah draai ik nogal eens. We hebben het hier over de Mashiach en de Messiah; dat vind ik echt wel mooi. Maar het blijft een kwestie van smaak. Aan het eind van het jaar mail ik daarover met Leon en mijn andere broer. Dan zitten we wat heen en weer te mailen over onze top vijfjes en dan zit je elkaar natuurlijk al snel een beetje af te kraken, want het blijft een kwestie van smaak. Dat is nu eenmaal wat broers onder elkaar doen.
Laten we teruggaan naar waar we mee bezig waren. Muziek is een beeld van het Woord van God. Muziek spreekt tot het hart; het kan iets in je raken wat woorden soms niet eens kunnen. Muziek is een uitbeelding van het Woord van God. Er zijn talloze gezegden en spreekwoorden die met muziek te maken hebben. 'Daar zit muziek in', of: 'het is de toon die de muziek maakt'. Of iets kan ons 'als muziek in de oren klinken', maar dan gaat het vaak over iets wat je verteld wordt. Dus muziek is daarin ook een uitbeelding van het Woord.
Denk ook aan termen als symfonie en harmonie. Symfonie is Grieks: 'sym' is samen en 'phonie' zijn klanken. Samenklanken dus. Als die klanken juist op elkaar afgestemd zijn, dan zorgen ze voor harmonie. Maar dat is ook wat het Woord van God doet. Dat zijn gezonde woorden die spreken tot het hart. Als je het Evangelie kent, dan raken de dingen ook in harmonie. Ik had het net over het kwaad, maar als je weet dat het kwaad een plek heeft in Gods plannen, dan geeft dat harmonie.
Er valt vast meer over te zeggen, maar ik zal ongetwijfeld nog een heleboel vergeten zijn. Van toonladders heb ik geen verstand; dat zou voor mij net zo goed Arabisch kunnen zijn. Maar ik weet dat er zeven tonen zijn: Do-Re-Mi-Fa-So-La-Ti. Bij de achtste begint weer een nieuwe reeks, waar we het zojuist al over hadden. Die zeven spreekt van de volheid en de compleetheid van Gods Woord, waar muziek een type van is. We waren net in een Psalm, Psalm 49.
Psalmen en Geestelijke Liederen in het Nieuwe Testament ↑ hoofdstukken
Maar 'psalm' is een Grieks woord. *Psallo*, *psalm*. Dat is eigenlijk wel vreemd, want al die boeken van het Oude Testament hebben Griekse titels. Het boek Jozua had net zo goed Jehoshua kunnen heten. Deuteronomium betekent 'tweede wet'. Dat eerste verbond werd terzijde gesteld en God gaf een tweede set stenen tafelen: de tweede wet, een uitbeelding van het nieuwe verbond. Die werd overigens ook bewaard in de ark van het verbond, die een type is van Christus. Dat komt nu bij mij opborrelen omdat ik daar vorige week nog iets over geschreven heb, maar ook dat is dus een uitbeelding van dat woord.
'Psalm' is dus een Grieks woord. Het betekent letterlijk zoiets als muziek maken, of het heeft in ieder geval ook met tokkelen of met snarenspel te maken. En dat komen we dus in het Nieuwe Testament tegen. Ik wil twee voorbeelden geven, ik ga daar niet al te uitgebreid op in, maar die wil ik wel graag voor het voetlicht brengen.
Kolossenzen 3: "Laat het woord van Christus rijkelijk in jullie inwonen. In alle wijsheid elkaar onderwijzende en attenderende met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. In genade zingend in jullie harten tot God." En hier staat dus het woord 'psalmen'. Dit staat in de PowerPoint, maar als ik in de interlinear daarop zou klikken, dan zie je dat het woord iets te maken heeft met snarenspel, met tokkelen. Dus muziek maken op die manier. Maar hier zie je dus ook dat het over het woord gaat. "Laat het woord van Christus rijkelijk in jullie inwonen. In alle wijsheid elkaar onderwijzen en attenderen met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen." Alleen uit dit vers kun je al concluderen dat psalmen, lofzangen en geestelijke liederen — muziek — een beeld is van het Woord van God.
En geestelijke liederen zijn dus liederen die in overeenstemming zijn met het Woord. Want niet alles wat men geestelijke liederen noemt, zijn ook daadwerkelijk geestelijke liederen. Maar ja, met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen in de genade... Waar zingen wij in? Waar zingen wij over? Ja, in de genade. "In de genade zingend in jullie harten tot God." En daarbij zeg ik altijd: dat mag zelfs hardop. Want ik vind het wel leuk wat hier staat: "in jullie harten". Maar wat in het vat zit, komt er ook uit natuurlijk. Dus ja, de een doet dat onder begeleiding van snarenspel en de ander doet dat het liefst zonder die begeleiding.
Efeze 5, nog zo een: "Bedrink je niet aan wijn waarin liederlijkheid is." Er staat niet: drink geen wijn, hè. Dat lees ik nu weer overal, dat dat weer... Eerst kwam het roken aan de beurt en nu schijnt het de drank weer te zijn. Er staat niet "drink geen wijn", er staat "bedrink je niet aan wijn waarin liederlijkheid is", maar word vervuld met dat waarvan die wijn een beeld is, zeg ik dan maar. Want wijn is een beeld van leven, van dat nieuwe leven, van het opstandingsleven. Er zijn talloze geschiedenissen die dat illustreren; de bruiloft te Kana bijvoorbeeld. "Bedrink je niet aan wijn waarin liederlijkheid is, maar word vervuld in geest, sprekend onder elkaar in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Zingend en muziekmakend in jullie harten." Dat blijf ik toch leuk vinden op de een of andere manier: "zingend en muziekmakend in jullie harten voor de Heer."
En ook hier weer het woord *psallo*, *psallontes*. "Muziekmakende", dat is echt interlineair dan. Oh, hier zie je het: het heeft met strelen te maken — maar dat is niet aaien, dat is natuurlijk het strelen van de snaren. Het heeft met snarenspel te maken. Het schijnt dat een piano ook een snaarinstrument is, toch? Ik denk altijd meer aan een slaginstrument, maar dat schijnt niet zo te zijn. Maar "bedrink je niet aan wijn waarin liederlijkheid is... maar word vervuld in geest."
Maar wat zegt de Heer over geest? Geest is natuurlijk ook zo'n mystiek gemaakte term, een beetje een besmette term wil ik bijna zeggen. "Mijn woorden zijn geest en leven", zegt de Heer. Dus heel de Schrift is door God begeesterd, staat er letterlijk in 2 Timotheüs 3 vers 16. Geïnspireerd, de geest. "Sprekend onder elkaar in psalmen, lofzangen, geestelijke liederen, zingend en muziekmakend in jullie harten voor de Heer." Muziek is een beeld van het Woord van God. En voor veel mensen is het natuurlijk ook een manier om dat wat zich in het hart bevindt te uiten. We komen soms ook tegen in de brieven dat we hetzelfde belijden. Er is natuurlijk geen makkelijkere manier om dat te doen dan op basis van een melodie, zodat je allemaal hetzelfde belijdt. "Sprekend onder elkaar in psalmen, lofzangen, geestelijke liederen, zingend en muziekmakend in jullie harten voor de Heer. Altijd dankend over alles in de naam van onze Heer Jezus Christus aan God de Vader." Ja, muziek is dus een beeld van het Woord, en dat lijkt me duidelijk zo.
Davids Eigenschappen en de Ezel als Drager van het Woord ↑ hoofdstukken
En één van de jongelingen — we gaan terug naar 1 Samuël 16 — antwoordde en hij zei: "Zie, ik zag een zoon van Isaï, de Bethlehemiet, die weet te spelen." En hier staat er dus: hij is een machtig held, een man van oorlog, die verstand heeft van het woord, een man van voorkomen en JAHWEH is met hem. Andere vertalingen hebben hier zoiets als: hij is een krijgsheld, wel ter tale, maar in de interlineair staat: verstandhebbende van het woord. En daarom kon hij natuurlijk zo goed harp spelen, want die muziek is een uitbeelding van het woord. Hij zal ongetwijfeld ook de psalmen die David geschreven heeft op melodie hebben gezet. Ik weet niet of dat dezelfde melodie is waarop de psalmen nu gezongen worden; ik denk ook niet dat dat op hele noten was. Nee, want toen David de Ark Jeruzalem binnenbracht, deed hij dat dansend en al. Dus daar zat wel wat muziek in hoor, in die David. Dat was niet hoe ik die psalmen wel eens terughoorde, want daar valt niet zo heel veel op te dansen, misschien alleen wat schuifelen.
Maar hij is een machtig held, een man van oorlog, die verstand heeft van het woord — hier staat gewoon het Hebreeuwse woord Dabar — een man van voorkomen. Hij zag er blijkbaar ook nog goed uit, en JAHWEH is met hem. Dat zijn vijf eigenschappen van David. Ik had het al even over de vijf die spreekt van de verborgen dingen, maar ook natuurlijk van genade. En Saul zond boodschappers naar Isaï en hij zei: "Zend mij David, jouw zoon die bij de kudde is." En Isaï nam een ezel, brood en een leren zak wijn en een geitenbokje, en hij zond het door de hand van David, zijn zoon, naar Saul.
Nou, daar komen we weer wat dingen tegen waarover ik met gemak een hele dag zou kunnen spreken, dat begrijpen jullie wel. Alleen al als we het over die ezel hebben. We hadden het net over 'wel ter tale' en 'verstand van het woord', maar ik ken ook een ezel die verstand had van het woord: de ezel van Bíleam. Die had ook verstand van het woord, want JAHWEH was met hem. Overigens, als we Saul tegenkomen aan het begin van zijn geschiedenis, dan is hij op zoek naar een kudde ezelinnen die hij kwijt is. Hij zoekt zijn ezels, maar hij ontvangt een koninkrijk; hij wordt dan tot koning gezalfd.
Die ezel is niet zo dom als wij denken. Kijk, een ezel — ik ga wat kort door de bocht — is gewoon een beeld van de gelovigen, en dus ook van het gelovige Israël. Saul zocht een ezel, maar hij kreeg een koninkrijk. Maar een ezel kijkt met zijn oren, die zijn niet voor niets zo groot. En het geloof is uit het gehoor. Ik kwam daar toevallig pas geleden nog op bij ezels: een ezel heeft een zogenaamde aalstreep op zijn rug in de vorm van een kruis. Als je het niet gelooft, dan google je maar eens op 'ezel aalstreep', dan kom je ze allemaal tegen. Die ezel draagt gewoon een kruis op zijn rug. Hij heeft grote oren en een ezel is eigenlijk een vernederd paard. De Heer reed in Zijn wandel hier op aarde ook op een ezel. En we hadden het net over de sprekende ezel van Bíleam, maar een ezel heeft in ieder geval altijd wat te zeggen. En dat is: "I-a". En "Jah" is gewoon de afkorting van de Godsnaam, zoals in Zacharia, Matanya, enzovoorts. De naam van God heeft hij op de lippen. Nou, als dat geen geloof is, dan weet ik het ook niet meer.
Maar daar valt nog veel meer over te zeggen. Laten we verder gaan. Over brood en wijn hoef ik het eigenlijk niet te hebben; dat zijn uitbeeldingen van leven. Trouwens, brood is Lechem, het broodhuis. We hadden het net over de Bethlehemiet: Beth is het huis en Lechem is brood. Maar als wij het glas wijn heffen, dan zeggen we: "L'chaim!" Dat is: op het leven. Dus dat heeft ook weer alles met leven te maken. De eerste die we — ik weet niet of het de eerste is, maar we komen iemand al heel vroeg tegen in de Bijbel die brood en wijn uitdeelt — is Melchizedek. In de Hebreeënbrief wordt uitgebreid uiteengezet dat deze priester en koning in Genesis 14, die brood en wijn geeft, een uitbeelding is van Christus de Hogepriester.
Over dat geitenbokje hebben we het de vorige keer even gehad. De geschiedenis van de zalving van David vindt plaats rond een offermaaltijd. Een offer spreekt van het geslachte dier dat op het altaar wordt gelegd; het spreekt van de opstanding en verhoging van de Heer Jezus Christus. Dus dit zijn allemaal, laat ik het samenvatten, uitbeeldingen en attributen van het nieuwe verbond, van nieuw leven. Isaï denkt: wat die Saul nodig heeft is nieuw leven. En Isaï is natuurlijk een beeld van God, dat noemde ik net al even. Isaï nam een ezel, brood en een leren zak wijn — daar hebben we die oude en nieuwe zakken wijn alweer — en een geitenbokje, en hij zond het door de hand van David, diezelfde hand die speelde. Hij zond het door de hand van David, zijn zoon, naar Saul.
En David kwam bij Saul en hij stond voor zijn aangezicht en hij had hem uitermate lief en hij werd zijn wapendrager. Dat wapendragerschap schijnt meer een functie te zijn dan een taak; in ieder geval een vertrouwenspositie. Want zo'n koning had natuurlijk niet altijd zijn wapens bij zich. Willem-Alexander heeft zijn wapens ook niet bij zich als hij de troonrede voorleest. Wat hij misschien wel zou kunnen gebruiken is een autocue als wapen, maar dat terzijde. Het valt ook allemaal niet mee om dat soort functies uit te voeren. Hij liever dan ik. Maar David werd dus zijn wapendrager en dat schijnt meer een symbolische functie te zijn, heb ik me laten vertellen voor wat het waard is. En Saul zond naar Isaï, zeggende: "Laat David alsjeblieft voor mijn aangezicht staan, want hij heeft genade gevonden in mijn ogen." Ja precies, over genade hadden we het al natuurlijk.
Verademing Door de Harp en de Toekomst van Israël ↑ hoofdstukken
En het gebeurde, als de geest van God over Saul kwam, dat David de harp nam en hij speelde met zijn hand. Ja, ik wil niet per se gelijk krijgen, maar het staat er drie keer. Drie keer. Drie keer. Ja, dat is ook leuk. En het luchtte Saul op en het was goed voor hem. 'Het verademde Saul' staat er soms in andere vertalingen. Maar het woord dat hier staat is *ruach*. Dat is geest of adem of wind. Nicodemus wist ook dat wind en geest alles met elkaar te maken hebben – of liever gezegd: dat wist hij niet, maar dat werd hem uitgelegd. Het luchtte Saul op en het was goed voor hem. Het verademde hem en de geest van het kwaad trok zich van hem terug.
En ik denk dat dit gewoon ook de uitbeelding is van de toekomst waarin Israël inderdaad verademd zal worden. Ze zullen lucht ontvangen, de Geest ontvangen. De geest van het kwaad trok zich van Saul terug en in de toekomst zal Israël weer de Geest ontvangen. 'Ik zal mijn Geest uitstorten op alle vlees', zegt Joël 2.
Ik had het net over Petrus, en nu zit ik te denken: is dat hetzelfde hoofdstuk? Nee, dat is niet hetzelfde hoofdstuk. Maar Petrus houdt een toespraak in Handelingen 3, dus een hoofdstuk verder, en daar zegt hij dat als Israël zich als volk zou bekeren, dan zou de Messias terugkeren van de hemel en dan zouden tijden van verademing, van verkwikking, aanbreken. Dan zouden ze de Geest ontvangen. En dat gaat natuurlijk in de toekomst gebeuren.
Maar nu is Israël terzijde gesteld en is daar een gezalfde, namelijk David. En hij is verborgen. Waar dan? Nou, dat lees je een paar hoofdstukken verder in Adullam. Wat doet hij daar? Hij verzamelt een volk rondom zich – 'voor Zijn naam' wilde ik bijna zeggen – maar hij verzamelt een volk rondom zich van vierhonderd man, en dat waren allemaal 'losers', om het zo populair te zeggen. Het waren mensen die een schuldeiser hadden; in ieder geval zat er een beschadigd mens tussen, laat ik het zo zeggen. In ieder geval zat er een krasje op. Er was iets mee met die lui die David daar om zich heen verzamelde. En dat doet hij in die spelonk van Adullam, in het verborgene. Hij is de gezalfde, maar hij heeft zijn koninkrijk nog niet.
Daar spreekt deze geschiedenis van en zij is ook een schitterend type van onze tijd. Maar dat volk zal verkwikking kennen en God gaat zijn plan in de nabije toekomst daarmee ook weer oppakken. Ja, hier stopt het hoofdstuk en dat lijkt me dan ook een mooi punt om er maar een punt achter te zetten voor deze ochtend.