Weinig vinden we over de geboorte van Jezus in de bijbel. En wat we vinden wijst ons op de verheerlijkte Christus. We lezen over Hij die kwam, in vernedering, maar onder de oppervlakte wijst het ons op wie Hij is in Zijn verhoging. Nu in de hemel, en in de toekomst geopenbaard, ook op aarde. In deze studie een beschouwing van Lukas 2 over de beschrijving door keizer Augustus, de reis van Jozef en Maria naar Bethlehem, de doeken, kribbe, herders, engelen, enz.
“Maar wij zien Jezus, met eer en heerlijheid gekroond”
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 17 december 2017
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Maar wij zouden met geestelijke ogen naar die geschiedenis kijken en we zouden dus onderzoeken wat er staat, want wij kennen Hem niet naar het vlees.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Voorbij de Oppervlakte van het Kerstverhaal
- De Vier Evangeliën en de Presentatie van Jezus
- Paulus' Perspectief: Christus Niet Naar het Vlees Kennen
- Lukas 2 Vers 1: de Inschrijving Onder Keizer Augustus
- Augustus als Type van de Komende Mens Der Wetteloosheid
- De Opgaande Reis van Jozef en de Geestelijke Betekenis van Plaatsnamen
- De Eerstgeborene in Doeken Gewikkeld: een Beeld van de Opstanding
- De Kribbe: het Brood Des Levens in een Voerbak voor de Schapen
- Geen Plaats in de Uitspanning: Verworpen Door de Wereld
- De Waakzame Herders als Type van het Gelovig Overblijfsel van Israël
- De Hemelse Legermacht: een Vooruitblik op Christus' Verschijning in Heerlijkheid
- De Herders Verkondigen de Deugden van Hem Die Hen Riep
- Afsluiting: Simeon en het Licht tot Onthulling voor de Natiën
Inleiding: Voorbij de Oppervlakte van het Kerstverhaal ↑ hoofdstukken
Aangezien het bijna kerstmis is, gaan we het daarover hebben. Ik heb daarom een kerstboodschap voor jullie; ik had nog wat over. Het wordt ook elk jaar weer een leuke tijd natuurlijk, die kerst, sowieso door alles wat je om je heen ziet in deze wereld. De lichtjes, de kerstbomen, de ballen, de muziek. Nietwaar? Lekker man. Ik wilde eerst nog Sky Radio opzetten vanmorgen, maar dat ben ik vergeten. Ik dacht eraan voor als Leon binnenkomt. Dus ja, om ons heen gaat het nogal over kerst.
En daar kun je natuurlijk van alles over zeggen. Er wordt ook genoeg gezegd over de heidense oorsprong die het feest zou hebben. De tijd van het jaar waarin het gevierd wordt, de geboorte van Jezus — want dat is dan wat gevierd wordt met kerst. De datum waarop men dat vierde, was daarvoor een feest waarop men de zonnewende of iets dergelijks vierde in ieder geval. Dat de dagen weer langer zouden worden, dus dat zou dan ook nog eens niet goed zijn, of zelfs occult. Maar ja, over dat soort dingen ga ik met grote stappen heen. Want ik lees op de eerste bladzijde van mijn Bijbel al dat het licht de duisternis overwint. Dat is uiteindelijk de oorsprong, ook achter al die heidense cultussen. Maar daar wil ik het niet over hebben; ik wil het echt hebben over het kerstverhaal.
Als we zo om ons heen kijken en het overal over deze dingen gaat, dan zou het ons eigenlijk moeten verbazen als je in je Bijbel leest dat er nauwelijks iets over wordt gezegd: over de geboorte van Jezus en over kerst. Als je dat bijvoorbeeld vergelijkt met wat er over de opstanding van Christus wordt gezegd... ja, dat wordt in alle vier de evangeliën uitgebreid beschreven. Plus het hele Nieuwe Testament gaat daarover, borduurt daarop voort en legt uit wat daar de consequenties van zijn, want dat is het hart van het evangelie.
In de evangeliën vind je in sommige gevallen een geslachtsregister bij de aanvang. Heel kort vind je nog wat beschreven over de geboorte van Jezus. Maar zelfs daar zijn er in de traditie dingen ingelegd. Bijvoorbeeld het verhaal over de wijzen uit het oosten. Die wijzen uit het oosten kwamen bij Jezus toen Hij al lang geen baby meer was. Ik ga dat nu niet opzoeken, maar je vindt bijvoorbeeld in Mattheus 2 vers 8 dat Jezus intussen een kleine jongen was. Daar wordt een ander woord gebruikt dan in Lukas 2, waar we straks naartoe gaan. In Lukas 2 vers 12 bijvoorbeeld staat echt dat Jezus een baby was toen Hij daar geboren werd en in die kribbe werd gelegd.
Als je het heel smal neemt, is Lukas 2 echt het enige dat over de geboorte van Jezus gaat. Maar ik wil de evangeliën even kort doornemen. Goedemorgen. Ik wil de evangeliën even kort doornemen omdat we, zoals ik al zei, wel geslachtsregisters vinden in die evangeliën. Sommige wel en sommige niet. En die geslachtsregisters zijn ook zo opgezet dat het goed is om daar eens — niet heel diep op in te zoomen — maar er even wat over te zeggen, zodat je daar later nog eens naar kunt kijken.
De Vier Evangeliën en de Presentatie van Jezus ↑ hoofdstukken
In Mattheus wordt Jezus gepresenteerd als de komende Koning. U vindt een geslachtsregister in Mattheus 1, wat eigenlijk geen gewoon geslachtsregister is, maar een lijst van troonopvolgers. Jezus wordt daarin dan ook benoemd als de Zoon van David. Het koningshuis van David zou op de troon zitten en hier in dit evangelie wordt de komende Koning gepresenteerd.
In Markus wordt Jezus gepresenteerd als dienstknecht, of sterker nog: als slaaf. Daar vindt u geen geslachtsregister, want van een slaaf is het niet van belang wat zijn afkomst is. Een slaaf heeft een taak; een slaaf is een lijfeigener. In Markus wordt dus beschreven waarvoor de Heere Jezus gekomen was en het begint direct bij de aanvang van Zijn openbare optreden. U vindt nog net iets over Johannes de Doper en dan meteen het publieke optreden van de Heer. Hij was toen inmiddels al ongeveer dertig jaar.
In Lukas vinden we Jezus als de Zoon des mensen. Het is eigenlijk jammer dat het zo vertaald wordt, want de Hebreeuwse term is Ben Adam. Dat betekent dat Hij de erfgenaamde Zoon van Adam is. In Lukas 3 vindt u dan ook een geslachtsregister dat helemaal terugvoert, niet op David of Abraham, maar op Adam. Hij is de erfgenaam van Adam. We weten dat van Adam gezegd werd dat hij de dieren en de vissen zou onderwerpen, maar daar is Adam niet toe gekomen. Er is er echter Eén, namelijk de Zoon, de erfgenaam van Adam, die dat wel zal gaan doen. Hij is erfgenaam van Adam én Zoon van David. Hij is de erfgenaam van David en Hij zal op de troon zitten. Maar niet slechts op de troon van David voor het volk Israël; Hij zal heel deze schepping onderwerpen als Ben Adam.
Dan hebben we nog Johannes. Daar wordt Jezus gepresenteerd als de Zoon van God. Daar vindt u ook nauwelijks een geslachtsregister, in ieder geval geen geslachtsrekening van Zijn menselijke oorsprong, want Hij is daar de Zoon van God. Het 'geslachtsregister' heeft daar als afkomst God: "In het begin was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God." En in vers 14 leest u: "En het Woord is vlees geworden." Hij was in den beginne bij God als Woord. Ik vind 'concept' altijd een wat banaal of oneerbiedig woord, maar een concept is wel een idee dat uitgewerkt wordt. Gods ideeën falen niet, dus Hij hoeft niet eerst een concept te maken om daarna een definitieve visie te vormen, zoals ik dat op mijn werk doe. God had een idee en dat idee was nog geen vlees geworden, maar dat idee was een concept: Gods Logos, Zijn Woord, dat in den beginne bij God was. Dat Woord, die Logos, werd vlees. Zo wordt Hij in het eerste hoofdstuk van Johannes beschreven als de Zoon van God die in het vlees kwam. Alleen over Johannes 1 valt natuurlijk al ontzettend veel te zeggen; het zijn machtige woorden.
Over de beschrijving van de gebeurtenissen rondom de geboorte van Jezus vindt u eigenlijk alleen iets in Mattheus en Lukas. In Mattheus 1:18-25 wordt de geboorte van Jezus aangekondigd, maar dat gaat strikt genomen over wat er aan de geboorte voorafgaat. Als u het breed neemt, kunt u dit bij het kerstverhaal betrekken, maar als u het smal neemt, gaat het er eigenlijk nog niet over. Het enige wat u in Mattheus over de geboorte zelf leest, staat in het laatste deel van vers 25. Daar staat dat Jozef Maria niet bekende totdat zij deze haar eerstgeboren Zoon gebaard had, en hij gaf Hem de naam Jezus. Dat is alles. Vervolgens gaat het over de wijzen, die overigens niet bij Jezus kwamen toen Hij een baby was, maar toen Hij inmiddels al een kleine jongen was. Hoe oud Hij precies was, weet ik niet, maar Hij zal nog geen twee jaar geweest zijn. We lezen verderop in het hoofdstuk over de kindermoord door Herodes. Hij bracht alle kleine jongens van twee jaar en daaronder om, om er zeker van te zijn dat hij de aangekondigde Koning der Joden zou doden. We weten dat het anders is gelopen, want Jozef, Maria en Jezus waren inmiddels gevlucht naar Egypte. Dat leest u in Mattheus 2, maar Jezus was daar geen baby meer. Dus ook dat kunt u strikt genomen niet tot het kerstverhaal rekenen.
Dat betekent dat u, als u het heel smal neemt, alleen Lukas 2 overhoudt en dat halve vers van Mattheus 1. In Lukas 1 leest u de hele geschiedenis van Zacharias en Elisabeth, die onvruchtbaar waren en geen kinderen hadden. Bij hen wordt ook een kindje aangekondigd: Johannes de Doper, de wegbereider van de Heere Jezus. U leest vervolgens dat Maria, wanneer zij zwanger is, een ontmoeting heeft met Elisabeth en dat het kindje opspringt in haar buik. Ik veronderstel dat dit bekend is, en zo niet, dan heeft u nog de hele week om dat door te lezen voordat het Kerstmis is. Dan vinden we de lofzang van Maria, de lofzang van Zacharias en de geboorte van Johannes de Doper. En zo komen we aan bij Lukas 2.
Paulus' Perspectief: Christus Niet Naar het Vlees Kennen ↑ hoofdstukken
Ik wil even naar onze geliefde broeder Paulus, want die heeft veel te zeggen, dat weten we. Maar Paulus doet een hele bijzondere uitspraak over de Heer Jezus in het vlees. Daar wil ik even op focussen voordat we Lukas 2 gaan lezen. Want we kunnen natuurlijk Lukas 2 gaan lezen en net zoals iedereen dat doet, heel oppervlakkig, maar ik wil onder de oppervlakte gaan kijken. Ik wil werkelijk gaan onderzoeken: waar gaat dit over? En daar heb ik een reden voor.
De reden is dat Paulus dit zegt — hij zegt eerst in de volgende verzen dat één voor allen stierf en dus zijn allen gestorven. Hij zegt daarmee dat die hele oude schepping, het vlees, is door God weggedaan. Dat staat hier ook in het vers: "wanneer wij dít oordelen, dat, indien één voor allen stierf, allen, dus, stierven. En Hij stierf voor allen, opdat zij, die leven, niet meer voor zichzelf zouden leven, maar voor Hem, die voor hen sterft en gewekt wordt."
Zodat wij van nu aan niemand kennen naar het vlees. Zo zouden wij dus elkaar niet naar het vlees kennen, maar het tegenovergestelde: naar geest. Wij zouden elkaar zien zoals God ons ziet, want God ziet ons zo. God ziet ons volmaakt in Christus. God ziet ons nu zoals we straks zijn zullen. Dat is eigenlijk wat Paulus zegt. En dat zeg ik erbij omdat hij dat ook gewoon in 2 Korinthe 5 zegt. Ik heb natuurlijk niet al de verzen geprojecteerd — nee, ik projecteer niet, ik heb niet al de verzen afgedrukt — maar even deze omdat het me om het volgende gaat.
Hij zegt, het is namelijk zo sterk: "Indien wij al Christus naar het vlees gekend hebben, niettemin, nu kennen wij Hem niet meer zo." Natuurlijk sprak Paulus tot tijdgenoten. Ook tot tijdgenoten die inderdaad de Heere Jezus Christus wellicht naar het vlees gezien hadden, gekend hadden, Zijn wonderen hadden gezien die Hij deed en dus wellicht met Hem aan tafel hadden gezeten en met Hem hadden gegeten zoals Petrus en Johannes; die zullen dit ongetwijfeld ook gelezen hebben. Maar hij schreef ook tot mensen die de Heer nog nooit hadden gezien, zoals wij. En hij zegt: wij kennen van nu aan niemand naar het vlees en indien wij zelfs Christus naar het vlees gekend hebben, nochtans nu niet meer — zegt de Statenvertaling dan — niettemin, nu kennen wij Hem niet meer zo.
Oftewel, wij gaan straks Lukas 2 lezen. Dan kun je het lezen zoals het zich aandient: er wordt een kindje geboren, het wordt in een kribbe gelegd, enzovoorts, alle gebeurtenissen eromheen. Maar wij zouden met geestelijke ogen naar die geschiedenis kijken en we zouden dus onderzoeken wat er staat, want wij kennen Hem niet naar het vlees. En ook die baby daar in die kribbe, ook die spreekt van geestelijke dingen. Je zou kunnen zeggen: het is profetie. Het spreekt al bij Zijn geboorte, in vernedering, over Zijn verheerlijking. Want ten diepste gaat het niet over vlees, maar gaat het over geest. Het gaat niet over Zijn vernedering, het gaat over Zijn heerlijkheid.
Wij kennen — om dat woord van Paulus dan ook te gebruiken — wij hebben geen gemeenschap met een kindje in de kribbe. Wij kennen Hem niet naar het vlees. Nee, wij zien in die geschiedenissen Jezus met eer en heerlijkheid gekroond, zoals Paulus dat zegt in Hebreeën. Nou, dat wilde ik gezegd hebben voordat we naar Lukas 2 gaan. En daar vinden we nogal wat details. Daar heb ik voor mezelf niet zo'n blaadje, dat is dan niet zo handig. Is er nog een andere? Ah, daar ligt hij nog. Die heb ik altijd uitgeprint omdat die laptop het van de week niet deed, omdat ik hem weg had gebracht. Dus ik heb verder niet al die verzen van de vertaling van geschriften in de PowerPoint gezet. Ik dacht: dan moet dat papier ook voldoende zijn zo. Ik kan wel even deze erbij pakken natuurlijk, voor degenen die nog meer bewijs willen. Dat zijn jullie allemaal natuurlijk.
Lukas 2 Vers 1: de Inschrijving Onder Keizer Augustus ↑ hoofdstukken
Lukas 2, daar vind je de geboorte van Jezus Christus beschreven. Dat staat erboven in mijn Bijbel. En dan lees je in vers 1 – ik ga gewoon één voor één die verzen door. Ik lees niet het hele verhaal van tevoren; ook hiervoor veronderstel ik dat het wel enigszins bekend is. Ik wou zeggen: het is bijna onvermijdelijk in deze dagen. Ik heb begrepen dat mensen het vroeger zelfs uit hun hoofd moesten leren op de zondagschool. Ja, op de zondagschool. In welke vertaling? NBG of Statenvertaling. Dus als ik wil weten wat er in de NBG staat, dan zal ik het aan jullie vragen om te kijken hoe goed dat geheugen nog is. Ik doe het dan weer niet. Oké.
Lukas 2 vers 1: "En het gebeurde in die dagen dat er een officieel besluit uitging van keizer Augustus dat de gehele bewoonde wereld geregistreerd moest worden." In diezelfde dagen... Ja, welke dagen zijn dat? Dat is wel apart, want ik had het zojuist even over het voorgaande. Het voorgaande gaat erover dat de geboorte van Johannes wordt aangekondigd. Die wordt inderdaad geboren: de geboorte van Johannes de Doper. De lofzang van Maria vinden we daar, en de lofzang van Zacharias nadat hij zijn spraak weer terug heeft gehad. Want hij heeft een tijdje niet kunnen spreken, Zacharias.
Dan vind je in Lukas 1 vers 80: "Het kindje groeide op" – dat gaat over Johannes de Doper – "hij werd gesterkt in de geest en was in de woestijn tot de dag van zijn vertoning aan Israël." En dan staat er: "het geschiedde in diezelfde dagen." Voor de scherpe lezer zou je zeggen: hoe kan dat nou? Want hier is het laatste wat over Johannes de Doper wordt gezegd dat hij een volwassen man is, want dat gaat over de dag van zijn vertoning aan Israël. Johannes predikte in de woestijn: "Zie, het Koninkrijk der hemelen is gekomen." Oftewel: let op, ik ben de wegbereider van de Koning en die Koning komt eraan. En hij doopt de mensen in de Jordaan; daar heeft hij zijn naam aan te danken natuurlijk. Maar dan staat er: "en het geschiedde in diezelfde dagen." Als je begrijpend lezen op school hebt gehad, zeg je: nou, dat klopt niet helemaal. En daar kun je je natuurlijk vanaf maken door te zeggen: ja, diezelfde dagen, want het gaat natuurlijk niet over dat Johannes al bij de dag van zijn vertoning aan Israël is, maar over al het voorgaande in het hoofdstuk. Dan zeg ik: ja, tot je dienst. Maar toch wordt hier gezegd: "het geschiedde in diezelfde dagen."
Dus wij zouden de link maken met wat hier gezegd wordt in Lukas 2 naar de komst van Johannes de Doper, namelijk naar de dienst van Johannes de Doper met zijn vertoning aan Israël, namelijk dat hij de Koning kwam aankondigen. Hij was de wegbereider van de Koning. En dus gaat het hier in Lukas 2 over de komst van de Koning en de komst van het Koninkrijk. En wij weten inmiddels dat het Koninkrijk niet... nou ja, het is wel gekomen, maar niet openbaar. Het werd een verborgen Koninkrijk. Het "Koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde" noemt Paulus het in Kolossenzen 1, maar het is een verborgen Koninkrijk. Maar het volgende wat hier gaat volgen in Lukas 2 spreekt dus over de komst van dat Koninkrijk. Alleen in beeld, een type – je moet het wel onderzoeken om het te zien.
"Het geschiedde in diezelfde dagen." Ik zal proberen bij deze vertaling te houden: "Het gebeurde in die dagen dat er een officieel besluit uitging van keizer Augustus dat de gehele bewoonde wereld geregistreerd moest worden." Als we bij Lukas 2 zijn: Augustus is dus de naam van die keizer. Eigenlijk is het geen naam, het is meer een titel. Er zijn meerdere keizers die Augustus heten. Zoals we in het Oude Testament bijvoorbeeld een Ahasveros vinden; dat schijnt ook meer de titel geweest te zijn dan een naam. Maar Augustus betekent zoiets als 'de Verhevene'. Het is niet echt bescheiden natuurlijk om jezelf zo'n titel te geven, maar dat lieten die lui zich graag aanleunen. Die werden ook vereerd als een soort halfgoden. Augustus betekent dus 'de Verhevene'. Overigens vind je in dit... nee, daar kom ik zo wel op.
Hij vaardigde een officieel besluit uit. Hier in de Griekse tekst zie je een *dogma*. Toen waren ze al dogmatisch, tjonge jonge. Een *dogma*, een officieel besluit dat de gehele bewoonde wereld, de gehele *oikumene*... wij kennen wat Grieks als je nu één zo'n vers bekijkt. De oecumenische... is dat niet het streven naar één religie, in ieder geval naar eenheid, maar ook naar het streven van eenheid onder denominaties binnen het christendom en binnen de religie? Dat is dus *oikumene*. Dat betekent eigenlijk gewoon de bewoonde wereld. Daar wil men één wereld van maken; dat zal dat oecumenische streven wel zijn.
Maar dat de gehele bewoonde wereld geregistreerd moest worden... dat is op zich een goede vertaling van onze vriend: geregistreerd. Maar als je kijkt wat er staat: *apografestai* is het Griekse woord. Kennen we ook weer: grafisch. Het woord grafisch zie je hier gewoon in terug. Moet je kijken, één zo'n vers: *dogma*, Augustus, *oikumene* en grafisch. Vier woorden die wij redelijk herkennen in onze taal. Vier Griekse woorden. Keizer... para... paranoia... Dus wij spreken een aardig mondje Grieks, beste mensen. Ja, het schijnt dat je dan met het Grieks dat ik ken niet zo heel ver komt op vakantie. Dus hier een biertje of cola bestellen... nee, die woorden vinden we nou net niet hier terug.
Maar de hele bewoonde wereld, dat wilde ik zeggen, zou geregistreerd worden. Dat wilde die keizer graag. En dat woord, dat *grafestai* of hoe dan ook, waar ons woord 'grafisch' van afgeleid is, dat heeft met schrijven te maken. En daarom heeft de Statenvertaling 'beschrijven'. Dat vind ik een goede vertaling. "In diezelfde dagen ging er een gebod uit van de keizer Augustus dat de gehele wereld beschreven zou worden." Dat is namelijk ook het idee: ze zouden inderdaad geregistreerd worden, ze zouden opgeschreven worden, zodat die man, die keizer, zijn onderdanen kon tellen en daar dus als uitbeelding van macht macht uitoefenen. Iets wat David zeer kwalijk werd genomen. En dat wilde hij doen: hij wilde de wereld beschrijven, opschrijven, registreren.
Dan lees je in vers 2: "Deze eerste registratie gebeurde toen Quirinius gouverneur was van Syrië." Ik heb geen flauw idee wat Sirenius of Quirinius betekent. Ik heb een boek waarin Bijbelse namen genoemd worden en daar zeggen ze: dat is ook niet zeker, misschien is het dit, misschien is het dat. Dus daar kun je niet zoveel mee. Maar Syrië weet ik wel, dat betekent ook zoiets als 'hoog' of 'verheven'. Syrië, Aram wordt het ook al genoemd in de Bijbel, betekent ook zoiets als 'hoog' of 'verheven'. Dus het is nogal een verheven zaak: een verheven keizer, en het gebeurde ten tijde van toen Quirinius over Syrië stadhouder was. Dat heeft dus allemaal met hoog en verheven te maken. Als het gaat over de toekomst en de komst van het Koninkrijk, dan vinden we daar een figuur, iemand die zich verheft. Een verheffende, net zoals die keizer Augustus.
Augustus als Type van de Komende Mens Der Wetteloosheid ↑ hoofdstukken
Paulus zegt in 2 Thessalonicenzen 2: "Laat niemand jullie misleiden op geen enkele wijze, want eerst moet de afstandneming komen en de mens van de wetteloosheid onthuld worden." De zoon van de vernietiging. De Statenvertaling noemt hem, geloof ik, de zoon van het verderf. Maar in de eindtijd, om dat dan even zo te noemen, zal er een figuur opstaan die de Bijbel de mens van de wetteloosheid noemt. De Thessalonicenzen waren indertijd al bang dat ze in die tijd leefden, maar Paulus zegt dat daar eerst nog dingen voor moeten gebeuren. Wat er allemaal nog moet gebeuren, daar hebben we het nu niet over, maar ik wil er nu op wijzen dat in de eindtijd een mens van de wetteloosheid geopenbaard of onthuld zal worden: de zoon van de vernietiging.
Let op: het is de tegenstrever die zich verheft tegen alles wat God of voorwerp van eerbiedige verering heet, zodat hij in de tempel van God gaat zitten om te demonstreren dat hij een god is. In die eindtijd zal er dus ook een figuur zijn die zich verheft. In Augustus, de 'verhevene', zien we dat ook terug. Hij verheft zich tegen alles wat God of voorwerp van eerbiedige verering heet. Daar is die Augustus in ieder geval een type van, en je vindt zijn naam hier beschreven aan het begin van de gebeurtenissen in Lukas 2.
Maar wat gaat die figuur in de eindtijd precies doen? Keizer Augustus wilde de hele wereld beschrijven; hij wilde de hele wereld registreren. Iets dergelijks lees je ook over die mens van de wetteloosheid in Openbaring 13. Er staat dat hij maakt dat aan allen, de kleinen en de groten — het gaat hier natuurlijk niet over lichaamslengte, maar over status en maatschappelijke positie; Jantje Modaal en de belangrijke mensen, zeg maar — de rijken en de armen, de vrijen en de slaven, een merkteken gegeven wordt op hun rechterhand of op hun voorhoofd. Zodat ook niemand kan kopen of verkopen, behalve zij die het merkteken van het wilde dier, van het beest hebben, of zijn naam of het getal van zijn naam.
In Openbaring wordt gesproken over twee beesten: een beest uit de zee en een beest uit de aarde. Wat de verschillen tussen die twee precies zijn, daar hebben we het een andere keer wel weer over. Maar wat die figuur gaat doen, is de hele wereld beschrijven en registreren. Hij geeft een merkteken aan het voorhoofd of aan de rechterhand om het economische verkeer te reguleren, zodat ieder die dat merkteken niet heeft, niet aan dat economische verkeer deel kan nemen. Dat is nogal wat; als je daarover nadenkt, heeft dat verschrikkelijke consequenties.
Ik wil even wijzen op dat woord voor merkteken dat in Openbaring 13 gebruikt wordt: charagma. Dat heeft met kerven te maken, met inkerven en inschrijven. Schrijven doe je op papier, maar kerven heeft inderdaad meer te maken met wat hier staat over beeldhouwwerk. In ieder geval wordt men beschreven en gemerkt, zodanig dat het herkenbaar en geregistreerd is: je hoort er wel bij of je hoort er niet bij.
Die keizer Augustus in Lukas 2 is dus een type van de mens van de wetteloosheid, dat beest uit Openbaring 13 dat de hele wereld zal beschrijven. En dat vindt plaats vlak voor de komst — wij zouden zeggen de wederkomst — van Christus; voordat Hij de troon van Zijn vader David zal innemen en inderdaad op deze aarde zal gaan regeren. Hier in Lukas vinden we dit beschreven vlak voor de komst van dat Koningskind, om het dan even zo te zeggen. Vers 3: "En zij gingen allen om zich te laten registreren, ieder naar zijn eigen stad."
De Opgaande Reis van Jozef en de Geestelijke Betekenis van Plaatsnamen ↑ hoofdstukken
Ook Jozef ging omhoog vanaf Galilea, vanuit de stad Nazareth, naar Judea, naar de stad van David die Bethlehem heet, omdat hij uit het huis en de afstamming van David was. Op de kaart ziet dat er zo uit: hij ging van Galilea naar Judea, naar het stadje Bethlehem. Omdat hij uit het huis en de afstamming van David was, gaan ze op de kaart dus naar beneden, van Galilea naar Judea, maar dat is slechts voor het oog. Want als je de Schrift leest, staat er letterlijk: 'en Jozef ging omhoog'.
Nu is het natuurlijk zo dat als je richting Jeruzalem gaat, je inderdaad omhoogloopt, want dat spreekt van de stad van de Koning. Het land ligt daar ook daadwerkelijk een stukje hoger. Ik heb begrepen dat Bethlehem 765 meter boven zeeniveau ligt; dat las ik op Wikipedia, dus als ik lieg, lieg ik in commissie, zoals ze dat noemen. Nazareth kon ik niet helemaal vinden, maar wel omliggende steden, en die liggen ongeveer op 300 meter boven zeeniveau. Dat scheelt dus een paar honderd meter. Het is inderdaad een weg omhoog die zij gingen, maar het spreekt ook van verhoging.
Wanneer we dat vinden in de Schrift, de opgaande weg, dan staat dat tegenover het 'afgaan', wat spreekt van vernedering. Soms wordt van de Heer Jezus gezegd dat Hij afging, maar soms ook van andere mensen, en dan spreekt het over vernedering. In ieder geval spreekt dat omhooggaan van verhoging en van heerlijkheid. Ik zeg dat niet om dat nu uitgebreid toe te lichten, maar als u het tegenkomt, zou u eraan moeten denken. Neem bijvoorbeeld de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan; dat is een dankbaar voorbeeld daarvan. Daar was iemand die liep de verkeerde kant op: hij ging van Jeruzalem naar Jericho, en dat is naar beneden. Die Samaritaan zal wel de andere kant hebben opgelopen, van Jericho naar Jeruzalem. Want die Samaritaan is namelijk een beeld van Christus. Degene die daar in rovershanden viel, dat zijn u en ik, om het zo te zeggen. Wij bleven daar halfdood liggen en werden door die Samaritaan opgericht. Jericho ligt laag en Jeruzalem ligt hoog. Maar het gaat hier niet over Jericho, dus we gaan snel verder.
Jozef kwam uit het huis en de afstamming, of het geslacht, van David. Vaak worden Jozef en Maria voorgesteld als twee heel arme mensjes, waarbij God hen toevallig had uitgekozen. Daar zal best een kern van waarheid in zitten, maar Jozef was uit het huis en het geslacht van David. Dat betekent dat hij troonsrechten had. We lazen al dat er een keizer op de troon zat, maar als die Romeinse overheersing er niet was geweest, dan had gewoon het koningshuis van David geregeerd en had Jozef op de troon gezeten. 'Jozef, gij zoon van David', zo lezen we bij de aankondiging van de geboorte van de Heer Jezus in Mattheüs 1. Jozef was dus een afstammeling van David.
Overigens, zolang Jozef dé zoon van David was, kon de Heer Jezus dat niet zijn. Zo werkt dat met troonopvolging. Het zou ons dus ook niet moeten verbazen als we bij het publieke optreden van de Heer Jezus, waar Hij gepresenteerd wordt als de komende Koning en de Zoon van David, niets meer lezen over Jozef. Hij zal op dat moment al overleden zijn. Sterker nog, ik denk dat hij het zelf wist: als zijn Zoon de komende Koning was en de Zoon van David, dan zat er maar één ding op: dat Jozef van het toneel zou verdwijnen voordat zijn Zoon daadwerkelijk aanspraak kon maken op die troonsrechten. Maar daar mag u zelf eens over nadenken.
Een boodschapper en engel van de Heer verscheen in Mattheüs 1 vers 20 in een droomtoestand aan Jozef. Want Jozef, die droomt altijd. Welke Jozef? Ja, dat maakt niet uit, noem ze maar op; ze dromen meestal ook nog twee keer. Lees Mattheüs 1 maar na: Jozef droomt. Er staat zelfs een vers: 'en Jozef droomde in Egypte'. Als je alleen dat vers zou hebben, zou je denken dat het over de Jozef uit Genesis gaat. Maar we zouden ook die verbanden moeten leggen. Jozef heette niet voor niets Jozef; we mogen verbanden leggen tussen de ene Jozef en de andere Jozef. Een boodschapper, een engel van de Heer, verscheen aan hem in een droomtoestand en zei: 'Jozef, zoon van David, wees niet bevreesd om Maria, jouw vrouw, mee te nemen, want wat in haar verwekt is, is vanuit Heilige Geest'.
Ik ga verder, want de tijd gaat ook door. Jozef ging omhoog vanaf Galilea. Galilea betekent zoiets als 'omkeren', 'omdraaien' of 'rollen'; denk aan grafstenen die wegrollen bijvoorbeeld. Het heeft alles met het woord Gilgal te maken. We hebben het hier een aantal keren over de geschiedenissen in het boek Jozua gehad. Gilgal staat voor die omwenteling, wedergeboorte en een nieuwe cyclus. Gilgal was de plaats van waaruit het volk Israël het beloofde land innam. Ze keerden telkens terug naar Gilgal en vanuit Gilgal zetten ze hun volgende stap. Want God had gezegd: 'Overal waar jullie je voet op zetten, dat is voor jullie'. Ze leefden vanuit die wedergeboorte, om het zo te zeggen, en ze wandelden vanuit die basis, vanuit Gilgal. Dat heeft alles te maken met nieuw leven.
Dan hebben we hier nogal wat plaatsnamen. Vanuit de stad Nazareth. Nazareth betekent zoiets als 'geheiligd' of 'afgezonderd'. Vergelijk het woord Nazoreeër, Nazorener of Nazireër, die we ook kennen in de Bijbel. Simson was ook een type van de Heere Jezus; ook hij was apart gezet met een taak en een dienst vanaf zijn geboorte al. In Mattheüs 2 leest u aan het einde iets opmerkelijks over de Heer Jezus: 'En hij komt daar, en hij woont in een stad genaamd Nazareth, opdat vervuld zou worden wat door de profeten uitgesproken werd, dat Hij een Nazoreeër genoemd zal worden'. Wordt Hij Nazoreeër genoemd door de profeten? Dat vind je niet makkelijk terug. Je zou naar Simson kunnen gaan; daar staat zoiets als 'Nazireër', en dan zeggen we: ja, Simson is het type van de Heere Jezus.
Als u een Bijbel heeft met tekstverwijzingen, zoals ik, dan ziet u daar een verwijzing staan naar Jesaja 11. Daar staat dit — ook een bekende tekst, vooral in deze tijd van het jaar natuurlijk: 'Want er zal een Twijgje opgroeien uit de afgehouwen stronk van Isaï'. Isaï was Davids vader, voor de duidelijkheid. Dat koningshuis is inderdaad afgehouwen; dat lees je in de evangeliën, want er zat niemand op die troon van David. Maar er zou een Twijgje opgroeien uit de afgehouwen stronk van Isaï, oftewel het koningshuis zou worden voortgezet. En dan staat er: 'en een Loot uit zijn wortels zal vrucht voortbrengen'. Dat woordje 'Loot', met een t, is in het Hebreeuws het woord 'Netzer'. Daar is ook Nazareth van afgeleid. Volgens mij staat er in de Statenvertaling zoiets als een 'spruit' of een 'scheut'. 'Rijsje' is volgens mij dat eerste woord in het eerste deel van het vers, maar uit...
Uit die afgehouwen stronk van Isaï – ja, die moeten we vaker uitnemen, houd het een beetje in orde... Uit die afgehouwen stronk van Isaï, uit dat koningshuis van David, daar zou een spruit of een scheut uit voortkomen. En dat is de Christus. Dat wordt hiervoor gezegd door de profeet Jesaja. Hij zou in de stad Nazaret gaan wonen, opdat vervuld zou worden dat Hij een Netzer, of een Nazoreeër – hoe je het ook zegt – genoemd zou worden. Nazaret heeft dus alles te maken met die spruit, met die scheut, met dat nieuwe leven.
Ik moet wel een beetje doorgaan, zie ik. Judea is de volgende plaatsnaam in vers 4. Ook Jozef ging omhoog vanaf Galilea, vanuit de stad Nazaret naar Judea. Judea betekent 'geloofd' of 'geprezen' en heeft met lof te maken. In vers 13 van Lukas 2 – dus in je Bijbel of op papier – staat dat er een hemelse legermacht was die God lof prijst. Wanneer we bij vers 13 aankomen, zal ik vertellen hoe dat spreekt over Zijn verheerlijking. Daar komen we nog wel. Een menigte van hemelse legers, van een hemelse legermacht die God lof prijst.
Naar Judea, naar de stad van David die Bethlehem heet. Bethlehem betekent 'huis van het brood'. De Jozef uit Genesis deelde ook brood uit, koren aan de hele wereld. We hadden het net al over Jozef, maar de Zoon van Jozef, het Brood des levens – zoals Hij in Johannes genoemd wordt – zal in de toekomst vanuit de stad van David brood, namelijk het Woord, voedsel en leven, uitdelen aan de volkeren. Heel deze aarde zal gezegend worden; dat was al aan Abram beloofd, en Hij zal dat vervullen.
De stad van David is hier Bethlehem, en in vers 11 is dat ook Bethlehem. Dat zijn de enige twee keren in heel de Schrift dat de stad van David Bethlehem wordt genoemd. Alle andere keren is het natuurlijk Jeruzalem, de stad van de Koning. In de hele Schrift – en dat staat er echt tientallen keren – is de stad van David Jeruzalem of Sion. Sion is een berg in Jeruzalem. De hele Schrift door is het dus Jeruzalem, maar hier is de stad Davids Bethlehem. Daar zal natuurlijk een geschiedkundige oorsprong aan ten grondslag liggen, maar wij worden hier door deze formulering ook gewoon verwezen naar Jeruzalem. Het is namelijk de stad van de grote Koning. In Jeruzalem zou de troon van David staan. In de toekomst – en we kunnen nu al zeggen: de nabije toekomst – zal het de hoofdstad van het Koninkrijk van de Messias zijn. Het Koninkrijk van de Messias zal als hoofdstad Jeruzalem hebben. Bethlehem is hier op zijn minst een type van Jeruzalem, omdat het de stad Davids genoemd wordt.
In vers 4 zie je al die plaatsnamen staan. Je kunt je afvragen waarom ze genoemd worden. Als je de betekenis van al die zaken op een rijtje zet, weet je waar het over spreekt. Het is een kwestie van al die betekenissen bij elkaar optellen: Galilea, Nazaret, Judea, de stad van David, Jeruzalem. Wedergeboorte, die cirkel, een nieuwe cyclus, afgezonderd, Netzer, spruit, geloofd, geprezen, het huis van het brood... het spreekt allemaal van Zijn komst straks in heerlijkheid. Als je de betekenis van één naam mist, dan heb je er altijd nog een paar andere. Het is gewoon een kwestie van ze op een rijtje zetten en die betekenissen naast elkaar leggen.
Jozef ging omhoog, wat ook met verhoging te maken heeft. Jozef ging omhoog vanaf Galilea, vanuit de stad Nazaret naar Judea, naar de stad van David die Bethlehem heet, omdat hij uit het huis en de afstamming van David was, om zich te laten registreren samen met Maria, zijn ondertrouw gegeven vrouw, die hoogzwanger was. En het gebeurde, terwijl zij daar waren, dat de dagen vervuld werden dat zij baren zou. Het is natuurlijk niet zo moeilijk om in de geboorte van Jezus een beeld, een uitbeelding te zien van wedergeboorte. Geboorte en wedergeboorte: het één is een type van het ander.
Ik kijk even naar de tijd. Ik denk dat dit een goed moment is om even pauze te nemen. Dat gaan we dus doen. Eerst koffie.
Ja, we gaan weer verder. Ik kreeg het verzoek om bij vers 20 aan te komen – of was dat geen verzoek? Nou ja, wie weet. Als je eenmaal weet waar het over gaat, dan gaan die laatste verzen wel wat sneller. We waren aangekomen bij vers 7. Ik zie in mijn Bijbel dat dat het laatste vers is van de perikoop. Dus als je in perikopen denkt, was de pauze misschien niet zo tactisch, maar hier hebben we die indeling niet, dus wij houden deze volgorde aan.
De Eerstgeborene in Doeken Gewikkeld: een Beeld van de Opstanding ↑ hoofdstukken
Vers 7: "En zij bracht haar zoon voort, de eerstgeborene, en zij wikkelt hem in doeken en zij vleit hem neer in een voerbak, omdat er namelijk voor hen geen plaats was in de uitspanning." Ook dit zijn weer van die sprekende details. En zij bracht haar zoon voort, de eerstgeborene. Als we het hebben over de zoon, de eerstgeborene, dan kan ik natuurlijk heel veel schriftplaatsen aanhalen, maar er is er eentje die we ook in het Nieuwe Testament vaak aangehaald vinden. Dat is Psalm 2, waar wordt gezegd: "Ik toch, ik heb mijn koning toch gezalfd over Sion." Zie je, dat wordt ook weer in verband gebracht met dat koningschap over Sion, mijn heilige berg. Dat is in Jeruzalem, de stad van de grote koning, de stad van David. "Ik zal het besluit bekendmaken, de HEERE — Yahweh — heeft tegen mij gezegd: U bent mijn zoon, ik heb u heden verwekt."
Deze Psalm gaat over de toekomst. "Eis van mij en ik zal de heidenen geven tot uw erfdeel", enzovoort. Het gaat ook over de tijd waarin de volkeren zich zullen verzamelen tegen God en zijn Messias, tegen de HEERE en zijn Gezalfde. De heidenen beraadslagen tegen de HEERE en tegen zijn gezalfde; dat zijn de voorgaande verzen. En dan zegt God: "Ik heb mijn koning toch gezalfd over Sion, mijn heilige berg? Ik zal het besluit bekendmaken, de HEERE heeft tegen mij gezegd: U bent mijn zoon, ik heb u heden verwekt." Het gaat over de opgewekte Christus die zal terugkomen in heerlijkheid in Sion, de stad van David. Ook afgelopen week is die stad weer in het nieuws, omdat de Amerikaanse president Trump daar wat dingen over heeft geroepen. Nou ja, dan staat het omliggende gebied dus meteen figuurlijk in brand. Maar wat we hier vinden in Psalm 2, dat zal zijn in de tijd dat de hele wereld beschreven zal worden. In die tijdspanne waar het over gaat, wat we zojuist zagen in Openbaring, dat die mens der wetteloosheid de hele wereld zal beschrijven en een merkteken zou geven als de koningen der aarde zich opstellen tegen de HEERE, tegen Yahweh en tegen zijn Gezalfde.
Zij bracht haar zoon voort, de eerstgeborene, en zij wikkelde hem in doeken. Hij werd in doeken ingewikkeld en dat spreekt dus ook van gebondenheid. De Heer kwam inderdaad in het vlees; daar werd hij in doeken gebonden en gewikkeld. Hij kwam onder de wet, hij is de mensen gelijk geworden, hij heeft de gestalte van een slaaf en dienstknecht aangenomen. Maar toen hij opstond uit de dood, wat bleef er toen achter in het graf? De doeken, de windsels inderdaad. Het spreekt van gebondenheid, maar hij maakte zich los van die gebondenheid en stond op uit de dood. Wat achterbleef, waren die doeken.
In Johannes 20 staat beschreven hoe Johannes bukt om te kijken naar de linnen windsels die daar liggen, maar hij gaat niet naar binnen. Simon Petrus volgt hem, gaat het grafgewelf wel binnen en hij aanschouwt de linnen windsels die daar liggen. En de zweetdoek die op zijn hoofd was, ligt niet bij de linnen windsels, maar er los van, opgerold op een andere plaats. Er valt veel over te zeggen qua typologie, maar dat doen we een andere keer wel weer. Dit zijn voor zover ik weet de enige keren dat er gesproken wordt over doeken in het meervoud, of linnen windsels. We zouden het moment dat de Heer Jezus in Lukas 2 in doeken wordt gewikkeld dus meteen in verband kunnen brengen met wat we lezen in Johannes 20, namelijk met zijn opstanding. Daar spreekt het in beeld van.
Overigens vind je nog wel een keer een doek, ook een linnendoek, in het Johannesevangelie bij de voetwassing. Daar legt de Heer Jezus zijn klederen af en hij omgort zich met een linnendoek om de voeten van de discipelen te wassen. Dat vond plaats in de bovenzaal, de opperzaal, als uitbeelding van de opperzaal waar hij nu is. Daar is hij in type in een linnendoek gehuld en gekleed. Hij heeft zijn oude kleed afgelegd, namelijk het kleed wat hij hier in Lukas 2 ontvangt. Nu spreek ik wat cryptisch natuurlijk, maar hij kwam hier in het vlees. Klederen zijn altijd een beeld van heerlijkheid, en de klederen die hij aflegt spreken van zijn dood. Wat hij omdoet is een linnendoek, en linnen was ook de stof waarin de hogepriester gekleed was.
Hij is nu in de hemel, in de bovenzaal, en wat doet hij daar? In Johannes 13 wast hij de voeten van de discipelen, maar hij reinigt ons zodat we de levende God kunnen dienen. Hij wast onze voeten, hij wast onze gewetens inderdaad, zodat uw geweten gereinigd wordt om de levende God te dienen, zoals in Hebreeën 9 vers 14 staat. Hij reinigt ons. Wij zijn rein omdat hij ons reinigt; hij doet zijn werk blijkbaar goed. En mochten wij vieze voeten oplopen door onze wandel in deze wereld, dan reinigt hij ons. Dat doet hij in de opperzaal met de linnendoek, het kleed van de hogepriester gezeten in de hemel.
En zij bracht haar zoon voort, de eerstgeborene, ze wikkelde hem in doeken en ze vleit hem neer. Als ik zo'n oud-Nederlands woord tegenkom, denk ik altijd: staat dat er echt zo? Vlijen? Ja, vlijen. Wat het ook wezen mag, het zal zoiets zijn als voorzichtig neerleggen. Ze vleit hem, ze legt hem voorzichtig neer in een kribbe of in een voerbak, omdat er namelijk geen plaats voor hen was in de uitspanning.
De Kribbe: het Brood Des Levens in een Voerbak voor de Schapen ↑ hoofdstukken
Kijk, een kribbe is wat hier staat; het is een voerbak, onder andere voor schapen. Het Brood des levens wordt hier neergelegd in een voerbak. Is dat wel zo? Is het echt een voerbak? Volgens de interlineair is het inderdaad een voerbak. Dat loopt misschien een beetje uit de pas met wat Hij later over Zichzelf zegt: dat Hij het Brood uit de hemel is. Ja, daar zouden we wat nader op moeten inzoomen op dat woord; dat kunnen we straks nog wel even doen.
Wat ik er in elk geval van weet, is dat dit woord nog één keer voorkomt in een ander schriftgedeelte. Het komt drie keer voor in Lukas 2 en één keer in Lukas 13. En in Lukas 13 is het echt een kribbe, een voerbak voor dieren, namelijk van een ezel, het rund of de os. Het gaat daar over het op de Sabbat losmaken van je rund, van je os of je ezel vanaf de voerbak, vanaf de kribbe, om hem weg te leiden. Daar gaat het over in Lukas 13. Dus als we op die manier bijbelstudie doen, dan zou ik zeggen: ja, dan is het toch een voerbak.
Maar het is dan een kribbe of een voerbak voor schapen, want de schapen zouden daaruit gevoed worden. Ik noem maar een voorbeeld, maar de schapen zouden daaruit gevoed worden. Het volk Israël wordt in het Oude Testament immers voorgesteld als een kudde, als kuddeschapen. Daar kom ik zo nog wel op terug, want we hebben het straks ook nog over de herders. Maar dit Brood des levens, dit kind in die kribbe, wordt dan inderdaad neergelegd in een voerbak die bestemd is voor onder andere de schapen. Hij zou ook als geestelijk voedsel dienen voor die schapen.
In vers 12 van dit hoofdstuk, Lukas 2, wordt het een teken genoemd. Dat wordt tot de herders gezegd: "En dit is voor jullie het teken: jullie zullen een baby vinden die in doeken gewikkeld is en die ligt in een voerbak." Daaruit blijkt ook wel dat het neerleggen van het kind in de kribbe een tekening is, iets met een betekenis. Wat wordt daar dan voor ons geïllustreerd? Wat wordt daar voor ons geschilderd? Wat wordt daar getekend? Want het is een teken. Ik ga nog even verder, want op die schapen en de herders kom ik straks nog terug. Ze wikkelt Hem in doeken en vleit Hem neer in de voerbak...
Geen Plaats in de Uitspanning: Verworpen Door de Wereld ↑ hoofdstukken
Omdat er namelijk voor hen geen plaats was in de uitspanning. De Statenvertaling zegt: 'in de herberg'. Iedereen die uit Barendrecht komt, weet wat de uitspanning is. Ik kwam er wel eens; dat was natuurlijk voor mijn bekering, maar we zijn er een tijdje terug nog geweest, ook na mijn bekering. De Uitspanning is een café in Barendrecht. Er zullen best meer cafés zijn, een eetcafé of een eetablissement geloof ik – dat klinkt wat netter. Daniël en ik hebben daar gewoon een biertje gedronken. Maar er zullen best meer horecagelegenheden zijn die zo heten. De oorsprong van het woord is volgens mij dat daar vroeger de paarden werden uitgespannen, zodat je even de beentjes kon strekken en overnachten. En natuurlijk kon je er dan ook wat eten en drinken, want je gaat niet met een lege maag naar bed.
Maar de uitspanning is ook de plek waar de wereld samenkomt, toch? Als ik dat aan religieuze mensen vraag, dan begrijpen ze het gelijk: de uitspanning is daar waar de wereld samenkomt, een horecagelegenheid. En daar was voor Hem geen plaats. Er is ook voor Hem geen plaats in de wereld. Dat lijkt in december natuurlijk heel anders omdat je overal leuke stalletjes ziet staan, maar voor Hem die kwam in het vlees is er geen plek. Deze baby kunnen ze nog lekker beetpakken over de rand van het kribbetje. Ik spreek nu natuurlijk even in beelden, maar ze kunnen gezellig boven dat kribbetje staan. En als ze de baby zat zijn, dan leggen ze Hem in het nieuwe jaar weer weg.
In deze maand lijkt de wereld er wel iets mee te hebben, maar vertel maar eens waar deze dingen echt van spreken. Dan kom je er al snel achter dat men er over het algemeen helemaal niets mee heeft – niet in de religieuze wereld en niet in de wereld. Een gezellig kerstfeest en alles wat daarbij hoort is uiteindelijk meer onzin dan zin als je kijkt naar wat je erover leest en ziet. Dus ga me niet vertellen dat men er wél wat mee heeft. In deze wereld is voor Hem geen plaats. Voor het kindje? Prima. Een baby kunnen we nog controleren en als we Hem zat zijn, leggen we Hem weg. Maar voor Hem die opgewekt is en die nu gezeten is in de hemel? No way.
Zo werkt het ook met de gemeente: het lichaam van Christus bevindt zich buiten deze maatschappij. Daarom is de gevangenis in de Bijbel ook een beeld van de gemeente. We zijn weer bij Jozef. We zitten in die gevangenis. Paulus noemt zich ook meerdere malen een gevangene van Christus Jezus. Wij zitten in die gevangenis, samen met Paulus. Hij heeft onze hoop te vertellen, dus we zitten daar prima. Jozef deelt daar de lakens uit. En als we wat gedroomd hebben en we begrijpen het niet, dan legt hij het uit. Altijd toch? Verborgenheden worden ons daar bekendgemaakt. We ontvangen wat we nodig hebben.
Maar kijk, voor Hem was daar in die uitspanning geen plaats. Dat geldt ook voor de toekomst, want daar hebben we het nu ook over. Zelfs in de toekomst, daar waar de volkeren vergaderd worden, is geen plaats voor Zijn volk. Ik heb het nu weer even over Israël en ik doe een beroep op jullie als bijbelkenners – anders maak je maar een notitie en zoek je het eens na. In Zacharia 14 gaat het over het moment dat de volkeren tegen Jeruzalem ten strijde trekken. Dan is er zelfs daar in Jeruzalem geen plaats meer voor dat gelovig overblijfsel. Dan zal de Heer terugkomen; Hij zal wederkomen en Zijn voeten zetten op de Olijfberg. Die Olijfberg zal scheuren en er zal een vluchtweg gecreerd worden voor dat gelovig overblijfsel. Zij zullen buiten het land verzameld worden. De stad Jeruzalem, die daarna weliswaar de stad van de grote Koning zal worden, zal eerst volkomen verwoest worden. Dus zelfs in die toekomst zal het zo zijn dat daar geen plaats is voor Zijn volk. De natiën zullen optrekken naar die stad en het volk zal buiten het land verzameld worden.
Ik had het net over schapen, maar ze zullen verzameld worden in Bosra. Dat betekent 'schaapskooi'. De schapen zullen dus buiten het land verzameld worden in Bosra, in de schaapskooi. Voor degenen die daar een beetje bekend mee zijn: in dat gebied ligt de stad Petra. Dat is een stad omgeven door bergen en rotsen, een stad uitgehouwen in de rotsen. Dat lijkt wel op een schaapskooi. Daar wordt dat gelovig overblijfsel in verzameld, in het huidige Jordanië. Echt buiten het land, in de woestijn. Daar zullen ze misschien wel brood uit de hemel ontvangen, manna, of misschien zal de Ecclesia er nog een rol in spelen om hen van voedsel te voorzien. Want zij zullen daar 1260 dagen gevoed worden. Het principe dat er geen plaats is in de maatschappij geldt voor ons, het geldt voor de Heer en het geldt voor Israël in de toekomst. Maar dat lees je dus hier al: er was namelijk voor Hem geen plaats in de uitspanning, in de herberg. Nou, we kunnen nog wel even naar de herders gaan.
De Waakzame Herders als Type van het Gelovig Overblijfsel van Israël ↑ hoofdstukken
Zo heette ze dan altijd in december, de herders. Die lagen bij nachten, dus daar komen we op. Er waren herders in diezelfde landstreek die in de veldschaapskooi zijn en die 's nachts de nachtwaken onderhouden over hun kudde. Dit is de enige keer, waarvan ik het weet in het Nieuwe Testament, dat hier herders letterlijk herders zijn. Met de hele Bijbel kom je zoveel letterlijke herders tegen. David was een herder, Mozes was een herder, maar ik maak me sterk dat je die term vaker overdrachtelijk tegenkomt dan letterlijk. Want de herders in de Bijbel zijn altijd een beeld van de leidslieden van het volk Israël, en dat is meestal niet positief. In plaats van dat zij de kudde weiden, weiden ze zichzelf, zegt de Schrift. Er zijn hele hoofdstukken in Jesaja en Jeremia, en in ieder geval Ezechiël, die daarover gaan; over herders en een kudde, en herders die zichzelf weiden.
David was een herder, Mozes was een herder, we vinden zelfs een herderin in de Bijbel: Rachel. Rachel de herderin, die beviel in de velden van Efratha. Daar ligt Bethlehem. In Micha 5 vers 1 gaat het daar ook over; het schiet me even niet te binnen wat er precies staat, maar "gij land van Efratha" enzovoort. Daar wordt de geboorte van de Messias aangekondigd, maar daar beviel Rachel van een zoon en die noemde zij Ben-Oni, zoon van mijn smarten. Dit is een beeld van de Man van Smarten. Maar zijn vader zegt: "Nee, ik verhoog hem met mijn rechterhand, ik noem hem Benjamin, zoon van mijn rechterhand." In beelden stond dit natuurlijk voor de Heer Jezus, die geboren werd uit een volk, Israël, dat daarna ook terzijde werd gesteld. Hij werd geboren uit het volk Israël als de Man van Smarten, zoals Jesaja 53 dat noemt, en inderdaad door de moeder "zoon van mijn smarten" genoemd. Maar door de Vader werd Hij genoemd: "Zoon van mijn rechterhand". God verhoogde Hem en Hij zette Hem aan Zijn rechterhand. Wat een schitterende uitbeelding is dat, en dat gebeurde ook daar in die velden van Efratha.
Deze herders waren daar in die landstreek, in Efratha, en zij hielden de nachtwaken in de schaapskooi. Het zijn herders, maar dit keer geen herders die zichzelf weiden, maar herders die waakten. Zij waren waakzaam in de nacht. Als je mij vraagt, is dat een beeld van het gelovig overblijfsel van Israël. Daar kennen we niet zo heel veel voorbeelden van herders die waakten in de nacht, maar eentje is de mooiste denk ik: Nicodemus. Hij kwam in de nacht tot de Heer en was inderdaad waakzaam, ook al had hij ook niet alles begrepen. Hij kwam wel degelijk tot de Heer. Zo zijn zij een beeld van het gelovige overblijfsel, van de gelovige leiders in die dagen van het volk Israël. Want de kudde, dat is Israël, de schaapskudde.
En neem waar en zie, een boodschapper van de Heer stond bij hen en de heerlijkheid van God omstraalt hen, en zij werden bevreesd met grote vrees. Een boodschapper van de Heer, zo zou je Christus ook kunnen noemen, als dé boodschapper van de Heer. En de heerlijkheid van God, de heerlijkheid des Heren, dat is in ieder geval ook een uitbeelding van Christus. Dus beide dingen spreken hier denk ik van Hem. Zij vreesden met grote vrees. Ik geloof dat ook dit een beeld is van Zijn wederkomst. In Hosea 5 lees je dat de Heer zegt: "Ik ga en keer terug naar Mijn woonplaats, totdat zij zich schuldig weten en Mijn aangezicht zoeken. In hun vrees of in hun benauwdheid zullen zij Mij ernstig zoeken." En die herders hier, die vrezen met grote vrees. Deze gebeurtenis spreekt ervan dat zij in benauwdheid Hem zullen zoeken. Over dat moment gaat het ook in Zacharia 14, wat ik zojuist aanhaalde, en in Joël 2. Maar dan zullen zij de Naam des Heren aanroepen en dan zal Hij verschijnen.
En de boodschapper zei tegen hen in vers 10: "Vrees niet, want neem waar, ik breng jullie een goed bericht van grote vreugde die voor geheel het volk zal zijn." Ik moet dan toch denken aan de woorden van Paulus: "En alzo zal geheel Israël zalig worden" (Romeinen 11 vers 25-26). "Vrees niet, want neem waar of zie, ik breng jullie een goed bericht van grote vreugde die voor heel het volk zal zijn. Want vandaag werd voor jullie de Redder voortgebracht, namelijk Christus de Heer in de stad van David. En dit is voor jullie het teken: jullie zullen een baby vinden die in doeken gewikkeld is en die ligt in een voerbak." Ik denk dat we het daar wel genoeg over gehad hebben, over het kind in de voerbak en waar dat een uitbeelding van is. En dan lezen we plotseling kwam er, vers 13.
De Hemelse Legermacht: een Vooruitblik op Christus' Verschijning in Heerlijkheid ↑ hoofdstukken
Plotseling kwam er samen met de boodschapper een menigte van een hemelse legermacht die God lof prijst en die zegt: "Heerlijkheid aan God te midden van de hoogste en op aarde vrede te midden van de mensen welbehagen." Ja, dat is gebeurd. Dat hebben die herders gezien. Maar wij werpen in deze geschiedenis een blik naar de toekomst; we zien waar het profetisch over spreekt en ook dit is een preview van de toekomst.
Er kwam samen met die boodschapper – en ik zei al: ik geloof dat die ene boodschapper die eerst kwam een beeld is van Christus zelf, de heerlijkheid des Heren. Maar het gebeurde: er kwam samen met de boodschapper een menigte van een hemelse legermacht. Blijkbaar is er met Christus een hemelse legermacht die verschijnt aan het gelovige overblijfsel van Israël.
Ook daar vinden we bijvoorbeeld iets over bij Paulus. Paulus zegt – wanneer Christus, die ons leven is... Hij zegt: ja, nu is jullie leven verborgen met Christus bij God. Want in de herberg is geen plaats, dus jullie leven is met Christus verborgen bij God in de opperzaal daar, onzichtbaar voor de wereld. Wanneer Christus, die ons leven is, openbaar gemaakt wordt – wanneer Hij dus onthuld zal worden voor het oog van Israël en van de wereld – dan zullen jullie ook samen met Hem in heerlijkheid openbaar gemaakt worden.
Dus bij die boodschapper is er inderdaad een hemelse legermacht. Want wij zijn met Christus gezet in de hemel; wij hebben een hemelse toekomst, een hemelse roeping, een hemelse belofte. Inderdaad verborgen nu nog, maar dat zal openbaar gemaakt worden. En wanneer Hij, namelijk Christus, openbaar gemaakt zal worden, dan zullen wij samen met Hem geopenbaard worden in de heerlijkheid. Daar gaat het hier over in Lukas 2. Want daar verschijnt de engel des Heren, de boodschapper van de Heer, en daar verschijnt de heerlijkheid van God. En wij zullen met Hem in heerlijkheid openbaar gemaakt worden.
Ik heb er nog Zacharia 14 bij gezet, daar hadden we het al eerder over. Zijn voeten zullen staan op de Olijfberg. Daar staat dan ook: "Dan zult u vluchten door het dal van Mijn bergen, want het dal tussen de bergen zal reiken tot Azal." Weer een andere plaatsbepaling. Maar dan zal de Heere, mijn God, komen, en al de heiligen met U. Wat hier "al de heiligen met U" wordt genoemd, dat kan niet anders dan dat wij dat zullen zijn. Want dat zegt Paulus in Kolossenzen 3: wanneer Hij zal verschijnen, zullen wij met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid. En als er dan heiligen met U zullen komen, nou, dan zijn wij dat. Want wij zijn Zijn lichaam, wij zijn één met Hem. Wanneer het hoofd verschijnt, zal ook het lichaam verschijnen.
Ik had nog meer teksten erbij, want het is niet de enige keer dat dit genoemd wordt. Maar dat doen we een andere keer wel weer, als dit echt het onderwerp is. Maar er staat bijvoorbeeld ook in 1 Thessalonicenzen 4, waar gesproken wordt over de wegrukking. Als wij zullen worden verzameld tot Hem, als lichaam en hoofd zullen worden samengebracht en wij weggerukt zullen worden, dan staat er als laatste – volgens mij is het vers 17 of 18 van het hoofdstuk: "Alzo zullen wij altijd samen met de Heer zijn."
Dat betekent dat als Hij verschijnt, wij verschijnen. Als Hij geopenbaard wordt in heerlijkheid, zullen wij geopenbaard worden in heerlijkheid, zoals Paulus in Kolossenzen 3 zegt. En zoals hier staat: als Hij komt, dan zullen dat al de heiligen met U zijn. En hier wordt dat uitgebeeld in Lukas 2, in die engelen die samen met de boodschapper komen, een menigte van een hemelse legermacht.
Ja, en die zeggen dan... daar hebben we nog een lied aan te danken. Vers 14: "Heerlijkheid aan God te midden van de hoogste." Dat zal in de toekomst ook zo zijn, vanaf het moment dat wij samen met de Heer zullen zijn. Dat zal ook het moment zijn waarop Satan uit de hemel wordt geworpen. Dan zal er ook heerlijkheid zijn in de hoogste, namelijk in de hemel. Dan is Satan daar weg en dan hebben wij onze plaats ingenomen. Wij erin, Satan eruit.
En dan zal ook gebeuren wat hier in het vervolg van het vers staat: heerlijkheid aan God te midden van de hoogste, en op aarde vrede. Want dan zal de vrede gevestigd gaan worden op de aarde, beginnend in de stad van David, vlak bij Bethlehem. Want het is maar een kilometer of acht bij elkaar vandaan. Maar dan zal inderdaad... we noemen dat ook wel het duizendjarig vrederijk. Dat is geloof ik een term van Johan de Heer. Het is geen term die rechtstreeks ontleend is aan de Schrift, maar er zal wel vrede gevestigd gaan worden. Dus dan zal er heerlijkheid in de hoogste zijn en op aarde zal ook die vrede gevestigd gaan worden.
"In de mensen hun welbehagen", of "in mensen een welbehagen" – hoe je dat nou precies zou vertalen, daar ben ik nog niet helemaal uit. "Te midden van de mensen welbehagen". Ik heb ook weleens iemand horen zeggen dat het zoiets betekent als: "in mensen in wie Hij een welbehagen heeft". Maar zo diep ben ik er nog niet in gedoken. Dat bewaren we voor de kerst, dat hebben we ook nog te doen. En het gebeurde...
De Herders Verkondigen de Deugden van Hem Die Hen Riep ↑ hoofdstukken
Toen de boodschappers, de engelen, van hen weg naar de hemel gingen in vers 15, spraken de herders tot elkaar: "Laten wij daadwerkelijk doorgaan naar Bethlehem en laten wij deze uitspraak waarnemen, wat er is gebeurd en wat de Heer aan ons bekendmaakt." Ja, wat die engelen doen: zij verlaten hun standplaatsen. "Ga uit uw land en uit uw maagschap en uit uw vaders huis naar een land dat Ik u wijzen zal." Dat is een principe dat je de hele Schrift door vindt. En zoals ik al zei, in de toekomst bij Zijn wederkomst zal dat ook gebeuren. Dan zal Israël dat land moeten verlaten; zij zullen uit hun land, uit hun maagschap en uit hun vaders huis gaan naar het buitenland. Daar zullen ze verzameld worden.
En zij gingen en haastten zich, zo lezen we in vers 16, en zij vonden Maria en Jozef en de baby die in de voerbak ligt. Wanneer zij dit waarnemen, maken zij de uitspraak bekend die tot hen gesproken was over de kleine jongen. Eerst wordt er gesproken over de baby en dan over de kleine jongen. Dat is scherp opgemerkt; in vers 16 staat 'baby' en in vers 17 'kleine jongen'. Het zijn inderdaad twee verschillende woorden in de grondtekst.
Ze hadden zich gehaast tijdens het proces. Als u het lijstje bijhoudt: ze gingen, ze haastten zich en ze vonden Maria, Jozef en de baby die in de voerbak ligt. Dat leest u vervolgens, want ik lees het even af: allen die het horen, in vers 18, verwonderen zich over de dingen die door de herders tot hen gesproken worden. Maar Maria bewaarde al deze uitspraken goed en zij overlegde die in haar hart. En de herders keren terug; zij verheerlijken en lofprijzen God om alle dingen die zij horen en waarnemen, precies zoals er tot hen gesproken was.
In vers 17 leest u ook: "Zij nemen dit waar en zij maken de uitspraken bekend die tot hen gesproken wordt over de kleine jongen." In de Statenvertaling staat: "Als zij het gezien hadden, maakten zij alom bekend het woord dat hun van het kinderke gezegd was." Ja, en ook dat zal u intussen niet meer verbazen, maar het doet me denken aan de toekomst. Petrus zegt bijvoorbeeld over Israël: "Jullie zijn een uitverkoren ras, een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterdom, een heilige natie, een volk tot verwerving, om wijd en zijd de deugden te berichten van Hem die jullie uit de duisternis roept tot Zijn wonderbaar licht." Die herders waren geroepen uit de duisternis, toch? Ze hielden de nachtwaken over hun kudde. En wat ze zagen, was de heerlijkheid van God en de engelen, namelijk Zijn wonderbaar licht. Er staat ook dat de heerlijkheid des Heren, de heerlijkheid van God, hen omscheen. Dat is licht.
In de toekomst zal het ook een selectie uit Israël zijn, de 144.000, die wijd en zijd de deugden zullen verkondigen van Hem die hen geroepen heeft. Ik denk dat dat hier ook uitgebeeld wordt door die herders: dat gelovig overblijfsel uit Israël, een selectie uit Israël in de toekomst. Het zullen de 144.000 zijn die ook door God geroepen worden en verzegeld zullen worden. Hier zijn het de herders die, terwijl ze de nachtwaken hielden over hun kudde, geroepen werden tot Zijn wonderbaar licht doordat de heerlijkheid van God hen omscheen en er engelen verschenen. Heerlijkheid.
Nou goed, dan zijn we toch in vers 20 aangekomen en geëindigd, en dat precies binnen de tijd. Iemand vraagt nog naar de vertaling van 'kinderke' of het grondwoord. Vers 21 gaat over de besnijdenis. Hier wordt het woord 'kind' helemaal niet gebruikt in de grondtekst, zie ik. Nee, ik zie hier ook nog wat streken en krassen staan; laten we die even doorkruisen. Dat kan ik nog wel even doen, nu we toch bezig zijn. Dat is Lukas 2 vers 21: "En wanneer de acht dagen vervuld worden om Hem te besnijden, krijgt Hij ook Zijn naam: Jezus, die door de boodschapper genoemd was voordat Hij in de buikholte werd bevrucht." Dus ja, het woord 'kind' komt hier niet voor in de grondtekst. Dat blijft nog even een verborgenheid, maar daarover gaan we het een andere keer hebben. Want het is intussen de hoogste tijd geworden. Ik sluit af met deze woorden.
Afsluiting: Simeon en het Licht tot Onthulling voor de Natiën ↑ hoofdstukken
We kijken ook nog even naar Lukas 2. Over Simeon en Anna kunnen we het een andere kerst nog eens uitgebreid hebben, maar Simeon zegt daar iets heel bijzonders. Hij zei zoiets als: "Nou Heer, U mag me nu wegnemen." Aan hem was immers beloofd dat hij de Christus zou zien voordat hij zou sterven.
"Want mijn ogen namen uw redding waar," zegt hij dan, "die U gereedmaakt voor het aangezicht van al de volken: licht tot onthulling voor de natiën en heerlijkheid voor Uw volk Israël." In dat licht mogen we wandelen. En het is prima als je lichtjes in je huis ophangt of in de kerstboom. Ik heb hier zelf geen plek voor een kerstboom, want anders kan ik hier natuurlijk niet zitten, maar het is prima als je dat wel doet, áls je maar weet waar het echt van spreekt.
Het is een licht tot onthulling voor de natiën, Zijn heerlijkheid inderdaad. En dat is niet het kindje in de kribbe, maar dat is de opgewekte Christus in de hemel, die ook eens geopenbaard zal worden. En wij met Hem. Dank u wel.