De ark van het verbond was het enige attribuut dat stond in het allerheiligste vertrek van de tabernakel. Het is een uitbeelding van de troon van God, waar Hij troont tussen de cherubs. De ark was gemaakt van acaciahout en overtrokken met louter goud. In de ark bevonden zich de twee stenen tafelen van het verbond, de kruik met manna en de staf van Aäron die gebloeid had. Wat is de diepere betekenis van deze attributen en wat leert de reis van de ark door de Jordaan en door het land van de Filistijnen ons?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Als je mij vraagt naar een uitbeelding van Christus en de Ecclesia, dan zie ik dat in de ark en die priesters.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Helikopterview van de Tabernakel
- Exodus 25: de Constructie van de Ark
- De Ark als Type van Christus in het Ware Heiligdom
- De Afmetingen en Materialen: Sittimhout Bekleed met Goud
- De Gouden Krans, de Ringen en de Onvergankelijke Draagbomen
- De Inhoud van de Ark: het Woord, het Manna en de Staf van Aäron
- De Cherubs van Heerlijkheid en de Eenheid in Christus
- De Ark in Jozua 3: de Doortocht Door de Jordaan
- Jozua als Type van Jezus en het Vertrek uit Sittim
- De Termijn van Hosea: Na Twee Dagen Levend Gemaakt
- De Levieten als Type van de Gemeente en de Afstand van 2000 El
- De Stad Adam en de Opstanding in Christus (1 Korinthe 15)
Introductie en Helikopterview van de Tabernakel ↑ hoofdstukken
Dat waren de praktische mededelingen, dus nu gaan we echt beginnen. De Ark van het Verbond is het aangekondigde onderwerp en is eigenlijk ook het logische vervolg op wat we hier al eerder besproken hebben. Omdat het alweer even geleden is, gaan we natuurlijk wel even het geheugen opfrissen. Want die Ark van het Verbond was natuurlijk een onderdeel van de tabernakel waarover we, volgens mij, al een keer of zeven, acht nagedacht hebben.
Dit is dan de tabernakel in helikopterview, zoals dat heet. Je ziet die tent hier in de woestijn met het volk van Israël eromheen gelegerd. Ook dat is trouwens beschreven in de Schrift: hoe die tenten van die twaalf stammen opgesteld zouden worden. Als je de tabernakel binnenkomt door de poort, dan kom je bij het brandofferaltaar en vervolgens bij het koperen wasvat. Daar hebben we het tamelijk uitgebreid over gehad.
Dit is de ware tabernakel, zeg ik bijna, maar dat is een term die juist weer niet op dit aardse heiligdom slaat. Maar dit is dan de eerste en de tweede tabernakel, oftewel het heilige en het heilige der heiligen. Ingezoomd ziet dat er zo uit: als je hier binnenkomt, ook weer door zo’n voorhangsel — het eerste voorhangsel tussen die pilaren, eigenlijk gewoon een gordijn — dan kwam je hier binnen en had je aan de rechterkant de tafel met de toonbroden staan, aan de linkerkant de kandelaar en rechtdoor het reukofferaltaar.
Dit is dan het heilige, wat tweemaal zo groot was als het volgende vertrek, het heilige der heiligen of het allerheiligste. En in dat heilige der heiligen, dat kleine vertrek, stond maar één attribuut en dat is die Ark. Ik heb hem als titel meegegeven 'De Ark van het Verbond', maar het ding heeft nog wel een paar namen: Ark der getuigenis bijvoorbeeld. Waarom dat zo was, daar kom ik straks nog wel op, maar het wordt ook wel gewoon de getuigenis genoemd. Zaken die hier bijvoorbeeld op Grote Verzoendag werden gebracht, die werden ook gebracht voor het aangezicht des Heren. Ik zal ook nog wat moeten zeggen over die betekenis van die Ark.
Hier is nog een plaatje van het vertrek vanuit het heilige met het tweede voorhangsel iets weggeslagen, zodat je die Ark ziet staan. Dat was dan in het kort even de rondleiding. Ik wil dan gewoon weer, net als ik tot nu toe heb gedaan, wat schriftplaatsen lezen waar gesproken wordt over die Ark; waar die genoemd wordt en hoe die gemaakt moest worden. Dat zijn deze schriftplaatsen.
Exodus 25: de Constructie van de Ark ↑ hoofdstukken
Exodus 25 beginnen we. En dit is maar echt een topje van de ijsberg, maar ook dat zal ik nog wel benoemen. In Exodus 25 vers 10 staat: "Zo zullen zij een ark van sittimhout maken; twee ellen en een halve zal haar lengte zijn, en anderhalve el haar breedte, en anderhalve el haar hoogte. Gij zult ze met louter goud overtrekken; van binnen en van buiten zult gij ze overtrekken, en gij zult op dezelve een gouden krans maken rondomheen. En giet voor haar vier gouden ringen en zet die aan haar vier hoeken, alzo dat twee ringen op de ene zijde derzelve zijn en twee ringen op haar andere zijde. En maak handbomen van sittimhout en overtrek ze met goud. En steek de handbomen in de ringen die aan de zijden der ark zijn, dat men de ark daarmee drage. De draagbomen zullen in de ringen van de ark zijn; zij zullen er niet uitgetogen worden. Daarna zult gij in de ark leggen de getuigenis die Ik u geven zal."
"Gij zult ook een verzoendeksel maken van louter goud; twee ellen en een halve zal deszelfs lengte zijn, en anderhalve el deszelfs breedte. Gij zult ook twee cherubim van goud maken; van dicht goud zult gij ze maken, uit de beide einden des verzoendeksels. En maak één cherub uit het ene einde aan deze zijde, en de andere cherub uit het andere einde aan gene zijde. Uit het verzoendeksel zult gijlieden de cherubim maken, uit de beide einden van hetzelfde. En de cherubim zullen hun beide vleugels omhoog uitbreiden, bedekkende met hun vleugels het verzoendeksel, en hun aangezichten zullen tegenover elkaar zijn; de aangezichten der cherubim zullen naar het verzoendeksel zijn. En gij zult het verzoendeksel bovenop de ark zetten, nadat gij in de ark de getuigenis, die Ik u geven zal, zult gelegd hebben. En aldaar zal Ik bij u komen, en Ik zal met u spreken vanboven het verzoendeksel af, van tussen de twee cherubim, die op de ark der getuigenis zijn zullen, alles wat Ik u gebieden zal aan de kinderen Israëls."
Dan Exodus 37 vers 1 tot 9. Daar staat hoe Bezaliel die ark maakte, onder andere die ark en ook de andere dingen. "Alzo maakte Bezaliel de ark van sittimhout. Twee ellen en een halve was haar lengte, anderhalve el haar breedte, anderhalve el haar hoogte. En hij overtrok ze met louter goud, van binnen en van buiten, en hij maakte een gouden krans rondom. En hij goot voor dezelve vier gouden ringen aan haar vier hoeken, alzo dat twee ringen op dezelve ene zijde waren en twee ringen op haar andere zijde. En hij maakte handbomen van sittimhout en hij overtrok ze met goud. En hij stak de handbomen in de ringen aan de zijden der ark om de ark te dragen. Hij maakte ook een verzoendeksel van louter goud; twee ellen en een halve was deszelfs lengte, en anderhalve el was deszelfs breedte. Ook maakte hij twee cherubim van goud; van dichtwerk maakte hij ze uit beide einden des verzoendeksels. Ook maakte hij een cherub uit het ene einde aan deze zijde, en de andere cherub uit het andere einde aan gene zijde. Uit het verzoendeksel maakte hij de cherubim uit deszelfs beide einden. En de cherubim waren de beide vleugelen omhoog uitbreidende, bedekkende met hun vleugelen het verzoendeksel, en hun aangezichten waren tegenover elkaar. De aangezichten der cherubim waren naar het verzoendeksel."
Dan nog Exodus 39 vers 35, waar die dingen tot Mozes gebracht worden. In vers 35 wordt genoemd: "de ark der getuigenis en haar handbomen en het verzoendeksel." Het is opvallend dat hier die cherubim weer niet worden genoemd. In Exodus 40 vers 3, waar echt de tent, de tabernakel, opgezet wordt, staat: "Gij zult aldaar zetten de ark der getuigenis en gij zult de ark met de voorhang bedekken." Vers 20 en 21 gaan er ook nog over: "Voorts nam hij en legde de getuigenis in de ark, en deed de handbomen aan de ark, en hij zette het verzoendeksel bovenop de ark. En hij bracht de ark in de tabernakel, en hij hing de voorhang van het deksel op, en bedekte de ark der getuigenis, gelijk als de Heere aan Mozes geboden had."
Tot zover maar even. Ik ga gelijk terug naar Exodus 25 waar we begonnen zijn. Dat zijn toch al wat schriftplaatsen. Het is sowieso goed om dat een paar keer te lezen, zodat we bepaald worden bij hoe dat ding er ongeveer uitzag en wat de beschrijvingen daarvan zijn. Want die ark komt nogal eens voor in de Schrift; niet alleen maar hier in de beschrijvingen, maar ook in de verdere geschiedenis van Israël. Na de pauze wil ik één van die geschiedenissen bespreken. Ik probeer voor de pauze dit traject af te ronden en dan na de pauze zo'n geschiedenis te behandelen.
Toen ik daar wat aan het zoeken was over die ark, was ik van plan om nog twee bijeenkomsten te houden over de Ark der Getuigenis, omdat dat toch wel het pronkstuk is, het belangrijkste onderdeel van de tabernakel. Ik dacht: nou, dat moeten we dan maar in twee studies doen. Tot nu toe heb ik elk attribuut in één ochtend weten samen te vatten, maar over die ark wordt wel echt heel veel gezegd. Ik denk dat ik het bij twee houd, maar misschien worden het er wel drie, ik weet het nog niet. Als we de ark zouden gaan volgen door heel de geschiedenis van Israël heen, dan zijn we nog wel even bezig. Maar daar heb ik het straks na de pauze ook nog wel even over, want dat is een geschiedenis waar ik in eerste instantie nog niet eens aan gedacht had. Daar komen we na de pauze dus nog wel op.
De Ark als Type van Christus in het Ware Heiligdom ↑ hoofdstukken
Die ark was het belangrijkste onderdeel van de tabernakel, omdat deze zich, zoals gezegd, bevond in het belangrijkste vertrek van de tabernakel: het heilige der heiligen. Ik heb hier ooit, dat is echt alweer een paar maanden geleden, stilgestaan bij een paar gedeelten uit de Hebreeënbrief waarin gezegd wordt dat dit vertrek een beeld is van het ware heiligdom, namelijk van de hemel zelf. Dan is het dus ook niet moeilijk om – dat zullen we dan alvast van tevoren vaststellen – te zien dat die ark van het verbond een uitbeelding is van de Heer Jezus Christus die gezeten is in de hemel.
Ik moet daarbij ook nog even zeggen dat de ark van het verbond een belangrijke, zo niet een prominente rol speelde in de Hoogtijden des Heren. De belangrijkste hoogtijd is de Grote Verzoendag. Op de Grote Verzoendag sprenkelde de hogepriester het bloed van het offerlam op het verzoendeksel van de ark van het verbond. Het is de belangrijkste dag van die feestdagen, om het maar even zo te zeggen, en daarin speelde de ark dus een prominente rol.
Hier in het eerste vertrek was er een dagelijkse dienst. De toonbroden werden op de sabbat omgewisseld en de kandelaar werd daar brandende gehouden – daar hebben we het ook over gehad. Er werden dagelijks reukoffers gebracht op het reukofferaltaar. Hier was dus een dagelijkse dienst, maar in het heilige der heiligen werd slechts eenmaal per jaar verzoening gedaan voor de beschutting of bedekking van de zonden van het volk. Dan werden alle zonden van heel het volk in één keer weggedaan.
Nu zou ik het eigenlijk wellicht ook nog over die Grote Verzoendag moeten hebben, nu we het over de ark hebben, maar ik heb dat bij twee gelegenheden al uitgebreid gedaan. Dat was weliswaar niet in Hendrik-Ido-Ambacht, niet hier op deze plek, maar wel een keer op een studiedag elders en ook op een conferentiedag. Ik denk daarom dat ik dat toch maar niet moet doen; mochten jullie daarin geïnteresseerd zijn, dan kun je het terugluisteren via mijn website.
Wat ik nu wil doen, is Exodus 25 even doornemen, de beschrijving van die ark. In vers 10, waar we zijn begonnen, wordt voor het eerst melding gemaakt van de ark. Ik heb volgens mij overigens ook wel eens gezegd dat het voor ons logisch is dat wij, als we de tabernakel bespreken, van buiten naar binnen lopen. We beginnen dan bij het brandofferaltaar, want dat komen we als eerste tegen. Maar de Schrift beschrijft het precies andersom; die werkt het van binnen naar buiten uit. De Schrift begint echt bij de ark, bij het meest belangrijke onderdeel op zich. Het is ook niet onlogisch om het meest belangrijke als eerste te noemen. Wij hebben een iets andere route gekozen, maar dan kom je uiteindelijk ook goed uit.
Als we zo de beschrijving lezen – dat zal jullie ook opgevallen zijn – dan kom je toch al heel veel dingen tegen die we veel eerder zijn tegengekomen. Ik ga daarom niet elke keer weer alle verzen daarbij noemen. Waarom er bijvoorbeeld vier ringen zijn, zal ik noemen, maar de verzen die ik de vorige keer heb aangehaald, veronderstel ik als bekend. Anders vallen we wel heel veel in herhaling.
De Afmetingen en Materialen: Sittimhout Bekleed met Goud ↑ hoofdstukken
Maar die ark was tweeënhalve el lang, anderhalve el breed en anderhalve el hoog. Als ik daar betekenis aan zou moeten geven, dan zou ik zeggen: ik heb geen flauw idee. Wat is de betekenis van tweeënhalf of van anderhalf? Ik zou alleen iets kunnen zeggen over de verhoudingen. Die verhouding is 5 staat tot 3 staat tot 3. Vijf is het getal of de uitbeelding van genade. Daar hebben we het ook al over gehad bij het brandofferaltaar; dat was vijf bij vijf el. En de drie, ja, dat spreekt van de derde dag, van opstanding, van belofte. Het is niet zo moeilijk om in die ark van het verbond, die een uitbeelding is van Christus, genade te zien en de belofte van opstanding in de Heere Jezus Christus. Neem bijvoorbeeld de tafel van de toonbroden; die was ook anderhalve el hoog. Er zijn dus allerlei verbanden tussen die verschillende attributen.
Deze ark was ook gemaakt van sittimhout. De vorige keer hebben we het daar natuurlijk al over gehad. De meeste vertalingen, behalve de Statenvertaling dacht ik, zeggen acaciahout. Dat is leuk gevonden, en men heeft dat waarschijnlijk gezegd omdat er in de woestijn geen ander hout te vinden zou zijn dan acaciahout. Dat zal dan wel, maar er staat gewoon 'sittim'. Dat zie je hier ook in de grondtekst. Na de pauze zal ik een geschiedenis bespreken waarin van die ark gesproken wordt en waarin sprake is van een plaats in de Schrift die Sittim heet. En dat is niet het plaatsje Acacia. Dus die dingen hebben echt wel met elkaar te maken.
Ik heb toen ook gezegd dat 'sittim' iets is wat je bijna niet netjes kunt zeggen. Kinderen zijn er gelukkig niet, maar ik heb het toen ook gezegd: je ziet het er bijna letterlijk zo staan. Het heeft te maken met 'shit' in het Engels, met wat wij zouden noemen 'afscheiding'. Vooral wat betreft de korte ei en de lange ij, en de d en de t — dan weten jullie waar ik het over heb. Dan heb je het dus over shit, over schade en drek. Noem het maar: dat wat afgescheiden is. Het heeft ook nog wat met de stam van het woord te maken, met Satan: tegenstander, maar ook dat wat afwijkt, dat wat afwijkt van God.
Ik heb me ook wel eens laten vertellen — maar dat heb ik puur gelezen en niet direct uit de Schrift — dat sittimhout het hardste hout is wat er te vinden was. Dat is ook een beeld van het hart van de mens. De Schrift zegt niet voor niets dat onze ogen en ons hart geopend moeten worden, want van nature is de mens dicht, zijn hart is gesloten. Men zou een zacht gemoed ontvangen, zodat in dat zachte gemoed het woord van God ingang kan krijgen. Dat is dus het sittimhout. Het spreekt sowieso van de vergankelijkheid van de mens. Hout is dat wat de aarde voortbrengt.
Maar dat hout werd overtrokken met goud. Die ark werd gemaakt als een houten kist en die kist werd overtrokken met goud. We lezen in de verzen dat dit van binnen en van buiten was — in vers 11 staat dat — en rondom. Er kwam dus een laag goud overheen. We hebben eerder gezegd dat goud spreekt van onvergankelijkheid. Ik heb met de kinderen de laatste tijd ook wat Bijbelverhalen verteld waar goud in voorkomt en ik zeg altijd tegen ze: goud roest niet, terwijl andere metalen allemaal vergaan of roesten. Het is ook heel duur en kostbaar. Dus dat hout spreekt van de mens, van het leven van de mens en wat de mens voortbrengt. En dat goud spreekt van iets hogers, iets kostbaarders, iets van onvergankelijkheid. Dat hout van die kist, van die ark, werd overtrokken met goud en het is een uitbeelding van vergankelijkheid die onvergankelijkheid aandoet.
De Gouden Krans, de Ringen en de Onvergankelijke Draagbomen ↑ hoofdstukken
En ook hier weer, in vers 11, werd er een gouden krans op de ark gemaakt. Dat zie je op het plaatje misschien niet zo heel goed, maar hier zie je een kroontje, een kransje. Er werd een gouden krans gemaakt. Een kroon in de Schrift hebben we ook al op de tafel van de toonbroden gezien en op het reukofferaltaar; daar was ook een krans rondom. Het spreekt van koningschap. Dat is niet zo moeilijk, omdat een kroon nu eenmaal van koningschap spreekt. Of de koning dat ding ook nog op heeft op bepaalde dagen? De koningin vroeg er wel eens wat over geloof ik, maar op een gegeven moment ben ik toch een beetje afgehaakt wat die zaak betreft. Maar daar, in de Schrift, spreekt een kroon van koningschap. En vaak is die ook weer van goud, zo'n kroon. Hier dus ook, op de ark, want alles was van goud. Die gouden krans, zoals dat in de Statenvertaling genoemd wordt, die gouden kroon rondom, die werd erop gezet.
Volgens vers 12 werden aan die ark ook weer vier gouden ringen gemaakt. Dat is op de afbeelding lastig te zien, maar hier zie je steeds een ringetje. De andere zie je natuurlijk niet, maar het zijn vier gouden ringen. We hebben het de vorige keer gehad over de Vier, die spreekt van de vier hoeken der aarde. En natuurlijk spreekt de kroon van het koningschap van Christus, die eens Koning zal zijn over de gehele aarde. Ik had het daar gisteren toevallig met de kinderen over naar aanleiding van het verhaal in Daniël 2, waar gesproken wordt over Nebukadnezer die een droom heeft. Daniël gaat die droom uitleggen; hij gaat hem zelfs vertellen wát hij gedroomd heeft, want dat wilde Nebukadnezer niet verklappen. Hij droomde van een beeld met een gouden hoofd. Dat was weer het hoogste koninkrijk wat er van Babel ooit bestaan heeft, dus ook weer het hoogste. Een gouden hoofd, een zilveren borst, koperen lendenen, ijzeren benen en voeten van ijzer en leem. Maar dan zie je dat er een steen van de berg loskomt en dat steentje rolt naar beneden, wordt groter en groter, en treft dat beeld aan de voeten. Dat hele beeld wordt weggedaan en de uitleg van de droom is dat er een koninkrijk zal komen dat al die aardse koninkrijken, het koninkrijk van Babel, teniet zal doen. Dat is natuurlijk het koninkrijk van Christus. De steen of de rots zijn daar dan weer andere beelden voor, maar Hij zal al die koninkrijken tenietdoen en heersen over de ganse aarde, staat er dan ook. Daar spreken ook die vier ringen van: de vier hoeken der aarde, de kroon en het koningschap. Christus zal Koning zijn over deze hele aarde.
De ringen spreken ook van onvergankelijkheid. De draagbomen werden door de ringen gehaald, en een ring is een beeld van onvergankelijkheid, wat wij eeuwigheid zouden noemen. Maar dan moet je in dit verband wel weten wat eeuwigheid is. Het gaat om onvergankelijkheid; de hele schepping zal ingaan in onvergankelijkheid, die vier hoeken der aarde. Daar spreekt het dus allemaal van, en dat zagen we ook al eerder bij bijvoorbeeld de tafel van de toonbroden en het reukofferaltaar, want ook die hadden draagbomen, vier ringen en een kroon. Die tafel had er zelfs twee.
Dan zijn er nog de draagbomen, ook wel handbomen genoemd. Dat is nog wel een leuk detail waar ik volgens mij al eens iets over gezegd heb. Over die draagbomen lezen we in vers 15 dat ze er eenmaal ingestoken zouden worden en er daarna niet meer uitgehaald mochten worden. Dus wanneer wij eenmaal de onvergankelijkheid ingaan, dan is dat iets wat niet meer teruggedraaid zal worden. Het zal ons niet ontnomen worden, het zal niet teruggehaald worden. Dat beelden die handbomen uit die door de ringen gehaald zijn. Zo zal dat ook met heel de schepping zijn: wanneer eenmaal de hele schepping onvergankelijkheid aangedaan zal hebben, dan is dat iets wat niet meer tenietgedaan zal worden.
In vers 16 staat dat in die kist — en er staat elke keer netjes 'ark' — het getuigenis gelegd moest worden. Het is overigens niet hetzelfde woord 'ark' als bij de ark van Noach; het is gewoon een kist. De eerste keer dat dit woord voorkomt is, meen ik, bij de beenderen van Jozef die in een kist worden geplaatst om meegenomen te worden. Jozef had daar opdracht toe gegeven: "Neem mijn beenderen mee in een kist naar het beloofde land." Dat is de eerste keer dat het woord voorkomt, en vervolgens in de beschrijving van de tabernakel. Het woord voor de ark van Noach is echt een ander woord. In die kist, in die ark — laten we dat woord dan maar aanhouden — zou het getuigenis gelegd worden. Dat zijn de tabletten met de tien woorden, de tien geboden. Die werden daar dus ingelegd en vandaar dat die ark niet alleen maar de Ark van het Verbond heet, maar ook de Ark der Getuigenis.
De Inhoud van de Ark: het Woord, het Manna en de Staf van Aäron ↑ hoofdstukken
Nu wil ik overstappen naar een gedeelte uit de Hebreeënbrief. We hebben het er wel eens over gehad, dus dit is om even het geheugen op te frissen. Daar wordt namelijk beschreven dat de tafelen van het verbond, zoals dat in de Statenvertaling heet, in de ark lagen. Er worden daar nog een aantal zaken beschreven waar ik de vorige keren al het een en ander over heb verklaard.
In Hebreeën 9 vers 1 en 2 wordt gesproken over dat eerste vertrek, het heilige. In Hebreeën 9 vers 3 staat dan: "...maar achter het tweede voorhangsel was de tabernakel, genaamd het heilige der heiligen." Het tweede vertrek dus. Dat had een gouden wierookvat — ik heb de vorige keer uitgelegd waarop dat betrekking heeft, dus dat sla ik nu echt even over — en de ark van het verbond, alom met goud overdekt. In deze ark was de gouden kruik waarin het manna was, de staf van Aäron die gebloeid had, en de tafelen van het verbond. Boven over deze ark waren de cherubijnen der heerlijkheid, die het verzoendeksel beschaduwden. De schrijver zegt er dan veelzeggend bij: "van welke dingen wij nu van stuk tot stuk niet zullen zeggen."
Je leest dus dat in die ark van het verbond die tabletten lagen. Dat woord van God was in de ark als een uitbeelding van Christus, in wie Gods woord was. Hij leefde vanuit Gods woord, Hij leefde vanuit de belofte en Hij ging ook Zijn weg in geloof. De Schrift spreekt op een aantal plaatsen in Romeinen en Galaten dan ook van het geloof van Jezus Christus. Laat ik maar even naar Romeinen gaan, als u wilt. Volgens mij valt dat wel mee, maar de Schrift spreekt dus van het geloof van Jezus Christus, want Hij was een gelovige. Hij geloofde Gods woord en Hij droeg dat woord in Zijn hart. Daar zijn die tafelen, die tabletten, die woorden Gods in die ark dan ook een uitbeelding van: van het geloof van Jezus Christus.
Volgens mij is dat overigens een term die je, als ik kijk naar de gangbare vertalingen, alleen in de Statenvertaling vindt en niet in de NBG. Daar heeft men het gewoon vertaald met "het geloof ín Christus". Maar natuurlijk is het geloof "uit geloof tot geloof", tot ons geloof, maar wij zijn gerechtvaardigd uit het geloof ván Christus. Was Hij geen gelovige geweest, dan waren wij niet gerechtvaardigd. Dus wij worden gerechtvaardigd uit Zijn geloof. Dat is een onderwerp op zich. We hadden net al wat onderwerpen die we best eens zouden kunnen bespreken, maar dit is er natuurlijk ook een. Het lijkt me echter niet zo moeilijk om in die woorden Gods in de ark een uitbeelding van dat geloof van Christus te zien.
Nou, er was nog meer in, lezen we in Hebreeën 9 vers 4. Er was ook een gouden kruik. Een kruik in de Bijbel is een uitbeelding van vergankelijkheid. Het is een breekbaar vat. Denk bijvoorbeeld aan de geschiedenis van Gideon, waar die kruiken gebroken worden. Maar daar zit wel vaak iets in; bij Gideon zat er een fakkel met licht in, natuurlijk ook een uitbeelding van Gods woord, van de Geest. Maar dit was een gouden kruik. Onbreekbaar, denk ik. Dus dat spreekt natuurlijk ook weer van iets wat eigenlijk vergankelijk is, maar onvergankelijk geworden is, onvergankelijk gemaakt is.
En wat was er in die kruik? Nou, dat staat erachter: daar zat manna in. Daar zat manna in dat God elke ochtend, 's morgens vroeg, aan Zijn volk gaf. Ook weer een uitbeelding van het woord van God. Dat levende brood, dat brood des levens. Ik meen dat we het daar toen vrij uitgebreid over hebben gehad. Ook nog over de staf van Aäron, want die was daar ook nog. De staf van Aäron speelt in Numeri 17 een hoofdrol. Het volk was weer eens aan het murmureren en riep Mozes ter verantwoording: "Wie zegt dat jullie onze leiders zouden zijn?" Toen zei God: "Ik zal jullie laten zien wie Mijn ware hogepriester is." Toen werden de staven, twaalf keer een staf, in dat heiligdom gelegd. De volgende ochtend bloeide de staf van Aäron, en daarmee wees God aan: van Aäron is de hogepriester. Wil de ware hogepriester opstaan? Inderdaad, dat was Aäron natuurlijk als een type van de ware hogepriester die werkelijk opgestaan is.
Bij die staf staat er ook nog bij dat hij bloeide, en dat was met amandelbloesem, met vruchten en bladeren van de amandel. Over de amandel hebben we het ook gehad bij de kandelaar, want dat was ook een gestileerde amandelboom. Die amandelboom is ook weer een uitbeelding van dat nieuwe leven dat 's morgens, vroeg in de morgen, aan het licht komt. Het is namelijk de eerste boom daar in het Midden-Oosten, in Israël, die bloeit; het is de eerste boom die tot leven komt. Nou, het is een uitbeelding van Christus die als Eersteling is opgestaan uit de doden en als Eerste, als Eersteling, onvergankelijk leven aan het licht brengt. De ware hogepriester dus, en daar is Aäron natuurlijk weer een type van. Lees deze Hebreeënbrief maar, dan kom je daar vanzelf achter.
Ja, en tenslotte waren daar inderdaad die tafelen van het verbond, de woorden van God. Wat overigens ook wel leuk is om te noemen: dat was het tweede stel. Met het eerste stel was Mozes de berg afgekoeld, en je weet hoe dat werkt met het woord van God als dat in mensenhanden is. Dat houdt niet lang stand, dat is dan erg breekbaar. Dat hield hij dus niet lang vast, ze vielen kapot. Het tweede stel was het definitieve stel en is natuurlijk ook een uitbeelding van het nieuwe verbond dat God tot stand brengt. Het oude verbond was inderdaad breekbaar; het was gelegd op de mens die dat moest dragen. Nou, dat lukte niet. Mozes beeldt dat al uit: hij liet het uit zijn handen vallen of gooide ze stuk — ik weet niet hoe het er precies staat, maar het beeldt sowieso hetzelfde uit. Hij kon het niet dragen.
God gaf hem een tweede stel en daar lees je al meteen van — ik weet niet meer waar het precies staat — dat hij dat moest bewaren in de kist. Hij moest een kist maken van sittimhout en daar moest hij ze in leggen. Nou, het zou mij niet verbazen als men later gewoon die kist met goud overtrokken heeft en dat dat de ark van het verbond is geworden. Die tafelen lagen er toch al in. Ja, dat is wel handig als je een beetje voor het gemak bent. Ik weet niet meer precies waar het staat, maar dat zouden we even in de pauze op kunnen zoeken. Daar werd dus dat tweede stel meteen bewaard in een houten kist. Hier gaat het dus over een houten kist die overtrokken werd met goud en waarin die tafelen van het verbond bewaard werden.
Ik heb er toen we deze schriftplaatsen in Hebreeën bespraken op gewezen dat hier weliswaar staat dat in de ark van het verbond die kruik, de staf van Aäron en de tafelen van het verbond waren, maar dat je uit andere schriftgedeelten, met name uit het Oude Testament, echt leest dat alleen de tafelen van het verbond zich in de kist zelf bevonden. Waarschijnlijk hebben die kruik en die staf erbij gestaan of gelegen, dus weliswaar niet ín de ark. Je vindt een aantal keren specifiek benoemd dat in de ark van het verbond alleen de tabletten, die tafelen van het verbond, waren. Ik heb toen die schriftplaatsen genoemd, maar als u zegt: "Ik denk dat ze er toch in lagen", dan zal ik daar geen ruzie over zoeken. Maar ik denk dus dat alleen die tafelen daarin lagen en die andere zaken erbij.
De Cherubs van Heerlijkheid en de Eenheid in Christus ↑ hoofdstukken
Ja, dan staat er: "bovenover". Dat is leuk taalgebruik, hè? Bovenover deze ark, staat er in de Statenvertaling. Ik dacht toen ik dat las: "Dan moet ik toch eens even opzoeken hoe dat nou precies in de grondtekst staat." Maar dat is zomaar even omdat het leuk is en met taal te maken heeft. Hier staat "boven" in de interlineair en dan met een accent aigu, zo'n streepje naar rechts op de O. Hoe komt men nu aan "bovenover" in de Statenvertaling? Want het is echt een goede vertaling. Dit woordje *huperano* betekent eigenlijk een soort overtreffende trap van boven of op; het is opgebouwd uit twee woorden: "over" en "opwaarts". Nou, daar heb je verder niet zo veel aan, maar ik vond het wel leuk toen ik dit zo las. Ik wilde weten hoe ze daar nu aangekomen waren.
Bovenover die ark waren dus de cherubs — "cherubijnen" staat hier — de cherubs van de heerlijkheid, die het verzoendeksel beschaduwden. Die cherubs waren echt een onderdeel van die ark. Als ik de cherubs echt uitgebreid zou gaan bespreken, is dat een heel uitgebreid onderwerp, want daar wordt in de Schrift ontzettend veel over gezegd. Vorige keer, toen we dit gedeelte uit Hebreeën 9 bespraken, heb ik een gedeelte uit Jesaja aangehaald waar ook van serafs gesproken wordt, wat hetzelfde is. Ik heb toen ook gezegd: als we de korte route kiezen om te bepalen wat die cherubs nu uitbeelden — want het beeldt natuurlijk iets uit — dan lezen we Hebreeën 9 vers 5. Daar staat: "Cherubijnen der heerlijkheid." Die cherubs beelden dus heerlijkheid uit. De heerlijkheid van Christus, en heerlijkheid heeft altijd met opstanding te maken. Aangezien die ark een beeld is van Christus, die zich bevindt in dat binnenste heiligdom in de hemel, is het een beeld van de heerlijkheid van Christus. Dat is de korte route.
Terug naar Exodus 25, want daar staat best wel veel beschreven over die cherubs. Laat ik eerst even naar 1 Samuël 4 vers 4 gaan. Ik noem die tekst, en ik zal er nog een tweetal bij noemen die jullie later zelf terug kunnen zoeken. 1 Samuël 4 is zo’n geschiedenis waar die ark weer voorkomt in de historie van Israël. Daar hadden ze weer eens ruzie met de Filistijnen, maar God was van het volk geweken, lezen we hier. Zij dachten: "Als we nu die ark maar gebruiken, dan winnen we wel," als een soort mascotte. Er staat in vers 4: "Het volk zond naar Silo, en men bracht vandaar de ark van het verbond van de HEERE der legerscharen, Die tussen de cherubim woont." Ik neem aan dat jullie het al eerder hebben gehoord dat God tussen de cherubim woont. Je vindt dat ook in 2 Samuël 6 vers 2 en Psalm 80 vers 2, onder andere. Je vindt het principe veel vaker in de Schrift dat God zegt dat Hij tussen de cherubim woont.
Maar wat is er tussen die cherubim? Dat hebben we zojuist ook gelezen in Exodus 25: daar bevond zich dat verzoendeksel. God zegt dus dat Hij hier woont. Het verzoendeksel is ook een onderwerp op zich — dat parkeer ik echt voor de volgende keer — maar het is een uitbeelding van de troon van God. Het verzoendeksel wordt in de Hebreeënbrief de "troon der genade" genoemd. Die cherubs zijn een uitbeelding van de heerlijkheid van Christus en God zegt: "Ik woon tussen die cherubim." Als God verscheen in het Oude Testament, in de tijd van de tabernakel, dan verscheen Hij ook in een wolk, en die wolk daalde dan ook neer tot in dat binnenste heiligdom, op het verzoendeksel, tussen de cherubim. Die cherubs werden in Hebreeën 9 dan ook genoemd de "cherubs van de heerlijkheid", en die heerlijkheid spreekt van Gods aanwezigheid. Wellicht hebben jullie ook wel eens gehoord van dat Hebreeuwse woord *Sjechina*, dat spreekt ook van de aanwezigheid van God.
Ik wil nog één dingetje met betrekking tot die cherubs zeggen. "Cherub" schrijf je — weliswaar niet in het Hebreeuws maar getranslitereerd — opgebouwd uit drie Hebreeuwse letters. Hebreeuwse letters hebben de eigenschap dat als je ze in een andere volgorde zet, je anagrammen krijgt. Vaak is het zo, heb ik me laten vertellen — maar ik vind het wel mooi — dat als je die woorden dan in een iets andere volgorde zet, je andere woorden krijgt die allemaal met elkaar te maken hebben. Als je die woorden dan onder elkaar zet, weet je ongeveer wat de betekenis van zo’n begrip is. Ik heb er de vorige keer op gewezen dat het Hebreeuwse woord voor "verzoendeksel" en dat voor "voorhangsel" ook anagrammen van elkaar zijn, opgebouwd uit dezelfde letters. Die dingen hebben dus met elkaar te maken.
Wat is nu eigenlijk een cherub? Ik heb geen flauw idee, ik heb het niet opgezocht in het woordenboek, dus ik weet niet wat het woordenboek erover zegt. Maar het is... Weet jij het, Jens? "Een soort dier." Nou, dat heb je best wel goed, maar toch ook weer niet. Vaak zegt men dat het een engel is, maar wat is een engel? Een cherub is eigenlijk gewoon een geestelijk wezen dat waarschijnlijk alleen in de symboliek bestaat, en zo zijn er nogal wat te noemen. Maar een cherub, als je de medeklinkers even verandert — het gaat om de medeklinkers — dan krijg je *bechur*. Dat is een Hebreeuws woord voor "eerstgeborene". Nou, als we zeggen dat die cherubs de heerlijkheid uitbeelden van Christus, wie is dan de Eerstgeborene? Wie is de Eerstgeborene uit de doden, de Eerstgeborene van de hele schepping? Dat is Christus.
*Baruch* betekent "zegenen". Wie is die Eerstgeborene die gezegend is? Wij zijn in Hem gezegend met elke geestelijke zegen in de hemel. Maar Hij ontving de zegen van de eerstgeborene, namelijk een dubbel deel. Hij is over hemel en aarde, en wij met Hem. *Chebar* betekent "samenvoegen". De Eerstgeborene zal de hele schepping — die dualistische schepping die nu nog uit contrasten bestaat — samenvoegen tot één. Hij zal heel deze schepping met God verzoenen. Maar ook de gemeente die uit Jood en heiden bestaat, dat is een eenheid; een eenheid van hoofd en lichaam. Het is Christus die dat allemaal één maakt.
En dat is ook leuk: een *becher* is een dromedaris. Wat is een dromedaris, Jens? "Een dier." Precies. Hoeveel bulten? "Eén bult." Nee, want een kameel is het dier met twee bulten, en de dromedaris is degene die de twee bulten tot één heeft gemaakt. Dat is ook een uitbeelding van Christus, als je het mij vraagt. Nou had ik nog een andere, maar ik ben vergeten hoe je die schreef, en dat was een "ruiter". Bij een ruiter zijn er eigenlijk ook twee, maar toch zijn ze één. Een ruiter is pas een ruiter als je op een paard zit. Als je ergens iemand ziet lopen, dan zeg je niet dat het een ruiter is. Hij is pas een ruiter wanneer hij op dat dier zit, en dan is hij één met dat dier. Dat is zelfs zo sterk dat je dat in de mythologie terugvindt in de centaur: half mens, half paard. Dat is ook tot één gemaakt. Dat is allemaal mythologie, maar dat komt echt wel ergens vandaan.
Als je al die woorden dus bij elkaar neemt — en er zijn er nog veel meer — dan spreekt dat van de heerlijkheid en de zegen van de Eerstgeborene die alles tot één maakt, die de twee tot één brengt en de dualistische schepping tot een eenheid maakt. Nou, tot zover die cherubs. Ja, ik moet ook een beetje naar de tijd kijken.
Nog even snel de laatste verzen voor de pauze. Dat verzoendeksel parkeer ik voor een volgende keer, want daar moeten we het nog wel uitgebreid over hebben. Maar er staat in Exodus 25 vers 19 – we hebben het zojuist gelezen: "Maak u één cherub uit het ene einde aan deze zijde, en de andere cherub uit het andere einde aan gene zijde; uit het verzoendeksel zult gijlieden de cherubim maken, uit de beide einden van hetzelfde."
Nu zijn er best wel wat uitleggers – nou ja, niet heel veel, maar ze zijn er wel – die zeggen dat het hier dus om vier cherubim gaat. Er wordt in vers 19 immers gezegd: "uit het ene einde één" en "uit het andere einde één", en dan "uit dat verzoendeksel zult gijlieden de cherubim maken" – dat is een meervoud – "uit beide einden van hetzelfde." Zij zeggen: twee keer twee is vier. Je kunt de tekst zo lezen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het echt niet zeker weet; ik heb het gisteren nog een paar keer nagelezen. In vers 22 staat namelijk weer: "Aldaar zal Ik bij u komen en Ik zal met u spreken van boven het verzoendeksel af, van tussen de twee cherubim." Dan zou je zeggen dat het er toch weer twee zijn.
Het Hebreeuws heeft echter bepaalde vormen voor meervoud en voor tweevouden. Ik ben geen Hebreeuws-kenner, dus ik zou aan iemand moeten navragen hoe dat hier precies staat. Is het hier twee keer twee, of zijn het gewoon twee cherubim? Voor mij is het om het even, hoewel het wel zo is dat wanneer cherubs in de Schrift geteld worden en er meer dan één zijn, het er eigenlijk altijd vier zijn. Dat zou een aanwijzing kunnen zijn. Behalve hier lijkt het wat verborgen.
De eerste keer dat we cherubs tegenkomen is volgens mij in Genesis, waar de hof bewaakt wordt. In Genesis 3 staat aan het einde: "Hij stelde cherubim tegen het oosten van de hof van Eden." Hoeveel dat er dan zijn, staat er niet bij, maar als er ergens specifiek een aantal wordt genoemd, zijn het er altijd vier. Ik zei net al: als we het onderwerp 'cherub' uitgebreid willen bestuderen, dan kom je terecht in Schriftgedeelten als Ezechiël 1 en Ezechiël 10. Daar worden visioenen beschreven die bijna sciencefiction lijken – dat is het eigenlijk ook. Het gaat daar ook over cherubim, maar dan lijken het wel ufo's met raderen en van alles en nog wat. Daar worden de cherubim ook genoemd en daar komt dat getal vier weer terug.
In Openbaring worden ook weer vier dieren genoemd. Jens zei net: "Volgens mij is een cherub een dier." Zou dat iets te maken hebben met die cherubim? Ik geef het u maar even mee, maar ik ga er nu niet uitgebreid op in. Dat zouden we wel kunnen doen, maar dan denk ik dat we hier echt twee of drie ochtenden bezig zijn om alleen dat onderwerp te bespreken. Ik wil me nu even bij de ark houden, tot zover voor de koffie. Na de pauze gaan we verder.
De Ark in Jozua 3: de Doortocht Door de Jordaan ↑ hoofdstukken
Een van de geschiedenissen waar we de ark weer vinden later in de geschiedenis van Israël is Jozua 3. Ik dacht: zal ik het helemaal lezen of niet? Maar ik denk dat ik het toch maar even doe. Het is altijd makkelijk met het bespreken van verzen, vind ik. Jozua 3, vanaf vers 1. Daar staat:
"Wanneer gij de ark des verbonds des HEEREN, uws Gods, ziet, en de levitische priesters dezelve dragende, zo zult gijlieden ook van uw plaats opbreken en haar navolgen. Dat er nochtans ruimte zij tussen ulieden en tussen dezelve, bij de tweeduizend ellen in de maat; en nadert tot dezelve niet, opdat gij dien weg wetet die gij gaan zult, want gijlieden zijt door dien weg niet gegaan gisteren en eergisteren. Jozua zeide ook tot het volk: Heiligt u, want morgen zal de HEERE wonderheden in het midden van ulieden doen. Desgelijks sprak Jozua tot de priesters, zeggende: Neemt de ark des verbonds op en gaat door voor het aangezicht van dit volk. Zij dan namen de ark des verbonds op en zij gingen voor het aangezicht des volks. Want de HEERE had tot Jozua gezegd: Dezen dag zal Ik beginnen u groot te maken voor de ogen van gans Israël, opdat zij weten dat Ik met u zijn zal, gelijk als Ik met Mozes geweest ben. Gij dan zult de priesters die de ark des verbonds dragen gebieden, zeggende: Wanneer gijlieden komt tot aan het uiterste van het water van de Jordaan, zo staat stil in de Jordaan. Toen zeide Jozua tot de kinderen Israëls: Nadert herwaarts en hoort de woorden des HEEREN, uws Gods. En verder zeide Jozua: Hieraan zult gijlieden bekennen dat de levende God in het midden van u is, en dat Hij ganselijk voor uw aangezicht uitdrijven zal de Kanaänieten, de Hethieten, de Hevieten, de Ferezieten, de Girgazieten, de Amorieten en de Jebusieten. Ziet, de ark des verbonds van de Heere der ganse aarde gaat door voor uwlieder aangezicht in de Jordaan. Nu dan, neemt gijlieden u twaalf mannen uit de stammen Israëls, uit iedere stam een man. Want het zal geschieden, met dat de voetzolen der priesters die de ark van de HEERE, de Heere der ganse aarde, dragen, in het water van de Jordaan zullen rusten, zo zullen de wateren van de Jordaan afgesneden worden, te weten de wateren die van bovenaf vlieten, en zij zullen op een hoop blijven staan. En het geschiedde toen het volk vertrok uit zijn tenten om over de Jordaan te gaan, zo droegen de priesters de ark van het verbond voor het aangezicht des volks. En als zij die de ark droegen tot aan de Jordaan gekomen waren en de voeten der priesters dragende de ark ingedoopt waren in het uiterste van het water — de Jordaan nu was vol over al haar oevers, al de dagen des oogsts — zo stonden de wateren die van bovenaf kwamen; zij rezen op een hoop, zeer verre van de stad Adam af, die ter zijde van Sarthan ligt. En die naar de zee des vlakken velds, te weten de Zoutzee, afliepen, vergingen; zij werden afgesneden. Toen trok het volk over tegenover Jericho. Maar de priesters die de ark des verbonds des HEEREN droegen, stonden vast op het droge in het midden van de Jordaan. En gans Israël ging over op het droge, totdat al het volk geëindigd had door de Jordaan te trekken."
Een hele geschiedenis. Ik hoop ook een beetje bekend bij jullie. We zijn allemaal op de zondagsschool geweest natuurlijk. Mijn kinderen niet, dus ik vertel die verhalen zelf aan ze. Dat kan ook natuurlijk. Maar dit is het boek Jozua. Dat zou ik eigenlijk niet bij hoeven zeggen natuurlijk, maar ik benadruk dat maar. Jozua is eigenlijk de Hebreeuwse naam voor Jezus. We vinden die in Jehosjoea, daar kom ik straks nog wel op. Maar even voor de context: in Jozua 2 vinden we die geschiedenis beschreven van twee verspieders die voor het volk Israël uitgezonden werden richting dat Beloofde Land. In Jozua 3 vinden we dan de werkelijke doortocht door de Jordaan, het Beloofde Land in.
Nou, we hadden het over de tabernakel; die is gebouwd onder leiding van Mozes. Maar Mozes is niet degene die het volk het Beloofde Land inbracht. Mozes was de overste leidsman, maar de volleinder was Jozua. Ik hoop dat jullie een schriftplaats uit Hebreeën hierin herkennen: de Overste Leidsman en Voleinder des geloofs. Dat is de Heere Jezus Christus natuurlijk, waar zowel Mozes als Jozua natuurlijk een type van zijn, maar dan van wat andere aspecten. Jozua is degene die het volk inbrengt in het Beloofde Land en die ze daarin leidt.
In Jozua 2 vinden we dus die geschiedenis beschreven dat twee verspieders worden uitgezonden naar dat Beloofde Land. Er zijn er al twee die dus eigenlijk eerder deel hebben aan of eerder ingaan in de belofte dan de rest van Israël. Zou dat een uitbeelding van de gemeente zijn, die eerst geboorterecht heeft met Christus? Die twee verspieders... overigens was Jozua ooit ook een verspieder. Hij was een van de twaalf verspieders waarvan er tien zeiden: "We zien geen leeuwen en beren, maar we hebben reuzen gezien en we kunnen dat land niet veroveren." Maar er waren er twee die zeiden: "Het is allemaal waar, maar God heeft het ons beloofd en God gaat het ons geven." Die ene verspieder heette Jozua en die andere heette Kaleb. Kaleb betekent "hond". De Bijbel spreekt natuurlijk ook over de hondjes. De Heere Jezus Zelf zegt dat het brood voor de kinderen is en niet voor de hondjes. Voor de kinderen is er al brood, dus het is niet direct voor de heidenen, niet voor de hondjes. Dus de hond is sowieso een beeld van de heidenen. Die twee verspieders daar, Jozua en Kaleb, zijn natuurlijk ook een type van de gemeente: Christus en dat andere deel dat uit de heidenen, uit alle natiën, uit de volkeren genomen wordt.
Daar spreken die verspieders dus van. Want het waren natuurlijk verspieders, dus het was ook nog een beetje stiekem en verborgen. Dan denk je toch al snel aan Paulus, die spreekt over de verborgenheid of het geheim. Maar twee verspieders als uitbeelding van de gemeente uit Jood en heiden, of hoofd en lichaam, die al eerder de beloften ingaan, eerder dan Israël... Ik zeg dat er maar even bij omdat eigenlijk deze geschiedenis die we zojuist gelezen hebben in Jozua 3 daar ook over gaat, laat ik dat op voorhand zeggen. Jozua wordt overigens in Hebreeën 4 vers 8 ook genoemd.
Jozua als Type van Jezus en het Vertrek uit Sittim ↑ hoofdstukken
En daar blijkt het natuurlijk uit de context dat het over Jozua gaat, maar eigenlijk staat er in het Grieks gewoon 'Jezus'. In de interlineair zie je dat ook staan. Maar hier blijkt uit de context in Hebreeën 4 dat het over Jozua gaat, dus wordt het vertaald met Jozua. Wanneer we dit woord nader bezien, dan gaat het echter ook vaak over Jezus Christus. Hier bijvoorbeeld in Matthäus 1 vers 1, het eerste vers in het Nieuwe Testament. Daarmee wil maar gezegd zijn dat zodra het over Jozua gaat, we daarin natuurlijk een type herkennen van Christus.
Laten we naar Jozua 3 kijken. Ik begin gewoon bij vers 1. Wat staat daar? Jozua maakte zich des morgens vroeg op. De meeste mannen maken zich 's morgens niet vroeg op, of maken zich helemaal niet op, maar er staat in de vertaling dat hij vroeg opstond. Zullen andere vertalingen ook wel hebben, maar Jozua stond 's morgens vroeg op. Jezus stond 's morgens vroeg op. Dat lezen we bijvoorbeeld in Johannes 20. Op de eerste dag van de week – ik heb een paar teksten in de PowerPoint gezet voor jullie gemak – op de eerste dag van de week ging Maria Magdalena vroeg, toen het nog donker was, naar het graf en zij zag dat de steen van het graf afgenomen was. Dit vind je in alle vier de evangeliën. 's Morgens vroeg kwamen ze tot het graf en Hij was des morgens vroeg al opgestaan. Denk ook aan die amandelboom die als eerste weer tot leven komt na de winter; ook dat is een uitbeelding van Christus.
Jozua dan stond 's morgens vroeg op en zij reisden van Sittim. Aha, zij breken op vanaf Sittim. Ik zei in een vorige pauze al iets over dat acaciahout, wat gewoon Sittimhout is. Maar hier vinden we dus ook weer Sittim terugkomen. De plaats heette niet Acacia, dat heette gewoon Sittim. Maar we weten waar dat van spreekt: dat spreekt van vergankelijkheid, van afwijken, laten we zeggen de oude mens. En die lieten zij hier achter zich. Ja, want dat doe je ook als je opstaat. Want dan word je met goud overtrokken bijvoorbeeld. Dan ben je geen Sittimhout meer, maar dan ben je Sittimhout overtrokken met goud.
Jozua stond 's morgens vroeg op en zij breken op vanaf Sittim en zij komen tot aan de Jordaan. Ik heb daar volgens mij ook een kaartje van. Dat plaatje wordt ook wel eens Abel-Sittim genoemd. Hier zie je die eerste vier letters: Abel-Sittim staat er. Maar ja, dat is nog eens extra benadrukt; 'abel' betekent zoiets als ijdel of leeg, dus dat is nog eens de nadruk op die betekenis van Sittim. En zij gingen dus, zij zijn hier overgestoken door de Jordaan naar Gilgal. En op Gilgal kom ik straks nog wel, want dat komen we later tegen.
Maar die Jordaan, het doorgaan door de Jordaan... ja, dat hoef ik denk ik nauwelijks uit te leggen. Jullie zijn nogal van de muziek en van de zang. Jullie kennen vast wel een lied waarin gesproken wordt over die 'doodsjordaan', het doorgaan door de dood. Of is dat meer die gospel-leer? Ja, heel lang geleden? Oké, ik heb er helemaal geen verstand van. Maar jullie dus eigenlijk ook maar beperkt. Is dit de derde divisie? Jullie spelen eredivisie. Maar zij breken dus af van Sittim en gaan door de Jordaan naar Gilgal. Het doorgaan door de Jordaan is dus een uitbeelding van het doorgaan door de dood.
Ook Johannes de Doper doopte in de Jordaan, specifiek daar, op die plaats in de Jordaan. En ook de doop is natuurlijk een uitbeelding van het ondergaan in die doodswateren – zo zegt men dat ook vaak – maar om er zo snel mogelijk natuurlijk weer uit te komen. Dat is wat Israël hier ook doet. Die gingen door de Jordaan en die kwamen daar weer uit. Een uitbeelding ook weer van dood en opstanding. Zoals Jozua 's morgens vroeg opstaat, dat is een uitbeelding van de opstanding van Christus natuurlijk in de eerste plaats. Het vertrekken, het Sittim achter je laten, ook dat is een uitbeelding van opstanding. Het doorgaan door de Jordaan is een uitbeelding van dood en opstanding.
Maar dan staat er nog eentje: "En zij vernachtten aldaar, eer zij overtrokken." Dus ze wachtten eerst tot de nacht voorbij was, en pas de volgende dag, in ieder geval bij dag, trok men verder. Maar die nacht is in de Schrift ook een beeld van onze tijd. De tijd waarin wij leven, de tijd van de verborgenheid zou je kunnen zeggen. Paulus zegt bijvoorbeeld in Romeinen 13: "De nacht is vergevorderd en de dag is nabijgekomen." En dan zegt hij: laten wij dus de werken van de duisternis afleggen en de wapens van het licht aandoen. Want wij kennen dat licht, dus wij zouden al in de nacht licht aandoen. Denk bijvoorbeeld aan die kandelaar; die stond ook in een donker vertrek, maar daar verspreidde die kandelaar het licht.
Onze huishouding, bedeling of hoe je dat ook wilt noemen, wordt ook vergeleken met de nacht. Paulus zegt in 1 Thessalonicenzen 5 vers 2: "Want jullie weten zelf heel goed dat de dag van de Heer komt als een dief in de nacht." Want nu leven wij in die nacht, maar straks zal de dag des Heren, de dag van Yahweh, de dag van de Heer, aanbreken. Dan zal de nacht voorbij zijn en zal die dag aanbreken. Voor ons is die typologisch natuurlijk ook al aangebroken, maar straks zal dat in de eerste plaats voor Israël zijn. En vanuit Israël zal het Koninkrijk worden gevestigd over de gehele aarde. En dat wordt dan in de Bijbel 'de dag' genoemd, en ook al in Matthäus 24 bijvoorbeeld 'de zomer'.
Voordat die dag aanbreekt is er dus nacht. Het Licht der wereld, zoals de Heer dat zelf ook zegt, is vertrokken uit deze wereld. Johannes 1 is dat, meen ik: het Licht is in de wereld gekomen, maar de wereld heeft het niet gekend. En in Romeinen 1 wordt ook gezegd dat de schepping God niet kent en niet erkent, en dat het daarom duister wordt in hun hart. Dat heeft er allemaal mee te maken.
Nou, dan lezen we in vers 2: "En het geschiedde na het einde van drie dagen, dat de ambtlieden door het midden van het leger gingen." Dus ook hier wordt weer een termijn genoemd van drie dagen. En na drie dagen... dat spreekt van opstanding op de derde dag. De Heere Jezus Christus stond natuurlijk op op de derde dag, 's morgens vroeg, maar ook van Israël lezen we iets soortgelijks.
De Termijn van Hosea: Na Twee Dagen Levend Gemaakt ↑ hoofdstukken
In de profetieën, bijvoorbeeld in Hosea — Hosea 6 is dat, maar ik lees hier eerst Hosea 5. Ik had bijvoorbeeld ook vers 13 en 14 mee kunnen nemen, maar dat heb ik niet gedaan. Hier staat wat God zegt: "Ik zal heengaan en terugkeren naar Mijn plaats, totdat zij schuld zullen erkennen en Mijn aangezicht zoeken; in hun benauwdheid zullen zij vroeg naar Mij zoeken." Daar valt natuurlijk heel veel over te zeggen. Want wat is dan die benauwdheid? Dat is de benauwdheid van Jakob, de benauwdheid van Israël: de Grote Verdrukking. Dat is het moment waarop ze Hem zullen zoeken.
Nu is Hij verborgen voor Israël, want hier gaat het over Israël. En God zegt: "Ik zal heengaan en terugkeren naar Mijn plaats." Ik zal Me terugtrekken, zoals dat Licht uit de wereld werd weggenomen. Totdat — want er is een 'totdat'. Totdat zij schuld zullen erkennen en Mijn aangezicht zoeken. In hun benauwdheid zullen zij vroeg naar Mij zoeken.
En dan meteen het volgende vers, Hosea 6 vers 1. Daar spreekt Israël: "Komt en laten wij terugkeren tot de Heer, tot Jahweh, want Hij heeft in stukken gescheurd en Hij zal ons genezen; Hij slaat en Hij zal ons verbinden." En dan staat er in vers 2: "Hij zal ons na twee dagen levend maken; op de derde dag zal Hij ons oprichten en wij zullen leven voor Zijn aangezicht." Die derde dag had ik natuurlijk ook moeten onderstrepen. Dus na twee dagen, op de derde dag. Ja, dat is een refrein, zou ik bijna zeggen, wat we in de Schrift telkens weer terugvinden. Christus is opgestaan op de derde dag, maar ook Israël zal blijkbaar opstaan op een derde dag.
Nou, daar is natuurlijk wel meer over te zeggen, en dat ga ik ook nog wel doen, maar we houden dit even in gedachte: twee dagen, op de derde dag. Dat het ook met Israël te maken heeft en ook van Israël spreekt. Maar wat is dan een dag? Bij de Heer waren het in de schepping dagen van 24 uur, maar bij Israël duurt dat al veel langer dan die drie dagen. Dus dat heeft blijkbaar een andere betekenis. Maar we krijgen later in de geschiedenis van Jozua 3 daar ook nog mee te maken, dus ik kom daarop terug.
Dan staat er in vers 3 van Jozua 3 — ik ga gewoon even verder: "Zij geboden het volk." En het volk, dat is Israël, zeg ik met nadruk. "Zij geboden het volk, zeggende: Wanneer gij de ark des verbonds des Heren, uw Gods, ziet, en de levitische priesters dezelve dragende, verrijst gijlieden ook van uw plaats en volgt haar na."
Het volk Israël zou, wanneer zij de Ark van het Verbond zouden zien, pas in beweging komen. In type is die ark Christus, daar hebben we het al over gehad. De ark is Christus en het volk is Israël. Dus wanneer Israël de Messias zal zien, dan zullen zij wedergeboren worden, zoals dat ook in Hosea staat. Hij zal ons na twee dagen, op de derde dag oprichten en dan zullen wij leven voor Zijn aangezicht. Je zou kunnen zeggen: dan zullen ze door de Jordaan heen gaan en het beloofde land binnengaan. Want daar gaat het hier over in Jozua 3; het zijn allemaal typen en beschrijvingen van hetzelfde wat het in typen uitbeeldt, namelijk Israël dat als volk wedergeboren zal worden na twee dagen, op de derde dag.
Hier in vers 2 van Jozua 3 ging het over drie dagen. En wanneer zouden zij gaan verrijzen van hun plaats? Wanneer zij de Ark van het Verbond zouden zien. Straks zullen zij ook de Naam des Heren aanroepen, zoals andere profetieën dat zeggen, en dan zullen zij Hem ook zien die zij doorstoken hebben — dan haal ik wat schriftplaatsen uit Zacharia aan. Wanneer Hij zal verschijnen op de Olijfberg, zullen ze Zien die zij doorstoken hebben, want dat is op het moment dat ze de Naam des Heren aanroepen. Maar bij die ark zou er ruimte zijn tussen de priesters die die ark dragen en tussen het volk Israël.
De Levieten als Type van de Gemeente en de Afstand van 2000 El ↑ hoofdstukken
En dat wordt specifiek benoemd. Die priesters en die ark trekken dus eerder door de Jordaan dan het volk. Het doorgaan door de Jordaan is een beeld van opstanding. Dus zij die eerder die dood en opstanding doorgaan, dat zijn blijkbaar de eerstelingen. Of ze zijn in ieder geval eerder dan het volk Israël. Dus mijn vraag is: spreekt dat van Christus en de gemeente? Christus is de eersteling, maar wij zijn met Hem eerstelingen. Wij zijn al die Jordaan doorgegaan naar Gilgal. We hebben al deel aan Zijn dood en opstanding als eerstelingen.
Met die Levitische priesters heb ik daarmee natuurlijk meteen gezegd dat zij een beeld zijn van de gemeente, van Christus en de Ecclesia. Je zou kunnen zeggen: het zijn degenen die de ark dragen. De Levitische priesters zijn dus degenen die Christus hooghouden; zo zou je het kunnen zeggen. Dat zijn wij. Maar ze zijn ook één met Hem. De priesters dragen de ark, het is een eenheid. Ze houden de ark omhoog, ze verhogen Christus, en Christus is ook het Hoofd, dus Hij is ook boven. Als je mij vraagt naar een uitbeelding van Christus en de Ecclesia, dan zie ik dat in de ark en die priesters.
Van die Levieten lees je een aantal interessante dingen in het Oude Testament die je zo kunt toepassen op de gemeente in onze dagen. Bijvoorbeeld in Numeri 18, daar wordt gezegd: "En Ik, zie, Ik heb jullie broeders, de Levieten, uit het midden van de zonen van Israël genomen als een geschenk voor jullie, als gegeven aan Jahweh om te dienen in de dienst van de tent van de afspraak." De tent van de afspraak, de tent der samenkomst, dat is de tabernakel waar we het al die tijd over hebben. Zij waren degenen die mochten dienen en de priesterlijke dienst mochten uitvoeren in de tabernakel. Zij waren daartoe speciaal apart gezet. Andere stammen leverden geen priesters. Ook Aäron de hogepriester en zijn familie waren uit de stam van Levi. Ze zijn daarmee een uitbeelding van de gemeente. Ze hoorden niet tot het volk, maar waren apart gezet voor God en toebereid om de dienst te plegen in die tent, in die tabernakel.
En dan zegt God tot Aäron in Numeri 18, een paar verzen verder: "In hun land zal jij geen lotbezit hebben, en jij zal geen deel in hun midden hebben. Ik ben jouw deel en jouw lotbezit in het midden van de zonen van Israël." Ook dit is, als je mij vraagt, een typologische beschrijving van de gemeente die geen lotsdeel heeft in het land, dus op aarde. Wij hebben een lotsdeel in de hemel. Wij zijn gezegend met elke geestelijke zegen in de hemel, in Christus. Een hemels lotsdeel. Daar gaat bijvoorbeeld de Efezebrief over. We zijn in Christus gezet in de hemel. Israël zal een aardse toekomst hebben en de Ecclesia een hemelse.
Ook dit vers uit Deuteronomium 18 zegt dat in type: "De Levitische priesters, de gehele stam Levi, zullen geen bezit of lotsdeel hebben tezamen met Israël; van de vuuroffers van Yahweh en Diens lotsdeel zullen zij eten. Maar onder zijn broeders zal hij geen lotsdeel hebben: Yahweh is zijn lotsdeel, zoals Hij hem beloofd heeft." Die Levieten werden echt apart gezet van het volk Israël. Al die stammen kregen land toegewezen; die kregen een erfdeel, een lotsdeel op aarde. Je ziet al die stammen zo verdeeld, maar Levi krijgt geen land. De stam Levi had geen erfdeel op aarde; de Heer was hun erfdeel. Ik zie daarin echt het type van de gemeente: wij behoren Hem toe. Wij zijn één met de Heer, één met onze Heere Jezus Christus. En wij hebben geen lotsdeel op aarde. Nee, zegt Efeze — en andere brieven natuurlijk ook — wij zijn in Hem gezegend in de hemel en wij ontvangen een hemelse erfenis en een hemelse toekomst. Daar spreken ook die Levieten van.
En die priesters bedienden dat heiligdom. Dat heiligdom is een beeld van het ware heiligdom, namelijk van de hemel. Jullie krijgen heel wat typologieën zo voor je kiezen op de ochtend! Maar die tabernakel was een beeld van de hemel en dat was de plek waarin de priesters dienst deden. Wij hebben een hemelse positie, wij zijn één met Christus en wij zijn dienaren van het ware heiligdom, namelijk van de hemel. Zoals Efeze 1 zegt, wij zijn mede-erfgenamen met Christus. Wij delen in Zijn erfenis en die is niet met Israël op aarde, maar die is in Christus in de hemel.
Daar gaat het in Jozua 3 dus over, in type. Het volk Israël dat door de Jordaan zou gaan, waarbij gezegd wordt dat die Levitische priesters de ark dragen als uitbeelding van de Ecclesia en Christus. En dan staat er in vers 4: "Doch dat er ruimte zij tussen ulieden en dezelve, bij de tweeduizend ellen in de maat; en nadert daartoe niet, opdat gij dien weg wetet, dien gij gaan zult; want gijlieden zijt door dien weg niet gegaan, gisteren noch eergisteren."
We hadden het net over Hosea. Hij zal ons na twee dagen levend maken, op de derde dag zal Hij ons oprichten. En hier in Jozua staat dat Israël de priesters en de ark zou volgen op een afstand van 2000 el. Dan wordt er ook nog eens een termijn van twee dagen genoemd: gisteren en eergisteren. Dan zouden we eigenlijk moeten weten hoe de Heer rekent met die dagen. Want hier gaat het over twee dagen. In Hosea 6 staat: "Hij zal ons na twee dagen levend maken, op de derde dag zal Hij ons oprichten." Daar geeft de apostel Petrus een antwoord op: hoe rekent de Heer, en wat zijn nou die twee dagen?
In 2 Petrus 3 staat: "Dit eerst wetend, dat er in de laatste dagen spotters zullen komen, die naar hun eigen begeerten gaan en zeggen: Waar is de belofte van zijn aanwezigheid?" Waar blijft Hij dan? De belofte van Zijn komst, zoals sommige vertalingen zeggen, maar letterlijk is dat "Zijn aanwezigheid". Daar gaat het over in 2 Petrus 3. De Heer zou terugkomen om Zijn koninkrijk op te richten en Petrus zegt dat er spotters zullen komen die vragen wanneer dat gaat gebeuren en waar het blijft. Het gaat hier echt over Zijn wederkomst.
En dan zegt Petrus: "Laat dit ene, echter, toch niet onopgemerkt zijn bij jullie, geliefden, dat één dag bij de Heer is als duizend jaar, en duizend jaar als één dag." Laat dit duidelijk zijn met betrekking tot de wederkomst van de Heer; ik wil hier jullie aandacht op vestigen. Wanneer Hosea 6 vers 2 zegt dat de Heer na twee dagen zal terugkeren en op de derde dag Israël zal oprichten, en we passen Petrus zijn logica toe, dan weten we wat het is: na 2000 jaar. Na 2000 jaar, namelijk na twee dagen, wanneer de derde dag aanbreekt.
Dan is het wel frappant dat er in Jozua 3 vers 4 gesproken wordt over een ruimte tussen het volk Israël en die ark van 2000 el. Zou dat ook een type zijn van die 2000 jaar? Lijkt me wel. Israël zou op een afstand van 2000 Christus en degenen die daarbij horen volgen — die apart gezette groep priesters als uitbeelding van de gemeente. Israël zou zijn Messias volgen op een afstand van 2000, na twee dagen, op de derde dag. Petrus zegt immers: bij de Heer is één dag als duizend jaar. Dus als je het mij vraagt, wordt hier gewoon gezegd dat eerst Christus die doodse Jordaan door zou gaan naar Gilgal. Gilgal betekent "wiel", we hadden het al over een ring.
Maar een wiel is ook een cirkel; het heeft ook met wentelen te maken, met draaien, met wedergeboorte. Daar spreekt Gilgal allemaal van: omkeren. Zij verrijzen dus van Sittim naar Gilgal, als uitbeelding van dood en opstanding, van wedergeboorte door die Jordaan.
Eerst ging daar de ark met de priesters, op een afstand van tweeduizend el. Een afstand van tweeduizend jaar volgt Israël. Volgens mij staat er nog zoiets bij, maar dan moet ik even de grondtekst erbij pakken. In de MBG staat zoiets als 'ongeveer tweeduizend el', en dat is ook wel wat er ongeveer in de grondtekst staat: tussen hen zou een afstand van tweeduizend el in de maat zijn.
In Jozua 3 wordt daarbij ook weer zo'n periode, zo'n termijn van twee dagen genoemd, van gisteren en eergisteren. Nogmaals, als u het mij vraagt, is dat een uitbeelding van Christus en de gemeente. Op een afstand van tweeduizend zal Israël volgen en ook wedergeboren worden. Ook zij zullen in Gilgal aankomen, zeg maar.
Dan is het ongeveer de hoogste tijd om er een eind aan te breien, maar ik wil nog één ding laten zien.
De Stad Adam en de Opstanding in Christus (1 Korinthe 15) ↑ hoofdstukken
Want ik sla nu een aantal verzen over. In vers 15 staat dan dat, toen zij die de ark droegen tot aan de Jordaan gekomen waren en de voeten van de priesters die de ark droegen in het water waren gedoopt — er wordt ook hier weer in de Jordaan gedoopt — zij in het uiterste van het water ingedoopt waren. De Jordaan was immers vol aan al haar oevers, gedurende al de dagen van de oogst. Zo stonden de wateren die van bovenaf kwamen stil; zij rezen op één hoop. Net als bij de doortocht door de Schelfzee herhaalt de geschiedenis zich hier. De wateren rezen op hun hoop, waardoor er een weg ontstond door de Jordaan, waar ik dat mooie plaatje van had. Dat is trouwens verder terug dan ik dacht. Ja, zo ontstond er dus een weg door de Jordaan, omdat die wateren op hun hoop bleven staan.
Maar er staat iets bij dat je bijna zou ontgaan: zij rezen op hun hoop zeer ver van de stad Adam af, die terzijde van Zaretan ligt. Maar die stad Adam... Ik heb daar bijvoorbeeld commentaren op nageslagen. Men zegt dat die stad daar of daar gelegen zal hebben, ergens in de Jordaan, waarschijnlijk een stukje verderop omdat er staat: "ver van de stad Adam af". Er wordt hier dus een weg gecreëerd door die doodsjordaan, vanaf Adam. Ja, hier staat de stad Adam, maar er wordt een weg gecreëerd door de dood, vanaf Adam.
Ook dat ken ik van Paulus, want hij zegt in 1 Korinthe 15: "Want net zoals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden." Zoals in Adam allen door de Jordaan gaan en door de dood, zo zullen ook allen — om dan bij het type te blijven — in Gilgal aankomen. Ieder in zijn eigen orde, zegt Paulus er dan nog bij in 1 Korinthe 15. Jazeker, eerst de Ecclesia, zij die van Christus zijn, maar ook Israël zal volgen. Ook Israël zal die weg gaan en zijn bestemming bereiken. Paulus ziet hier nog verder. Hij stelt het feit gewoon vast: allen sterven in Adam, maar zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden. Dat is een ontzettend korte en krachtige beschrijving van het evangelie: allen die in Adam sterven, zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden.
Dat vinden we hier in Jozua 3 zelfs al als een type terug; in een geschiedenis die mooi is om te lezen, maar die, als we haar onder de loep nemen, toch veel meer te zeggen heeft dan we in eerste instantie zouden denken. Ik heb nu nog heel wat verzen overgeslagen omdat de tijd dringt, maar we vinden dus in al die oudtestamentische geschiedenissen het evangelie terug dat Paulus later tot volheid mocht brengen. Overal in al die typen — Jozua, het doorgaan door de Jordaan vanaf de stad Adam — vinden we het type van Christus terug. Ook de ark van het verbond spreekt van Christus.
Dit is een van die geschiedenissen waarin over de ark van het verbond gesproken wordt. Volgende keer zal ik waarschijnlijk verdergaan met het verzoendeksel om daar nog wat over te zeggen. Ook wil ik nog wel een geschiedenis bespreken uit het vervolg van de beschrijving van Israël in Samuël; daar komen we nog een paar geschiedenissen tegen. Overigens, dat had ik in eerste instantie niet eens bedacht, maar een paar hoofdstukken verder, bij de belegering en de verwoesting van Jericho, speelt de ark van het verbond ook een rol. De ark ging immers eigenlijk altijd voorop bij het volk. Dus ook daar wordt nog van de ark gesproken. Zo zie je maar, we gaan niet de hele geschiedenis van de ark volgen, maar er valt nog genoeg over te zeggen. Voor deze keer laten we het hierbij, want het is echt de hoogste tijd.