De wegen die God gaat, zijn diep en vaak ondoorgrondelijk. Maar Zijn doel is hoog en alomvattend. Deze studie gaat over een aantal passages uit de Romeinen brief met tegenstellingen die God gebruikt: lijden en heerlijkheid, zonde en rechtvaardiging, ongehoorzaamheid en ontferming, enz.
Uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. De logische conclusie die we hieruit zouden trekken, is dat we ons onderschikken aan Hem, zodat Hij ons kan gebruiken in Zijn plannen.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 20 augustus 2017
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“De allen worden opgesloten in ongehoorzaamheid, opdat Hij Zich over die allen zou ontfermen.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- De Lofzang van Paulus: O Diepte van Rijkdom
- Allen Tezamen Opgesloten in Ongehoorzaamheid
- De Goddeloze Om Niet Gerechtvaardigd
- Het Lijden Leidt tot Heerlijkheid
- De Absolute Soevereiniteit van God
- Gods Ondoorgrondelijke en Onnaspeurlijke Wegen
- Gods Voetstappen in Grote Wateren
- Wie Is Zijn Raadsman Geweest?
- Het Evangelie in een Notendop: Uit, Door en tot Hem
- Onze Logische Eredienst en de Vernieuwing van Ons Denken
De Lofzang van Paulus: O Diepte van Rijkdom ↑ hoofdstukken
Nu we met zo weinigen zijn, kunnen we de zangdienst beter overslaan en meteen de koe bij de horens vatten. Want ik wil sowieso naar een lofzang gaan, een lofzang van Paulus. Dus zingen gaan we dan toch, alleen dan zonder muziek. En die lofzang van Paulus – tenminste, dat staat erboven in mijn Bijbel – die vinden we in Romeinen 11, helemaal aan het einde van het hoofdstuk. Ook aan het einde van een betoog van Paulus: Romeinen 9 tot 11, maar sowieso natuurlijk Romeinen 1 tot 11.
Romeinen 9 tot 11 kun je al zien als een apart gedeelte binnen dat geheel, omdat het spreekt over de positie van Israël. Paulus heeft eerst uitgelegd in die eerste hoofdstukken dat het heil naar de naties is gegaan. Vooral ook in dit hoofdstuk, hoofdstuk 11, legt hij uit: hoe zit dat dan met Israël? Dat zou een logische vraag zijn naar aanleiding van het voorgaande.
Nou, daarin, als Paulus al heeft uitgelegd over de soevereiniteit van God – ik ga er straks nog wel meer over zeggen, maar het soevereine handelen van God, dat God de dingen plaatst, dat God de dingen op hun plek zet, dat God Zijn plannen ten uitvoer brengt – dan besluit Paulus met (en dat is ook het thema): "O, diepte van rijkdom!"
"O", zo'n uitroep... dat "o" is een uitroep van blijdschap, maar ook van dankbaarheid. En nog meer eigenlijk, denk ik, van verwondering. Van: "O, wat een God! En wat een rijkdom! En wat een wijsheid van God!" Daar gaat het ook over in dit vers. Maar hij zegt dit natuurlijk naar aanleiding van het voorgaande. En nu kan ik niet al het voorgaande gaan bespreken. Ik zei al: dit is een conclusie, een uitroep. Een lofzang op wat Paulus in de voorgaande hoofdstukken, maar vooral in dit laatste gedeelte naar voren brengt. Maar we zouden daar wel even een samenvatting van kunnen bekijken.
Allen Tezamen Opgesloten in Ongehoorzaamheid ↑ hoofdstukken
Want die samenvatting vinden we een vers eerder. Daar zegt Paulus dit. Ik lees het eerst even voor uit de vertaling: "Want God heeft hen allen onder de ongehoorzaamheid besloten, opdat Hij hun allen zou barmhartig zijn." Hier gaan we gelijk de vertaling wat corrigeren, want er staat letterlijk net iets anders dan in de meeste vertalingen. Er staat: "want de God". Dat is de exclusiviteit die Paulus erin legt. Er is maar één God. Er is er één die alles bepaalt, die alles plaatst, die alles beschikt en dat is dé God. Paulus zegt ergens anders wel dat er meer zijn die goden genoemd worden, maar als het erop aankomt, dan is er maar één God. Er is er één uit wie alles is, door wie alles is en tot wie alles is, zoals hij later in dit hoofdstuk zegt.
De God sluit allen, "de allen", samen op in ongehoorzaamheid of ongezeggelijkheid. Die "allen", dat zijn Jood en Heiden. Daar gaat het over in deze hoofdstukken. Ik ben de laatste tijd nogal bezig met de Romeinenbrief. Vanaf oktober ga ik op een dinsdagavond hier in Hendrik-Ido-Ambacht bijbelstudies geven over de Romeinenbrief. De meesten van jullie weten dat wel. Ik kan nu niet op elk detail ingaan, maar daar komen we te zijner tijd nog uitgebreid op terug.
Met dit vers zegt Paulus: God sluit allen op in ongehoorzaamheid, opdat Hij Zich over diezelfde allen zou ontfermen. Ook dat is bepaald. De allen worden opgesloten in ongehoorzaamheid, opdat Hij Zich over die allen zou ontfermen. En dat doet God. Het plaatje dat jullie net zagen van een berglandschap met dalen ertussen, illustreert dit: God gaat heel Zijn schepping op die hoogte brengen, om bij de beeldspraak te blijven. Dat begint bij het "allen opsluiten in ongehoorzaamheid".
Het voordeel van een softwareprogramma als ISA is dat je kunt zien waar een woord nog meer voorkomt. Als je klikt op het woord dat in de Statenvertaling is vertaald met "besloten", dan zie je dat er eigenlijk "samen opsluiten" staat. We komen dat bijvoorbeeld tegen in Galaten 3. Daar gaat het over de wet die God gaf. De Schrift zegt dat de wet erbij is gekomen nadat God aan Abraham al Zijn belofte had gedaan. In vers 22 van Galaten 3 staat: "Maar de Schrift heeft het alles onder de zonde besloten." Ook hier weer datzelfde woord: het al, het alles is onder de zonde samen opgesloten. Dit gebeurde opdat de belofte uit het geloof van Jezus Christus aan de gelovigen zou gegeven worden.
In het volgende vers, Galaten 3 vers 23, zie je dat woord weer: "Maar eer het geloof kwam, waren wij onder de wet in bewaring gesteld." Wij werden verzekerd bewaard onder die wet, als gevangenen. We zijn besloten geweest tot op het geloof dat geopenbaard zou worden. Ook hier betekent "besloten" dus "samen opgesloten worden". God heeft het al onder de zonde besloten, zoals in Romeinen 11 stond dat God de allen heeft besloten onder de ongehoorzaamheid. Iets soortgelijks vinden we hier dus in Galaten 3: opgesloten, besloten onder de zonde.
Het mooiste voorbeeld in dit verband vinden we in Lukas 5. Daar hadden de discipelen de hele nacht gevist en niets gevangen. De Heer zegt dan in vers 4: "Steek af naar de diepte en werp uw netten uit om te vangen." Simon Petrus antwoordt: "Meester, wij hebben de hele nacht gearbeid, hard gezwoegd en niets gevangen, maar op Uw woord zal ik het net uitwerpen." En als zij dat gedaan hadden, zo lezen we in Lukas 5 vers 6, "besloten zij een grote menigte vissen en hun net scheurde." Die vissen werden dus samen opgesloten in dat net.
Als je met die gedachte teruggaat naar Romeinen 11 vers 32, dan zie je het voor je: God heeft allen onder de ongehoorzaamheid besloten als vissen in een net. Er is geen ontkomen aan. Allen zijn onder ongehoorzaamheid besloten, of zoals Galaten zegt "onder de zonde besloten", als vissen in een net. God is degene die dat doet en die dat zo bepaalt. Maar dan zegt Paulus er direct achteraan dat Hij allen barmhartig zou zijn, opdat Hij Zich over allen zou ontfermen. Dat is de reden dat God hen heeft opgesloten: opdat Hij Zich over allen zou ontfermen.
Een mens leert pas wat ontferming is door dit proces. Als je nooit ongehoorzaam of ongezeggelijk bent geweest, dan weet je ook niet wat ontferming is. God toont Zijn ontferming door Zich over allen te ontfermen, maar die allen zijn wel eerst opgesloten onder ongehoorzaamheid. Dat zijn Gods diepe wegen. Daarom spreekt Paulus ook over de "diepte van rijkdom". Dat gaat langs diepe wegen. Het is een waarheid die we door heel de Schrift vinden. Deze ochtend wil ik me echter beperken tot de Romeinenbrief en nog een paar voorbeelden laten zien van de "diepte" die God gebruikt om tot Zijn "hoogte" te komen. Je hebt diepte nodig om hoogte te illustreren. Er is geen berg waar geen dal bij is; een berg is geen berg zonder diepte. Zo is het in de Schrift ook, en zo is het in Gods wegen. Het zijn contrasten die God gebruikt om een mens dingen te leren. We bladeren daarom verder door de Romeinenbrief voor nog een paar voorbeelden.
De Goddeloze Om Niet Gerechtvaardigd ↑ hoofdstukken
Ik begin in Romeinen 3, maar ik had ook in Romeinen 1 kunnen beginnen. Zoals gezegd kom ik daar nog wel een keer terecht. We waren er onlangs gebleven, meer zeg ik daar nu niet over. Romeinen 3 vers 9, daar staat: "Wat dan? Zijn wij uitnemender?" Ganselijk niet, helemaal niet. Zijn wij bevoorrecht? vraagt Paulus. Helemaal niet, want wij hebben tevoren beschuldigd beiden, Joden en Grieken, dat zij allen onder de zonde zijn.
Paulus vangt het hoofdstuk aan met de vraag wat het nut is van de Jood of wat het nut is van de besnijdenis. Hij legt daar inderdaad uit wat het nut is van de Jood en van de besnijdenis, namelijk dat hun de woorden van God zijn toevertrouwd. Hier in het komende gedeelte in Romeinen 3 gaat Paulus uitleggen dat alle mensen zondaren zijn. Er is niemand verstandig, er is niemand die God zoekt, ze zijn allen afgeweken en tezamen zijn zij onnuttig geworden. Iedereen zit in hetzelfde schuitje; dat zou mijn samenvatting zijn van deze perikoop in Romeinen 3. Paulus vraagt hier: "Wat dan? Zijn wij uitnemender bevoorrecht?" Helemaal niet. Wij hebben tevoren beschuldigd, beide, Joden en Grieken, dat zij allen onder de zonde zijn. Allen zijn tot zondaren gesteld, zegt Paulus elders, maar allen zijn onder de zonde. Daar is niemand van uitgesloten, of je nu een Jood bent of een heiden, man of vrouw; allen zijn onder de zonde.
Ik sla een aantal verzen over. In vers 23 zegt hij: "Want zij hebben allen gezondigd en derven de heerlijkheid van God." Allen zijn zondaren, allen hebben gezondigd. Elk mens, alle mensen zijn doelmissers en ze komen tekort. Ze hebben een tekort aan de heerlijkheid van God. Het maakt niet uit of je veel zondigt of weinig, of je bijna geen zondaar bent of juist heel erg; je komt tekort. Dus we zitten allemaal in datzelfde schuitje. Zoals we zagen, is ook dat door God zo bepaald, want Hij heeft alles onder de zonde besloten. Allen zijn dus onder de zonde en allen zijn opgesloten of besloten in ongehoorzaamheid. Hier staat dat allen zondigden en tekort hebben aan de heerlijkheid van dé God, staat ook hier weer.
Maar nu komt het goede nieuws, want als we hier een punt zouden zetten, dan zou je depressief worden. Dat zou zielig zijn. Maar zij hebben allen gezondigd en komen tekort aan de heerlijkheid van God, en worden om niet gerechtvaardigd uit Zijn genade, door de verlossing die in Christus Jezus is. Gerechtvaardigd wordend om niet. Het betekent dat een mens daar helemaal niets aan kan doen, net zoals hij er helemaal niets aan kan doen dat hij een zondaar is. Want zo ben je nu eenmaal geboren. Nogmaals, of je nu veel of weinig zondigt, je bent een zondaar en je bent opgesloten onder de zonde. Maar God rechtvaardigt allen om niet. Allen derven de heerlijkheid Gods, allen komen tekort aan de heerlijkheid van God en allen worden gerechtvaardigd om niet. Gratis is dat. Om niet. Daar kun je zelf niets aan doen, daar kun je zelf niets aan toebrengen. Sterker nog, als je denkt er zelf iets aan te kunnen doen, betekent het alleen maar dat je niet gelooft wat hier staat. Je wordt gerechtvaardigd om niet, in Zijn genade. Want genade, dat is om niet. God geeft genade en gunst om niet, juist aan degenen die het niet verdienen.
God rechtvaardigt de goddeloze om niet. Degene die niet werkt, maar gelooft in Hem die de goddeloze rechtvaardigt. Dus God rechtvaardigt de goddeloze en degene die dat gelooft, wordt zijn geloof gerekend tot gerechtigheid. Welk geloof? Nou, dat God de goddeloze rechtvaardigt. Wij kunnen niets doen om God te plezieren zodat Hij ons rechtvaardigt of ons genade verleent. Nee, God rechtvaardigt de goddelozen. En wie dat gelooft, dat geloof rekent God tot gerechtigheid. Dan sta je in een rechte positie tot God.
Dat zijn nogal wat begrippen: rechtvaardiging en geloof. Ik zei al dat ik de laatste tijd veel met de Romeinenbrief bezig ben en dit soort begrippen houden mij nogal bezig. Wat mij opvalt, is dat het vaak begrippen zijn — geloof, rechtvaardiging, genade — die in deze brief door Paulus geïntroduceerd en uitgelegd worden. Het is de eerste brief van Paulus in het Nieuwe Testament en ook dat is niet voor niets. Er worden allerlei begrippen in geïntroduceerd en wat mij is opgevallen, is dat heel veel van die begrippen in de godsdienstige wereld echt een tegenovergestelde betekenis hebben gekregen. Ik kan nu niet op al die begrippen ingaan, maar dat gaan we te zijner tijd wel doen. Dat zijn schitterende dingen.
Neem de gerechtigheid van God bijvoorbeeld. Gods gerechtigheid, wat is dat? Ik denk dat de meeste mensen bij de gerechtigheid of de rechtvaardigheid van God niet een heel warm gevoel krijgen als ze dat lezen. Maar als we gaan zien wat de Schrift erover zegt, is dat echt geweldig. Dan weet ik zeker dat we daar wel een warm gevoel bij krijgen. Ik vat het nu even samen, maar te zijner tijd gaan we dat uitgebreid bekijken: Gods gerechtigheid is niets anders dan dat God trouw is aan Zijn Woord, aan wat Hij heeft beloofd. Wat Hij beloofd heeft, dat zal Hij doen. Dat is Gods gerechtigheid. Hij doet recht aan wat Hij gesproken heeft en wat Hij beloofd heeft. Dat is dan een teaser voor de Bijbelstudies op dinsdagavond vanaf oktober. Het is zo verschrikkelijk mooi, zeker als je de contrasten gaat zien. Als je gaat zien wat men erover zegt en hoe het dan werkelijk zit. In geschriften als de catechismus — ik ben hier niet om het over dat soort dingen te hebben, maar daar kom je al gauw op uit — of op een willekeurige website zie je vaak wat men zegt over de rechtvaardigheid van God. Vaak zegt men: "Ja, God is wel genadig, maar Hij is ook rechtvaardig." Alsof die twee een tegenstelling vormen. "God gaat zich wel ontfermen, maar Hij is ook rechtvaardig." Die tegenstelling bestaat dus niet.
Zij hebben allen gezondigd en komen tekort aan de heerlijkheid van God en worden om niet, gratis en voor niks, in Zijn genade gerechtvaardigd door de verlossing die in Christus Jezus is. Paulus zegt het ook in de volgende verzen: wij worden gerechtvaardigd uit het geloof van Jezus Christus. Ook zo’n begrip dat we in deze brief vinden. Ik kan zo nog wel even doorgaan, maar dat bewaren we dus voor de dinsdagavond.
Ik blader door naar Romeinen 5 vers 19. Hier ga ik even snel langs, want we hebben een keer een hele ochtend stilgestaan bij Romeinen 5 vers 18 en 19. Ik lees het even voor: "Want gelijk door de ongehoorzaamheid van die ene mens de velen tot zondaars gesteld zijn geworden, alzo zullen ook door de gehoorzaamheid van de Eén velen tot rechtvaardigen gesteld worden." Hoe dat precies vertaald is en welke woorden er zijn toegevoegd, daar ga ik nu even aan voorbij. Maar in ieder geval zijn door één mens, door de daad van die ene, allen gesteld tot zondaren. Hier staat "de velen", maar in het vers hiervoor heeft Paulus het over "alle mensen", en allen zijn er ook veel. Vers 19 is een aanhaling uit Jesaja 53 en vers 18 is Paulus' eigen geïnspireerde uitleg.
Van die profetie uit Jesaja, waar het in Jesaja natuurlijk nog geschreven was tot Israël. "De velen", zegt Paulus. Van: ja, dat zei Jezus over Israël, maar hij betrekt het dan op alle mensen.
Gelijk door één misdaad, zegt hij in vers 18, gelijk door één misdaad de schuld gekomen is over alle mensen tot veroordeling. Verdoemenis... maar dat woord krijg ik altijd lastig mijn mond uit. Het is gewoon een vertaalwoord voor precies hetzelfde Griekse woord: veroordeling of verdoemenis, het is gewoon veroordeling.
Zo dan, gelijk door één misdaad de schuld gekomen is over alle mensen tot veroordeling, alzo ook door één rechtvaardigheid komt de genade over alle mensen tot rechtvaardigmaking des levens. Dus alle mensen staan onder de veroordeling, en zo gaat God ook alle rechtvaardigen ten leven.
En zo staat hier: door die ene mens zijn de velen – dat zijn ze dus ook allemaal – tot zondaren gesteld. Alzo zullen ook door de gehoorzaamheid van die ene de velen tot rechtvaardigen gesteld worden. Maar ook hier staat weer dat men, de mens, de velen, allen, tot zondaren gesteld zijn. En daar ontkom je dus niet aan. Daar is dus ook niemand van uitgesloten.
Maar ook dat is weer een diepte die God gebruikt om de mens te krijgen waar Hij wil: namelijk in Zijn heerlijkheid, in de hoogte.
Het Lijden Leidt tot Heerlijkheid ↑ hoofdstukken
Romeinen 8 is een lang hoofdstuk en ook echt een schitterend hoofdstuk. Het is altijd een beetje lastig om daar even middenin te vallen, maar we kijken naar vers 18. Daar staat in de vertaling: "Want ik houd het daarvoor dat het lijden van deze tegenwoordige tijd niet is te waarderen tegen de heerlijkheid die aan ons zal geopenbaard worden." Paulus zegt: "Ik reken." Dit woord *logizomai* is afgeleid van het woord *logos*, wat we ook al kennen als het woord voor 'woord'. De *logos* is het Woord van God. In *logizomai* herkennen we ons woord 'logisch' nog terug. Ik reken, naar aanleiding van wat Paulus hier naar voren brengt in de voorgaande verzen. Het is logisch dat ik reken.
Want ik reken dat het lijden van de huidige periode, van deze tegenwoordige tijd, niet is te waarderen. Letterlijk staat er: het is niet waardig. Het is niet waardig vergeleken te worden met de heerlijkheid die onthuld zal worden. In de vertaling staat "aan ons", alsof je zou kunnen zeggen dat het zich enkel aan ons gaat afspelen. Wij zien dat, maar nee, het staat er nog sterker. Wij zullen er zelfs deel in hebben: de heerlijkheid die tot in ons geopenbaard zal worden. Wij zullen daar zelf in delen; we zullen een verheerlijkt lichaam krijgen. Die heerlijkheid zal niet alleen om ons heen zijn, maar we zullen er zelf echt deel aan hebben, want die heerlijkheid zal tot in ons geopenbaard worden.
Hier staat "ik reken". Voor de vertalers is het lastig om dit natuurlijk heel letterlijk weer te geven in een vertaling. Kijk, hier staat: ik reken dat het lijden, of de lijdenssmarten van de tegenwoordige tijd of de huidige periode, niet waardig zijn tegen of naartoe de heerlijkheid die onthuld zal worden in ons. Dat vergelijken staat er eigenlijk nog niet eens letterlijk. Paulus is heel strak en krachtig in zijn bewoordingen: het lijden van de huidige tijd naartoe de heerlijkheid die tot in ons onthuld of geopenbaard zou worden. Het is niet waardig om dat te doen, zegt Paulus. Dus al het lijden van deze tegenwoordige tijd, als je dat op een weegschaal legt, is het niet eens waard om die twee te vergelijken. Dan gebruik ik toch weer dat woord vergelijken, wat hier dan niet letterlijk staat, maar ik ben wel benieuwd hoe andere vertalingen die dat letterlijk aanhouden dat dan opgelost hebben. Ik reken dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet waardig is, niet opweegt. "Niet is te waarderen," zegt de Statenvertaling, "tegen de heerlijkheid die tot in ons zal geopenbaard worden." Ook hier weer: het lijden is natuurlijk een dal, en het lijden zal leiden tot heerlijkheid. Van lijden tot heerlijkheid. En hoe dieper het lijden, hoe hoger de heerlijkheid. In ieder geval, hoe hoger het contrast.
Dan staat er in het volgende vers: "Want het schepsel als met opgestoken hoofden verwacht de openbaring van de zonen Gods." De NBG-vertaling heeft hier: "Want met reikhalzend verlangen wacht de schepping op het openbaar worden van de zonen Gods." Toen ik dit nazat te kijken, zag ik dat het in de interlineair gaat over een voorgevoel. Daar hebben wij wellicht wat andere associaties bij, zoals "ik heb een voorgevoel dat het gaat regenen", om het maar onschuldig te houden. Maar dit woord komen we nog één keer tegen in Filippenzen 1 vers 20. Dan gaat het over Paulus die een – zoals de vertaling daar zegt – vurig verlangen heeft. En als je met vurig verlangen iets verwacht, dan is dat natuurlijk een voorgevoel. Van tevoren voel je iets bij wat je verwacht. Het is dus geen mistig voorgevoel zoals wij dat wel eens gebruiken in ons spraakgebruik. Het is een voorgevoel op basis van wat je weet en wat je gelooft. Zo gebruikt Paulus dat in Filippenzen 1 vers 20.
Hier staat dat de schepping een voorgevoel heeft, een vurig verlangen, om die vertaling uit Filippenzen 1 vers 20 maar te gebruiken. De schepping ziet reikhalzend uit. Als je kijkt naar hoe dat woord opgebouwd is, als je dat ontleedt in zijn delen, dan heeft het te maken met 'vanaf' en het woord 'schedel' zit daar nog in. Schedel, hals, reikhalzend; dat heeft allemaal wel met elkaar te maken. Zo'n woord moet je toch uitleggen, maar er zit al veel meer in dan je op het eerste gezicht zou zeggen als je zo'n vertaling ziet. En als je de Statenvertaling leest: "het schepsel als met opgestoken hoofden", dan denk je ook een beetje: wat staat daar? Misschien dat het vierhonderd jaar geleden, toen die vertaling gemaakt werd, de mensen wel iets zei, maar "met opgestoken hoofden", ja. Daarom zal de NBG-vertaling er "met reikhalzend verlangen" van gemaakt hebben, omdat het natuurlijk wel een gangbare term is in ons spraakgebruik. Laten we zeggen: met vurig verlangen. De schepping wacht met vurig verlangen, met reikhalzend verlangen, op het openbaar worden, de onthulling van de zonen van God. Die zonen van God sla ik voor nu even over, want dan gaan we naar het volgende vers.
"Want de schepping is aan de ijdelheid onderworpen, niet gewillig maar om diens wil die het onderworpen heeft." De schepping werd ondergeschikt aan de zinloosheid, niet vrijwillig maar vanwege degene die onderschikt. Zo staat het er letterlijk. Ik las onlangs iemand die daar iets over schreef op Facebook en zei dat de NBG-vertaling zegt: "Want de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen, niet vrijwillig, maar om hem die haar daaraan onderworpen heeft." En hij zei: "Ja, dat 'hem' schrijf ik met een kleine letter, want dat is Satan. Satan heeft de schepping aan de zinloosheid, aan de vruchteloosheid, aan de ijdelheid onderworpen."
Nee, als je tot zo'n conclusie komt, wil men niet erkennen dat God werkelijk God is. Dat uit Hem, door Hem en tot Hem alle dingen zijn. Dat God zelfs de Schepper is van het kwaad, zoals Jesaja 45 zegt. Dit alles is met een doel. Daar hebben we het nu ook over: allemaal met een doel. Het zijn diepten die God gebruikt. Maar in het verband van de Romeinenbrief zo'n bewering doen, dat kan alleen als je Romeinen 8 vers 20 er zo uithaalt en zegt: ik haal deze tekst hier en daar staat dit, en ik maak van de hoofdletter H een kleine letter. Maar als je het verband van de Romeinenbrief kent, dan weet je dat de Romeinenbrief spreekt van een soevereine God die alles bepaalt. Die ook allen onder de ongehoorzaamheid besloten heeft om Zich over allen te ontfermen. Het is God die dat doet.
En ook de schepping is ondergeschikt aan de ijdelheid, of aan de zinloosheid. Door 'Hem' met een hoofdletter en niet door 'hem' met een kleine letter. En overigens staat dat er ook gewoon bij, want er staat: 'niet vrijwillig'. Er is geen schepsel dat uit vrije wil die schepping aan de ijdelheid onderworpen heeft. Ook Satan niet, want ook Satan is een schepsel. En ook hij heeft niet vrijwillig die schepping onderworpen aan de ijdelheid, aan de zinloosheid. Dat heeft God gedaan, en Satan is daarin slechts een instrumentje in Gods hand. Veel meer eer hoeven we hem ook niet te geven. Het is niet vrijwillig dat de schepping aan de ijdelheid onderworpen is. Niet van jullie, niet van mij, en ook niet van Satan. Nee, God heeft dat zo gedaan. God heeft allen onder ongehoorzaamheid besloten. En hier staat dat Hij de schepping aan de ijdelheid, aan de zinloosheid onderworpen heeft. Nou, dan heb ik nog één voorbeeld voordat we gaan pauzeren.
De Absolute Soevereiniteit van God ↑ hoofdstukken
Romeinen 9 is ook zo’n hoofdstuk als het gaat over de soevereiniteit van God. Kijk maar naar Romeinen 9 vers 11; daar gaat het over Jakob en Esau. Als de kinderen nog niet geboren waren en nog niets goeds of kwaads gedaan hadden, opdat het voornemen van God — het plan van God dat naar de verkiezing is — vast bleef. Uitverkiezing is ook zo’n begrip dat totaal misbegrepen wordt; ik zet dat even in een noot in de kantlijn. Want als de kinderen nog niet geboren waren en nog niets goeds of kwaads hadden gedaan, bleef het voornemen van God dat naar de uitverkiezing is, vaststaan. Niet uit de werken, maar uit de Roepende. God is de Roepende.
Die kinderen, Jakob en Esau, hadden nog niets goeds of kwaads gedaan en God had Zijn keuze al gemaakt. Zo werd tot Rebekka gezegd: "De meerdere zal de mindere dienen." En dan haalt Paulus in Romeinen 9 vers 13 een schriftplaats uit Maleachi aan: "Zoals geschreven is: Jakob heb Ik liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat." Dat klinkt in ons spraakgebruik alsof God Esau echt haat, en dan denken we wellicht dat hij eeuwig zal branden in de hel of iets dergelijks. Maar nee, God heeft Jakob uitgekozen en Esau op de tweede plaats gezet. Want er zijn ook grote beloften aan Esau gedaan; dat is gewoon vanuit de Schrift aan te tonen. "Jakob heb Ik liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat" betekent: Esau heb Ik op de tweede plaats gezet of terzijde gesteld, hoe je het ook wilt zeggen. Het is niet 'haten' zoals wij dat woord wellicht zouden opvatten. Dat is de soevereiniteit van God, ook omdat het past binnen Zijn plan.
In vers 17 gaat het niet meer over Jakob en Esau, maar over de farao. Want de Schrift zegt tot de farao: "Tot ditzelfde heb Ik u verwekt, opdat Ik in u Mijn kracht bewijzen zou en opdat Mijn naam verkondigd zou worden over de ganse aarde." De farao werd door God verwekt, opgewekt, opdat Hij in hem Zijn kracht zou betonen en opdat Zijn naam verkondigd zou worden in heel de aarde. Daarvoor gebruikte God de farao, en daarom verhardde God ook de farao. Want je leest in Exodus dat de farao op een gegeven moment dreigt te bezwijken onder de druk van al die plagen die het volk Egypte overkomen. Op het moment dat de farao wil gaan toegeven, staat er dat God het hart van de farao verhardde. Er staat zelfs dat Hij hem versterkte, zodat de farao krachtig genoeg bleef om "nee" te blijven zeggen tegen God. Ja, en dat deed God. "Ik heb jou hiertoe opgewekt, farao, opdat Ik in jou Mijn kracht zou betonen en opdat Mijn naam verkondigd zou worden over de hele aarde."
Toevallig zat ik deze week de geschiedenis van de twee verspieders te lezen. Zij komen bij Rachab, en Rachab legt hier getuigenis af. Vanaf het moment dat zij had gehoord wat er was gebeurd, geloofde zij in de God van Israël. Ze had gehoord wat God met de Schelfzee gedaan had en dat die wateren gespleten waren. Je leest ook op andere plaatsen, zoals in het boek Jozua wanneer Israël het land inneemt als bezitting, dat allerlei volkeren hiervan getuigenis afleggen: dat God het volk uit Egypte bevrijd had, de wateren van de Schelfzee (of de Rode Zee) had gespleten en de Egyptenaren in diezelfde Schelfzee heeft omgebracht.
In vers 18 staat: "Zo ontfermt Hij Zich dan over wie Hij wil, en Hij verhardt wie Hij wil." God ontfermt Zich over wie Hij wil en Hij verhardt wie Hij wil. Ik zou nog door kunnen lezen in vers 21 over de vaten ter ere en ter onere. God is de Pottenbakker; Hij gebruikt vaten ter ere en vaten ter onere. Als ik nu één bladzijde omsla, ben ik weer in Romeinen 11. Maar ik kijk even op de klok en ik zie dat we eerst koffie gaan drinken. Na de pauze gaan we verder met Romeinen 11.
Gods Ondoorgrondelijke en Onnaspeurlijke Wegen ↑ hoofdstukken
Goed, dan gaan we weer verder. We zijn eigenlijk gewoon weer op het punt waar we begonnen waren: vers 33 van Romeinen 11. O, diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God. Hoe ondoorzoekelijk zijn Zijn oordelen en onnaspeurlijk Zijn wegen! Nou, over die diepten hebben we het gehad. Waarom diepten? Er staat: de diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God. Dat God de wijsheid en de kennis heeft waarin Hij dat zo bepaald heeft om dat zo te doen. Als Paulus zich daarvan bewust is, dan roept hij het uit in verwondering: "O, diepte van rijkdom!"
Je ziet hier ook dat Paulus de apostel is die de verborgenheden onthult en openbaart. Er zijn zeker zaken die God verborgen heeft, maar voor ons wel vindbaar heeft gemaakt, opdat we daarnaar zouden zoeken. Hij openbaart die zaken. God verbergt zaken die Hij vervolgens aan ons openbaart, zoals dat in Spreuken 25 staat, meen ik. Daar staat dat het Gods eer is om een zaak te verbergen, maar de eer van koningen om een zaak te doorgronden. Dus God verbergt zaken. Dat is ook wel mooi: dit woordje 'zaak' is gewoon het Hebreeuwse woord *dabar*. Dat wordt op allerlei manieren vertaald, maar *dabar* is het woord voor 'woord' in het Hebreeuws. We hadden het net al even over de *logos*, dat is het Griekse equivalent. Het is de heerlijkheid van God om een zaak te verbergen. Verbergen... *Esther*. Het is de heerlijkheid van God om een zaak te verbergen en het is de heerlijkheid van koningen om die zaak, om dat woord, te onderzoeken. Wij als koningskinderen mogen Zijn woord onderzoeken en daarin de dingen vinden die God verborgen heeft. Verborgen voor degenen voor wie het niet bestemd is, want die zullen het dan ook niet vinden.
Als we zo Romeinen 11 vers 33 lezen, dan staat daar: "diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God", en dan "hoe ondoorzoekelijk zijn Zijn oordelen en onnaspeurlijk Zijn wegen". Hier staat ook: kijk, God openbaart weliswaar dingen aan ons die verborgen zijn, maar er is ook gewoon veel wat zich afspeelt waar wij geen idee van hebben; het 'waarom' en 'hoe' van de dingen. Als we kijken naar de wegen die God gaat in onze levens, dan overkomen ons soms dingen waarvan je denkt: ja, waarom? Nou, dat zijn Gods onnaspeurlijke wegen. Hij weet wel het 'hoe' en 'waarom', maar voor ons is dat in ieder geval nu niet duidelijk. Meestal niet, laat ik een slag om de arm houden.
En ook dat is geloof natuurlijk: het vertrouwen dat Hij God is, dus Hij doet alles medewerken ten goede. Dat staat ook in Romeinen: Hij doet alles medewerken ten goede. Dus ja, ook al zijn Zijn wegen soms onnaspeurlijk, we vertrouwen Hem in de weg die Hij gaat.
Gods Voetstappen in Grote Wateren ↑ hoofdstukken
Ik wil twee schriftplaatsen uit het Oude Testament hierbij laten zien. Ik zie dat er zelfs een verwijzing bij staat in Romeinen 11 vers 33 in mijn Bijbel. Psalm 36 vers 7: "Uw gerechtigheid is als de bergen Gods; Uw oordelen zijn een grote afgrond; Gij behoudt mensen en beesten." Dat was veel met vertaling, hè? Ja, uw gerechtigheid is dus als de bergen Gods. We hadden het net al even over de gerechtigheid van God, maar Gods gerechtigheid is dus als de bergen, als de bergen van God. "Uw oordelen zijn een grote afgrond", zegt de Statenvertaling. Een diepte, een waterdiepte. En wat doet God door die oordelen heen? Hij redt mens en beest. Maar het staat hier dus ook dat het door diepte heen is. Gods gerechtigheid is als de bergen Gods en Uw oordelen zijn een grote afgrond of een immense waterdiepte, maar God redt mensen en dieren. Je moet verloren zijn om gered te kunnen worden.
Psalm 77. Dit is echt een mooie. Die versindeling in de verschillende... ik weet niet hoe het precies zit, dat moet ik nog eens uitzoeken, maar je ziet dus hier Psalm 77 vers 20 staan en hier Psalm 77 vers 21. Dat betekent dat er blijkbaar verschillende indelingen zijn van die verzen. In mijn Statenvertaling is het vers 20. Daar staat: "Uw weg was in de zee en Uw pad in grote wateren; Uw voetstappen werden niet bekend." Kijk, laten we eerst even letterlijk naar deze tekst kijken. Uw weg was in de zee en Uw pad in grote wateren, Uw voetstappen werden niet bekend. We kennen dat allemaal wel als we langs het strand lopen: je voetstappen zie je terug in het zand totdat er een golf komt die daar overheen spoelt, en weg is het. Want de weg die je gegaan bent – en die je wel degelijk gegaan bent – die zie je niet meer. Nou, zo is het ook met Gods wegen. Zijn weg is in de zee en Zijn pad is in grote wateren. En ja, we weten dat God er is en we weten dat God Zijn wegen gaat, ook in ons leven, maar het hoe en waarom – om de beeldspraak aan te houden: waar Hij dan Zijn voetstappen zet en waarom – dat zien we niet. In ieder geval nu niet. Gods weg was in de zee; onnaspeurlijk zijn Zijn wegen, niet na te speuren.
Moet ik er nog aan toevoegen dat de zee in de Schrift natuurlijk een beeld is van de volkeren. In Openbaring 17, meen ik, wordt tegen Johannes gezegd: de wateren die jij ziet, zijn scharen, natiën en tongen. De zee is dus een voorstelling van de volkeren. Zoals Psalm 2 zegt – we zitten nu immers in een Psalm: "Waarom woeden de natiën en bedenken de volkeren ijdelheid?" Het woeden en het gedoe van de natiën wordt daar vergeleken met het woeden van de zee. Uw weg was in de zee en Uw pad in grote wateren, Uw voetstappen werden niet bekend. Gods weg met Israël, want daar gaat het hier over, is momenteel in de zee. Israël is verstrooid onder de volkeren. Je zou kunnen zeggen dat God dat volk bewaart in de volkeren. De laatste paar decennia zien we natuurlijk ook weer die Joodse staat verschijnen, maar honderden jaren lang is dat niet zo geweest. Gods weg met Israël was in de zee; God bewaarde dat volk te midden van de volkeren.
Hoe kom ik erbij dat het over Israël gaat? In de interlineair kun je dat goed terugzien. Bij de woorden "Uw voetstappen werden niet bekend" staat er letterlijk zoiets als: "Uw hiel" of "Uw hielafdrukken werden niet bekend". En dit woord is afgeleid van Jakob. Jakob betekent immers "hiel". En Jakob is de andere naam van Israël; Jakob wordt elders gewoon Israël genoemd. Gods weg met Israël is in de zee en Zijn pad in grote wateren; Uw voetstappen werden niet bekend. Hoe onnaspeurlijk zijn Gods oordelen en Gods wegen met dat volk. Ook daar gaat de Romeinenbrief over: dat het heil naar de natiën is gegaan. En dat is inderdaad ook "in de zee". Zo heeft zo'n vers dus meerdere toepassingen.
Wie Is Zijn Raadsman Geweest? ↑ hoofdstukken
Terug naar Romeinen 11: de diepte van rijkdom, van wijsheid en kennis van God. Hoe ondoorgrondelijk zijn Zijn oordelen en hoe onnaspeurlijk zijn Zijn wegen! Want wie heeft de zin des Heren gekend? Of wie is Zijn raadsman geweest? Ja, wie dient God van advies? Er zijn er natuurlijk heel veel die God wel van advies dienen, maar waarom zouden we God van advies dienen als we Hem kennen als de God, en de goede God? Dan weten we dat Zijn weg altijd de beste is.
Dit is overigens een aanhaling uit Jesaja 40. Daar ga ik dan ook maar even naartoe; ik zoek het er even bij. 'God alleen is de Machtige' staat er boven deze pericoop. Jesaja 40 vers 12: ook hier gaat het weer over die soevereiniteit van God. Er worden al wat retorische vragen gesteld. Wie heeft de wateren met Zijn vuist gemeten, en van de hemelen met de span de maat genomen, en heeft met een drieling het stof der aarde begrepen, en de bergen gewogen in een waag – een weegschaal – en de heuvelen in een weegschaal?
Kijk, hier gaat het over die immense schepping die wij niet kunnen bevatten. Al die wateren, de zeeën, de oceanen... dan staat hier gewoon dat het God is die dat meet in de holte van Zijn hand. Wat voor ons zo groot is, dat is voor God heel klein. Hij heeft met de hemelen, met de span – dat heeft ook met de hand te maken – de maat genomen en heeft met een drieling het stof der aarde begrepen. De bergen heeft Hij gewogen in een waag en de heuvelen in een weegschaal.
Wie heeft de Geest des Heren bestierd? Dat is Oud-Nederlands. Wie heeft de Geest des Heren bestierd en wie heeft Hem als Zijn raadsman onderwezen? Wie peilt Gods Geest? Zijn oordelen en Zijn wegen zijn onnaspeurlijk en ondoorgrondelijk. Wij kunnen als mensen Zijn Geest, Zijn denken, niet peilen. Hier staat dan ook: wie peilt de Geest van JHWH? En welke man zou Hem een raadgeving geven? Dat is toch een belachelijk idee: de God die alles gemaakt en geschapen heeft, om Hem van raad te voorzien. "Ja, wat verbeeld je je wel, mens?" Dat zegt Paulus ook nog: "Wie zijt gij dan, o mens, die tegen God antwoordt?" Nee, wat verbeeld je je nou?
Hij is onze Vader. God is onze Vader. We zouden moeten zijn zoals een kind zijn vader vertrouwt: bij Hem papa's hand vastgrijpt en gewoon met Hem meeloopt. Of achterop de fiets stapt; vader gaat ons voor en de wegen die vader gaat, daarvan weet hij de weg. Dus rücksichtslos zoals een kind zijn vader vertrouwt, zo mogen wij Hem ook vertrouwen. We gaan Hem niet van raad voorzien.
Vers 14: met wie heeft Hij raad gehouden die Hem verstand zou geven en Hem zou leren van het pad des rechts, en Hem wetenschap zou leren, en Hem zou bekendmaken de weg des veelvoudigen verstands? Dat is een hele mond vol Oud-Nederlands, maar aan wie zou God om raad vragen? Als er iemand zich vragend zou opstellen, dan zouden wij dat zijn naar Hem toe. Met wie heeft Hij raad gehouden die aan Hem verstand zou geven, die Hem begrip zou geven? En of wij God zouden kunnen onderwijzen in Zijn pad van oordeel, waar het ook weer in Romeinen 11 over gaat. Hij gaat wegen; ondoorgrondelijk soms, vaak gewild, en onnaspeurlijk zijn Zijn wegen. Maar Hij gáát die wegen; wij zouden Hem daar niet in onderwijzen, nee, Hij onderwijst ons daarin. En voor zover het voor ons verborgen blijft, vertrouwen we daar gewoon op. Want Hij is God.
Wie onderwijst Hem kennis en de weg? En wie zou Hem bekendmaken? Er staat in de Statenvertaling: de weg des veelvoudigen verstands. Een weg van begrip. Wie zou Hem begrip geven? Wie zou Hem de dingen doen begrijpen? De vraag stellen is hem beantwoorden: het is belachelijk. Nou, dat zijn Gods wegen. Hier gaat het nog verder, de grootheid van God wordt geschilderd: "Zie, de volken zijn geacht als een druppel van een emmer." Dat is de God die Zijn wegen gaat, en dat is de God die ook Zijn wegen in ons leven gaat.
Terug naar Romeinen 11, vers 35 zijn we inmiddels. Wie heeft Hem eerst gegeven en het zal hem wedervergolden worden? Wie geeft eerst aan Hem, zodat het aan hem terugbetaald zal worden? Alsof wij iets eerst aan God zouden geven, zodat Hij ons iets teruggeeft. Overigens is dit wel het beeld wat het christendom vaak heeft van God: "Ik maak een keuze voor Jezus. Oké, nu gaat Hij me genade geven." We hadden het net even over geloof, maar dat is wat vaak wordt verstaan onder geloof: eerst geef je iets aan Hem en nu kan Hij ons genade geven. Nee, wie heeft Hem eerst gegeven en het zal hem terugbetaald worden? Ook dit is een retorische vraag. Het antwoord is: niemand. Hij geeft, en op Zijn tijd.
Dit is overigens een verwijzing naar Job 41 vers 2. Daar zegt God: "Alles wat onder de hemel is, is van Mij." Dat is ook mooi. Mooi hè? Ja, einde discussie. Alles wat onder de hemel is, is van Mij. Zoals Paulus in 1 Korintiërs zei – waar precies weet ik even niet – maar de aarde en haar volheid is des Heren. Alles wat onder de hemel is, wat op aarde is, in de aarde... alles is van Hem. Want daar komen we dan ook in het volgende vers op.
Het Evangelie in een Notendop: Uit, Door en tot Hem ↑ hoofdstukken
Dit is, zou je kunnen zeggen, het evangelie in een notendop: "Want uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen." Ja, dat zei Job ook al: "Alles wat onder de hele hemel is, is van Mij." Uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Het is maar net hoe je de nadruk of de klemtoon legt; het kan wat mij betreft beide. Maar er staat letterlijk: vanuit Hem, door Hem en ook tot in Hem. Tot in Hem zijn alle dingen.
Hij is de bron: vanuit Hem. Hij is ook het kanaal, want dat is allemaal door Hem. En Hij is ook het doel of de bestemming: tot in Hem. God is de Schepper, uit Hem zijn alle dingen. Hij is de Instandhouder van alle dingen en alles zal ook zijn bestemming in Hem vinden. We zouden kunnen zeggen: het ontstaan, het bestaan en het voortbestaan; het is allemaal uit Hem, door Hem en in Hem, tot in Hem.
Dat betekent dus ook dat er niets uit Zijn machtige hand valt. Zoals allen onder de ongehoorzaamheid zijn besloten, zo zal Hij Zich ook over allen ontfermen. En die wegen die Hij daarin gaat, die diepten, die zijn soms ondoorgrondelijk en onaanspeurlijk. Maar we mogen op Hem vertrouwen, want Hij is God. Hij is de God uit, door en tot wie alles is.
In het Grieks staat daar 'ta panta'. Dat betekent gewoon: de dingen, alle dingen, het al of alles, niets uitgezonderd. Hem zij de heerlijkheid tot in de aionen — 'tot in eeuwigheid' staat er in de vertaling, maar letterlijk gaat het tot in de aionen. Dat zijn de wereldtijdperken waarin God Zijn plannen uitwerkt. En hier eindigt dan die lofzang van Paulus.
Onze Logische Eredienst en de Vernieuwing van Ons Denken ↑ hoofdstukken
In Romeinen begint nu wat men noemt het praktische gedeelte van de Romeinenbrief. Paulus heeft eerst heel systematisch en theoretisch het evangelie uiteengezet in Romeinen 1 tot en met 8, en vervolgens in Romeinen 9 tot en met 11 heeft hij – om het heel globaal te zeggen – de positie van Israël en de natiën behandeld. Hoe zit dat dan met Israël? Dat is eigenlijk de vraag die hij daar beantwoordt. En nu begint het praktische gedeelte van de brief; zo zou je het kunnen stellen. Ik lees toch nog heel even door. Ik ga die verzen niet uitgebreid behandelen, maar ik wil ze wel in verband brengen met het voorgaande. Want nu begint hoofdstuk 12 en dat is in onze Bijbels een nieuw hoofdstuk, maar toen Paulus deze brief schreef, dacht hij niet: ik zet nu een punt achter Romeinen 11 en ga nu met Romeinen 12 verder. Die hoofdstukindeling is later gemaakt. In de manuscripten worden dat soort indelingen ook niet gemaakt. Het is heel makkelijk voor ons; als ik zeg dat we even Romeinen 11 vers 33 opzoeken, dan hebben we dat zo gevonden. Alleen die indeling is door mensen gemaakt en niet geïnspireerd, laat ik het zo zeggen.
Dus als Paulus dan zegt in het vervolg: "Ik roep u dan op, ik bid u dan broeders door de ontfermingen van God, dat gij uw lichaam bestelt tot een levend, heilig en Gode welbehagelijk offer. Welke is uw redelijke godsdienst?" – dan zegt hij dit naar aanleiding van het voorgaande. Overigens, ook al hadden we geen hoofdstukindeling, dan zie je dat ook gewoon, want hij zegt: "Ik roep jullie dan op, broeders, ik roep jullie dan op." Dat betekent: op grond van het voorgaande roep ik jullie op. Op grond van het voorgaande is de logische conclusie dat... Ik roep jullie op, en dat woord is *parakaleo*. Dat betekent zoiets als erbij of ernaast roepen. Aanmoedigen of bemoedigen zou je het ook altijd mee weer kunnen geven. Ik moedig jullie dan aan, broeders, of ik roep jullie op door de medelijdendheden van God, dat jullie je lichamen presenteren als een levend, heilig en voor God welgevallig offer. "Dat is jullie logische dienst", staat er. Ook hier weer is dat afgeleid van het woord *logos*: jullie logische dienst in verband met het Woord. Welk Woord? Nou, wat Paulus zojuist gezegd had. Als je dan een God kent die allen onder de ongehoorzaamheid besloten heeft om zich over allen te ontfermen; als je weet dat Hij Zijn wegen gaat, die weliswaar soms onnaspeurlijk zijn, maar dat je weet dat alles uit Hem, door Hem en tot Hem is – nou, dan is er maar één logisch gevolg. Dus als je die waarheden mag kennen, dat je zegt: "Nou, hier ben ik." Dat je lichaam, je leven, wie je bent, dat je dat in dienst stelt van die God, namelijk uit wie, door wie en tot wie alles is. Dat is dan ook jullie logische dienst, zegt Paulus.
Uit dit vers leren we overigens ook wat een offer is: een levend, heilig en Gode welbehagelijk offer. Dat wat op het altaar normaal gesproken geofferd werd, is een uitbeelding van leven, van opstanding. Wij zijn levend gemaakt met Christus, wij zijn met Hem opgewekt en wij delen in Zijn opstanding. Daardoor zijn we een levend, een heilig, welbehagelijk offer voor God. Nou, op grond van al dat voorgaande is de logische conclusie – Paulus zegt: "Ik roep jullie dan op, ik moedig jullie aan in verband met de ontferming van God" – om jullie lichamen te presenteren tot een levend, heilig en Gode welgevallig offer. En dit is jullie redelijke dienst.
Ik lees nog heel even het volgende vers: "En wordt aan deze wereld niet gelijkvormig." Hier heeft men de term 'wereldgelijkvormigheid' vandaan. Ook onterecht, zoals je ziet in de interlineair. Ik lees eerst even hoe het in de vertaling staat: "Wordt aan deze wereld niet gelijkvormig, maar wordt veranderd door de vernieuwing uws gemoeds, opdat gij moogt beproeven welke de goede en welbehagelijke en volmaakte wil van God is." Hier staat: "Wordt niet gevormd naar deze aion." Hier staat letterlijk dit Griekse woord waarin je het woord *schema* nog ziet. Wordt niet gevormd in het schema van deze *aion*, maar wordt omgevormd in de vernieuwing van het denken. Ons woord 'metamorfose' herkennen we hierin in het Griekse woord; wordt getransformeerd in de vernieuwing van het denken. Wordt niet gevormd naar deze *aeon*, maar wordt omgevormd. Wordt hervormd – dat heeft volgens mij de NBG-vertaling, ik weet het niet zeker – maar dat is het ook: hervormen. Dat betekent omvormen of reformeren. Dat is eigenlijk hetzelfde: hervormen. Het is het jaar van de vijfhonderd jaar Reformatie, dus het wordt wel weer eens tijd voor wat reformatie of hervorming. De zaak zit op slot, hoor ik. Hervormd, gereformeerd... Ja.
Maar wordt niet gevormd naar deze *aion*. Wordt niet in het schema gevormd van deze *aion*. Hoe word je gevormd in het schema van deze *aion*? Doordat je gewoon met de stroom meegaat. De hele informatiestroom, het denken van deze *aion*. Daar hoef je echt niet je best voor te doen. Als je gewoon in deze wereld staat en alles wat op je afkomt tot je neemt – maar dat hoeft niet eens, het komt vanzelf tot je – dan ga je vanzelf mee in die maalstroom van informatie, van filosofieën. Maar wij zouden getransformeerd worden in ons denken. Wij zouden omgevormd worden in de vernieuwing van het denken, en dat doen wij door de Schriften te openen en door deze waarheden tot ons te nemen. Door te weten wat God ons hier onderwijst. We hebben zojuist die paar verzen maar uit Romeinen 11 behandeld, maar dat is al zo anders dan wat men in deze *aion* voor waar aanneemt. In deze *aion* wordt de waarheid in ongerechtigheid ten onder gehouden (Romeinen 1). De waarheid wordt in ongerechtigheid ten onder gehouden en die hele maalstroom van informatie en filosofie spiegelt ons iets heel anders voor in deze *aion* dan dat de Schrift ons voorstelt. Want in deze *aion* regeert de god van deze *aion*: satan. Maar wij zouden getransformeerd worden in de vernieuwing van ons denken door de *logos*, het Woord van God, tot ons te nemen. Dat verandert ons, dat geeft ons een andere blik op de dingen, en zo worden we niet gevormd naar deze *aion*, maar worden we hervormd in het denken. Ik stel voor dat we het hierbij laten en de volgende keer wellicht verder gaan, maar dat weet ik nog niet.