de gelijkenis van de koninklijke bruiloft

In Mattheus 22 wordt het Koninkrijk der hemelen vergeleken met een bruiloft die een koning bereide voor zijn zoon. In bedekte termen, maar voor de goede verstaander volstrekt helder, wordt geschetst hoe de bevoorrechte positie van het Joodse volk zou worden weggenomen en hoe de heidenen deel zouden krijgen aan redding en aan het Koninkrijk.

Natuurlijk ook aandacht voor de vaak misbruikte frase: “…..en werp hem uit in de buitenste duisternis; daar zal het huilen zijn en het knarsen van de tanden”. En de uitspraak: “want velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren”. Deze woorden zouden we binnen het gedeelte lezen, want ze hebben hun betekenis binnen de context.

Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 3 juni 2018

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie behandelt de gelijkenis van de koninklijke bruiloft uit Mattheüs 22 als een weergave van het verborgen Koninkrijk. Omdat de oorspronkelijk genodigden, het volk Israël, de uitnodiging afwezen, wordt het heil nu wereldwijd aangeboden en vult de bruiloftszaal zich met anderen. De gast zonder bruiloftskleding illustreert dat ongelovigen bij de openbaring van het Koninkrijk zullen worden weggenomen. Daarnaast wordt de uitdrukking over het wenen en tandengeknars verklaard als een teken van toorn, en niet van pijn in een vurige hel. Tot slot wordt benadrukt dat hoewel velen geroepen zijn, er in verhouding slechts weinigen van de oorspronkelijk uitverkorenen in de zaal aanwezig zullen zijn.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 1, Mattheüs 1:1, Mattheüs 8, Mattheüs 13, Mattheüs 21, Mattheüs 21:1, Mattheüs 21:28, Mattheüs 21:33, Mattheüs 21:44, Mattheüs 22, Mattheüs 22:1, Mattheüs 22:2, Mattheüs 22:3, Mattheüs 22:4, Mattheüs 22:8, Mattheüs 22:9, Mattheüs 22:10, Mattheüs 22:11, Mattheüs 22:12, Mattheüs 22:13, Mattheüs 24, Lukas 19, Lukas 19:41, Lukas 14, Ezechiël 37, Jesaja 5, Jesaja 6, Jesaja 53, Jesaja 53:10, Jesaja 53:11, Handelingen 7, Handelingen 12, Hebreeën 13, Zacharia 13, Zacharia 13:8, Zacharia 13:9, Zacharia 14, Joël 2, 2 Korinthe 5, Romeinen 5, Job 16:9, Psalmen 1, Psalmen 112, Psalmen 112:10

“Het Koninkrijk der hemelen is niet een koninkrijk in de hemel, maar een koninkrijk dat God zou vestigen vanuit de hemel op aarde.”

Introductie en Schriftlezing Mattheüs 22 ↑ hoofdstukken

En het onderwerp is weer een gelijkenis. Dit keer de gelijkenis van de koninklijke bruiloft. Volgens mij heb ik wel eens tussen de regels door een keer gezegd of beloofd dat ik het er nog een keer over ging hebben. Dus bij deze. Die gelijkenis vinden we in Mattheüs 22. En ik wilde hem eerst maar gewoon lezen, misschien wel het handigst, voor zover onbekend.

Mattheüs 22 vanaf vers 1: "En Jezus antwoordde en sprak opnieuw tot hen door gelijkenissen, en zei: Het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan een zeker koning die voor zijn zoon een bruiloft bereid had, en hij stuurde zijn dienaren eropuit om de genodigden voor de bruiloft te roepen. Maar zij wilden niet komen. Opnieuw stuurde hij dienaren eropuit, andere, en hij zei: Zeg tegen de genodigden: Zie, ik heb mijn middagmaal gereedgemaakt; mijn ossen en de gemeste dieren zijn geslacht, en alle dingen zijn gereed. Kom naar de bruiloft. Maar zij sloegen er geen acht op en gingen weg, de één naar zijn akker, de ander naar zijn zaken. En de anderen grepen zijn dienaren, behandelden hen smadelijk..."

Dat was even een pop-up, zoals dat heet.

"De anderen grepen zijn dienaren, behandelden hen smadelijk en doodden hen. Toen de koning dat hoorde, werd hij boos. En hij stuurde zijn legers, bracht die moordenaars om en stak hun stad in brand. Toen zei hij tegen zijn dienaren: De bruiloft is wel bereid, maar de genodigden waren het niet waard. Ga daarom naar de kruispunten van de landwegen en nodig er voor de bruiloft zovelen uit als u er maar zult vinden. En die dienaren gingen naar de wegen, verzamelden allen die zij vonden, zowel slechte als goede mensen; en de bruiloftszaal werd gevuld met gasten. Toen de koning naar binnen was gegaan om de gasten te overzien, zag hij daar iemand die niet gekleed was in bruiloftskleding. En hij zei tegen hem: Vriend, hoe bent u hier binnengekomen terwijl u geen bruiloftskleding aan hebt? En hij zweeg. Toen zei de koning tegen de dienaars: Bind hem aan handen en voeten, neem hem mee en werp hem uit in de buitenste duisternis; daar zal gejammer zijn en tandengeknars. Want velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren."

Goedemorgen. Ook een omleiding? Ja, omleiding. Al die verleidingen en omleidingen. Nou, je hebt alleen de... hoe noem je dat? Dus ja, je hebt leiding nodig. Je hebt alleen de schriftlezing gemist, zoals dat heet. Maar we gaan het hebben over de gelijkenis van de koninklijke bruiloft. Ik heb alleen de verzen 1 tot en met 14 nu even gelezen en die gaan we straks één voor één doornemen, dus eigenlijk heb je nog niks gemist.

Jezus als de Komende Koning en het Verborgen Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Dit is het Mattheus-evangelie, dat zeg ik erbij omdat Mattheus Jezus presenteert als de komende Koning. Kijk, we hebben vier van die evangeliebeschrijvingen waarin de eerste komst en het leven van Jezus wordt beschreven, en Zijn dood en ook Zijn opstanding. Maar dat zijn niet zomaar vier evangeliën, daar zit natuurlijk een gedachte en idee achter. En alle vier die evangeliën belichten bepaalde aspecten van de Heer Jezus.

In Mattheus wordt Jezus gepresenteerd als de komende Koning. En eigenlijk word je in Mattheus 1 meteen op het goede been gezet. Als je het geslachtsregister leest, dan wordt daar meteen een geslachtsregister, of een lijn van opeenvolging van erfgenamen van de troon, opgenoemd. En dan wordt Jezus ook benoemd als de Zoon van David. Afkomstig uit het huis, namelijk het koningshuis van David, en vandaar dus Jezus als de komende Koning.

En we vinden dan ook in dit evangelie dat het Johannes de Doper is die de Koning aankondigt. De wegbereider van de Koning. En die predikt: "Het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." Het Koninkrijk. Dus Jezus als de komende Koning. De Koning komt eraan en het Koninkrijk is nabijgekomen. Nou, dat zijn ook woorden die de Heer Jezus Zelf later uitspreekt: "Bekeert u, bezint u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." Nou, daar spreekt het Mattheus-evangelie dus van.

Jezus antwoordde, lezen we in vers 1, en sprak opnieuw tot hen door gelijkenissen en zei: "Het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan..." Dus ook hier gaat het weer over dat Koninkrijk dat zou komen. Het Koninkrijk der hemelen is niet een koninkrijk in de hemel, maar een koninkrijk dat God zou vestigen vanuit de hemel op aarde. Hij zou namelijk op aarde, op de troon van David, als Koning zitten en Zijn koninkrijk regeren en het vanaf die troon vestigen over de gehele aarde. Vanuit Israël, vanuit Jeruzalem.

Nou, "het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan", en eigenlijk zouden we meteen moeten lezen: de verborgenheid van het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan. Nou, dat staat er nu niet elke keer meer bij. Maar we zijn in Mattheus 13 begonnen en dat heb ik niet voor niets gedaan. Omdat in Mattheus 13 wordt gezegd dat gelijkenissen niet spreken over het Koninkrijk der hemelen an sich. Niet over een geopenbaard koninkrijk, maar over de verborgenheden, of de verborgenheid, van het Koninkrijk. Of, zo je wilt, de geheimen of de geheimenissen van het Koninkrijk.

Ik heb vorige keer, was dat vorige keer? Dat weet ik niet eens meer. Maar in ieder geval een tijdlijntje laten zien over de periode dat het Koninkrijk verborgen zou zijn. De Heer Jezus vertrok naar de hemel. Zijn hemelvaart, Hij verborg Zich. Hij onttrok Zich ook aan het oog; ook bij die hemelvaart werd Hij door wolken onttrokken aan het oog. En sindsdien is Hij verborgen. En er zal een moment komen dat Hij van de hemel zal terugkeren naar de aarde en inderdaad Zijn Koninkrijk op zal richten. Dan zal het koninkrijk openbaar worden, maar de gelijkenissen gaan over de periode dat het Koninkrijk verborgen is, geheim, onzichtbaar.

Je zou hier dus gelijk moeten lezen: de verborgenheid, de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan. In Mattheus 13 wordt dat een keer genoemd, in andere evangeliën ook. Maar daarna wordt het als bekend verondersteld. Want het gaat over de verborgenheden. Het Koninkrijk, de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan. Dus weer een gelijkenis: "Een zeker koning die voor zijn zoon een bruiloft had bereid." Nu ga ik eerst even terug naar vers 1.

De Aanleiding in Mattheüs 21: Israël Terzijde Gesteld ↑ hoofdstukken

Want hier staat: "Jezus antwoordde en sprak opnieuw tot hen door gelijkenissen." Deze gelijkenis is dus een antwoord op het voorgaande. En daarom begint het ook met: "Jezus antwoordde en sprak opnieuw tot hen door gelijkenissen." Ik neem even de kopjes door van Mattheüs 21, want daar is het blijkbaar een antwoord op, deze gelijkenis. Ik heb er geen diatje van gemaakt, maar degenen die geen Bijbel hebben, kunnen dat luisterend ook wel bijhouden.

In Mattheüs 21 staat in mijn Bijbel boven vers 1: "De intocht in Jeruzalem." Dat is ook een bekende geschiedenis. Palmpasen wordt dat ook wel genoemd tenminste, dan wordt dat herdacht. Eigenlijk is die intocht in Jeruzalem geen intocht in Jeruzalem geweest, maar stopte dat al onderaan de Olijfberg. In Mattheüs is dat wellicht niet zo duidelijk, als je dezelfde geschiedenis in Lukas leest. Dat is Lukas 19. Dan staat er: "Als Hij nabij kwam en de stad zag, weende Hij over haar." Die intocht in Jeruzalem begon met "Hosanna" en "Gezegend is Hij Die komt in de Naam des Heeren." Daar zijn zelfs liederen van. Maar het eindigde in een anticlimax. Het staat als Hij nabij kwam, Lukas 19 vers 41 is dat: "Als Hij nabijkwam en de stad zag, weende Hij over haar." Jezus weende dus over die stad. En Hij zei: "Och, of gij ook bekendet, ook nog in deze uw dag, hetgeen tot uw vrede dient! En nu is het verborgen voor uw ogen."

Jezus komt dus beneden aan de Olijfberg, Hij weent over de stad, en Hij zegt: "Bekenden jullie maar, ook nog in deze uw dag." Nou, wélke dag dat is, daar hebben we het misschien nog wel eens een keer over. Maar hetgeen tot uw vrede dient. Die vrede, of wij zouden wellicht zeggen (dat is niet helemaal een Bijbelse term): het Messiaanse vrederijk. Het vrederijk van duizend jaar. Dat zou namelijk niet aanvangen. Want zij wilden Hem niet als Koning. En daarom zegt Jezus ook, en daarom haal ik deze woorden nog even aan: "Maar nu is het verborgen voor uw ogen." Dat wat tot hun vrede zou dienen, de Messias Die zou komen, Zijn vrederijk zou stichten, dat zou verborgen worden. "Maar nu is het verborgen voor uw ogen." Dat is precies waar gelijkenissen over spreken natuurlijk: die verborgenheid van het Koninkrijk. Wel, de intocht in Jeruzalem.

In vers 12 tot 17, daar staat boven bij mij: "De reiniging van de tempel." Daar verdrijft de Heere Jezus die koopmannen uit de tempel. Een beeld van de reiniging van Israël. Boven vers 18, dat is ook een mooie, daar staat: "De vijgenboom verdort." Daar vervloekt de Heere Jezus een vijgenboom en die boom verdort. Ik ga het niet toelichten, maar ik denk dat het toch wel redelijk bekend is dat de vijgenboom een beeld is van Israël. Met name van Israël onder de wet. Een vijgenboom heeft van die mooie grote bladeren waar je jezelf mee kunt bedekken. Adam en Eva bedekten zich met vijgenbladeren, maar toen zei God: "Nee, Ik heb wat anders voor jullie." Niet die eigen werken. Niet die werken van de wet waar die vijgenbladeren een beeld van zijn, maar ze kregen dierenhuiden. Een ander moest sterven om hen te bekleden. Het beeld van de dood en opstanding van Christus en de heerlijkheid waar wij mee bekleed worden. Niet met eigen werken, niet met werken der wet, niet met vijgenbladeren, maar met die dierenhuiden.

En die vijgenboom, die verdorde. Een beeld van de natie Israël, die zou verdorren. Als ik het zeg, dan schiet me van alles te binnen. Het dal van de dorre doodsbeenderen, ook een beeld van Israël. Die dorre doodsbeenderen in Ezechiël 37 is dat meen ik. Komen die beenderen bij elkaar, komt daar geest op, want die natie zal weer herleven. Maar nu is het een dorre natie. Verdord, dood. Of de man met de dorre hand. Daar kennen we ook een geschiedenis van. Israël als werktuig van God, de hand van God. Maar die hand is verdord in de toekomst. En daar is de genezing van die man met die dorre hand een uitbeelding van. In de toekomst zal die hand hersteld worden, zal weer leven. En zal God inderdaad Zijn werk door die hand weer gaan doen. Want Israël zal weer aangesteld worden als priesterlijke natie.

Het gaat hier dus allemaal over het Koninkrijk dat niet zou aanvangen. Israël dat de Messias niet zou erkennen en de natie Israël die terzijde gesteld zou worden. De vijgenboom zou verdorren. De intocht in Jeruzalem, waar de Koning "Hosanna, Hij Die komt!" werd geroepen, wat tot hun vrede diende, werd verborgen. Nou, enzovoorts.

Dan vinden we in Mattheüs 22 de gelijkenis van twee zonen. En met mijn eigen woorden zeg ik even, de vader van die zonen zegt tegen de zonen: "Werk in mijn wijngaard." En de ene zoon zegt: "Dat is goed," maar hij deed het niet. Dit is... ja, dat is Mattheüs 21, sorry. Kijk, dat heb je als je op je eigen aantekeningen afgaat en je maakt een verkeerde aantekening. Nee, dit is Mattheüs 21 vanaf vers 28. Ja, scherp Leon! Ja, ja, ja, dat is goed. Een gelijkenis van twee zonen. En de vader zegt tegen de zoon: "Werk in mijn wijngaard." En de ene zoon zegt: "Ja, dat is goed," maar hij doet het niet. En de andere zoon zegt: "Ga ik niet doen," maar hij doet het uiteindelijk wel. Een beeld van Israël, die zeiden: "Al wat de Heere gesproken heeft, zullen wij doen," maar ze deden het niet. En een beeld van de gemeente – laat ik het daar maar bij houden – die Hem nooit gekend hebben of niet gezocht hebben, en uiteindelijk wel vonden.

Dat gaat nogal dieper. Over twee zonen ga ik het nog weleens een keer hebben, want we kennen natuurlijk ook nog een gelijkenis met twee zonen. Dan neem ik even een slokje water om te kijken of iemand hem ook kent. Ja, wij noemen die meestal de gelijkenis van de verloren zoon... maar ja, die vader had ook twee zonen. Nou, dat zijn dezelfde zonen in beeld dan natuurlijk. Dus wellicht dat we het daar nog een keer over hebben, over die twee zonen. En met name dan die verloren zoon. Maar ja, wélke van de twee was verloren? Dat is ook nog de vraag natuurlijk.

Parallel: de Gelijkenis van de Boze Wijngaardeniers ↑ hoofdstukken

Ja en dan komt de gelijkenis van de boze wijngaardeniers. En die heb ik een paar weken geleden in Urk, op Urk moet je zeggen, anders krijg ik daar mailtjes over. Op Urk heb ik die besproken. Maar die gelijkenis lijkt heel veel op deze gelijkenis van de koninklijke bruiloft en er zijn heel veel parallellen in die gelijkenissen. Ik wil hem even met jullie lezen en dat doe ik niet omdat ik nu even snel twee gelijkenissen wil bespreken. Maar als het een hele ingewikkelde gelijkenis was geweest, dan was ik er even overheen gesprongen en gewoon naar de gelijkenis van de koninklijke bruiloft gegaan. Maar dit is niet zo'n hele ingewikkelde. Dus ik lees hem gewoon door en dan zullen we ook vanzelf zien dat er nog wat parallellen in zitten met die gelijkenis van de koninklijke bruiloft. In de ene gelijkenis is het onderwerp een wijngaard, in de andere gelijkenis is het onderwerp een bruiloft.

Jezus zegt in Mattheüs 21 vers 33: "Luister naar een andere gelijkenis. Er was iemand, een heer des huizes, die een wijngaard plantte. Hij zette er een omheining omheen, groef er een wijnpersbak in uit en bouwde een toren. En hij verhuurde hem aan landbouwers en ging naar het buitenland. Toen de tijd van de vruchten naderde, stuurde hij zijn dienaren naar de landbouwers om zijn vruchten te ontvangen. En de landbouwers namen zijn dienaren, sloegen de één, doodden een ander, en stenigden een derde. Nogmaals stuurde hij andere dienaren, meer in aantal dan de eerste, en zij deden met hen hetzelfde."

Dat is vergelijkbaar met wat we net lazen in die gelijkenis van de koninklijke bruiloft. Hier gaat het om een wijngaard. Wijn is een uitbeelding van de zegeningen die aan Israël gegeven werden. Een wijngaard is eigenlijk de belofte van wijn. In een wijngaard worden druiven verbouwd, maar die druiven beloven ons wijn. Om het even een beetje raar wellicht te zeggen, maar vreugde of leven, nieuw leven zou daaruit voortkomen. Maar God had een wijngaard, dat is Israël. In Jesaja 5 of Jesaja 6 is het, meen ik, één van die twee, dan wordt gewoon gezegd: de wijngaard is Israël. En God verhuurde die aan landbouwers, landlieden. Die zijn ook heel de Bijbel door een beeld van Israël. En die landlieden namen de dienaren van de heer des huizes, van God. En die sloegen ze en die stenigden ze. Lees je Oude Testament: de profeten werden vervolgd, gestenigd, geminacht.

Nou, nogmaals stuurde hij andere dienaren. Ik begrijp dat ik het nu heel snel doe, hoor. Maar ik ben ook niet van plan om heel deze gelijkenis uitgebreid te bespreken, het is meer even als aanzetje naar de volgende gelijkenis. Nogmaals stuurde hij andere dienaren, meer in aantal dan de eerste, en zij deden met hen hetzelfde. Ten slotte stuurde hij zijn zoon. De heer des huizes, God, stuurt zijn Zoon. En wat doen ze met de zoon? Nou, de heer des huizes zegt: "Voor mijn zoon zullen zij ontzag hebben." Maar toen de landbouwers de zoon zagen, zeiden zij onder elkaar: "Dit is de erfgenaam. Kom, laten we hem doden en zijn erfenis voor onszelf houden." Toen ze hem gegrepen hadden, wierpen zij hem buiten de wijngaard en doodden hem. Dat is natuurlijk een uitbeelding van de dood van de Heer Jezus, die ook buiten Jeruzalem, buiten de legerplaats, werd gekruisigd en gedood.

"Wanneer dan de heer van de wijngaard komen zal, wat zal hij met die landbouwers doen? Zij zeiden tegen Hem: Hij zal die kwaaddoeners een kwade dood doen sterven." Letterlijk staat hier 'verloren doen gaan'. Hij zal die kwaaddoeners verloren doen gaan en zal de wijngaard aan andere landbouwers verhuren, die hem de vruchten op hun tijd zullen geven. De wijngaard, het heil, de redding, hoe je het ook wilt zeggen, werd van Israël weggenomen, van dat volk, en werd aan andere landbouwers verhuurd, werd aan een ander volk gegeven. Het is niet heel moeilijk om daar een beeld in te zien van hoe de redding van Israël naar de natiën ging. Zoals Paulus dat zegt aan het einde van het boek Handelingen: "Het zij u dan bekend dat de zaligheid van God aan de heidenen gezonden is, en zij zullen horen." Dan moet ik het ook goed zeggen: het heil werd aan de natiën gezonden, en die zullen horen. "Die hem de vruchten op hun tijd zullen geven", staat hier dan.

Dan zegt Jezus tegen hen: "Hebt u nooit gelezen in de Schriften: De steen die de bouwers verworpen hadden, die is tot een hoeksteen geworden; dit is door de Heere geschied, en het is wonderlijk in onze ogen?" Dan legt Hij het uit: "Daarom zeg Ik u dat het Koninkrijk van God van u, van jullie, Israël, weggenomen zal worden en aan een volk gegeven dat de vruchten ervan voortbrengt." Dat is natuurlijk het idee. Het zou van Israël weggenomen worden en aan een ander volk worden gegeven. "En wie op deze steen valt, zal verpletterd worden; en op wie hij valt, die zal hij vermorzelen." Daar valt heel wat over te zeggen. Dat heb ik toen al gedaan, dat ga ik nu niet doen.

Staat dat tussen grote haken? Vers 44? Ja, oké, dan staat het in sommige handschriften blijkbaar niet en in de Statenvertaling staat het er wel. Dat is voor mij ook nieuw, dus oké. Nee, ik dacht dat je dat bedoelde. Maar over die steen, wie daarop viel en verpletterd werd, daar heb ik toen wel wat over gezegd. Voor de fijnproevers: Judas viel ook, werd ook verpletterd, vermorzeld, barstte open. En datzelfde gebeurde met Juda zonder 's', de Joodse volksnaam. Nu heb ik het heel kort gezegd.

En toen de overpriesters en de Farizeeën deze gelijkenissen van Hem hoorden, begrepen zij dat Hij over hen sprak. Ze begrepen dat dus. Zij waren dus die landlieden aan wie die wijngaard verhuurd was. En zij waren degenen die de dienaren van die heer des huizes hadden gedood, vervolgd en gestenigd. En dat pikten ze niet, dus ze probeerden Hem te grijpen, maar zij waren bevreesd voor de menigten, omdat die Hem voor een profeet hielden.

En dan volgt die gelijkenis van Mattheüs 22. En daarom is het ook een vervolg en een antwoord op wat de Heer allemaal al naar voren had gebracht in dat hoofdstuk. Het is niet zomaar een losstaande gelijkenis, zo van: laat ik ze eens een mooi verhaal vertellen. Nee, dat heeft allemaal een oorzaak, een reden. Nou, Jezus antwoordde.

De Genodigden (israël) Weigeren de Uitnodiging ↑ hoofdstukken

En sprak opnieuw tot hen door gelijkenissen. Dan gaan we de plaatjes inkleuren, even de betekenissen duiden van de aspecten in die gelijkenis. Het Koninkrijk der hemelen, de verborgenheid daarvan, de geheimen, is gelijk aan een zekere koning die voor zijn zoon een bruiloft bereid had. Dat kan niet moeilijk zijn, want die koning is natuurlijk God. En Zijn Zoon is de Zoon van God, of de Zoon van David, zoals Hij wordt aangekondigd in Mattheus 1 vers 1.

Het is gelijk aan een zekere koning die voor zijn zoon een bruiloft bereid had. Ja, dat woord bruiloft is in het Grieks *gamos*, en dat komen we in Mattheus 22 acht keer tegen. Dat is nogal wat, ja, dat is zeker een mooi getal. Kijk, hier wordt het in de interlineaire zoiets vertaald als met huwelijk, bruiloft, of huwelijksfestiviteiten. Maar het is nogal een brede aanduiding, dat woord *gamos*. Het is niet de bruiloft op zich. Bij een bruiloft denken wij van: nou, we moeten om zo laat daar en daar zijn. Maar ook wat later in het hoofdstuk vertaald wordt met bruiloftszaal, is ditzelfde woord *gamos*. Ik kan er wel even op klikken, dan zien jullie de verzen waar het voorkomt. Kijk, dat is Mattheus 22 vers 2, 3, 4, 8, 9, 10, 11 en 12. Dus we komen die verzen vanzelf tegen. De ene keer is het de bruiloft, de andere keer is het de bruiloftszaal. Het hele evenement eigenlijk. Het is een heel breed woord. En als u in Hebreeën 13 kijkt – ik ga het niet aanklikken, maar zoek dat maar eens op – daar gaat het gewoon over het huwelijk. "Het huwelijk zij in ere bij allen", zoiets staat daar. Dus dat is nogal een breed woord. Huwelijksfestiviteiten, dat is op zich misschien wel een goede vertaling. Alles wat binnen die festiviteiten past, tot en met de huwelijksnacht zou ik zeggen, dat valt onder dat woord *gamos*. Het huwelijk van begin tot eind. De huwelijksfestiviteiten van begin tot eind, zeg maar. De maaltijd ook nog in dit hoofdstuk, ook dat wordt aangeduid met hetzelfde woord: *gamos*.

Het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan een zekere koning die voor zijn zoon een bruiloft bereid had. En hij stuurde zijn dienaren eropuit om de genodigden voor de bruiloft te roepen, maar zij wilden niet komen. Wat zagen we in die vorige gelijkenis? Die gelijkenis van de boze wijngaardeniers. Daar stuurde de heer des huizes, de eigenaar van de wijngaard zelf, dienaren naar de wijngaard toe om te kijken of daar vrucht was. En wat gebeurde er toen? Hier wilden zij niet komen tot de bruiloft, en bij de boze wijngaardeniers werden de dienaren van de heer des huizes gedood toen zij vrucht kwamen zoeken. Nou, wie zijn die genodigden? Hij stuurde zijn dienaren eropuit om de genodigden voor de bruiloft te roepen. Maar zij wilden niet komen. Zij werden genodigd. De bruiloft is natuurlijk ook een beeld van dat Koninkrijk dat op aarde opgericht zou worden. Israël werd uitgenodigd, maar zij wilden niet komen. "Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." Israël wilde niet. Dat woord 'genodigden' is letterlijk 'geroepenen', 'geroepen zijnden'. Dat wordt dan vertaald met genodigden. Zij wáren de geroepenen. Ik zeg dat even omdat we dat later weer tegenkomen. Maar dat is natuurlijk in de eerste plaats Israël.

Dan staat er in vers 4... laat ik nog even bij vers 3 blijven. Er worden dienaren op uitgestuurd om die genodigden voor de bruiloft te roepen, maar zij wilden niet komen. Bij die boze wijngaardeniers – slaaf is overigens het letterlijke woord – worden er ook dienaren of slaven op uitgestuurd. In Mattheus 21 waren het dienaren, dienstknechten. Andere dienstknechten. En ten slotte zijn zoon. En de zoon werd gedood: "Dit is de erfgenaam. Kom, laten we hem doden, dan is die wijngaard van ons." En hier in Mattheus 22 wordt het wat uitgebreider, en vinden we dat er dienaren op uit worden gestuurd, en daarna ándere dienaren, enzovoorts. Maar deze gelijkenis is dus een antwoord, dat lazen we in vers 1. Het is eigenlijk een antwoord op het ongeloof van Israël. Op het ongeloof van die landbouwers. Want de Heere Jezus sprak die gelijkenis uit tegen die leidslieden van dat volk Israël. En zij begrepen dat Hij over hen sprak. Nou, deze gelijkenis is daar een antwoord op. Zij werden uitgenodigd tot de bruiloft, maar zij wilden niet komen. Ik denk dat het hier gaat over de dienaren die Hij erop uitstuurt, bijvoorbeeld Johannes de Doper. Ik noemde hem net al. "Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." En vervolgens Jezus en de twaalf die dezelfde boodschap proclameerden. De bruiloft is nabijgekomen. Zij werden genodigd, maar zij wilden niet komen. "Wij willen niet dat deze Koning over ons regeert." Dat is volgens mij een andere gelijkenis, ergens in Lukas. In die gelijkenis van de landbouwers gaat het over profeten die gestuurd worden, en vervolgens Zijn Zoon, en de Zoon wordt gedood. Ik denk dat het hier in eerste instantie gaat over Johannes de Doper, Jezus en de twaalf.

Want let op wat er nu in vers 4 staat: "Opnieuw stuurde hij dienaren eropuit, andere, en hij zei: Zeg tegen de genodigden: Zie, ik heb mijn middagmaal gereedgemaakt; mijn ossen en de gemeste dieren zijn geslacht, en alle dingen zijn gereed. Kom naar de bruiloft." Wanneer waren, als we echt gaan letterziften, pas álle dingen echt gereed? Dat was pas ná de opstanding van de Heere Jezus. Toen was echt alles gereed. Dus ik zie hier een beeld van Johannes de Doper, en daarna Jezus en de twaalf, die predikten dat het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen. En na de opstanding hebben de apostelen nóg een keer de uitnodiging gedaan aan Israël met de boodschap: "Jullie hebben Hem wel gedood en gekruisigd en vermoord, maar wanneer jullie je zullen bekeren, dan zal Hij terugkomen van de hemel om Zijn Koninkrijk op te richten." En toen was werkelijk alles gereed.

"Opnieuw stuurde hij dienaren eropuit, andere, en hij zei: Zeg tegen de genodigden: Zie, ik heb mijn middagmaal gereedgemaakt; mijn ossen en de gemeste dieren..." Het geméste staat er letterlijk. Een os is een jukdier, dus het juk werd weggenomen. "Mijn ossen en het gemeste zijn geslacht en alle dingen zijn gereed. Kom naar de bruiloft." Maar zij sloegen er geen acht op en gingen weg, de één naar zijn akker, de ander naar zijn zaken. Wat was de akker ook alweer? De akker is de wereld. Dus zij gingen naar hun wereldse zaken, de dingen die hen bezighielden. De zorgvuldigheden van deze aeon wordt dat in Mattheus 13 genoemd, het onkruid. Zij sloegen er geen acht op en gingen weg. De één naar zijn akker, de ander naar zijn zaken. Er staat letterlijk zoiets als 'zijn handel'. Dat zal ook wel iets met Joden te maken hebben. Ja, zomaar, denk ik dan. Die staan daar toch om bekend. Ik knipoog ook even naar links in de zaal. Die staan daar toch om bekend, ja, handel in kleding en zo. En de akker is weer de wereld, ja. Daar zijn ze niet mee te stoppen. Ook al hebben ze al een hoge leeftijd bereikt, daar gaan ze gewoon mee door. Ja, dus zij sloegen er geen acht op en gingen weg, de één naar zijn akker, de ander naar zijn zaken.

En de anderen grepen zijn dienaren, behandelden hen smadelijk en doodden hen. Dat vinden we dus ook in het boek Handelingen, dat de dienaren van de Heere werden gegrepen die Hij uitzond ná Zijn dood en opstanding. En die smadelijk werden behandeld en zelfs gedood. Denk aan Stefanus in Handelingen 7, of Jakobus in Handelingen 12, de broer van Johannes. En het boek Handelingen is eigenlijk een aaneenschakeling van hoe de apostelen in de gevangenis kwamen en er vervolgens gewoon weer uitliepen, bijvoorbeeld.

De Toorn van de Koning en de Verwoesting van Jeruzalem ↑ hoofdstukken

Toen de koning dat hoorde, werd hij boos. De koning is God, Hij werd toornig, Hij werd boos. Hij stuurde zijn legers, bracht die moordenaars om en stak hun stad in brand. Wie zijn die moordenaars? Even het rijtje af. Wie zijn die moordenaars? De koning was God, dat wisten we al. De moordenaars, wie brachten zijn dienaren om? Ja, specifiek het Joodse volk, zou je kunnen zeggen. En God, de koning, stuurde zijn legers en Hij bracht die moordenaars om. En stak hun stad in brand.

Dit is een plaatje van – dat heb ik van Wikipedia, zoek daar maar eens op – de Joodse oorlog in het jaar 70 na Christus. Dus dat is ongeveer, precies veertig jaar na de opstanding van Christus, is de stad Jeruzalem compleet verwoest. Dus de koning werd toornig. Hij stuurde zijn leger, staat er, ik kom er zo op terug. Hij bracht die moordenaars om en stak hun stad in brand. Jeruzalem is met de grond gelijkgemaakt. In Mattheus 24 en Lukas 19 staat ook dat er geen steen op de andere gelaten zou worden. Dat heeft ook nog een toepassing voor de toekomst, maar in ieder geval was dat ook in 70 na Christus zo: er is geen steen op de andere gelaten. En als je dat op Wikipedia naleest: daar zijn honderdduizenden doden gevallen in Jeruzalem en bij de hele Joodse opstand in Israël. Daar wordt het getal genoemd van waarschijnlijk meer dan een miljoen. Dat is compleet uitgeroeid, dus die moordenaars werden inderdaad omgebracht. En hun stad is inderdaad door de Romeinen – dat zijn die legers – compleet in de as gelegd. In 70 na Christus is dat gebeurd. Hij bracht die moordenaars om, Hij stak hun stad in brand.

Ja overigens, het staat er ook echt: Hij stuurde zijn legers. Zie je ook dat God daar de hand in heeft? Wij zouden dat misschien nogal schokkend vinden, dat is het ook. Maar ook, ik noemde net de toekomst al even, over de toekomst lees je iets dergelijks in Zacharia 14. Even de NBV. In Zacharia 14 staat: "Dan zal Ik," zegt God, "dan zal Ik alle volken tegen Jeruzalem ten strijde vergaderen." De stad zal genomen worden, dus dat zal wéér gebeuren. Maar ook dan is het weer God die daar de hand in heeft: "Ik zal alle volken tegen Jeruzalem ten strijde vergaderen. De stad zal genomen worden, de huizen zullen worden geplunderd en de vrouwen geschonden. De helft van de stad zal wegtrekken in ballingschap, maar de rest van het volk zal in de stad niet uitgeroeid worden."

Waarom dan niet? Hier vindt een omkering plaats. In het vorige vers stond: Ik zal alle volken tegen Jeruzalem ten strijde verzamelen, en dan staat hier: "Dan zal de HEERE uittrekken om tegen die volken te strijden, zoals Hij vroeger streed ten dage van de krijg. En Zijn voeten zullen te dien dage staan op de Olijfberg die voor Jeruzalem ligt aan de oostzijde. Dan zal de Olijfberg middendoor splijten," en dat gelovig overblijfsel zal door die Olijfberg kunnen vluchten naar de woestijn. Maar vanwaar die omkering?

Nou, dat vind je in het laatste vers van het voorgaande hoofdstuk, Zacharia 13. In hun nood, in hun uiterste nood, wanneer – ja, dat is niet zo'n goed beeld, maar wanneer het water hen tot aan de lippen staat – in een uiterste nood zal het overblijfsel van het Joodse volk de Naam des HEEREN, de Naam van Jahweh aanroepen. Dat vind je in Joël 2, maar ook in Zacharia 13, ik meen vers 8 of 9. En dat is de ommekeer. God zal al die volken tegen Jeruzalem ten strijde verzamelen, en in een uiterste nood zullen zij de Naam des HEEREN aanroepen. En dán zal Hij verschijnen. En dan zullen de rollen omgedraaid worden. Dan zal Hij Zelf strijden tegen die legers en een vluchtweg bieden aan het gelovig overblijfsel van dat volk.

Dus de ommekeer, dat vind je in Zacharia 14 niet beschreven. Je vindt die ommekeer beschreven, maar wáárom? Dat vind je op andere plaatsen. Ze zullen de Naam des HEEREN aanroepen. Dan zal het Koninkrijk geopenbaard gaan worden. Dan is die verborgenheid voor Israël ten einde, want Zijn voeten zullen staan op de Olijfberg. Ze zullen Hem zien. Waarom zeg ik dat? Toen God dat hoorde werd Hij boos, Hij stuurde Zijn legers, bracht die moordenaars om en stak hun stad in brand. Daar heeft God dus de hand in gehad.

Een ongelovige Joodse natie wordt hier terzijde gesteld, wel op een hele rigoureuze wijze. Maar ook in de toekomst zal dat dus gebeuren. We leven in 2018 waarin de Joodse staat zeventig jaar bestaat. Het is pas nog groots gevierd. Maar ook dit is een ongelovige Joodse staat, waar men eerst uit zal moeten gaan en tot geloof zal moeten komen voordat men recht heeft om in dat huis te wonen. We hebben het hier over een bruiloft. Deze gelijkenis gaat over een bruiloft. Op andere plaatsen in de Schrift vinden we beschreven dat het land, Israël, het huis is. De relatie tussen God en Israël wordt voorgesteld als een huwelijk en het land is het huis waarin men zou wonen. Maar een volk dat haar Messias niet herkent en erkent, heeft geen recht om in dat huis te wonen. Dus God zal ze er weer uitzetten. En pas dan, wanneer ze in het buitenland tot geloof zullen komen, dan zullen ze pas terugkeren naar dat land. En zal dat weer opgebouwd worden.

Dus wat hier gebeurt, daar heeft God de hand in. Hij stuurde zijn legers, bracht die moordenaars om en stak hun stad in brand. In Zacharia 14 vinden we dus beschreven hoe dat in de toekomst weer zal gebeuren. Vroeger door de Romeinen. En in de toekomst, ja, door de Verenigde Naties zullen we maar zeggen.

De Roep Naar de Kruispunten en het Vullen van de Bruiloftszaal ↑ hoofdstukken

Toen zei hij tegen zijn dienaren: 'De bruiloft is wel bereid, maar de genodigden waren het niet waard.' En die genodigden, nogmaals, dat zijn de geroepenen. Letterlijk, dat heb ik net laten zien. Israël dus. De bruiloft was bereid, het Koninkrijk was toebereid. Maar de genodigden waren het niet waard. 'Ga daarom naar de kruispunten van de landwegen en nodig er voor de bruiloft zovelen uit als u er maar zult vinden.' Dus de roep was naar Israël gegaan, maar zij beliefden het niet. Toen zei de koning tegen zijn dienaren: ga maar naar de kruispunten van de landwegen en nodig er maar zovelen uit als u er maar zult vinden.

Dit is een verwijzing naar onze tijden. Wellicht meer nog, heel specifiek, is het een verwijzing naar de toekomst. Als de gemeente hier weggenomen zal zijn van de aarde, dan gaat God 144.000 dienaren erop uitsturen om het Evangelie van het Koninkrijk te prediken in heel de wereld. Die 144.000 vinden we in de Openbaring beschreven. Dan zal het Evangelie van het Koninkrijk gepredikt worden. Dan zal weer gezegd worden dat het Koninkrijk is nabijgekomen. Die 144.000 zullen erop uitgestuurd worden, want wij zijn er dan niet meer. Er zijn dan geen getuigen meer, want wíj zijn nu Zijn getuigen. Er zullen ook nog twee getuigen komen, maar dat is weer een ander verhaal. Er zullen dus 144.000 erop uitgestuurd worden, dienaren die over heel de wereld gezonden zullen worden om dat Koninkrijk aan te kondigen.

'Ga daarom naar de kruispunten van de landwegen en nodig er voor de bruiloft zovelen uit als u er maar zult vinden. En die dienaren gingen naar de wegen, verzamelden allen die zij vonden, zowel slechte als goede mensen. En de bruiloftszaal werd gevuld met gasten.' Ja, slechte en goede mensen. Dat lijkt me zeker een verwijzing naar deze tijd, waarin genade heerst, waarin het Evangelie van de genade van God de leidende boodschap is. En genade zoekt het slechtste. Net als water dat altijd het diepste punt opzoekt, zoekt genade het slechtste. Hoe zegt Paulus dat? Waar de zonde meerder geworden is, daar is de genade uitermate overvloedig geweest, zegt hij in Romeinen. Dus hoe meer zonde, hoe meer genade. Dat lijkt me een verwijzing naar deze tijd. Genade zoekt het slechtste.

Maar zelfs ook goeden. Je kunt natuurlijk in slechte en goede mensen ook gewoon heiden en Jood lezen. De slechten zijn dan de heidenen, zij aan wie de woorden Gods niet waren toebetrouwd. Dat was immers aan het Joodse volk toebetrouwd. Uiteindelijk zal die roep uitgaan over heel de aarde en zullen heidenen verzameld worden, maar ook goeden. Ook de oorspronkelijk genodigden zullen daarbij natuurlijk toch weer uitgenodigd worden. En ook zij die tot dat volk behoren, zullen daar gehoor aan geven. Slechten en goeden, hoe je het ook wilt lezen.

'En de bruiloftszaal werd gevuld met gasten.' De bruiloftszaal werd vol met gasten, zeggen andere vertalingen. Gevuld, dat is vol, werd volgemaakt. Dus die genodigden die in eerste instantie genodigd werden, kwamen niet, maar die bruiloftszaal werd wel degelijk vol. Die liep wel vol, zouden wij zeggen. Er staat letterlijk 'aanliggenden'. Ja, dat zullen gasten zijn, zo is het geloof ik in de Herziene Statenvertaling vertaald, maar de NBG-vertaling heeft het over hen die aanlagen. Heel relaxed. Vroeger lag men blijkbaar aan. We lezen in de Schrift ook weleens van aanzittenden. Wij zitten aan tafel, maar vroeger lag men blijkbaar aan. Dat is ook een uitbeelding van rust.

Waar het over gaat bij die bruiloft, dat is een uitbeelding van wat tot vrede zou dienen. Het vrederijk, ja, dat is natuurlijk de rust. Die zevende dag van duizend jaar, waarin Israël de rust, de sabbat, zal ingaan. Nou, daar zullen ze aanliggen. Dan zullen ze hun rust hebben gevonden en gestopt zijn met werken.

In Mattheus 8 vinden we een andere geschiedenis waar het ook gaat over aanliggenden, aanzittenden. Ik lees even het hele gedeelte, niet alleen dat ene vers. Dit gaat over een hoofdman, het zijn tamelijk bekende geschiedenissen: 'Toen Jezus Kapernaüm binnengegaan was, kwam er een hoofdman over honderd naar Hem toe, die Hem smeekte: Heere, mijn knecht ligt verlamd thuis en lijdt hevige pijn. En Jezus zei tegen hem: Ik zal komen en hem genezen. De hoofdman antwoordde en zei: Heere, ik ben het niet waard dat U onder mijn dak komt; maar spreek slechts een woord, en mijn knecht zal genezen zijn. Want ook ik ben een mens onder het gezag van anderen en heb zelf soldaten onder mij; ik zeg tegen de één: Ga! en hij gaat; en tegen de ander: Kom! en hij komt; en tegen mijn dienaar: Doe dat! en hij doet het.' Die man zei dus: U hoeft maar één woord te spreken, net als ik dat tegen mijn knechten doe, en het zal gebeuren.

'Toen Jezus dit hoorde, verwonderde Hij Zich, en zei tegen hen die Hem volgden: Voorwaar, Ik zeg u: Ik heb zelfs in Israël zo'n groot geloof niet gevonden.' Hier gaat het dus ook weer over een heiden die gelooft. Ook weer als uitbeelding van hoe dat heil naar de natiën zou gaan. 'Ik heb zelfs in Israël zo'n groot geloof niet gevonden. Maar Ik zeg u dat er velen zullen komen van oost en west en zij zullen aan tafel gaan aanliggen met Abraham, Izak en Jakob in het Koninkrijk der hemelen.'

Dus ook hier wordt gesproken over dat er velen zullen komen. Hier zegt de Heere Jezus ook al, in Mattheus 8 – dat is veertien hoofdstukken vóór de gelijkenis die we nu bespreken – dat het niet slechts voor Israël zou zijn, maar dat er velen zullen komen van oost en west. En dat zij zullen aanliggen met Abraham, Izak en Jakob in dat Koninkrijk. En dan lees je: 'en de kinderen van het Koninkrijk zullen buitengeworpen worden.'

De kinderen van het Koninkrijk, de oorspronkelijke erfgenamen van het Koninkrijk, Israël, de oorspronkelijk genodigden in de gelijkenis van de koninklijke bruiloft, zullen buitengeworpen worden. Ze zullen buiten dat Koninkrijk zijn. Ze zullen niet delen in dat Koninkrijk. Ze zullen niet aanliggen met Abraham, Izak en Jakob. Zij zullen buitengeworpen worden in de buitenste duisternis, dus buiten. Daar zal gejammer zijn en tandengeknars. Daar kom ik straks nog op terug, want dat vinden we ook in de gelijkenis van de koninklijke bruiloft. En dan zegt Jezus tegen de hoofdman: 'Ga heen, en het zal u gaan zoals u geloofd hebt. En zijn knecht is gezond geworden op datzelfde moment.'

Dus ook hier lees je dat de kinderen van het Koninkrijk, de oorspronkelijk genodigden, buitengeworpen worden en dus buiten het Koninkrijk worden geplaatst. En dat velen van oost en west, uit alle windrichtingen, dus van alle kruispunten van de wegen uit de gelijkenis van de koninklijke bruiloft, wél zullen aanliggen. Iets vergelijkbaars dus. Ja, dan komen we in vers 11.

De Gast in de Bruiloftszaal Zonder Bruiloftskleding ↑ hoofdstukken

En dat lijkt me toch een mooi moment, als we die bruiloftszaal binnen gaan, om eerst maar eens even koffie te drinken.

Ja, we gaan weer verder en we zijn compleet. We liepen zo voor de pauze de bruiloftszaal binnen. Tenminste, dat deed de koning in vers 11. Toen de koning naar binnen was gegaan om de gasten te overzien, zag hij daar iemand die niet gekleed was in bruiloftskleding. En hij zei tegen hem: vriend, hoe bent u hier binnengekomen terwijl u geen bruiloftskleding aan hebt? En hij zweeg, hij verstomde.

Ja, dat is de vraag: hoe kwamen ze aan die bruiloftskleding? Ik heb ergens gelezen of gehoord dat dat bij de deur werd uitgereikt bij een bruiloft. Ik weet het ook niet. Ik weet ook niet of het belangrijk is, maar het was in ieder geval duidelijk dat daar iemand in die zaal zat zonder bruiloftskleding. Dus die was niet gekleed volgens de dresscode, zouden wij zeggen.

Dat dacht jij ook een keer hè? Ooit, ver voor onze bekering natuurlijk, gingen we een keer naar een feest en toen had Leon ook niet de juiste kleding aan, niet het juiste kleurtje aan of zo. Toen werden we geweigerd. Toen zijn we wat anders gaan doen. We waren nog niet binnen, anders was het ook geweest van: 'vriend, hoe bent u hier binnen gekomen?'. Zo zie je maar, dat komt nog steeds voor. Dat soort beelden begrijpen wij dus wel. Ik ken nog wat meer verhalen over dresscodes en zo, maar die bewaren we voor een ander moment.

Toen de koning naar binnen was gegaan om de gasten te overzien, zag hij daar iemand die niet gekleed was in bruiloftskleding. Het gaat natuurlijk om de overdrachtelijke betekenis van die kleding, dat hoef ik nauwelijks uit te leggen. Kleren maken de man. Ook de vrouw. Vooral, denk ik altijd. Maar ook de man. Kleding is in heel de Schrift een uitbeelding van heerlijkheid.

Ik kan zo uit het hoofd een paar voorbeelden noemen. Jozef met zijn veelkleurige rok is natuurlijk een beeld van Christus en de veelkleurige wijsheid. Elia had een mantel, was dat niet van kamelenhaar? Ja, ook. Maar die kwam in de kracht van Elia, dus vandaar dat hij ook verkleed was als kameel. Dat is het uiteindelijk natuurlijk. Hij had een kamelenharen mantel aan, dat betekent dat hij verkleed ging als kameel. En een kameel is een dier dat heel veel water kan drinken en daardoor kan overleven in de woestijn. Een beeld van de gelovige die het Woord tot zich neemt en daardoor in de woestijn van deze wereld kan overleven, waar schaarste is aan het Woord. Wij drinken dat Woord, bijvoorbeeld op een zondagochtend of zo, of weet ik veel wanneer, en dan kunnen we er de rest van de week weer tegenaan. Wij overleven daardoor in deze woestijn.

Maar Elisa kreeg de jas van Elia. Die kreeg de heerlijkheid van Elia, dubbel meen ik. Zo zijn er talloze voorbeelden. Paulus spreekt er ook over in zijn brieven, dat wij Christus hebben aangedaan. Wij zijn bekleed, en wanneer wij een nieuw lichaam ontvangen zullen wij overkleed worden, zo noemt Paulus dat in 2 Korinthe 5. Dus dat is een uitbeelding van opstanding, van heerlijkheid.

Hier was dus iemand in de bruiloftszaal die niet de juiste heerlijkheid had. Om het zo te zeggen, niet de juiste kleding. Ja, hoe was die man daar binnen gekomen? Kijk, wij werden toen geweigerd bij de deur, om dat voorbeeld nog maar een keer aan te houden. Ik heb het wel eens meer aangehaald. In principe houdt de gelijkenis hier ook ongeveer op. Er volgt nog een uitspraak, maar wanneer het Koninkrijk openbaar wordt – want daar is die bruiloft een beeld van – dan stopt de gelijkenis. Want de gelijkenis gaat over de verborgenheden van het Koninkrijk.

Dus zodra we hier in de feestzaal aankwamen, wordt ons nog net een blik gegund in die feestzaal. Er wordt nog één aspectje uitgehaald en dan houdt de gelijkenis op. Want dan is het Koninkrijk openbaar en de bruiloft zelf, die in de toekomst zal plaatsvinden, is een uitbeelding van het nieuwe verbond dat God gaat sluiten met Zijn volk. Ja, dat is niet meer verborgen. Dat is openbaar. Dus dat vind je in deze gelijkenis niet terug.

Maar als het Koninkrijk dus openbaar wordt, krijgen we nog net een kijkje in die bruiloftszaal en daar zit dus iemand die niet het juiste bruiloftskleed heeft. Nou, hoe was hij daar binnengekomen? Het antwoord: nou, hij was er al! Want het Koninkrijk der hemelen wordt gevestigd op aarde. En op dat moment zijn de gelovigen op aarde. Want de 144.000 hebben het Evangelie van het Koninkrijk gepredikt, maar er zullen ook ongelovigen zijn op aarde en die worden verwijderd. Omdat het Koninkrijk gevestigd zal worden op aarde, zullen de ongelovigen worden verwijderd, want die delen niet in die toekomende aeon. Die delen niet in die bruiloft, die delen niet in dat Koninkrijk. Dus die worden verwijderd, en dat lees je dan ook in het volgende vers.

Ongelovigen Worden Weggenomen bij de Komst van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Toen zei de koning tegen de dienaars: bind hem aan handen en voeten, neem hem mee en werp hem uit in de buitenste duisternis. Dus hij wordt buiten de bruiloftszaal geworpen. Vorige keer waren we in Mattheus 24, daar stond dit ook. Dán – en dit is hetzelfde 'dan' als waar we ons hier bevinden, namelijk op het moment dat de bruiloft aanvangt – dán staat er in Mattheus 24: 'het zal zijn als in de dagen van Noach'. Die tijd. Namelijk dat gelovigen gered zullen worden voor die toekomende aeon, maar de ongelovigen verwijderd zullen worden.

Dan zullen er twee op de akker zijn, de één wordt gelaten. Dus eentje wordt weggenomen – vorige keer heb ik ook uitgelegd dat het er zo staat. Eentje wordt weggenomen, de ongelovige wordt weggenomen, de ander wordt gelaten. En dat woord 'gelaten' noem ik nu alleen even, dat wordt meestal vertaald met het woord vergeven en met rust laten. De één wordt meegenomen, de ander wordt gelaten. Twee vrouwen zijn aan het malen in de molen, de één wordt weggenomen, meegenomen, en de ander wordt gelaten.

Daar gaat het over. Zoals degene die in die bruiloftszaal aanwezig is, óók wordt weggenomen. En degenen die daar wel de juiste kleding aan hebben, ja, die worden gelaten.

En die typering van 'vriend', in het Grieks zou het 'gezel' zijn. Gezel? Wordt dat er nadrukkelijk gezegd? Gezel. Ja, als je de nadruk legt op... Is dat een gezel? Ja, er staat in het Grieks 'gezel'. Vriend, gezel, metgezel. Even kijken hoor, in welk vers is dat? Nou ja, kameraad, vriend. Omdat het er zo nadrukkelijk staat... Ik heb de uitleg weleens gehoord, maar dat heeft me nooit helemaal overtuigd, dat het Jezus Zelf zou zijn. Omdat Hij er dan uitgeworpen wordt, en dan klopt het niet met het koninkrijk. Nee, dat lijkt me niet te kloppen.

Misschien is het cynisch bedoeld. Of het is echt een gezel, want het koninkrijk zal op de aarde beginnen in Jeruzalem, dus dan is het een Jood. Ja, ongelovig, maar wél een gezel. En hij zal nog tot vriend gemaakt worden in ieder geval. Maar dat bevindt zich pas na die toekomende aeon. Het staat er niet voor niks. Nee, het staat er niet voor niks.

Maar daar moeten we nu wel even op voortbouwen. We gaan dat woord eens bekijken. Ja, dat is de NBG-vertaling, denk ik. Dit is NBG, de groene interlineair. Hij zei tot hem: 'Vriend'. Ik weet niet of het in de NBG ook echt met een hoofdletter staat, maar dat zal dan wel. Misschien omdat het achter een dubbele punt staat. En die staat hier weer niet, in de interlineair. Vriend. Ja, nou, die houden we even. Maar ik heb ook weleens, als Jens ruzie zoekt met zijn zus, dan zeg ik: 'Vriend, even dimmen.' Ja, dat is nogal 'mijn vriend', ja. En deze vriend die wordt wel verwijderd uit de bruiloftszaal, want daar heeft hij geen deel aan om bepaalde redenen. Maar hij zal wel tot vriend worden gemaakt en hij zal dan wel met God verzoend worden.

Oh ja, dat het Jezus zou zijn, dat werd dan voornamelijk gekoppeld aan: 'en hij verstomde'. Als een schaap dat stom is voor zijn scheerders. Nou, dat zie ik er nu nog niet in, maar wellicht komen we daar nog eens op terug.

Dat koninkrijk wordt dus gevestigd op aarde. En op het moment dat dat koninkrijk gevestigd zal zijn, zullen ongelovigen daar weggenomen worden. Zoals hier beschreven in Mattheus 24, maar dan grijp ik ook even terug op gelijkenissen die we al besproken hebben.

Net zoals dan het onkruid bijeengeraapt wordt en met vuur wordt verbrand, zo zal het zijn in de afsluiting, de voleinding van de eeuw, van de aeon. De Zoon des mensen zal Zijn boodschappers sturen en zij zullen uit Zijn koninkrijk – dus op het moment dat het koninkrijk al aanvangt – alle valstrikken bijeenrapen en hen die de wetteloosheid doen. Dat is de uitleg van de gelijkenis van het onkruid. Tarwe en onkruid groeien dus samen op tot de oogst. En wanneer het koninkrijk aanbreekt, dan zal het onkruid verzameld worden, bij elkaar gebracht worden, en ze zullen hen in de smeltoven van het vuur werpen. Daar zal het huilen en het knarsen van de tanden zijn.

Daar kom ik straks nog op terug, want dat heb ik net ook al gezegd, maar dat vinden we dus ook in deze gelijkenis van de koninklijke bruiloft. En we zagen het in de gelijkenis van het sleepnet, ook uit Mattheus 13.

Het koninkrijk van de hemelen lijkt weer op een sleepnet dat in de zee wordt geworpen en dat uit elke soort verzamelt. Wanneer het vol is, haalt men het op het strand, ze gaan zitten, ze rapen het goede bijeen in vaten, maar het slechte werpen zij uit. Zo zal het zijn in de afsluiting van de aeon, de voleinding, de voltooiing van de eeuw. De boodschappers zullen uitgaan, zij zullen de boosaardigen vanuit het midden van de rechtvaardigen afzonderen en ze zullen hen in de smeltoven van het vuur werpen. Daar zal het huilen en het knarsen van de tanden zijn.

Dus ongelovigen worden verwijderd. En dat is het onkruid, in dit geval het slechte of kwade uit het net, en de man zonder bruiloftskleding in de gelijkenis van de koninklijke bruiloft. Het zijn allemaal beelden. Ze beelden allemaal hetzelfde uit, alleen op net wat andere manieren en met net wat andere aspecten.

Toen zei de koning tegen de dienaars: bind hem aan handen en voeten, neem hem mee en werp hem uit in de buitenste duisternis; daar zal gejammer zijn en tandengeknars.

De Buitenste Duisternis en Tandenknarsen als Uitdrukking van Toorn ↑ hoofdstukken

Nou, dit is natuurlijk in sommige kringen een geliefde tekst om de mensen de stuipen op het lijf te jagen. Want hier gaat het natuurlijk over de hel, zegt men dan. De buitenste duisternis, dat is de hel. Dat heb ik nooit begrepen, want wat ik begrepen heb, is dat er in de hel nogal wat vuur brandt. Dus daar moet het helder verlicht zijn, zou je zeggen, en geen duisternis. In deze gelijkenis is de buitenste duisternis een beeld. Kijk, in die zaal, in de bruiloftszaal, ja, daar is het licht. De buitenste duisternis is dus buiten de zaal waar het niet licht is. Dus in de zaal brandt het licht en daarbuiten is de duisternis. Dat is buiten het Koninkrijk. De buitenste duisternis, dat is hier gewoon een uitbeelding, want het is nog steeds een beeld. We hebben het over een bruiloftszaal en een bruiloft. De buitenste duisternis in deze gelijkenis is dus buiten het Koninkrijk. Ik kom zo nog wel even terug op dat 'buiten', maar dan staat er: daar zal gejammer zijn en tandengeknars.

Dus het gehuil en het tandengeknars, hoe je dat dan ook maar vertaalt. 'Wening en knersing der tanden' is de Statenvertaling. En wat men daar vaak over zegt, is dat die wening en knersing van tanden een uitbeelding zou zijn van de pijn die men dan lijdt in de vlammen van het hellevuur. Maar in de Schrift is tandengeknars, knersing van tanden, een uitbeelding van boosheid of frustratie. Dat staat in Job 16 vers 9. Dan gaat het over het knarsen van tanden door God Zelf. Ja, Job 16 vers 9, die heb ik toevallig op een dia. "Zijn toorn verscheurt en haat mij." Dus het gaat over toorn, ik ga even voorbij aan het verband, maar het gaat hier over toorn. "Zijn toorn verscheurt en haat mij; Hij knarsetandt tegen mij." Dus het knarsen van tanden is hier een uitbeelding van toorn, boosheid dus.

In Handelingen 7 vinden we een toespraak van Stefanus tot de Joodse leidslieden, daar zijn ze weer. En daar geeft hij hen ervan langs, tenminste hij vertelt de waarheid en die is hard. En dan staat er: "Wanneer zij deze dingen horen, werden zij pijnlijk in hun hart getroffen, en zij knarsten de tanden tegen hem." En wat ze vervolgens doen, is hem in hun boosheid en woede stenigen. Ze stenigen Stefanus. Dus ook hier is het een uitbeelding van boosheid. Dat zijn twee voorbeelden. Zoek het met een concordantie maar op, het gaat altijd over boosheid. Over toorn, daar spreekt tandengeknars van in de Bijbel. Niet over pijn die men zou lijden, dat kom je echt nergens tegen in de Schrift. Het lijkt mij zoiets, dat ze zo kwaad zijn dat ze zichzelf niet uit kunnen staan. Ja, dat is het. Want de mensen bij Stefanus ook, ze waren natuurlijk woest, want ze hoorden de waarheid. En Stefanus zegt tegen ze: jullie vaderen waren al zo. Want die hebben de profeten gedood en gestenigd enzovoorts. En jullie hebben precies hetzelfde gedaan... Ja, en dat herhalen ze dan nog maar eens een keer bij Stefanus zelf. Dus ja.

Ja, ik zit even op de klok te kijken, maar nu gaan we letterziften. Want in Mattheus 22 vers 13 staat: "daar zal gejammer zijn en tandengeknars", of als je het letterlijker vertaalt: het huilen en het knarsen van de tanden. Nou, als we dat heel letterlijk nemen, dan zou dit dus een verwijzing moeten zijn naar een andere Schriftplaats. En ik ben in het Oude Testament één Schriftplaats tegengekomen waar het gaat over huilen, wenen en knarsen van tanden. En dat is Psalm 112. Dat staat pas in vers 10, maar ik wil toch even de hele psalm doornemen. Ik ga de psalm niet uitgebreid bespreken, want daar zouden we ook een ochtend tijd voor moeten nemen als we dat zouden doen. Maar ik ga wel even de psalm doorlezen en dan wil ik op een paar dingen wijzen die je ook in de gelijkenis of de gelijkenissen tegenkomt.

In Psalm 112 staat: "Lofprijst Jahweh! Gelukkig is de man, die Jahweh vreest, die uitermate behagen schept in zijn geboden." In de Statenvertaling zal wel staan: 'Welgelukzalig is de man'. En na Psalm 1 weten we wie die man is, want dat is degene die overgeplant is aan waterstromen en die niet zit in, wat is het, de raad van spotters of de raad der goddelozen. Sommigen kunnen dat zingen natuurlijk, maar over die man gaat het. En daar gaat het hier natuurlijk ook over, want de psalmen spreken van Christus. Dat is een verwijzing naar het Koninkrijk. Hij is nu in de hemel, maar Zijn zaad zal ook machtig zijn op aarde.

In Jesaja 53 wordt ook over de Heer gesproken, een hele bekende profetie natuurlijk. Daar staat: Hij zal zaad zien. Hij zal nageslacht zien. Ja, tot verzadiging toe, staat er in Jesaja 53, ik meen vers 10 en 11 daar in de buurt. Hij zal zaad zien en wat God wil, dat zal door Zijn hand gelukkiglijk voortgaan, of iets dergelijks. Tot verzadiging toe. Paulus haalt die woorden later aan in Romeinen 5. "Zijn zaad zal machtig zijn op aarde." Het Koninkrijk op aarde. "De generatie van de oprechten zal gezegend worden." Het geslacht van de oprechten. In Mattheus 24 staat: "Dit geslacht zal geenszins voorbijgaan totdat al deze dingen geschied zullen zijn." Daar gaat het ook over, de openbaring van dat Koninkrijk. "Zijn zaad zal machtig zijn op aarde, de generatie van de oprechten zal gezegend worden." Ja, want wie volhardt tot het einde, die zal gered worden voor die eeuw.

"Weelde en rijkdom zijn in zijn huis, en zijn rechtvaardigheid staat tot in de toekomst." Ik lees maar gewoon door: "Voor de oprechten gaat in de duisternis het Licht stralend op." Want in de bruiloftszaal brandt het licht en degene die niet oprecht is, de onrechtvaardigen, de ongelovigen, die zullen geworpen worden in de buitenste duisternis. Buiten het Koninkrijk. "Voor de oprechten gaat in de duisternis het Licht stralend op, genadig en mededogend en rechtvaardig." Allemaal termen die worden gebruikt in verband met het Koninkrijk. Het huis in vers 3 spreekt van Israël natuurlijk. "Het is goed," vers 5, "wanneer een man genadig is en uitleent, die zijn zaken met oordeel onderhoudt; want hij zal tot de olam, tot de eeuw, tot de aeon niet wankelen." Tot in de olam, tot in die eeuw, tot in dat Koninkrijk, zal hij niet wankelen. "De rechtvaardige zal tot een gedachtenis van de aeon zijn." Dat zei ik al, daar valt natuurlijk veel meer over te zeggen, maar dit gaat over die eeuw, die toekomende aeon. Dat is dan het enige wat ik er voor nu even uithaal.

"Hij zal niet vrezen voor een kwaad bericht, zijn hart wordt gevestigd," of bevestigd, "hij vertrouwt op Jahweh." Want God, Jahweh, vervult Zijn belofte. Het hart is de zetel van het geloven. Dat wat wij geloven, waar wij op vertrouwen, dat wordt bevestigd en gevestigd. "Hij vertrouwt op Jahweh." De Heer Jezus Zelf natuurlijk in de eerste plaats. "Zijn hart is ondersteund, hij zal niet vrezen, omdat hij het lot van zijn benauwers zal zien. Hij strooit uit, hij geeft aan de behoeftigen, zijn rechtvaardigheid staat tot in de toekomst." Tot in een hele verre toekomst. "Zijn hoorn zal in heerlijkheid verhoogd worden." Nou, een hoorn in de Bijbel... de tien hoorns die je gezien hebt, zijn tien koningen. Dus die hoorn spreekt altijd van koningschap. Ik zat gisteravond nog de geschiedenis van de zalving van David met de kinderen door te nemen. David werd gezalfd uit een hoorn. Nou, hier gaat het over de Zoon van David, Zijn hoorn zal in heerlijkheid verhoogd worden. Het spreekt allemaal van koningschap, van Zijn Koninkrijk. Van de toekomende aeon uit de vorige verzen.

"De goddeloze zal het zien en toornig worden, hij zal met zijn tanden knarsen en hij smelt weg." Ja, hij zal smelten, zoiets staat er. "De hunkering van de slechten zal vergaan." Hij zal met zijn tanden...

...knarsen en hij zal smelten. Of hij smelt. Wenen als uitbeelding... hoe zeg ik dat? Maar huilen, wij zeggen dat vaak niet, dat het smelten is. Voor mij zeggen wij dat, als het warm is geloof ik, en iemand begint te zweten, dan... ja, dat kan ook nog ja. Dat het met emoties heeft te maken.

Maar Jensie wilde net niet naar buiten want hij vond dat te warm, zei hij. Toen had ik natuurlijk ook tegen hem kunnen zeggen: maar je zal niet smelten. Maar vaak als we gaan zweten, als we gaan transpireren, zeg je dat ook van: ik smelt bijna. Tenminste, ik weet niet of... ik hoor dat wel eens. Maar misschien begeef ik me in andere kringen dan jullie. Dat zou ook nog kunnen.

Hij zegt dat we wegteren. Wegteren, ja. Ik denk, want dit is echt de enige plaats in het Oude Testament die ik gevonden heb, waar wordt gesproken over tandenknarsen en smelten dan in dit geval. Ik denk dat de verwijzing van het wenen en het knarsen van de tanden een verwijzing is naar deze psalm. Die ook spreekt over die toekomende eeuw. Die toekomende olam in het Hebreeuws. Dat toekomende koninkrijk. Zijn hoorn, het koningschap en de heerlijkheid, en verhoogd worden.

Maar de goddeloze zal dat zien. Want die ene was nog net in die zaal, weet je wel. Maar hij is al buiten gegooid op bevel. Hij zal het zien en toornig worden. Maar daar werd hij 'vriend' genoemd binnen. Ja. En toch werd hij eruit gegooid. Ja. Dat kan bijna cynisch bedoeld worden. Ja, dat kan ook cynisch zijn. Dat denk ik wel.

De goddeloze zal het zien en toornig worden. En wat doet iemand die toornig is? Nou, hij zal met zijn tanden knarsen. Dus ook hier weer niet een beeld van pijn, of weet ik veel wat men daar ook allemaal mee associeert. Nee, toorn. Hij zal het zien en toornig worden. Hij zal met zijn tanden knarsen. En hij zal smelten. Wenen en knarsen der tanden. En als het geen verwijzing is naar het Oude Testament, dan... dit is de enige schriftplaats die ik heb gevonden: de hunkering van de slechten zal vergaan.

Ja, hij zal in de buitenste duisternis geworpen worden en daar zal zijn het wenen en het knarsen der tanden. Het kan ook nog zijn dat Psalm 112 natuurlijk in het Hebreeuws is geschreven. Dat is aangehaald in het Nieuwe Testament. Dat is weer in het Grieks geschreven. Wij vertalen dat naar het Nederlands. Dan kan zo'n woord wel eens iets anders naar voren komen als het drie keer vertaald is. Dus daar kan het ook nog mee te maken hebben. Smelten wordt in het Grieks een woord en in het Nederlands wordt het wenen.

Het heeft ook met je inwendige te maken. Je kan voor zoiets smelten, dat je zegt: ah, mijn kind is... ja, dat noemen we ook nog smelten. Ja, dat weet ik ook niet.

Wij lezen vaak in het Nieuwe Testament als de apostelen bijvoorbeeld een schriftplaats aanhalen, en we lezen dat terug in het Oude Testament, dan lijkt het soms een wat vreemd citaat. Maar dat heeft ook met vertalingen te maken. Zij hadden de Hebreeuwse Bijbel, ze citeerden de Griekse Septuagint, en wij vertalen dat weer naar het Nederlands. Ja, onderweg raak je wel eens wat kwijt natuurlijk. Of er komt wat bij, ja.

We hebben nog één vers in Mattheüs 22, want daar gaan we nu weer helemaal naar terug.

Velen Geroepen, Weinigen van de Oorspronkelijk Uitverkorenen ↑ hoofdstukken

Want velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren. Kijk, en dit is ook zo'n tekst die je natuurlijk uit zijn verband kunt halen. En vanaf de preekstoel heel hard roepen van: pas op, velen zijn geroepen, maar weinigen zijn uitverkoren! Oh, dat wordt zo vaak gezegd. En dan gaan we weer naar buiten met drie bakstenen op onze maag. Ja, helemaal krom. Het is dus een conclusie uit het voorgaande: want velen zijn geroepen. Letterlijk: geroepenen. Velen zijn geroepen.

Wie werden er ook alweer allemaal geroepen? Langs de wegen, langs de kruispunten werden er velen geroepen. Iedereen die ze konden vinden, inderdaad. Op de wegen, op de kruispunten. Er werden velen geroepen, want de bruiloftszaal werd gevuld. De bruiloftszaal werd vol met aanliggenden, was het hè. De bruiloftszaal werd vol met mensen die aanlagen. Want velen zullen met Abraham, Izak en Jakob aanliggen in het Koninkrijk der hemelen. Maar de kinderen van het Koninkrijk zullen buitengeworpen worden.

Velen zijn geroepenen, het waren er veel, de zaal werd vol en er werden er velen geroepen op alle kruispunten van de wegen. Maar weinig uitverkorenen, is wat er letterlijk staat. Weinig uitverkorenen. Er werden er veel geroepen, maar uiteindelijk werd de zaal gevuld met weinig uitverkorenen. Weinigen namelijk van de oorspronkelijk uitverkorenen, want daar gaat het over in deze gelijkenis. De roep kwam tot Israël, zij waren de genodigden. Zij waren de geroepenen in eerste instantie. Zij waren de oorspronkelijk uitverkorenen. De roep ging uit, maar zij beliefden het niet. En toen pas ging de roep uit naar degenen op de kruispunten en op de wegen. En toen werden er meer geroepen.

Velen zijn geroepen, velen zijn geroepenen, maar slechts weinigen van de oorspronkelijke uitverkorenen. Dus de zaal zal gevuld worden met aanliggende gasten, maar van de oorspronkelijk genodigden zullen daar weinigen van bij zijn, in verhouding. Dat staat hier en dat is heel wat anders dan het van de preekstoel roepen door de tekst uit het verband te halen en het als een kreet te gebruiken. Je moet deze tekst in de context laten staan. Velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren. Weinigen van het oorspronkelijk uitverkoren volk zullen daar aanwezig zijn, in verhouding.

Want de bruiloftszaal die is vol, die is gevuld. Dus het is niet zo dat er maar weinig zijn in die bruiloftszaal. Nee, de bruiloftszaal is vol, die zal gevuld zijn. Maar met weinig uitverkorenen. Van de oorspronkelijke uitverkorenen. Zo zie je maar weer hoe belangrijk het is om zo'n Schriftplaats gewoon in het verband te laten staan en het verband ook te lezen.

Is dat dezelfde als de gelijkenis van het grote avondmaal? Gelijk aan het grote avondmaal uit Lucas 14? Waarin ze werden gedwongen om in te gaan? Volgens mij is dat niet exact dezelfde, nee. En dan gaat het erover naar huis... Maar goed, voor nu laten we het even hierbij, maar die gelijkenis gaan we ook nog eens bekijken.

📖 Categorie: Studies