gevaarlijke tijden

In bijna al zijn brieven waarschuwt Paulus voor misleiding in verschillende vormen. Ook in de 2e Korinthe brief vinden we een gedeelte waar hij spreekt over bedriegers, die zich voordoen als boodschappers van licht, maar dienaren van satan zijn.

 In 1 en 2 Timotheüs is het zelfs één van de hoofdthema’s: dwaalleraren, mythes, twistvragen en afwijking van de gezonde woorden. In dat verband zegt Paulus dat er gevaarlijke tijden zouden komen. Maar dat is niet iets om ons zorgen over te maken. God heeft ons Zijn woord gegeven en hiermee volkomen toegerust.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Paulus waarschuwt in zijn brieven voor gevaarlijke tijden in de laatste dagen, waarin de meerderheid van de christenheid zal afwijken van de gezonde leer. Valse leraren en pseudo-apostelen zullen zich voordoen als boodschappers van licht en de schijn van godsvrucht ophouden, terwijl zij de kracht ervan loochenen. Deze misleiding is subtiel en vermengt leugen met waarheid. Om in deze tijden stand te houden, moet de gelovige zich volledig richten op de door God geïnspireerde Schrift. Dit Woord rust de mens volkomen toe met wijsheid, correctie en opvoeding in rechtvaardigheid.

Besproken Schriftgedeelten: 2 Korinthe 11, 1 Korinthe 9, Handelingen 17, Johannes 4, Filippenzen 3:21, 2 Timotheüs 3, 1 Timotheüs 4, 2 Timotheüs 4, 2 Timotheüs 1, Romeinen 1, Hebreeën 4, 1 Korinthe 1, Romeinen 1:21, Kolossenzen 1

“Wij hebben die toetssteen van de Schrift en daardoor zijn we volkomen toegerust om deze gevaarlijke tijden te doorstaan.”

Inleiding: de Gevaarlijkste Plek in de Gemeente ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen hier in Rotterdam. Fijn om in jullie midden te zijn. Het was alweer een tijdje geleden dat ik hier was; ik dacht van de week dat ik dat eens even moest nakijken. Dat was augustus vorig jaar. Ik weet in ieder geval nog dat het toen echt heel warm was, warmer dan nu in ieder geval. En dat treft zo: ik heb hier twee spreekbeurten dit jaar en op het moment dat ik die plan, moet ik rekening houden met jullie agenda, maar ook met die van mezelf. Dan zit er soms wat tijd tussen. Maar de volgende keer dat ik hier ben, is dat alweer in juli, dus dat is relatief kort, zullen we maar zeggen.

Ik wil het eens met jullie hebben over het onderwerp wat jullie hier op het scherm zien: "gevaarlijke tijden". Dat is geen frase of uitdrukking die je vindt in het gedeelte wat Ingrid zojuist heeft voorgelezen; dat was de tweede brief aan de Korinthiërs. Deze uitdrukking vinden we in de tweede brief aan Timotheüs. Dat is ook een brief van Paulus. Ik kom daar vanzelf wel op, want ik ga eerst de verzen in 2 Korinthe 11 bespreken en vervolgens ga ik ook nog naar die tweede Timotheüsbrief.

Ik wil jullie eerst vertellen wat voor mij de aanleiding was dat ik eens over dit onderwerp wilde spreken. Ik spreek op meerdere plaatsen en één van die plaatsen is Epe. Dat is eigenlijk de plek waar ik de meeste spreekbeurten heb. Als je op zo’n plaats in zo’n gezelschap regelmatig spreekt, dan is het ook altijd goed om te kijken waar de anderen het over hebben, zodat de toehoorders wel wat variatie in de verkondiging krijgen. Zoals ik ooit op een andere plek keek, keek ik ook eens even wat de mensen in de weken voor mij besproken hadden. Ik was gepland om het over Psalm 110 te hebben en toen was er twee weken daarvoor iemand geweest die het ook over Psalm 110 had gehad. Dus het is geen overbodige luxe om daar af en toe naar te kijken, vooral als je regelmatig spreekt op zo’n plek.

Maar een paar weken geleden zag ik dus een spreekbeurt van één van de sprekers daar en hij ving zijn spreekbeurt als volgt aan. Hij zei: "Dit is de gevaarlijkste plek in de Ecclesia. Dit is de gevaarlijkste plek in de gemeente." Toen lichtte hij dat toe. Hij zei: "Want vanaf deze plek worden de leugens verkondigd." Ja, dat raakte mij nogal. Dat triggerde mij. Want ik denk: wauw, dat is nogal een statement, vooral als je daar op dat moment zelf staat. Dan nodig je de luisteraars wel uit om kritisch te zijn.

Ik denk ook dat hij gelijk heeft. Ik zeg hem dus na: dit is in die zin de gevaarlijkste plek in de gemeente, in de Ecclesia. Kijk, ik heb hem later nog daarover gesproken. Hij bedoelde natuurlijk niet alleen maar dat spreekgestoelte in Epe waar hij op dat moment achter stond. En als ik het hem nazeg, dan bedoel ik niet specifiek dit ding waar ik nu achter sta. Dat gaat over spreekgestoelten, of spreekstoelen – hoe zeg je zoiets – kansels in het algemeen. Daar staan mensen die onderwijs geven, die leren, die iets over willen brengen. Ja, dat kan achter een kansel zijn, of achter een... hoe heet zoiets? Een lessenaar, ja, dat is ook een mooi woord. Katheder is ook zo’n woord geloof ik, hè? Dat is wel wat ouder denk ik. Maar een spreekstoel, een spreekgestoelte... nou, noem het maar op. Ik had het woordenboek er eigenlijk even op na moeten slaan, bedenk ik me nu.

Maar denk ook bijvoorbeeld aan een video die je kijkt op wat voor platform dan ook; dan is daar ook iemand die een lerende positie inneemt, die onderwijs wil overbrengen. Of voor mijn part een artikel dat je leest: daar is iemand die een boodschap wil overbrengen. Dan is het dus ook vanzelfsprekend dat, als er leugens worden verkondigd, dat vanuit die positie is. Ik werd daar wel door aangesproken en ik denk – dat weet ik eigenlijk al zeker, want anders stond ik hier niet – dat Paulus dit ook bevestigt in zijn onderwijs. Dat wil ik jullie dus deze ochtend laten zien. Wij zijn dus gewaarschuwd, en een gewaarschuwd mens telt voor twee.

Kijk, ik weet niet hoe dat hier is, maar er zijn kringen waarin mensen, zodra ze een bepaalde positie innemen – ik sta hier op een podium, een verhoging – al gauw waarde hechten aan de woorden die diegene daar zegt. Zeker als diegene ook nog eens een mooie titel voor zijn naam heeft staan, een academische of theologische titel. Ja, dan zal hij het wel weten. Dan wordt de boodschap, ik zeg het even heel zwart-wit, al gauw voor zoete koek geslikt.

Ik meen dat Paulus daar ook voor waarschuwt en dat hij zelfs zegt dat wat zich christendom noemt – dus zich noemt naar de naam van Christus – massaal zou afwijken van de boodschap, van de gezonde leer en van het onderwijs van Paulus. Ik zeg niet dat er altijd leugens verkondigd worden, maar als u denkt dat het meeste wel waarheid zal zijn, dan denk ik – en dat wil ik proberen vanmorgen duidelijk te maken – dat u Paulus niet aan uw kant heeft. Als u denkt dat de meerderheid in het christendom het bij het rechte eind heeft, dan zeg ik: nee, Paulus zegt dat de meerderheid van het christendom zou afwijken. De waarheid is dus schaars.

Ik waarschuw u dus ook over wat ik ga zeggen: check het. Zoals de Bereërs in Handelingen 17. De Bereërs hoorden met bereidwilligheid, staat er geloof ik, de boodschap aan en zij onderzochten dagelijks of deze dingen ook zo waren. Ik wil daar eigenlijk mee afsluiten, want het schiet me nu te binnen – en ik zeg het nu vast van tevoren voordat ik het vergeet – dat we daar een geschiedenis van hebben in Johannes 4. Dat is de geschiedenis van de Samaritaanse vrouw.

De Samaritaanse vrouw heeft bij een put of bij een bron, een waterbron, een ontmoeting met Jezus. Zij erkent en herkent Hem op een gegeven moment als de Christus, omdat de Heer dingen wist over haar die een normaal mens niet kon weten. Dan gaat zij naar haar dorp, Sigar is dat, en dan loopt heel dat dorp uit naar Jezus. Op een gegeven moment, dat is ergens in vers 41 of 42, zeggen de inwoners van Sigar: "Ja, wij geloofden eerst omdat jij het zei tegen die Samaritaanse vrouw, maar nu hebben wij Hem zelf gehoord en weten we: Hij is de Redder van de wereld." Dat zeggen ze.

Kijk, ik sta hier en ik breng een onderwijs over, en dat is dus in zekere zin gevaarlijk. Maar het is pas waar als u het zo zegt – een psalm moet u geloven: "Ik prijs het onfeilbaar Woord, ik heb het zelf uit Zijn mond gehoord." Dus pas als de dingen die de spreker of de schrijver of wie dan ook zegt, bevestigd worden in het Woord, dan is het waarheid. En dat Woord, dat is ook ons houvast, onze rots, onze zekerheid waarop we kunnen bouwen. Dat zal ik ook nog laten zien. Die heb ik natuurlijk ook nog nodig. Gevaarlijke tijden dus.

Misleiding en een Andersoortig Evangelie in Korinthe ↑ hoofdstukken

Ik wil wat vertellen over de context in 2 Korinthe, want dat is de brief waar we nu zijn. Ik doe dit even snel, want ik heb in de inleiding eigenlijk al aangegeven wat ik wil gaan zeggen. Paulus verdedigt zijn apostelschap in 2 Korinthe 11. Dat doet hij overigens niet alleen in hoofdstuk 11, maar eigenlijk door de hele Korinthe-brieven heen. In 1 Korinthe 9 zegt hij bijvoorbeeld: "Ben ik dan geen apostel? Ben ik niet vrij? Heb ik niet Jezus Christus, onze Heer, gezien?" Er waren predikers onder de Korinthiërs die met aanbevelingsbrieven gezag probeerden af te dwingen. Paulus vraagt dan: "Ben ik dan geen apostel? Júllie zijn mijn brief." Zij waren immers tot geloof gekomen door de prediking van Paulus. Paulus zegt: "Als ik dan geen apostel ben... zij komen met brieven, maar júllie zijn mijn brief."

Paulus is echt fel en ik waarschuw jullie alvast: jullie zullen misschien wel denken dat Gerard Oudijn nogal scherp was deze ochtend, maar ik hoop dat u ziet dat dit niet mijn woorden zijn. Het is Paulus die zo scherp is. Hij heeft het erover dat anderen in sluwheid kwamen en fraudeerden met het Woord van God. Ze vervalsten de boel, ze bedrogen de boel; pure bedriegerij. Paulus' tegenstanders bliezen zichzelf op. Ze roemden in hun uiterlijk en niet in het hart. Van Paulus zelf zeiden ze bijvoorbeeld: "Zijn brieven zijn wel sterk en krachtig, maar zijn verschijning is niet indrukwekkend." Zij vonden zijn persoonlijke verschijning zwak en zijn spreken verachtelijk. Dat is wat Paulus samenvat in beide Korinthe-brieven. Het blijkt dat die Korinthiërs sterk gericht waren op menselijke wijsheid, retoriek, status en ook charisma. Als het goed klonk, dan zal het wel goed zijn, op die manier. Ze keken op naar indrukwekkende leiders en die verzamelden zij om zich heen als predikers. Er was ook partijvorming rondom die leiders, die bewonderd werden om hun charisma. Paulus zegt daarentegen: "Ik kwam bij jullie in zwakheid, in vrees en in veel beven." Paulus was blijkbaar niet zo'n indrukwekkende verschijning; dat vond hij in ieder geval zelf. Dit stond in schril contrast met de lui die zichzelf wel opbliezen.

Daar gaat Paulus dus hard tegenin, en met gestrekt been, mag ik wel zeggen. We gaan naar 2 Korinthe 11. Door de eerste verzen die ik bespreek, ga ik even snel heen. Dat zou veel uitgebreider kunnen, maar ik wil ze lezen als inleiding naar vers 13. Paulus zegt tegen de Korinthiërs: "Maar ik vrees dat misschien, zoals de slang in haar sluwheid Eva misleidde, jullie gedachten verdorven zullen worden, weg van de eenvoud en de zuiverheid die in Christus is." Paulus haalt de geschiedenis van de slang in de hof van Eden aan en zegt: "Ja, ik vrees dat jullie net zoals Eva verleid worden." Die slang wierp zich ook op als een theoloog. Hij zei niet dat God niet bestaat; nee, hij pakte de waarheid en hij verdraaide die. Dat zijn natuurlijk de 'beste' leugens — ik weet niet of ik dat zo mag zeggen, maar ik zet het tussen aanhalingstekens — die verpakt zijn in waarheid. Want die zijn juist zo 'sneaky', om dat woord dan maar te gebruiken. Een keiharde leugen valt op, maar als je het verpakt en er een etiket van waarheid op plakt, dan vindt het makkelijker ingang. Dat deed de slang dus ook bij Eva. Hoe de slang dat precies deed, zal ik omwille van de tijd nu niet laten zien, maar hij maakte God ook verdacht. In sommige vertalingen is het woord 'duivel' of 'diabolos'. Degene die alles door elkaar gooit, wordt dan ook weergegeven als de verdachtmaker door de dingen door elkaar te gooien en waarheid en leugen te mengen.

"Ik vrees dat misschien zoals de slang in haar sluwheid Eva misleidde, jullie gedachten verdorven zullen worden, weg van de eenvoud en de zuiverheid die in Christus is. Want indien er iemand komt die een andere Jezus verkondigt, die wij niet verkondigen, of jullie een andersoortige geest in ontvangst namen die jullie niet ontvangen hebben, of een andersoortig evangelie dat jullie niet ontvangen hebben, dan verdragen jullie dat uitstekend." Of best, of jullie vinden dat prima. Dat is het verhaal dat Paulus de Korinthiërs voorhoudt. Over dit vers zouden we het natuurlijk heel lang kunnen hebben: wat werd daar dan verkondigd? Was dat 'Jezus', zoals Paulus Hem hier noemt, terwijl hij Hem vaak 'Christus Jezus' noemde, de Opgewekte? Werd daar bijvoorbeeld verkondigd dat we Jezus zouden moeten volgen in Zijn wandel op aarde? Iemand die Zich liet besnijden en dopen en de wet onderhield? Zouden wij Hem daarin moeten navolgen? Paulus zegt elders: "Nee." Of een andersoortig evangelie... In de Galatenbrief zegt Paulus dat als er iemand komt die een andersoortig evangelie predikt, die boodschap vervloekt is. Ik kan hier veel meer over zeggen, maar dat ga ik nu niet doen. Het is echter duidelijk dat er onder de Korinthiërs mensen waren die hen misleidden, en dat gebeurde op een hele sluwe en listige manier. Die misleiding kan in verschillende vormen komen, dus daarom worden we gewaarschuwd.

Ik sla nu dus een paar verzen over. Daarvan zeg ik ook altijd: dat is gevaarlijk, want zo kun je de dingen naar je hand zetten. Wees dus gewaarschuwd en lees die verzen later nog eens door om te checken of de dingen die ik zeg werkelijk zo zijn. Ik heb overigens de vertaling zelf aangepast naar aanleiding van de interlineair van ISA die ik gebruik. Dan weet u dat wanneer ik die vertaling ISA noem.

Valse Apostelen als Boodschappers van Licht ↑ hoofdstukken

Want zulke mannen – de figuren waar Paulus het over had in het voorgaande en eigenlijk doorheen al zijn brieven – zijn valse apostelen. Het Griekse woord dat daar staat, kennen wij wel: pseudo. Pseudo-apostelen. Ze zijn onecht, maar ze lijken er wel op. Zij deden zich voor als apostelen, maar Paulus zegt: ze zijn het niet. Het is onecht, ze zijn vals. In dat woord 'vals' zit volgens mij ook nog een aspect van listigheid en opzet; het zijn frauduleuze werkers, letterlijk vertaald. Bedrieglijk en onwaar. En nogmaals: het lijkt er zo erg op! Van de buitenkant heeft het de schijn van: ja, dat zijn apostelen.

Paulus gaat verder: "Zulke mannen zijn valse apostelen, frauduleuze werkers, die zichzelf een ander aanzien geven als apostelen van Christus." Dat zij zichzelf een ander aanzien geven, is één woord in het Grieks. De NCV zegt 'omgezet worden', de NBG 'zich voordoen' en de Statenvertaling 'zich veranderende'. Ik haal dit niet aan om te zeggen dat al die vertalingen fout zijn, maar om te laten zien dat je dit op verschillende manieren kunt weergeven. Volgens mij zijn al die vertalingen wel juist; ze geven ons een goed idee van wat hier gebeurde. Ze geven zichzelf een ander aanzien, ze worden omgezet, ze doen zich voor als. Ze veranderen zich dus echt in apostelen, afgevaardigden van Christus. Maar ze zijn het niet, want het is pseudo.

Kijk, dit woord is best sterk. In Filipenzen 3 vers 21 spreekt Paulus over de transformatie van ons lichaam. "Die ons vernederd lichaam," en dan gebruikt hij ditzelfde woord, "een ander aanzien zal geven, gelijkvormig aan Zijn verheerlijkt lichaam." In die context is dat een heel krachtig begrip. Het gaat om ons oude lichaam dat veranderd wordt in ons nieuwe lichaam. Dat woord wordt dus ook gebruikt wanneer de pseudo-apostelen hier onder de Korinthiërs zich uitgeven voor apostelen van Christus, terwijl ze dat niet zijn.

En het is niet verwonderlijk, zegt Paulus. Geen groot ding is dat. Want Satan zelf geeft zichzelf een ander aanzien als een boodschapper van licht. De meeste vertalingen hebben hier 'een engel'. In de Herziene Statenvertaling staat dat ook zo, maar het Griekse woord aggelos betekent letterlijk gewoon 'boodschapper'. Het wordt ook gebruikt voor iemand die letterlijk een boodschap overdraagt. Bij een engel denken we al snel aan een geestelijk wezen, maar dat hoeft niet per se zo te zijn. Zelfs in de Hebreeuwse Bijbel heeft het diezelfde betekenis. Tot Abraham kwamen ook boodschappers; dat waren engelen, maar hij herkende hen niet direct als geestelijke wezens. Het waren gewoon mannen die tot hem kwamen.

Letterlijk betekent het dus 'boodschapper'. Satan zelf geeft zichzelf een ander aanzien, transformeert en verandert zich in een boodschapper van licht. Paulus zegt dit in het verband met die valse apostelen. Hij zegt: het is niet zo gek dat zij dat doen, want Satan zelf doet dat ook. Maar wie zijn nu de boodschappers van licht? Dat zijn degenen die op een plek staan als deze. We hebben net gezongen: "Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad" – of andersom, dat maakt me even niet uit – maar Gods Woord is licht. Het openbaart, het geeft kennis. Degenen die het Woord niet kennen, verkeren in duisternis, en dat is onwetendheid.

Satan doet zich echter voor als een boodschapper van licht. Dat zijn dus de predikanten, de woordverkondigers en de evangelisten. Paulus zegt dat die valse apostelen zich voordoen als boodschappers van licht, en dat dit niet vreemd is omdat Satan zelf dat ook doet. Als je op Google zoekt naar hoe Satan eruitziet, krijg je waarschijnlijk plaatjes met hoorns en verschrikkelijke, monsterlijke verschijningen. Maar de Schrift spreekt daar heel anders over. Die zegt dat Satan zich voordoet als een boodschapper van licht. Satan werpt zich op als een theoloog, als een woordverkondiger, als iemand die licht overbrengt en het Woord verkondigt. Degenen die pretenderen Gods wijsheid, Gods licht en Gods Woord te brengen, dát zijn de boodschappers van licht.

Het is dus geen groot ding. In het Grieks staat daar mega. Het is niet mega, het is niet groot. Het is geen groot ding als ook zijn dienaren zichzelf een ander aanzien geven. De dienaren van Satan veranderen zichzelf dus ook. Ze transformeren zich en doen zich voor als boodschappers van licht, maar ze zijn dienaren van de tegenstander, van Satan. Ik hoef niet te zeggen dat dit scherp is. Paulus windt er geen doekjes om en we zijn dus echt gewaarschuwd. Dit is niet zomaar iets in de trant van: het maakt niet zoveel uit wat men zegt, we kunnen wel eens van mening verschillen. Dat kan natuurlijk, maar over de fundamentele dingen deed Paulus geen water bij de wijn.

Er zijn dus predikers – en ik zal straks nog laten zien dat als ik de brieven van Paulus lees, het niet de minderheid maar de meerderheid is – die zichzelf voordoen als boodschappers van licht, terwijl ze in werkelijkheid dienaren van Satan zijn. Het is geen groot ding als ook zijn dienaren zichzelf een ander aanzien geven, zich transformeren en veranderen als dienaren van de rechtvaardigheid. Zij doen zich voor als dienaren van rechtvaardigheid en hebben de schijn boodschappers van licht te zijn. Ze lijken er als twee druppels water op. Het is vroom, godsdienstig en religieus. Ze gebruiken het juiste jargon en spreken over genade, geloof, Christus en Jezus. Maar toch is het niet echt; het is pseudo, het is vals.

Paulus noemt dat, en ik ga het straks laten zien, 'een schijn van godsvrucht' of 'een vorm van eerbiedigheid'. Dienaren van Satan die zich voordoen als boodschappers van licht. Paulus zegt: dat is niet zo gek, want Satan geeft zich uit als boodschapper van licht. Dus ook zijn dienaren die zich weliswaar voordoen als dienaren van rechtvaardigheid, zijn dat niet. Ze dienen de tegenstander. Voor hen geldt: hun einde zal zijn naar hun werken. Daar valt nog wel wat meer over te zeggen, maar voor nu laat ik het hierbij.

Zoals ik al zei: als er plaatjes of tekeningen van Satan worden gemaakt, is dat meestal een verschrikkelijk duivelsbeeld met hoorntjes en dergelijke. Maar hij doet zich niet voor als iets afschrikwekkends. Dat is wat Paulus hier zegt. Het is aantrekkelijk, het is indrukwekkend, het lijkt geestelijk en het lijkt verlicht. De boodschap is er een van licht.

Gevaarlijke Tijden in de Laatste Dagen ↑ hoofdstukken

Nu ga ik naar 2 Timotheüs. Want je kunt natuurlijk zeggen: dat was toen, dat zal nu wel meevallen. Maar Paulus zegt juist dat het zou toenemen in de Timotheüsbrieven. Ik ga eerst naar 2 Timotheüs 3. "Maar weet dit..." Paulus wijst er met nadruk op dat er in de laatste dagen—de meeste vertalingen zeggen "de laatste dagen", maar er staat zoiets als "laatste dagen"—gevaarlijke tijden zullen bestaan. Dus niet specifiek echt helemaal alle laatste dagen, maar gewoon de laatste dagen. Het einde van deze tijd zou je daar wellicht onder moeten verstaan.

Weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke tijden zullen bestaan. Nou, hier heb ik dus ook mijn titel mee gerechtvaardigd. Dat is de uitdrukking die ik aan deze spreekbeurt als thema had meegegeven: "Weet dit, dat er in laatste dagen gevaarlijke tijden zullen bestaan." Kijk, Paulus schetst in deze beide brieven aan Timotheüs een neergaande ontwikkeling in wat zich christendom noemt; de christenheid, het christendom. En dit is de tweede Timotheüsbrief. Men zegt over het algemeen—en ik denk dat het waar is—dat dit de laatste brief is die hij heeft geschreven. Daarin zie je dat Paulus veel brieven aan ekklesia's, aan gemeenten, heeft geschreven, maar dit is een brief aan de enkeling. Wat hij in deze brieven naar voren brengt aan Timotheüs is dat de massa, de meerderheid, steeds verder zal afwijken. Dan zegt hij een paar keer—ik zal het straks laten zien—: "Maar jij..." Dus hij spreekt alleen de enkeling nog aan, die dan vanzelfsprekend tegen de stroom in zwemt. Maar jij, in tegenstelling tot de meerderheid; maar jij, Timotheüs.

Weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke tijden zullen bestaan. Deze neergaande lijn is 2 Timotheüs, en in 1 Timotheüs zei hij: "De Geest nu zegt uitdrukkelijk dat in latere tijden sommigen afstand zullen nemen van het geloof." Hier zegt Paulus nog: sommigen zullen afstand nemen van het geloof, acht gevend op misleidende geesten en onderwijzingen van demonen. Over "scherp gesproken"! Dit is niet zomaar iets van: nou ja, we kunnen van mening verschillen. Hij heeft het over onderwijzingen, leringen van demonen. En die zouden hun intrede doen in wat zich christendom noemt, in huichelarij van leugen-woorden die hun eigen geweten dichtgebrand hebben.

Als ik dit lees, dan denk ik altijd meteen aan de leer van de eindeloze helstraf. Ten eerste is dat een lering, een onderwijs van demonen. Het is echt een duivelse leer dat er een God is die men met de ene mond "Liefde" noemt, maar die het merendeel van Zijn schepselen voor altijd zal martelen en folteren in het hellevuur. Dat is dus huichelarij van leugen-woorden. En het is een lering, een onderwijs; het is onderwijs van demonen. Dat is niet uit God. Dat is uit de koker van demonen, van Satan gekomen. Dat durf ik echt rustig te zeggen. En dat kun je alleen leren als je je eigen geweten dichtgeschroeid of dichtgebrand hebt. Ik noem nu één voorbeeld. Ik zou er nog een paar kunnen noemen, maar vanwege de tijd doe ik dat niet. Denk daar zelf maar eens over na. Maar ook hier is Paulus echt—om dat woord nog een keer te gebruiken—mega-scherp. Hij windt er geen doekjes om. Ze zouden afstand nemen van het geloof. Ook hier weer die misleidingen: acht gevend op misleidende geesten en onderwijzingen, leringen van demonen in huichelarij van leugen-woorden die hun eigen geweten dichtgebrand hebben. Dat zou zijn intrede doen in het christendom.

Nou, dan in de tweede Timotheüs: "Maar weet dit, dat er in laatste dagen gevaarlijke tijden zullen bestaan." Maar als dit soort dingen daarvóór al hun intrede doen, dan zouden er hele gevaarlijke tijden aanbreken. Kijk, gevaarlijke tijden gaat er niet over dat er zoveel oorlogen kwamen of dat de economische situatie slecht zou zijn. Dit gaat—Paulus heeft het daarover en ik zal het laten zien in het verband waarin hij het zegt—over dat wat zich gelovig, christendom en christenheid noemt. Dáár zou het gevaarlijk in worden.

In 2 Timotheüs 4 zegt hij: "Verkondig het woord, proclameer het woord." Even nog om die lijn in die brieven te laten zien. Verkondig het woord—en daar zegt hij nog heel wat achteraan: ongelegen, gelegen. Daarmee bedoelt hij niet voor de luisteraars, maar of het jou nou, Timotheüs, gelegen of ongelegen komt; je zou altijd dat woord verkondigen als je daar de kans toe krijgt. Ik laat de rest van het vers even over, maar hij zegt: "Verkondig het woord." Daar wil ik straks ook mee eindigen: met het Woord.

De Gezonde Leer Niet Verdragen en de Schijn van Godsvrucht ↑ hoofdstukken

Verkondig het woord, want er zal een tijd zijn. Niet alleen wanneer sommigen afstand zullen nemen van het geloof, maar wanneer zij – en wie is zij? Dat is niet de wereld, dat is de godsdienstige wereld; dat wat zich christen noemt. Want er zal een tijd zijn wanneer zij de gezonde leer, het gezonde onderwijs, niet meer zullen verdragen. De meerderheid van het christendom, de meerderheid van wat zich christen noemt, zou door gezonde leer het gezonde onderwijs niet meer verdragen. In deze brieven legt Paulus ook uit wat het gezonde onderwijs is. In 1 Timotheüs 4 staat dat God de redder is van alle mensen. In 2 Timotheüs 1 lezen we dat Christus Jezus de dood tenietdoet, dat er straks geen dood meer zal zijn, en dat allen worden levend gemaakt. Vertel het maar eens in de godsdienstige wereld en je ervaart dat het waar is wat Paulus hier zegt: men verdraagt het niet, of niet meer. Men verdraagt het niet.

Er zal een tijd zijn wanneer zij de gezonde leeronderwijzing niet zullen verdragen, maar zij zullen zich naar hun eigen begeerten voor zichzelf leraren ophopen die het gehoor kietelen. Ze zullen dus leraren verzamelen – je geeft ze een salaris en je leidt ze zelf op – die precies zeggen wat men wil horen. De leer die daar geleerd wordt, zeg maar. Zij zullen zich afkeren van het horen van de waarheid en zich keren tot mythen. Mythen zoals de onsterfelijke ziel of de hel; noem ze maar op. Het zijn mythen door mensen bedacht, of sterker nog: door andere machten bedacht, demonisch. Daar heeft mythen ook iets mee te maken volgens mij.

In die zin zegt Paulus dus: weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke tijden zullen bestaan. Dan noemt hij een heel rijtje van hoe de mensen zullen zijn. Dat rijtje ga ik nu niet uitgebreid bespreken, want als ik aan het einde van die verzen ben, ben ik ook aan het einde van de tijd voor mijn spreekbeurt. Bovendien word ik er niet echt blij van om die woorden stuk voor stuk te behandelen. Maar wat ik jullie wil laten zien, is dat dit ook weer niet over de wereld gaat, maar over het christendom, de christenheid. Dáár zouden gevaarlijke tijden ontstaan. Want de mensen in die religie en godsdienst zullen een vorm van eerbiedigheid hebben. Ze hebben de vorm, de buitenkant, de vormgeving van eerbiedigheid.

Eerbiedigheid is het Griekse woord eusebeia. Dat eerste deel kennen jullie allemaal: 'eu', want dat is ook het eerste deel van euaggelion, het goede bericht of evangelie. Het betekent dus letterlijk 'goede verering'. De Statenvertaling, de Herziene Statenvertaling en de NBG hebben hier 'een schijn van godsvrucht'. De mensen zullen een schijn, een vorm van godsvrucht hebben. Aan de buitenkant lijkt het als twee druppels water echt, maar het is vals. Het is bedrog. Het heeft de vorm van godsvrucht, maar zij hebben de kracht daarvan geloochend.

Over de kracht van godsvrucht of de kracht van eerbiedigheid valt natuurlijk veel te zeggen. Er staat dat ze die kracht geloochend hebben, dat ze die ontkennen. Ik noem twee voorbeelden. Wat is nou die kracht? Het evangelie is een kracht Gods tot redding, zegt Romeinen 1. Het woord van de waarheid is natuurlijk ook kracht; het woord van God is levend en krachtig, volgens Hebreeën 4. En Christus is ook de kracht Gods en de wijsheid Gods, zegt 1 Korinthe 1. Daar valt veel meer over te zeggen, maar ik denk dat het zo al duidelijk is. Ik noemde net ook al twee voorbeelden: God is de redder van alle mensen, Hij doet de dood teniet, Hij verzoent het heelal met Zichzelf. Dat is de kracht van het evangelie; dat is wat het evangelie bewerkt, wat Christus bewerkt. En dat wordt alom in het christendom ontkend en geloochend.

Daar heeft Paulus het over: zij die een vorm van eerbiedigheid, een schijn van godsvrucht hebben. Aan de buitenkant ziet het er allemaal netjes uit en lijkt het allemaal net echt, maar het is nep. Zij ontkennen de kracht van die godsvrucht. Samenvattend is het de kracht van goede verering: God als God erkennen, verheerlijken en danken. Dat is wat Paulus zegt in Romeinen 1 vers 21. God als God erkennen: dat Hij de plaatser is en de beschikker van alle dingen. Uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Die frase – uit Hem, door Hem, tot Hem zijn alle dingen – is naar mijn overtuiging echt het evangelie in een notendop. Hij is het ontstaan van alles, het bestaan van alles en alles vindt in Hem zijn bestemming.

Zonder die kracht is het slechts vorm en buitenkant. Wat zegt Paulus dan? Zegt hij: begeef je eronder en probeer de boel eens van binnenuit te veranderen, misschien krijg je daar wel wat voet aan de grond? Nee, hij zegt: keer je ervan af. Populair gezegd: wegwezen. Ik zag in andere vertalingen 'houd ze op afstand', maar 'keer je ervan af' is nog actiever. Je draait je om en je bent weg. Dat is wat Paulus zegt: keer je van dezen af. Het woord is opgebouwd uit de delen 'vanaf' plus 'wenden'. Wend je er dus vanaf. Keer je om en wegwezen daar. Hij zegt op andere plekken ook: vermeng je er niet mee. Keer je van hen af. Dat is zijn duidelijke opdracht. Dan sla ik weer een paar verzen over. Dit was vers 5, en dan ga ik nu verder naar vers 14.

Jij Echter: Volkomen Toegerust Door de Geïnspireerde Schrift ↑ hoofdstukken

Jij echter. Hij heeft het gehad over de meerderheid en nu zegt hij: "Timotheüs, jij echter." Maar jij. Nou, dat over Timotheüs zegt hij natuurlijk ook tegen ons. Jij echter, blijf in wat jij leerde en waarvan je overtuigd bent, wetende van wie jij het leerde. Hij had rechtstreeks onderwijs gehad van de apostel Paulus. Dit "maar jij" of "jij echter" komen we een aantal keren tegen in de Timotheüsbrieven. De massa gaat die kant op en Paulus zegt: "Keer je van dezen af." Jij echter zou tegen de stroom ingaan. Dat vind ik wel een mooi voorbeeld. De mainstream, de hoofdstroom, gaat die kant op, maar jij echter keert je ervan af. En dan zwem je dus tegen de stroom in. Maar daar word je alleen maar sterk van, denk ik dan.

Zo spreekt Paulus dan ook de enkeling aan. Men in het algemeen zou de gezonde leer niet meer verdragen, maar jij, Timotheüs, blijf in wat jij leert en waarvan je overtuigd bent, wetend van wie jij het leert. En dat jij van baby af — zo staat het er echt, "van kindsbeen af" zeggen andere vertalingen — de gewijde geschriften kent, die jouw wijsheid kunnen geven tot redding door het geloof dat in Christus Jezus is. Kijk, de massa, het merendeel zou afwijken. Wat is dan onze zekerheid, onze vastigheid en ons houvast? Want Paulus waarschuwt wel, maar het is niet zo dat hij tegen Timotheüs zegt dat het een verloren zaak is. Hij wijst Timotheüs op waar het wel om gaat. Hoe weten we dan wat wel de waarheid is als we allemaal pseudo-apostelen hebben en valse leraren en bedrieglijke arbeiders, die zich voordoen als boodschappers van licht, maar dienaren zijn van onrechtvaardigheid? Ze veranderen zich daarin, maar het is nep; het lijkt erop, het heeft een vorm en schijn van godsvrucht. Waar zouden wij dan onze zekerheid en onze vastigheid uithalen? Niet uit wat zij zeggen.

Wij zouden alles toetsen aan de gewijde geschriften. Paulus zegt tegen Timotheüs dat hij van kindsbeen of van baby af die gewijde geschriften kent, die hem wijsheid kunnen geven tot redding door het geloof dat in Christus Jezus is. Want heel de Schrift is door God geïnspireerd en is heilzaam of nuttig tot onderwijzing. Dus Paulus wijst Timotheüs op het houvast in die gevaarlijke tijden. Wat zouden wij doen? Wat is het enige waarop wij kunnen vertrouwen? Dat is de Schrift, het Woord. Heel de Schrift is door God geïnspireerd. Letterlijk staat er *Theopneustos* in het Grieks. Dat is door God geblazen, geademd. Gods Geest heeft de Schrift geïnspireerd. Spirit is de geest. Heel de Schrift is door God geïnspireerd en is heilzaam of nuttig tot onderwijzing. Andere vertalingen zeggen "elk schriftwoord" of "alle Schrift", maar het gaat om het geheel: heel de Schrift. Wij hebben heel die Schrift, de volledige canon, het Woord van God compleet zoals Paulus dat zegt in Colossense 1.

De Schrift is dus het fundament om op te staan en op te bouwen. Daarom ving ik mijn toespraak ook aan met die woorden van de mensen uit Sychar bij die Samaritaanse vrouw. Zij geloofden eerst omdat zij het gezegd had, maar ze zeiden: "Nu weten we het zelf zeker, want we hebben het nu zelf van Hem gehoord." Ze hadden het Woord van Christus gehoord. En dat is het ook: wij hebben het Woord van Christus via de apostel Paulus tot ons gekregen, en heel de Schrift. Wij hebben die toetssteen van de Schrift en daardoor zijn we volkomen toegerust om deze gevaarlijke tijden te doorstaan. Dat zegt Paulus ook in het vervolg: heel de Schrift is door God geïnspireerd en is heilzaam tot onderwijzing of tot lering, blootlegging, correctie en opvoeding die in rechtvaardigheid is.

Hier gaat het dus over die dingen, over toetsen: namelijk blootlegging en correctie. Blootlegging — de NCV had hier geloof ik "aantoning", ik zag volgens mij ook ergens "ontmaskering". We kunnen dus die pseudo-leraren, die valse leraren, ontmaskeren. We kunnen dat blootleggen, want we hebben een toetssteen en dat is de Schrift. En we hebben heel de Schrift. Correctie, "terechtwijzing" zeggen andere vertalingen, maar de Schrift wijst ons ook terecht. Als wij verkeerd afslaan, dan wijst de Schrift ons terecht. Terechtwijzing, onderwijzing in het recht, in wat recht is. Blootlegging, correctie of aantoning, en opvoeding. God voedt ons op in de rechtvaardigheid. En wat rekent de Schrift tot de rechtvaardigheid? Geloof. Dat is ongeveer het eerste wat we lezen in Genesis bij Abraham. Nou, er valt wel meer over te zeggen, maar dat doe ik nu niet. Die schriften, maar die eenheid van die schriften, is de Schrift. Die rust ons volkomen toe om die gevaarlijke tijden te doorstaan en ons toe te rusten. We hoeven dus niet bang te zijn, maar we kunnen dan in alle rust leven in deze moeilijke en gevaarlijke tijden. Dat is wat Paulus hier naar voren brengt.

Want hij zegt: "Opdat de mens van God" — de gelovige dus — "toegerust zal zijn." En dan zegt hij erachteraan: "volkomen toegerust voor elk goed werk." Dus de Schrift, heel de Schrift, elk schriftwoord, die verzameling van geschriften die wij hebben, die rust ons toe voor elk goed werk. Maar wat is dat goede werk? Dat heeft hij zojuist genoemd: onderwijzing, blootlegging, correctie en opvoeding die in rechtvaardigheid is. Daar is de Schrift ons voor tot nut, opdat de mens van God toegerust zal zijn. Ik vind het zo mooi dat hij er nog eens achteraan zegt: "volkomen toegerust", of "volkomen toebereid" zeggen andere vertalingen. Die woorden "toegerust" en "volkomen toegerust" hebben in het Grieks echt wel met elkaar te maken. Er staat gewoon twee keer "toegerust", namelijk "volkomen toegerust". Er ontbreekt helemaal niets en de Schrift rust ons dus volkomen toe voor gevaarlijke tijden. Daar wil ik het voor deze ochtend bij laten.

📖 Categorie: Studies