De meest belangrijke feestdag onder het oude verbond was de Grote Verzoendag. In deze studie gaan we in op de rituelen die we beschreven vinden in Leviticus 16. De voorschriften die we daar vinden met betrekking tot de hogepriester en de rituelen in het heiligdom, wijzen stuk voor stuk op Christus, de Hogepriester die het ware heiligdom is binnen gegaan: de hemel. Vanuit die positie, verborgen voor het oog, doet Hij een werk aan de ecclesia.
En zoals de hogepriester weer uit het heiligdom kwam, zo zal ook Christus uit de hemel verschijnen. Ook buiten het heiligdom werd er nog een ritueel uitgevoerd op Grote Verzoendag, ‘de weggaande bok’ werd vrijgelaten en de woestijn in gezonden. Dit is een schitterend type van het volk Israël dat in de toekomst door hun Hogepriester verzameld zal worden buiten het land, in de woestijn.
Plaats studie: Urk
Datum: 6 november 2016
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Alles in de tabernakel wijst ons op de opstanding van Christus.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding en Opzet van de Bijbelstudie
- De Tabernakel en de Beschutplaats (verzoendeksel)
- De Linnen Kleding van de Hogepriester als Beeld van Opstanding
- De Offerdieren voor Israël en de Ekklesia
- De Werkelijke Betekenis van een Offer en de Verhoging
- Samenvatting van de Voorbereidingen voor het Heiligdom
- De Weggaande Bok en de Loslating van Barabbas
- Het Wierook en het Sprenkelen van het Bloed in het Heiligdom
- Overgang Naar de Hebreeënbrief: de Hemelse Hogepriester
- De Toekomstige Grote Verzoendag voor Israël Onder het Nieuwe Verbond
- Jezus Christus Overtreft Mozes, Aäron en de Engelen
- Vrijmoedigheid Om te Naderen tot de Troon Der Genade
- Het Binnengaan in de Ware Tabernakel met Zijn Eigen Bloed
- Een Geweten Gereinigd van Dode Werken
- De Wet als Schaduw en het Ene Volmaakte Offer
- Vrijmoedigheid op de Pasgeslachte en Levende Weg
- Toetreden met een Waarachtig Hart en Gereinigd Lichaam
- Het Wachten op de Komende Hogepriester en Zijn Verschijning
- Het Ritueel met de Weggaande Bok (azazel) in de Wildernis
- Israël Geleid Naar Azal Door de Gespleten Olijfberg
- De Sabbat en de Profetische Datum van Grote Verzoendag
- De Verborgen Typologische Overeenkomst met het Pascha
Inleiding en Opzet van de Bijbelstudie ↑ hoofdstukken
Goed, fijn om hier weer eens te zijn. Ik heb het niet nagekeken, maar het is alweer even geleden. We zouden deze studiedag eigenlijk gisteren hebben, maar door omstandigheden hebben we ervoor gekozen om deze te verschuiven naar vandaag. Dat zorgt er wel voor dat we vandaag geen drie studies doen, zoals we eerst van plan waren, maar twee. Dat betekent dat ik mezelf wat heb moeten aanpassen, want ik wilde dit onderwerp, de Grote Verzoendag, in drie studies behandelen. Er is immers genoeg stof voor om er in drie studies over te spreken, maar in twee moet het ook prima gaan. Mocht u na afloop de conclusie trekken dat ik niet helemaal volledig was, dan heb ik me bij dezen alvast een beetje verexcuseerd.
Laten we de koe bij de horens pakken – of eigenlijk is het geen koe – en van start gaan. Moet ik daar nog wat over toelichten, over die Grote Verzoendag? Eigenlijk zijn er maar drie schriftgedeelten die echt over de Grote Verzoendag gaan. Er zijn wel wat schriftgedeelten die daar een link mee hebben, maar het zijn er in de kern maar drie: dat zijn Leviticus 16, waar ik het straks met name over zal hebben, Leviticus 23, waar ik ook nog aan hoop toe te komen, en Numeri 29. Numeri 29 sla ik voor deze middag helemaal over; daar wordt voornamelijk beschreven welke offers er gebracht werden op die Grote Verzoendag. Eigenlijk is er nog een vierde schriftgedeelte dat over de grote verzoeningen gaat, alleen dat is een heel Bijbelboek: de Hebreeënbrief. Daar gaan we het wel uitgebreid over hebben. Tenminste, ik was van plan om het daar heel uitgebreid over te gaan hebben, maar dat zal nu iets minder uitgebreid zijn. Deze studie gaat dus voornamelijk over Leviticus 16, een beetje over Leviticus 23 en over de Hebreeënbrief. Ik wil straks eerst naar Leviticus 16 gaan en een gedeelte van het hoofdstuk doornemen. Ik zal daar dan wat commentaar bij geven, de dingen op een rijtje zetten en vervolgens de link maken met de Hebreeënbrief.
Normaal gesproken werk ik bij het geven van Bijbelstudie voornamelijk vanuit een vertaling, de Statenvertaling, en leg ik direct de interlineair daarnaast op het scherm. Dat doe ik omdat vertalingen niet altijd helemaal letterlijk zijn en we toch diep willen graven en niet dubbelen. Alleen deze keer heb ik voor een iets andere opzet gekozen, omdat dat wellicht ook wat tijd bespaart. Ik weet niet of u de website van Menno Heijman kent? Een aantal van u zal Menno denk ik wel kennen. Menno is bezig met een wat eigen vertaling van de Bijbel. De blauwgekleurde boeken op zijn site heeft hij al vertaald en de andere nog niet. Wat hij beoogt met die vertaling is om zo goed mogelijk een woord-voor-woordvertaling weer te geven. Als ik het goed heb – maar ik weet niet helemaal zeker of ik dat goed zeg – is die vertaling gebaseerd op ISA, de ISA-interlineair die ik meestal ook gebruik. Als u precies wilt weten hoe die vertaling tot stand is gekomen, dan moet u even op die website kijken, want daar heeft hij een verantwoording bij staan.
Wat Menno in deze vertaling doet, is bekende Hebreeuwse termen die je vindt in de Hebreeuwse Bijbel ook als zodanig weergeven in zijn Nederlandse vertaling, zodat het voor een Jood of een Jood met Nederlandse wortels herkenbare termen worden in het Nieuwe Testament. Bijvoorbeeld 'de Zoon des mensen' is in onze vertaling 'de Zoon des mensen', maar in het Hebreeuws zou dat 'Ben Adam' zijn. Alleen het Nieuwe Testament is in het Grieks geschreven en niet in het Hebreeuws, dus je zou die termen als Hebreeër of als Jood nooit meer terugkennen. Daarom heeft hij ervoor gekozen om die termen elke keer over te zetten. Dat heb ik niet gedaan; elke keer als hij spreekt over bijvoorbeeld de Ben Adam, dan doe ik dat gewoon in het Nederlands. Een woord als Christus kennen wij, maar dat is een Grieks woord. In onze Nederlandse vertaling is dat ook niet vertaald, maar gewoon één op één weergegeven. Hij geeft het in zijn vertaling weer met Mashiach of HaMashiach. Ik kies voor deze Bijbelstudie dus voor deze vertaling – misschien dat ik het nog wel eens vaker zal doen – omdat het een letterlijke vertaling is en het tijd scheelt om elke keer een interlineair naast een gangbare vertaling te leggen.
De Tabernakel en de Beschutplaats (verzoendeksel) ↑ hoofdstukken
Nou, waar hebben we het over op de Grote Verzoendag? Over de tabernakel. Ja, de rituelen en de zaken zoals we die beschreven vinden in Leviticus; die vonden plaats in de tabernakel. Ik denk dat iedereen hier wel enige kennis heeft van die tabernakel. Dat heb je al snel als je bij Jannie in het dorp woont natuurlijk. Nee, maar ik denk dat jullie allemaal wel weten wat die tabernakel is en ongeveer wat erin staat.
Ik ga gewoon aanvangen bij Leviticus 16, bij het eerste vers. Daar staat: "En JAHWEH spreekt tot Mozes na de dood van de twee zonen van Aäron, toen zij naderbij kwamen voor het aangezicht van JAHWEH en zij sterven." Ja, dit grijpt helemaal terug op Leviticus 10. Daar worden twee zonen van Aäron door God gedood omdat zij vreemd vuur brachten voor het aangezicht van God. Aäron houdt dan nog twee zonen over: Eleazar en Itamar. Zijn zonen Nadab en Abihu sterven bij deze gelegenheid. Hiermee vangt Leviticus 16 aan. Ik ga niet de typologie uitleggen van deze gebeurtenissen zoals we die vinden in Leviticus 10. Wat ik me wel afvraag, is waarom dit hoofdstuk hiermee aanvangt, met dit vers. Tot nu toe heb ik daar nog geen antwoord op kunnen vinden. Dus mochten jullie dat wel hebben, dan houd ik mij aanbevolen.
Vers 2: "En JAHWEH zegt tot Mozes: Spreek tot jouw broer Aäron, dat het niet zo moet zijn dat hij te allen tijde in de heilige plaats komt binnen het voorhangsel voor de beschutplaats dat op de kist is, opdat hij niet sterft. Want in de wolk zal Ik boven de beschutplaats verschijnen." Nou, die beschutplaats heb ik schuin gedrukt omdat het een belangrijke term is, ook in verband met de Grote Verzoendag. Maar die beschutplaats, *kaporet* in het Hebreeuws, wordt in de meeste vertalingen vertaald met het verzoendeksel. Eigenlijk is dat geen goede vertaling. Het gaat over het beschutten, het bedekken van zonden; dat is wat er op het verzoendeksel gedaan wordt. Verzoenen is toch een heel ander woord dan bedekken of beschutten. Verzoenen is het veranderen van vijandschap, maar zonden worden bedekt. Daar komen we straks nog op: door de hogepriester werd er bloed gesprenkeld op dat verzoendeksel als uitbeelding van de zonden van het volk die beschut of bedekt werden. In het Hebreeuws is het *kafar*, dat is bedekken, en dat is in het Engels *to cover*.
Ja, en verzoenen is iets heel anders. In het Griekse Nieuwe Testament is het ook een ander woord. Daar is dat bedekken het Griekse *hilasmos* en het verzoendeksel is *hilasterion*. Dat is dus wel degelijk wat anders, hoewel ik waarschijnlijk toch die term 'verzoendeksel' en 'Grote Verzoendag' zal blijven gebruiken omdat het nogal gangbaar is en iedereen weet waar het over gaat. Maar in deze vertaling zie je dus telkens de beschutplaats voorbij komen. De beschutplaats is eigenlijk de ark van het verbond die je ziet op het plaatje; dat is het attribuut dat in het heilige der heiligen stond. Dit zijn de cherubs, twee op het plaatje, en dit deksel, deze gouden plaat, is het verzoendeksel. Het was een deksel van puur goud.
Nou, daar komen we nog wel op, want dat heeft een grote betekenis. Ook in de Hebreeënbrief komt dat verzoendeksel weer terug. Het is een uitbeelding, laat ik dat alvast zeggen, van de troon van God. In de Hebreeënbrief wordt het de 'troon van de genade' genoemd. Het is de troon waarop Christus is gaan zitten na zijn opstanding in de hemel. En die cherubs beelden dan ook zijn heerlijkheid uit. Overigens staat dat letterlijk in Hebreeën 9, ik denk vers 3 of 4, want daar worden ze genoemd 'de cherubs der heerlijkheid'.
Ja, God spreekt hier tot Mozes en zegt dat Mozes tegen Aäron moet zeggen dat hij niet te allen tijde in die heilige plaats komt, of mag komen in dat heilige der heiligen. Want dat is de plaats binnen het voorhangsel. Daar mocht in principe helemaal niemand komen; zelfs Aäron mocht daar niet komen. Op één uitzondering na, en dat was die ene dag in het jaar, de Grote Verzoendag waar we het vandaag over hebben.
Ik lees gewoon even verder in Leviticus 16. Daar staat: "Op deze wijze zal Aäron in de heilige plaats komen." Eerst wordt er dus gezegd in het vorige vers dat hij daar eigenlijk niet mag komen, maar als hij dan komt op die ene dag waar dit hoofdstuk over gaat, dan moet dat ook nog eens op een voorgeschreven wijze. Er wordt in Leviticus 16 een opsomming gegeven van de eisen waaraan die hogepriester moest voldoen. Al die zaken, al die handelingen die uitgevoerd moesten worden op deze dag, wijzen ons vooruit — of misschien moet ik zeggen: naar boven — naar de Hogepriester met de hoofdletter: Onze Heer Jezus Christus. En dat zullen we dan ook wel zien, want dat ligt er al heel erg dik bovenop.
De Linnen Kleding van de Hogepriester als Beeld van Opstanding ↑ hoofdstukken
Op deze wijze zal Aäron in de heilige plaats komen: met een jonge stier, een zoon van het grootvee, als zondeoffer en een ram als opstijgoffer. De heilige linnen tuniek zal hij aandoen, een linnen korte broek zal over zijn vlees zijn, met een linnen sjerp zal hij zich omgorden en met een linnen tulband zal hij getooid worden. Dit zijn heilige kledingstukken. Hij baadt in water en hij doet ze aan. Wat we hier zien, is dat die hogepriester zijn kleding moest veranderen. Wat hij moest doen, was het ene kleed afleggen en het andere kleed aandoen. Dat is natuurlijk al een beeld van dood en opstanding. Wij zullen straks ook ons kleed, deze aardse tent, dit lichaam, afleggen. Dan zullen we een nieuw lichaam krijgen en overkleed worden met een huis, met een woning die uit de hemel is. Dat is allemaal een beeld van dood en opstanding.
Ook het baden in water wat in dit vers genoemd wordt — hij baadt in water en hij doet ze aan — is natuurlijk een beeld van reiniging. Er vindt hier een rituele reiniging plaats, maar ook dat is een beeld van dood en opstanding. Zoals wij bijvoorbeeld ook de waterdoop kennen: je gaat onder in het water, het graf zegt men er dan ook vaak bij, en het is de bedoeling dat je daaruit zo snel mogelijk opstaat, want het gaat om die opstanding uit dat water. Dood en opstanding.
Hij doet zijn kleding pas aan nadat hij zelf gebaad en zich gewassen heeft. Dat is een goede vraag. Dat lijkt me wel, ja. Hij baadt in water en hij doet ze aan. In de Statenvertaling staat: "als hij ze zal aandoen", dus dat klinkt alsof het tegelijk plaatsvindt. Maar nee, inderdaad: hij baadt in water en hij doet ze aan. Die hogepriester ging de rest van het jaar gekleed in een ander kleed. Dat ziet u op het linkerplaatje. Dat kleed heeft overigens een naam, dat heet de efod. Ook daar is heel veel over te vertellen, maar voor deze ene speciale gelegenheid werd dit kleed dus uitgetrokken en ging de priester gekleed in wit linnen.
Iedereen weet dat wit spreekt van reinheid. Het is een uitbeelding van reinheid, smetteloos wit. Maar wit — ik weet niet of u dat weet — ik reed hier zojuist heen toen zonne- en regenbuien elkaar afwisselden. Wat je dan ziet als je mazzel hebt, is natuurlijk een regenboog. Die zag ik ook nog voorbij komen. Die regenboog kent zeven kleuren en als je die zeven kleuren met elkaar mengt, dan krijg je wit. Dus dat is een uitbeelding van zeven: de volkomenheid en de volmaaktheid die samenkomen in die ene, in dat wit. Paulus spreekt in Efeziërs 3 over de veelkleurige wijsheid van God. Nou, zeven, dat zijn best veel kleuren en die komen samen in die ene persoon, in de Heer Jezus Christus. Over al die kleuren apart, zoals rood of hemelsblauw, valt natuurlijk van alles over te zeggen, maar dat doen we wellicht op een ander moment nog eens. Dat wit spreekt van de volmaaktheid van onze Hogepriester, want het is de hogepriester die het hier aanheeft als uitbeelding van Christus en van de veelkleurige wijsheid van God.
Dat linnen wordt hier zo nadrukkelijk genoemd; ik heb het elke keer onderstreept in dat vers. Dat linnen heeft ook nog een andere functie. Er is een vers in Ezechiël, ik weet niet of u het kent, maar daar gaat het over linnen: "Het zal zijn wanneer zij tot de poorten van het binnenste hof komen, dat zij gekleed zullen zijn in kledingstukken van vlas." Volgens mij gaat het hier ook weer over de priesters. Zij zullen gekleed zijn in de kledingstukken van vlas. Ja, u zegt: "Vlas is toch geen linnen?", maar dat heb ik even opgezocht. Vlas is het plantje waarvan linnen gemaakt wordt. Ik heb er verder geen verstand van, dus stel er geen vragen over, maar dat is wat Wikipedia zegt. Dus zij zullen zijn in kledingstukken van vlas; ze mogen geen wol dragen wanneer zij dienst verrichten in de poorten van het binnenste hof of in het huis. Prachtige tulbanden van vlas zullen op hun hoofd zijn en korte broeken van vlas zullen om hun taille zijn. Ze zullen zich niet omgorden met iets dat doet zweten.
Die priester, die hogepriester die daar dienst doet in dat heiligdom, is gekleed in linnen. Die kleur zegt ons van alles, maar zij zouden dat dragen omdat zij niet zouden zweten. Een mens komt namelijk niet tot God door zijn eigen werk, want van werken ga je zweten. Hij komt niet tot God door zijn eigen werk. Nee, God komt tot ons. En dat wij tot Hem mogen naderen, tot het verzoendeksel of die troon der genade, is niet op basis van ons eigen werk, maar op basis van Zijn werk en van Christus, de veelkleurige wijsheid van God. Dat wordt allemaal uitgebeeld in zo'n simpel wit linnen kleed. Moest hij daarom ook douchen? Ja, daarom moest hij zich goed wassen: het zweet eraf, en daarna niet meer zweten. Zo is het inderdaad. Ik ga verder, we zijn aangekomen bij vers 5 van Leviticus 16.
De Offerdieren voor Israël en de Ekklesia ↑ hoofdstukken
Van de vergadering van de zonen van Israël zal hij twee harige geiten als zondeoffer nemen en één ram als opstijgoffer. Er worden in dit hoofdstuk een aantal offers genoemd, met verschillende dieren ook. Maar dit specifieke offer wordt genoemd met betrekking tot Israël: van de vergadering van de zonen van Israël zal hij twee harige geiten als zondeoffer nemen en één ram als opstijgoffer. Voor Israël dus; houdt u dat even in gedachten.
En Aäron zal de jonge stier van het zondeoffer, dat voor hemzelf is, naderbij brengen. Hij maakt een beschutting — hier zeggen de vertalingen ook verzoening — voor zichzelf en voor zijn huis. Hier gaat het dus over een ander dier: een jonge stier. De Statenvertaling noemt dit een 'var'. Dat weten we tegenwoordig eigenlijk niet meer zo goed, wat dat is. Tenminste, de meesten van ons niet, denk ik. Een var of een vaars, dat is oud-Nederlands voor een stier, een jonge stier. En van die stier wordt, in tegenstelling tot het voorgaande vers, niet gezegd dat hij voor Israël is. Er wordt echter wel beschutting mee bewerkt; het is een beschutting voor Aäron zelf, voor de hogepriester, en voor zijn huis.
Wat dat huis uitbeeldt, is denk ik niet zo moeilijk, zeker niet als we dat naast Israël zetten. Dat lijkt me een beeld van het huis van de hogepriester: de gemeente, de Ekklesia. Die krijgt die benaming ook een aantal keren mee in de brieven van Paulus. In 1 Korinthiërs 3 vindt u dat terug; daar wordt de gemeente een tempel genoemd en dat is ook een huis van God, zoals de tabernakel dat ook was. U vindt dat in 1 Korinthiërs 3, 1 Korinthiërs 6 en volgens mij ook in 2 Korinthiërs 6. Efeziërs 2 spreekt over een woonstede Gods in de Geest, om de Statenvertaling te citeren. Dus ook de gemeente wordt, net als Israël — het huis Israëls — een huis genoemd, of een woonstede of een tempel. Die twee zaken staan hier tegenover elkaar. Israël en vers 6 maken duidelijk dat dit ritueel betrekking heeft op de Ekklesia, op de gemeente.
Overigens leren we door typologie de dingen begrijpen doordat er overeenkomsten zijn. Deze hogepriester verricht rituelen die iets zeggen over Christus, Die ook iets gedaan heeft. Die hogepriester ging bijvoorbeeld met het bloed van die geit of van die stier het heiligdom binnen. Dan staat er in Hebreeën: zo is Christus ook het ware heiligdom binnengegaan, namelijk de hemel, met Zijn eigen bloed. Maar hier staat dus ook iets waarvan we kunnen leren door middel van een contrast. Want Aäron móést voor zichzelf offeren, en daarover zegt Hebreeën dat Christus dat niet hoefde te doen, want Hij heeft een ander priesterschap.
We gaan verder met die twee geiten in vers 7. Hij zal de twee harige geiten nemen en hij doet ze staan voor het aangezicht van JAHWEH bij de opening van de tent van de afspraak. De Statenvertaling spreekt over de tent der samenkomst. Tussen een samenkomst of een afspraak zitten volgens mij meer overeenkomsten dan verschillen; je moet immers afspreken om samen te komen. Maar letterlijk staat er: de tent van de afspraak. De tent der samenkomst lijkt me echter ook een prima vertaling. Hij zou die twee harige geiten doen staan voor het aangezicht van JAHWEH. Eigenlijk was alles wat plaatsvond binnen de tabernakel voor het aangezicht van de Heer. Daarom staat er hier specifiek bij: bij de opening van de tent, dus bij de deur. Daar vond dit plaats.
Over die twee harige geiten lezen we in vers 8 dat Aäron daar het lot over werpt. Aäron werpt over de twee harige geiten het lot: één lot voor JAHWEH en één lot voor de geit van vertrek, voor Azazel. Dit ritueel is redelijk bekend omdat wij daar in het Nederlands onze term 'de zondebok' aan hebben overgehouden. Eén van deze geiten zal namelijk geofferd worden — dat lezen we straks — en één van deze geiten zal de woestijn in worden gestuurd. Daar zal de hogepriester de zonden van het volk belijden en die geit, of die bok, zou de woestijn in worden gestuurd.
Eén geit is dus voor JAHWEH en één geit is een geit van vertrek. Azazel is het Hebreeuwse woord hiervoor en de vertaling daarvan is 'geit van vertrek'. Ik kom daar helemaal aan het einde nog uitgebreid op terug. Op de afbeelding ziet u dat er een lot werd geworpen; men moest op de een of andere manier aanduiden welke bok welke was. Bij de geboorte van een tweeling doen ze tegenwoordig geloof ik een koordje om de pols of een armbandje, en bij die geiten binden ze blijkbaar ook een koordje om. Volgens mij komt dit meer uit de overlevering en traditie, want ik heb het in de Schrift zelf niet teruggevonden. Maar ze zullen die bokken vast op de een of andere manier hebben onderscheiden. Eén bok is voor JAHWEH en één voor Azazel. Dat Azazel speelt, zoals gezegd, een belangrijke rol in dit hoofdstuk: de weggaande geit, de weggaande bok.
Vers 9 zegt: Aäron zal de harige geit naderbij brengen waarop het lot voor JAHWEH gevallen is. Dus niet die van Azazel, maar die andere. En hij maakt hem tot een zondeoffer. Dit is dus een offer voor de Heer, voor JAHWEH. Ik zeg het al vaker, want ik heb het de laatste tijd vaker over de tabernakel gehad.
De Werkelijke Betekenis van een Offer en de Verhoging ↑ hoofdstukken
Wanneer het woordje 'offer' voorbijkomt, laat ik geen mogelijkheid onbenut om uit te leggen wat een offer nu precies is. Voor jullie is het waarschijnlijk wel bekend, maar binnen de christelijke wereld is het vaak volslagen onbekend. Wat men meestal onder een offer verstaat, is wat hier op het plaatje gebeurt op dat tafeltje of op die bank. Jullie zullen begrijpen dat wat daar gebeurt ook een uitbeelding is van de Heer Jezus Christus en wat er met Hem gebeurde, maar dit is strikt genomen nog niet het offer; dit is de slachting. Hier werd het dier geslacht op de slagbank. Het dier werd gedood en het bloed werd opgevangen in een bakje of een schaaltje.
Het werkelijke offer vond daarna pas plaats, na de dood van het geslachte lam, en wel op de verhoging. Het heeft dus alles te maken met verhoging. Het werkelijke offer vond plaats op het altaar; daar werd het dier verbrand. Die rook, die je op het plaatje nog een beetje ziet, steeg op naar de hemel. De slagbank is een beeld van de dood van de Heer Jezus, van het kruis op Golgotha waar Zijn bloed vloeide. Maar het altaar is een beeld van de opstanding en zelfs van de hemelvaart van de Heer Jezus Christus. Een altaar is immers een verhoging. Dit brandofferaltaar was drie el hoog. Verhoging op de 'derde' dus; daar vond de dood plaats en de verhoging op de derde dag, namelijk de opstanding. Dat vind je mooi geïllustreerd op dit plaatje. Dat is het werkelijke offer: het is datgene wat God tot Zich neemt. Hij doet dat door het als het ware 'op te eten' door middel van het vuur. Zo neemt Hij het tot Zich en die rook steeg op tot een lieflijke reuk voor de Heer.
Het bloed werd dus opgevangen, zoals ik al zei, omdat het straks nog een belangrijke rol speelt in het verdere ritueel van deze Grote Verzoendag. We lezen in vers 10: "En de harige geit waarop het lot voor de geit van vertrek gevallen is, zal men levend voor het aangezicht van JAHWEH doen staan om over hem een beschutting te maken, en om hem als de geit van vertrek de wildernis in te zenden." Hier zie je dat over die tweede bok – de geit die niet geofferd werd – een beschutting werd gedaan. Ik kom daar straks nog op terug. Hij zal later in het hoofdstuk als een weggaande bok, als de geit van vertrek, de wildernis of de woestijn in gezonden worden. Dat is dus die tweede bok.
Die tweede geit komt eigenlijk pas weer ter sprake als de hogepriester uit het heiligdom is gekomen. Een maand geleden hadden we een studiedag in Garderen met als onderwerp 'De hogepriester achter het voorhangsel'. Een paar van jullie waren daar ook bij. Ik heb dit onderwerp toen ook enigszins besproken, alleen heb ik het toen niet over deze geit gehad. Deze geit speelt namelijk pas echt een rol als de hogepriester weer achter dat voorhangsel vandaan komt en uit het heiligdom treedt. Deze weggaande bok heeft dan ook alles met Israël te maken. Dat zagen we net al in de tekst: die twee geiten hebben met Israël te maken. De ene wordt de woestijn ingezonden.
Dan komen we nu weer terug bij de stier, want de bok laten we even rusten. Er staat in vers 11: "Aäron zal de jonge stier van het zondeoffer dat voor hemzelf is, naderbij brengen. Hij zal een beschutting voor zichzelf en voor zijn huis maken; en hij zal de jonge stier van het zondeoffer dat voor hemzelf is, slachten." Nogmaals: deze Aäron was een hogepriester onder het oude verbond. Hij was slechts een type van de Heer Jezus Christus. Er zijn weliswaar vele overeenkomsten waar we veel van leren, maar er is ook een aantal contrasten. Eén van die contrasten is dat deze hogepriester wel voor zichzelf moest offeren. Een ander contrast is dat de hogepriesters onder het oude verbond allen 'door de dood verhinderd werden te blijven', zoals de Statenvertaling dat zo mooi zegt. Zij stierven. Maar de Hogepriester die wij kennen, heeft een onvergankelijk priesterschap; Hij sterft niet. Laten we even recapituleren wat we nu gelezen hebben en de dingen op een rijtje zetten.
Samenvatting van de Voorbereidingen voor het Heiligdom ↑ hoofdstukken
Voordat de hogepriester het heiligdom binnenging — en ik kan me voorstellen als u dit allemaal voor het eerst leest, dat het nogal veel is — is het goed om de zaken even op een rijtje te zetten. Het zijn natuurlijk geen dingen die wij in de dagelijkse praktijk van ons leven of van ons geloofsleven tegenkomen. Voordat de hogepriester het heiligdom binnenging, deed hij dus een aantal dingen die we zojuist gelezen hebben.
Allereerst waste hij zich in water, of baadde hij in water. Nogmaals, dat is natuurlijk een uitbeelding van dood en opstanding. Alles in deze schriftplaatsen die we vanmiddag behandelen, wijst op de dood, maar vooral ook op de opstanding. Alles in de tabernakel wijst ons op de opstanding van Christus. Weliswaar wordt er ook gesproken over de dood en wordt de dood erin uitgebeeld — denk aan het lam of de stier die geslacht werd — maar wanneer er over de dood gesproken wordt, is dat altijd in combinatie met leven.
Het bloed werd immers direct weer opgevangen. Bloed is een uitbeelding van leven, van het leven van dat geslachte lam. Het spreekt dus juist van opstandingsleven. Hoewel dat lam is geslacht, had het bloed nog een functie in de latere rituelen; het werd namelijk het heiligdom binnengedragen. We lezen ook dat alles in de tabernakel, toen deze gebouwd was en tot Mozes werd gebracht, gereinigd werd door bloed. Alles werd besprenkeld met bloed. Dat wijst allemaal op de dood en opstanding van de Heer Jezus Christus.
Dat baden en wassen in water lijkt me niet zo moeilijk te begrijpen. We vinden dat terug in de doop en in geschiedenissen zoals die van Naäman, die zich moest reinigen. Hij moest zich zeven keer onderdompelen in de Jordaan, waar hij het in eerste instantie niet mee eens was, maar het uiteindelijk toch deed. Denk ook aan de blindgeborene die zijn ogen moest wassen, of wat dacht u van Johannes 13, de voetwassing? De geschiedenis waarin de voeten van de discipelen gewassen werden, is in dit verband een hele mooie en tot de verbeelding sprekende schriftplaats, omdat het over precies dezelfde zaken gaat als waar we het hier over hebben. In de opperzaal, in een hoogvertrek, wast de Heer de voeten van de discipelen, gekleed in een linnendoek.
Dat is dan gelijk het volgende punt: de hogepriester moest linnen kleding aantrekken. We hebben gezien waar dat de uitbeelding van is: ook van leven en van opstanding. Daarnaast moest er geloot worden tussen twee bokken. U vraagt zich wellicht af wat dat met dood en opstanding te maken heeft. Die eerste bok werd natuurlijk gedood, geslacht en later geofferd. Maar we vinden in de Schrift bijvoorbeeld ook een beschrijving van een ritueel met twee vogels, waarvan de één gedood werd en de ander werd vrijgelaten. Ook dat spreekt treffend van dood en opstanding.
De Weggaande Bok en de Loslating van Barabbas ↑ hoofdstukken
Waar ik zelf altijd aan moet denken als ik dat verhaal van die twee bokken lees, is de geschiedenis van de Heer Jezus bij zijn kruisiging. Laten we dat maar even opzoeken. Ik heb er geen dia van, maar het is in Mattheüs 27, meen ik. Mattheüs 27, de geschiedenis van de loslating van Barabbas.
In vers 15 staat: "Op het feest had de stadhouder de gewoonte om aan het volk een gevangene los te laten, welke zij wilden." En zij hadden toen een welbekende gevangene, genaamd Barabbas. "En als zij dan vergaderd waren, zei Pilatus tot hen, tot het volk: Welke wilt gij dat ik u zal loslaten? Barabbas, of Jezus, die genaamd wordt Christus?" Ik lees even verder, want ik ga niet het hele gedeelte lezen.
Waarom moet ik daar aan denken als ik die geschiedenis van die twee bokken lees? Nou, die ene bok werd geslacht en geofferd, als het type van de Heer Jezus Christus. En die andere bok werd losgelaten, net als Barabbas. Barabbas, dat betekent: zoon van de vader. Dus die Barabbas is, als u het mij vraagt, een beeld van heel de mensheid die losgelaten werd door de dood, door de kruisiging en door de opstanding — en wat daarop volgde natuurlijk — van de Heer Jezus.
De Schrift zegt dat iedereen een zoon is van God. Al in Lukas 4 lezen we in het geslachtsregister dat helemaal teruggaat tot Adam, en Adam wordt daar genoemd: zoon van God. Wij zijn allen in Adam; de hele mensheid is in Adam en we zijn dus allemaal zonen van de vader. Doordat de Heer Jezus daar werd vastgehouden, gekruisigd en ter dood gebracht, daardoor kreeg Barabbas de vrijheid. Nou, daar moet ik altijd aan denken als ik dat verhaal van het loten tussen de twee bokken lees.
Dan zien we inderdaad het offeren van die eerste bok. Dat heb ik al laten zien, dat wijst op dood en opstanding. Ook het slachten van de stier is wat we tot nu toe zagen in Leviticus 16. In Leviticus 16 was dat vers 11, die hebben we zojuist gehad om het weer even in herinnering te brengen. Dan vervolgt vers 12.
Het Wierook en het Sprenkelen van het Bloed in het Heiligdom ↑ hoofdstukken
En dat wordt binnen het voorhangsel, dus binnen het heilige der heiligen gebracht. Zonder daar al te diep op in te gaan: wierook wordt in de Bijbel in verband gebracht met priesterschap en ook wel met gebed. Ik zal er straks nog wat meer over zeggen, want we komen het nog tegen. Hij zal de wierook op het vuur leggen voor het aangezicht van JAHWEH en de wolk van de wierook zal de beschutplaats, dat verzoendeksel, bedekken dat op het getuigenis ligt, opdat hij niet sterft. De ark wordt hier de ark van het getuigenis genoemd, ook wel de ark van het verbond, en dat komt omdat in die ark de twee stenen tafelen lagen. Dat is het Woord van God, dat is het getuigenis. De hogepriester moet hier wierook op het vuur leggen voor het aangezicht van JAHWEH, dus voor die ark van het verbond, voor dat verzoendeksel. En die wolk van de wierook zal de beschutplaats, het verzoendeksel, bedekken.
Het verbranden van een stof die in rook opgaat en een andere verschijningsvorm krijgt — een vaste stof die een vluchtige stof wordt — is op zichzelf al een beeld van opstanding. Van dood en opstanding. Ik zei zojuist al dat een mens niet nadert tot God op grond van zijn eigen werk en dat vinden we hier ook weer in terug. Die wierook spreekt ook van het gebed; we vinden die combinatie met gebed vaker in de Schrift. In Romeinen 8 lees je dat Christus aan Gods rechterhand is om altijd voor ons te bidden. Want als het om onze gebeden gaat — en dat is ook Romeinen 8 — dan weten wij helemaal niet wat wij bidden moeten. Hij weet dat wel. Hij weet wat we nodig hebben en Hij is aan Gods rechterhand om voor ons te bidden. Hebreeën zegt ook iets dergelijks: Hij heeft een onvergankelijk priesterschap, zodat Hij altijd leeft om voor ons te bidden. Dat wordt hier uitgebeeld met die priester en de wierook voor de ark van de getuigenis.
Vervolgens zal hij van het bloed van de jonge stier nemen en hij spat of sprenkelt dat met zijn vinger op het gezicht, het aangezicht van de beschutplaats, oostwaarts. En voor de beschutplaats zal hij zeven keer van het bloed met zijn vingers spatten. Sprenkelen, hoe staat het in de Statenvertaling? Ja, sprengen. Er zijn dus verschillende woorden voor, maar het komt allemaal op hetzelfde neer: het spatten of sprenkelen van bloed. Het is dus het bloed van dat geslachte offerdier dat in het heiligdom wordt gesprenkeld. Het bloed van dat dier dat dood is, wordt in het heiligdom gebracht en op het verzoendeksel en daarvóór gesprenkeld. Bloed is een uitbeelding van dat leven, van dat opstandingsleven. Van dat leven dat uit dat geslachte lam is gestroomd en het wijst daarmee natuurlijk terug op dat geslachte lam. Het is dus een beeld van opstandingsleven, of moet ik zeggen van het leven van het Lam dat staat als geslacht? In Openbaring 5 valt dat natuurlijk geweldig samen.
Hebreeën legt uit dat dit sprenkelen van het bloed — het bloed dat de hogepriester hier meeneemt in het heiligdom — een uitbeelding is van Christus, die door Zijn eigen bloed de hemel is binnengegaan. Dat ware heiligdom, waar dat aardse heiligdom, de tabernakel en het heilige der heiligen, een beeld van zijn. Dit gedeelte gaat over de stier, maar in het volgende vers lezen we ongeveer hetzelfde over de bok of de geit. Hij slacht de harige geit van het zondoffer dat voor het volk bestemd is; voor Israël dus. En hij brengt zijn bloed tot binnen het voorhangsel. Hij zal met zijn bloed doen zoals hij met het bloed van de jonge stier gedaan heeft: hij zal het op de beschutplaats en voor de beschutplaats spatten. Het is precies hetzelfde ritueel als in het voorgaande vers, maar deze keer is het het bloed van de stier en de andere keer het bloed van de geit of van de bok. Eén dus nadrukkelijk voor Israël en de andere voor de ecclesia, voor de gemeente.
En hij maakt een beschutting over de heilige plaats vanwege de onreinheden van de zonen van Israël en vanwege hun overtredingen voor al hun zonden. En zo zal hij doen met de tent van de afspraak die bij hen verblijft in het midden van hun onreinheden. Tot zover de beschrijving in Leviticus 16 van de dingen die de hogepriester deed tijdens dat ritueel op Grote Verzoendag. Ik heb zojuist samengevat wat de hogepriester deed vóórdat hij het heiligdom binnenging en nu vat ik even samen wat hij deed ín het heiligdom. De hogepriester ging eenmaal per jaar dat heiligdom binnen op die Grote Verzoendag en hij deed dat met het bloed van een stier, met het bloed van de eerste bok (respectievelijk voor de ecclesia en Israël) en met een wierookvat met reukwerk. Hij ging dus eenmaal dat heiligdom binnen, maar hij deed dat drie keer. En ook dat wijst, als je het mij vraagt, weer op opstanding, want de opstanding is op de derde dag. Zoals de verhoging van het brandofferaltaar ook drie el hoog was; dat vindt altijd plaats op een derde. Voordat ik verder ga in Leviticus...
Overgang Naar de Hebreeënbrief: de Hemelse Hogepriester ↑ hoofdstukken
Ik wil daarom eerst met u naar de Hebreeënbrief gaan om eens te kijken wat die brief vertelt over het ritueel dat zich binnen in dat heiligdom afspeelde en waar dat een beeld van is. Allereerst wat algemene opmerkingen over de Hebreeënbrief. Ik had daar flink wat meer schriftplaatsen voor voorbereid, maar de studiedag werd meer een studiemiddag. Drie studies werden er twee, maar daar hebben we het al over gehad. Ik heb er dus een paar uit moeten knippen.
De Hebreeënbrief is een wat aparte brief. Ik heb het idee dat veel mensen er veel niet van begrijpen en hem daarom vaak overslaan. Er zijn ook gelovigen die zeggen: "Die brief is geschreven aan Hebreeën, dus daar hebben wij sowieso niets mee te maken." Daar denk ik anders over, want de Hebreeënbrief gaat wel degelijk over de hemelse positie van Christus, en dat is een positie waarin wij delen. Ik geloof dat de Hebreeënbrief door Paulus is geschreven, maar mocht u dat niet geloven: even goede vrienden. Paulus wijst ons in zijn brieven op onze hemelse positie, met name in zijn gevangenisbrieven. Maar daar gaat de Hebreeënbrief ook over: over de hemelse positie van Christus.
Weliswaar worden die Hebreeën aangeschreven als mensen die de toekomende aeon verwachten. Op die manier worden ze geadresseerd, maar zij waren wel degelijk gelovigen met een hemelse positie, want zo worden ze ook aangeschreven. In Hebreeën 2 vers 17 en Hebreeën 3 vers 1 worden ze bijvoorbeeld gewezen op die hemelse positie. Deze Hebreeën hebben dus een verwachting die niet is als die van een Israël naar het vlees, een aardse verwachting, maar zij worden wel degelijk gewezen op het feit dat zij gelovigen zijn met een hemelse roeping. Zo staat het in de Hebreeënbrief.
In Leviticus 16 hebben we zojuist gelezen dat de hogepriester die rituelen deed in het heiligdom, in de tabernakel. De Hebreeën worden erop gewezen dat hun hogepriester zich op dat moment van schrijven in het heiligdom bevindt en dat het wachten is op het moment dat die hogepriester uit dat heiligdom komt. Wanneer de hogepriester weer terugkwam uit het heiligdom, zou hij een aantal dingen doen. Men zegt meestal dat hij het volk zou zegenen; dat heb ik nergens letterlijk teruggevonden. Als u weet waar dat staat, houd ik me aanbevolen. Maar hij zou Israël inderdaad gaan zegenen, alleen staat er niet letterlijk dat hij ze zou zegenen of iets dergelijks. Na het uitkomen uit het heiligdom zou hij echter een aantal rituelen uitvoeren.
Deze Hebreeën waren dus in afwachting van die hemelse hogepriester die het heiligdom was ingegaan. Christus was ten hemel gevaren, Hij zit aan Gods rechterhand, en zij verwachtten dat Hij het heiligdom uit zou komen om het nieuwe verbond met Israël te gaan sluiten. Dan zou ook de toekomende aeon aanbreken. De Hebreeën worden aangemoedigd om tot die hogepriester te gaan, het heiligdom binnen, om Hem achterna te lopen en daar hun positie in te nemen in het hemelse. Want dat is hun positie; daar wordt op gewezen.
De situatie van de hogepriester in het heiligdom is sinds die tijd niet gewijzigd. Onze hogepriester is nog steeds in dat heiligdom. En die Hebreeën hadden, net als wij, een hemelse positie. Het verschil met andere brieven van Paulus — laat ik het zo zeggen, want ik geloof dat de Hebreeënbrief door Paulus is geschreven — is dat Paulus in bijvoorbeeld de brieven aan de Efeziërs en de Kolossenzen de gelovigen aanschrijft als leden van het lichaam, als hoofd en lichaam. Dat kom je in de Hebreeënbrief niet zo specifiek tegen. In dat lichaam is Jood noch Griek, zegt Paulus, maar dat vind je in de Hebreeënbrief niet echt op die manier terug. Ze behoorden wel tot het lichaam, dat geloof ik wel, alleen ze worden niet echt op die manier aangeschreven.
Wat je in de Hebreeënbrief eigenlijk ziet, is een overlap tussen het lichaam van Christus met de hemelse positie en het toekomstige Israël onder het nieuwe verbond. Ik heb dat geprobeerd schematisch weer te geven. Ik ben niet zo heel goed in schema's en ben altijd jaloers op mensen die dat echt helder neer kunnen zetten. Maar dit spreekt voor zich: die weggerolde steen is de opstanding en hemelvaart van de Heere Jezus Christus. Op dat moment is Hij verdwenen in de hemel en, om in de beeldspraak van Leviticus 16 te blijven, achter het voorhangsel gegaan. Daar is nu onze hogepriester en daar doet Hij verzoening voor de zonden van het volk. Met die stier, voor ons; daar is Hij.
Dat was ook de positie zoals de Hebreeën die zagen. Later kwam Paulus met andere brieven, zoals die aan de Efeziërs en de Kolossenzen, die ik net al noemde. Daarin vertelde hij nog andere dingen over de Ecclesia die vanaf de opstanding van Christus gevormd werd. Die Hebreeën hadden waarschijnlijk ook niet verwacht dat het tweeduizend jaar zou gaan duren voordat die hogepriester het heiligdom uitkwam. Maar wij weten dat inmiddels; wij weten in de tussentijd wat meer. Straks zal de hogepriester uit het heiligdom komen en uit de hemel verschijnen. Dat ga ik straks ook nog laten zien. Ik zie dat er een stukje wegvalt helemaal aan het einde; we missen een halve letter, dus dat komt goed.
De Toekomstige Grote Verzoendag voor Israël Onder het Nieuwe Verbond ↑ hoofdstukken
Israël zal dan onder het Nieuwe Verbond geplaatst worden; God zal dat Nieuwe Verbond met Israël sluiten. Dan zal de toekomende aeon aanbreken — die noemde ik net al even — de Dag des Heeren. Dat is de werkelijke Sabbat, namelijk die Grote Sabbat. En wanneer de hogepriester dan uit het heiligdom komt, zal voor Israël ook de Grote Verzoendag aanbreken. Want dat is namelijk een Sabbat, de Grote Verzoendag. Dan zal die zevende dag van duizend jaar, die grote wereldsabbat, aanbreken, ook wel de Dag des Heeren genoemd.
Mocht het nog niet helemaal duidelijk zijn: ik kom daar straks, nadat ik wat schriftplaatsen uit de Hebreeën-brief heb laten zien, nog tamelijk uitgebreid op terug. Maar we gaan eerst nog even naar Hebreeën. Ja, nee, dat was niet op Grote Verzoendag, want dat was de dienst in het Heilige. Ze stonden daar wel te wachten tot hij naar buiten kwam om de zegen uit te spreken, maar dat is niet dít ritueel van de Grote Verzoendag. Het staat er volgens mij ook bij; misschien kan ik het heel snel vinden. Hij kon niets zeggen, hij zweeg. Het gaat daar over de dagelijkse dienst in het Heilige. In Lukas 1 vers 8 staat immers dat het geschiedde, toen hij het priesterambt bediende voor God in de beurt van zijn dagorde, dat het daar gaat over de dienst in het Heilige. En die was elke dag.
Slechts op één dag kwam de hogepriester op Grote Verzoendag in het Heilige der Heiligen, in dat andere vertrek, en dan stopte ook alle dienst in het Heilige. Ook dat heeft natuurlijk een typologische betekenis, want dat Heilige is een uitbeelding van de dienst onder de wet. Dat moest altijd maar doorgaan en er moest van alles gebeuren; dat was doorlopend, zoals die priesters in hun dagorden dienden. Maar op het moment dat de hogepriester eenmaal per jaar dat heiligdom binnenging — het Heilige der Heiligen op Grote Verzoendag — moest al dat werk gestaakt worden. Ook dat is weer een uitbeelding: als de Grote Verzoendag straks voor Israël aanbrekt, dan zal ook al het werk gestaakt worden. Want dat is ook wat 'Sabbat' betekent. Het betekent niet per se 'rusten', maar het betekent 'ophouden' of 'stoppen'. Dan wordt al het werk gestopt. God stopte ook met werken op de zevende dag en daarom heet het Sabbat, zo lezen we in Genesis. Voor ons is die Grote Verzoendag echter al aangebroken. Wij leven daar al in, in die Grote Verzoendag, al tweeduizend jaar zelfs. Maar straks zal deze ook voor Israël aanbreken. Nou, dan moet ik nu toch echt naar de Hebreeën-brief. Ja, jij was er al, ik nog niet.
Jezus Christus Overtreft Mozes, Aäron en de Engelen ↑ hoofdstukken
We beginnen in Hebreeën 1. Zoals ik al zei, had ik heel veel schriftplaatsen klaargezet, maar ik heb er een paar uitgehaald. Hier wordt meteen de toon gezet van de gehele Hebreeënbrief. Er staat: "Nadat de God lang geleden in veel delen en op veel manieren tot de vaders sprak in de profeten" — een hele mond vol — "spreekt Hij in deze laatste dagen tot ons in een Zoon." En die Zoon gaat zitten aan de rechterhand van de Majesteit in de hoogten. Dit is de positie waar we het al over hadden met betrekking tot Christus: Hij is opgestaan en opgevaren naar de hemel, en Hij zit nu aan Gods rechterhand in de hoogten.
Het gaat hier om de hoofdzin: God spreekt in deze laatste dagen tot ons in Zijn Zoon, en die Zoon zit aan Gods rechterhand. Als u de Hebreeënbrief een beetje kent, weet u dat dit vers enorm veel diepgang heeft. Het komt bijna overeen met Hebreeën 8 vers 1, waar de samenvatting, de hoofdsom van de hele brief wordt gegeven. Daar staat: "De hoofdsom nu van de dingen waarvan wij spreken, is dat wij zulk een Hogepriester hebben, die gezeten is aan de rechterhand van de troon van de Majesteit in de hemelen." Dat staat hier in hoofdstuk 1 eigenlijk ook al, behalve dat Hij hier nog "Zoon" wordt genoemd en nog geen "Hogepriester".
Toch wordt Hij hier direct in het begin al voorgesteld als de Zoon die gaat zitten aan de rechterhand van de Majesteit in de hoogten en een reiniging van zonden maakt. Dat is nou precies wat de hogepriester doet. Hoewel er niet expliciet staat dat de Zoon hier de Hogepriester is, wordt dat hier al wel verborgen weergegeven, want Hij maakt namelijk een reiniging van zonden. De Zoon waarover hier gesproken wordt, waardoor God spreekt in deze laatste dagen, is dus de Hogepriester.
In het begin wordt Hij nog niet met zoveel nadruk zo genoemd, maar dat duurt niet lang. In Hebreeën 2 vers 17 en vervolgens in 3 vers 1 wordt Hij voor het eerst expliciet Hogepriester genoemd in deze brief. In de hoofdstukken 2, 3, 4 en 5 lees je vervolgens dat die Zoon — die God aangesteld heeft en aan Zijn rechterhand heeft gezet — Mozes overtreft. Dat staat ook boven hoofdstuk 3. Ook lezen we dat die Zoon hoger is dan Jozua in hoofdstuk 4, en dat Hij Aäron overtreft in hoofdstuk 5. In de hoofdstukken 1 en 2 wordt bovendien uitgelegd dat Hij gesteld is boven de engelen om Zijn overtreffende, Zijn uitnemende positie uit te leggen. Daar gaan die eerste hoofdstukken van de Hebreeënbrief over: Christus' positie is hoger dan al die prominente figuren onder het oude verbond, en zelfs hoger dan de engelen.
In Hebreeën 4 wordt gezegd: "Omdat wij dan een grote Hogepriester hebben" — er staat in het Grieks letterlijk een 'mega-hogepriester' — "die de hemelen doorheen gekomen is, Jezus, de Zoon van God, laten wij aan die belijdenis vasthouden." Dat de Hogepriester de hemelen is doorgegaan of doorheen gekomen is, wordt uitgebeeld door de hogepriester waarover we lazen in Leviticus 16, die het heiligdom doorging. De heiligdommen in de tabernakel, die twee vertrekken, zijn een beeld van de hemelen. Christus is de hemelen doorgegaan en wij hebben een Hogepriester die de hemelen is doorgegaan: Jezus, de Zoon van God.
Er wordt in Hebreeën 4 ook uitgelegd dat wij niet een Hogepriester hebben die niet kan meevoelen met onze zwakheden. Wij hebben juist een Hogepriester die wel kan meevoelen met onze zwakheden. Dat wordt bijvoorbeeld in hoofdstuk 2 uitgelegd, waar staat dat Hij aan vlees en bloed deel heeft gekregen. Omdat wij van vlees en bloed zijn, heeft Hij daaraan ook deel gekregen en is Hij zelfs de dood ingegaan. Daarom staat er: "Want wij hebben niet een Hogepriester die niet kan meevoelen met onze zwakheden, maar Eén die in alle dingen op gelijkende wijze als wij is beproefd, zonder te zondigen."
Als we even terugblikken naar Hebreeën 2 vers 17, dan staat daar: "Vandaar dat Hij verschuldigd was overeenkomstig alle dingen aan de broeders gelijkend gemaakt te worden, opdat Hij een ontfermende en trouwe Hogepriester zou worden in de dingen die tot de God zijn, om een beschutting te maken voor de zonden van het volk. Want waarin Hijzelf, beproefd wordende, geleden heeft, kan Hij degenen die beproefd worden, helpen." De Hebreeënbrief schildert ons de Heer Jezus Christus als een mens. Als een mens die dezelfde weg is gegaan als wij: Hij is beproefd en verzocht geweest, maar zonder te zondigen. Hij is een mens die ook gestorven is.
Hebreeën schildert Jezus dus niet als een god of iets dergelijks, of als een 'godmens', een soort supermens. Nee, Hij wordt getoond als een mens net als wij. Daarin ligt ook de bemoediging en de troost. Wij mogen opzien naar de Leidsman en Voleinder van het geloof; Hem mogen wij volgen en aan Hem mogen we een voorbeeld nemen. Als Hij een of andere godmens zou zijn, dan zou dat voor ons immers iets zijn wat niet te volgen is. Maar Hij is mens geweest, net als wij, en zo schildert Hebreeën Hem ook. Laten wij dan met vrijmoedigheid tot de troon van de genade komen, zoals vers 16 zegt.
Vrijmoedigheid Om te Naderen tot de Troon Der Genade ↑ hoofdstukken
Daar is hij, de troon van de genade. In het Engels noemen ze dat heel treffend de *mercy seat*, dus de genadezetel of de genadetroon. Dat is een term die in de Hebreeënbrief terugkomt: de troon van de genade. Het is de troon van God, de troon waarop de Heer Jezus Christus is gezeten aan Gods rechterhand en vanaf waar Hij regeert in genade, in deze huishouding van genade. Het is de troon van de hemel waar Hij is gezeten, waarover we meteen al in de aanvang van de brief lazen in Hebreeën 1 vers 3: "Daar is Hij gezeten aan de rechterhand der Majesteit in de hoogte."
Laten wij dan met vrijmoedigheid tot de troon van de genade komen, opdat wij ontferming in ontvangst nemen en genade vinden voor goed gelegen komende hulp. Want op die troon der genade vinden we genade, in de Persoon van Christus natuurlijk. In Hebreeën 6 lezen we dat wij een sterke bemoediging zouden hebben om de hoop te vatten die voor ons ligt, door twee onveranderlijke zaken waarbij het onmogelijk is dat God liegen zou. Als je de volgende verzen leest – wat ik nu niet letterlijk zal doen, maar waar het wel over gaat – dan zie je dat God een belofte heeft gedaan en die heeft bevestigd met een eed. De belofte aan Abraham wordt hier als voorbeeld genomen; Abraham wachtte geduldig af en hij ontving de belofte. Zo worden ook wij opgeroepen om die hoop, die verwachting en die belofte die voor ons liggen, te vatten en te grijpen. Onze beloften worden, net als die aan de Hebreeën, alle in Hem vervuld, in Christus.
Die hoop mogen wij vatten als een anker van de ziel, zeker en bevestigd door een belofte en een eed. Het is een dubbele getuige: een anker dat binnenkomt tot in het binnenste voorbij het voorhangsel. Dit geldt dus ook voor ons. Ons leven is met Christus verborgen in God. Daar is onze hoop en daar is onze verwachting die wij zouden vatten en grijpen. We zouden dat najagen en vergeten hetgeen achter ons ligt – dat is Filippenzen – maar hier wordt de beeldspraak van de tabernakel erbij betrokken. Wij hebben die hoop als een anker van de ziel, zeker en bevestigd, dat binnenkomt tot in het binnenste voorbij het voorhangsel, waar ook Jezus ten behoeve van ons als Voorloper binnenkwam.
Hij is Hogepriester geworden naar de ordening van Melchizedek, tot in de aion. Zoals de hogepriester onder het oude verbond inging in het heiligdom, zo is Jezus ingegaan in het ware heiligdom, namelijk in de hemel zelf. Hij is als Voorloper daar binnengegaan, en een voorloper betekent natuurlijk dat we achter Hem aan zouden gaan, dat heiligdom binnen. Want daar in het heiligdom is onze positie. In de Hebreeënbrief wordt ook uitgebreid gesproken over die heiligdommen en dat wij Hem zouden volgen die heiligdommen binnen, met name in Hebreeën 9 en 10. Daar kom ik straks nog op terug, maar er wordt telkens gesproken over de heiligdommen. Wij zouden niet alleen maar in dit heiligdom zijn, maar doordat Hij hier is binnengegaan en het voorhangsel heeft weggedaan, mogen wij Hem volgen het heiligdom binnen.
Wat staat er nog meer in dat heiligdom? Een reukofferaltaar, een kandelaar en brood, de tafel der toonbroden. Dat zijn allemaal attributen die een geweldige geestelijke betekenis hebben. Wij wandelen bijvoorbeeld in het licht van die kandelaar als we in dat heiligdom zijn. Wij eten van die broden en we hebben deel aan de liefdelijke reuk van het reukofferaltaar. Het zit allemaal vol met typologie, maar ik denk dat ik deze details nu even oversla.
Dan kom ik in Hebreeën 8, het vers dat ik net al even aanhaalde. Dit nu is de hoofdsom van de dingen die gezegd worden: wij hebben zulk een Hogepriester, die is gaan zitten aan de rechterhand van de troon van de Majesteit in de hemelen. We hebben zulk een Hogepriester die alle voorgaande hogepriesters overtreft. Aäron en alle hogepriesters die daarna gekomen zijn, zijn allemaal gestorven. Maar deze Hogepriester is gaan zitten aan de rechterhand van de troon van de Majesteit in de hemelen. Hij zit daar en Hij rust. Hij zit daar aan de rechterhand van de troon van de Majesteit in de hemelen en Hij zit daar dus op de troon van de genade. Daar komt het eigenlijk op neer. Zo werd die troon eerder in de Hebreeënbrief genoemd: de troon van de genade. Onder het oude verbond zaten de hogepriesters overigens niet; er stonden ook geen stoelen in de tabernakel. Daar was geen rust, dat was een dagelijkse dienst die maar doorging onder het oude verbond. Onder het nieuwe verbond zit deze Hogepriester aan Gods rechterhand op de troon van de Majesteit in de hemel. En wij zouden daar naderen. Laten wij dan met vrijmoedigheid naderen tot die troon van de genade en Hem achterna gaan. De Voorloper is daar voor ons binnengegaan en straks zullen we nog zien dat Hij daar een weg voor ons heeft bereid.
Nog even dit vers en dan denk ik dat we maar pauze moeten gaan houden: "Een Dienstverrichter van de heilige dingen en van de waarachtige tent, die de Heer opzet en niet de mens." We zagen zojuist de tabernakel – wat gewoon 'tent' betekent – waar ook dienstverrichters waren binnen dat heiligdom. Ik noemde net al even Zacharias; dat was een van die dienstverrichtingen in dit heiligdom. Maar Aäron en de hogepriesterlijke familie deden eenmaal per jaar dienst in dit heiligdom; zij waren dienstverrichters van de tabernakel. Maar wij kennen een Dienstverrichter van de heilige dingen. Alles in de tabernakel was heilig en gewijd aan God, maar wij kennen een Dienstverrichter van de heilige dingen en van de waarachtige tent, de ware tabernakel. Dat is niet dat ding wat ik zojuist op het plaatje liet zien, maar dat is de tent die de Heer opzet en niet de mens. Hebreeën 9 zegt wat die ware tent is, die ware tabernakel: dat is namelijk de hemel zelf. Christus kwam niet binnen in de heilige plaatsen die met handen gemaakt zijn. Dat zijn representaties van de waarachtige heilige plaatsen, maar Hij is gegaan tot in de hemel zelf. Die heilige plaats waar de hogepriester binnenging, is dus een uitbeelding van de hemel zelf en Christus is in dat ware heiligdom binnengegaan, in die waarachtige tent, die waarachtige tabernakel. De dienst van de hogepriester in Leviticus 16 wijst ons dus op het werk van Christus in Zijn hemelse positie. Laten we daarover verder gaan na de pauze. Het is de hoogste tijd voor koffie. Goed, ik stel voor dat we verder gaan.
Het Binnengaan in de Ware Tabernakel met Zijn Eigen Bloed ↑ hoofdstukken
Uiteindelijk wil ik natuurlijk uitkomen bij de weg van de bok waar we het zojuist over hadden. Maar laten we eerst de Hebreeënbrief kort samenvatten. Deze brief schildert de Hogepriester, zoals we die in Leviticus 16 zagen, maar dan in de persoon van de Heere Jezus Christus als onze Hogepriester. Hij is het heiligdom binnengegaan en Hij is daar nog steeds; daar wacht en rust Hij. We waren gebleven in Hebreeën 8 en ik ga nu verder in hoofdstuk 9. Ik ga een beetje tempo maken, want ik heb gemerkt dat jullie dat prima aankunnen en ik wil inderdaad nog bij die weg van de bok uitkomen.
Hebreeën 9 zegt over 'deze dingen'—en dat zijn alle zaken uit het voorgaande vers, zoals de kandelaar, de tafel met de toonbroden en de ark van het verbond. Er is overigens nog een moeilijkheidje met het reukofferaltaar dat ik nu niet ga noemen, maar het wordt daar niet vermeld. Lees dat thuis maar eens na, houd het plaatje ernaast en zoek de verschillen. Jongens, we zijn erbij, hè? Als er wat te lachen valt, moet je het delen hoor! Als ik naar jouw hoofd kijk, moet ik aan die harige geit denken. Je bent nogal gadeloos. Zullen wij voortdoen? Ik kan nu even niet opstaan, maar ik geef hem na afloop wel van langs. Want er was nog een bok, en daar gebeurde wat anders mee.
Deze dingen waren zo geconstrueerd en toebereid dat de priesters bij het volbrengen van de diensten voortdurend in de eerste tent zijn. Dat gaf ik al even aan naar aanleiding van de vraag van Gerrit over Zacharias; die deed in Lukas 1 dienst in het heilige, dit vertrek dus. Daar werd voortdurend dienstgedaan in het eerste vertrek door de priesters. Maar dan komt de tegenstelling: 'in de tweede echter'. In dat tweede vertrek, dat half zo groot was als het eerste, kwam alleen de hogepriester, eenmaal in het jaar. En dat niet zonder bloed, maar met bloed, dat hij aanbiedt en offert ten behoeve van zichzelf en voor de vergissingen van het volk, voor de misdaden van het volk. Hier hebben we het dus over de Grote Verzoendag. Daar kwam de hogepriester eenmaal per jaar met het bloed van die stier en het bloed van die bok, wat hij sprenkelde voor de ark van het verbond. Dat deed hij ten behoeve van zichzelf en zijn volk. En dat 'zijn volk' mag u van mij dubbel opvatten: zowel de Ecclesia als Israël.
Hiermee maakte de Heilige Geest iets duidelijk. Als je niet in typologie gelooft of niet ziet dat dingen een diepere geestelijke betekenis hebben, dan heb je hier wel een probleem. Alles wat we in die tabernakel vinden en waar we het tot nu toe over hebben gehad, heeft blijkbaar een diepere beduiding, zoals Paulus ook in Galaten zegt. De Heilige Geest maakte hiermee duidelijk dat de weg van de heilige plaatsen nog niet openbaar gemaakt was zolang de eerste tent nog een standplaats had. Er staat hier een meervoud; de Statenvertaling spreekt van 'de weg des heiligdoms' in het enkelvoud, maar in de grondtekst is het echt een meervoud: de weg van de heiligdommen.
Het is in Hebreeën 9 soms wat lastig omdat de termen 'eerste' en 'tweede' door elkaar worden gebruikt. Soms wordt het eerste vertrek 'de eerste tent' genoemd, maar ik geloof dat het hier gaat over de tabernakel als geheel, het hele ding zeg maar. Zoals in het begin van het hoofdstuk wordt gezegd: 'ook het eerste verbond had rechtvaardigheidsdaden van de dienst en bovendien een wereldlijke heilige plaats'. Die wereldlijke heilige plaats, dat wereldlijk heiligdom, is de tabernakel en dat is in dit vers mijns inziens de eerste tent.
Die eerste tent is een parabel. Weten jullie wat dat is? Een parabel is een gelijkenis. 'Para' betekent 'naast' en 'ballo' of 'bollo' betekent 'zetten' of 'leggen'. Iets wat je er als vergelijking naast legt of zet. Dit Griekse woord wordt in de evangeliën consequent vertaald met gelijkenis; de Heer Jezus spreekt in gelijkenissen. Wat is nu de parabel voor de tegenwoordige periode? Dat zijn de naderingsgeschenken en slachtoffers die aangeboden worden, maar die wat het geweten betreft degenen die dienen niet tot volmaaktheid kunnen brengen. Al die offers en rituelen, de geschenken waarmee men tot God naderde voor Zijn aangezicht, konden het geweten niet volmaken. Ze bestonden alleen uit spijzen, dranken, uitnemende wassingen en rechtvaardigheidsdaden van het vlees, die opgelegd waren tot aan de periode van de hervorming.
In de Statenvertaling staat 'de tijd van de verbetering'. Die dingen waren opgelegd totdat het betere inderdaad zou komen. Hervorming heeft te maken met dingen rechtzetten. Deze rechtvaardigheidsdaden van het vlees waren opgelegd tot aan een periode van hervorming, totdat God alles zou rechtzetten door de komst van datgene waarvan al die zaken spraken. Ze zouden een geestelijke inhoud en vervulling krijgen in Christus.
Dat staat dan ook in het volgende vers: 'Christus echter'—dat is weer zo'n prachtige tegenstelling. Christus, de Hogepriester van de toekomende goede dingen, is door de grotere en volmaaktere tent, die niet met handen gemaakt is en niet van deze schepping is, binnengegaan. Dat is een hele mond vol, het zijn lange zinnen. Maar Christus is, in tegenstelling tot al die rechtvaardigheidsdaden van het vlees en de hogepriesters onder het oude verbond, de Hogepriester van de toekomende goederen. Hij is binnengegaan door de grotere en volmaaktere tabernakel. Ik zei net al: de waarachtige tent, de ware tabernakel, dat is de hemel.
Hij is daar niet binnengekomen door het bloed van geitenbokken en kalveren, maar door Zijn eigen bloed. Dat deed Hij bij één enkele gelegenheid tot in de heilige plaatsen, waar Hij een loskoping van de aion vond en teweegbracht. Dat 'vinden' moet u hier opvatten als 'verwerven' of 'verkrijgen'.
Wat leren we hieruit? Ik pak straks even de hoofdzin eruit, want het is een hele lange zin. Maar wat je hier ziet, is dat het bloed van geitebokken en kalveren natuurlijk een uitbeelding is van Zijn bloed. Hij is niet door bloed van geitebokken en kalveren ingegaan in de heilige plaatsen, in de hemel zelf, in die ware tabernakel, maar door middel van Zijn eigen bloed.
Het bloed van geitebokken en kalveren is dus een beeld van Zijn bloed, het bloed van Christus. En het bloed van Christus is natuurlijk, zoals ik net al aangaf, een uitbeelding van leven; van het leven van het geslachte Lam. Dat Lam staat daar als geslacht. En als een Lam daar nu staat maar wel geslacht is, dan is het een Lam dat opgestaan is. En dus is het een beeld van opstandingsleven.
Maar even de hoofdzin: Christus echter is binnengegaan, bij één enkele gelegenheid, tot in de heilige plaatsen, waar Hij een loskoping van de aeon vond, verwierf. Dit is de uitleg van wat je in Leviticus 16 leest over de hogepriester die dat heiligdom binnenging met het bloed van geitebokken en kalveren. Maar Christus is met Zijn eigen bloed ingegaan in dat ware heiligdom, bij één enkele gelegenheid. Zoals die hogepriester eenmaal inging in het heilige der heiligen, in die heilige plaats — eenmaal per jaar, maar het gaat om dat 'eenmaal' — die hogepriester is een type van Christus, die eenmaal binnenging tot in de heilige plaatsen en daar een loskoping verwierf.
Want indien het bloed van stieren en bokken... de tussenzin sla ik even over omdat dat echt een tussenzin is die over iets gaat wat ergens anders verband mee houdt: het offer van de rode vaars. Dat heeft eigenlijk niets met Grote Verzoendag te maken, maar Paulus wilde het er toch graag in zetten zodat wij een verband zouden leggen, denk ik. Dat weet ik wel zeker, maar ik pak nu alleen even de hoofdzin. Indien het bloed van stieren en geitebokken heiligt tot reinheid van het vlees... hier komt ook weer een vergelijking. Als dat bloed van stieren en bokken, dat het beeld is van het bloed van Christus wat we hier voorlazen, hen heiligt tot reinheid van het vlees, hoeveel te meer zal dan het bloed van Christus jullie geweten reinigen van dode werken om de levende God te dienen? Kijk.
Een Geweten Gereinigd van Dode Werken ↑ hoofdstukken
We lazen dus dat al die rituelen, onder andere die van de Grote Verzoendag, bedoeld zijn tot reinheid van het vlees. Aan die reiniging van het vlees heb je echter niet zo heel veel; vlees houdt immers op te bestaan. Maar hier wordt de vergelijking gesteld: als het bloed van stieren en bokken heiligt tot reinheid van het vlees, hoeveel te meer zal dan het bloed van Christus jullie geweten reinigen van dode werken om de levende God te dienen?
Het is dus niet ons vlees dat wordt gereinigd. Nee, gelukkig niet. Er zijn wel heel veel mensen die daar hun uiterste best voor doen, maar dat lukt je toch niet. Hoe harder je je best gaat doen, des te besmeurder wordt het, denk ik altijd maar. Hoe meer je daarmee bezig bent, hoe onreiner dat vlees wordt. Maar het bloed van Christus reinigt ons vlees niet; het reinigt ons geweten. Dat betekent dat we geen bewustzijn meer hebben van dat verontreinigde vlees en van die zonde.
Paulus brengt dit hier natuurlijk in verband met de hogepriester, maar elders – bijvoorbeeld in Efeziërs 1 vers 7 en Kolossensen 1 vers 14 – noemt hij het de bevrijding van zonden. Vaak wordt het vertaald met 'vergeving van zonden', maar in de grondtekst staat 'bevrijding van zonden'. Het is echt wel iets anders om te weten dat je zonden vergeven zijn, of dat je ervan bevrijd bent. Wij zondigen allemaal, want wij zijn in het vlees. Maar wie bevrijd is van zonde, weet dat die zonde geen enkele rol speelt in onze relatie tot Hem. Hij reinigt ons geweten van dode werken.
Dat is ook de enige manier waarop wij de levende God kunnen dienen. Wie denkt dat hij een zondaar is, wie denkt dat hij belast is met zonde of onrein is, die is niet in staat om God te dienen. Dat zou je kunnen concluderen als je dit omdraait. Als je bezig bent met je zonde, ben je namelijk bezig met jezelf en niet met Hem. Maar als je bevrijd bent van zonde, dan sta je vrij voor Hem. Dan nader je tot die troon van de genade en dan speelt zonde geen enkele rol, want dat heeft Hij weggedaan.
Worden onze voeten door onze wandel weer vies in deze wereld? Geen probleem, die wast Hij. In Johannes 13 refereer ik daar nu aan. Petrus zegt op een gegeven moment: "Heer, dan niet alleen mijn voeten, maar was mij helemaal." Dan zegt de Heer: "Nee, wie eenmaal gereinigd is, heeft er alleen nood aan dat de voeten gewassen worden." Wij zijn dus rein en dat blijven we, omdat Hij onze voeten wast. Als je vanuit dat besef leeft, dan kun je de levende God dienen. Ben je echter met zonde bezig, dan ben je altijd met jezelf bezig: "Ik doe het niet goed, ik kan het niet." Maar dat is niet waar je je op moet richten. Je moet je op Hem richten. Hij kan het wel, Hij doet het ook, en Hij reinigt ons.
De Wet als Schaduw en het Ene Volmaakte Offer ↑ hoofdstukken
Hebreeën 10 is echt een schitterend hoofdstuk. Het begint ermee dat de wet slechts een schaduw heeft van de toekomende goede dingen, en niet de afbeelding van de zaken zelf. Daarom kunnen dezelfde offers die zij jaarlijks tot in het doorlopende aanbieden, nooit degenen die toetreden tot volmaaktheid brengen. De wet is een schaduw. Eigenlijk had ik daar een plaatje van moeten maken. In Kolossenzen staat ook een schriftplaats die dat zegt; ik moet het even snel opzoeken in Kolossenzen 2 vers 17, voordat ik het verkeerd citeer. Daar wordt over de wet gezegd dat niemand u mag oordelen in spijs of in drank, of ten aanzien van een feestdag, de nieuwe maan of de sabbatten. Dat zijn allemaal inzettingen van de wet. Er staat: "Die zijn een schaduw van toekomende dingen." En dan zegt Paulus in Kolossenzen: "Maar het lichaam is van Christus."
Als ik een plaatje zou laten zien van bijvoorbeeld een man of vrouw waarop het licht valt, dan zie je op de grond een schaduw. Als je die schaduw ziet, dan wijst dat vooruit naar het lichaam. Zo wijzen al die inzettingen onder het oude verbond — zoals waar we het nu over hebben in Leviticus — ook vooruit. Wat we daar lezen is slechts een schaduw, maar de werkelijkheid is Christus. Dat staat hier ook: omdat de wet een schaduw heeft van toekomende goede dingen. Het is duister in zichzelf; het is slechts een schaduw en niet de afbeelding zelf van de zaken. Daarom kan de wet met dezelfde offers die zij jaarlijks tot in het doorlopende aanbieden, nooit degenen die toetreden tot volmaaktheid brengen.
Daarmee wordt meteen gezegd dat er totaal geen praktisch nut zit in al die offers en de totale offerdienst; het is alleen tot lering en onderwijs. Het volgende vers zegt: "Want als het namelijk wel geholpen had, zouden zij toch opgehouden zijn met aanbieden?" Als degenen die dienen eenmaal gereinigd waren, zouden zij immers geen enkel geweten van zonde meer hebben. Ik bedoel: als het offeren werkelijk zou werken, dan hoef je het niet elke keer opnieuw te doen. Dat is wat hier staat. Maar in die offers is juist ieder jaar een terugdenken aan de zonde, want het is onmogelijk om met het bloed van stieren en geitenbokken zonden te verwijderen. Dat kan dus niet. Maar waar die offers op vooruitwijzen, dát kan het wel: het bloed van Christus en Zijn offer reinigen werkelijk.
Daarom zegt Hij wanneer Hij de wereld binnenkomt: "Slachtoffer en offergave wil jij niet, een lichaam echter bereid jij toe voor mij." In de Statenvertaling staat hier elke keer netjes 'u', maar ik heb me laten vertellen dat het Grieks geen beleefdheidsvorm kent. Dus net als de Engelsen zeggen ze gewoon 'you' tegen God. Een Urker doet dat ook. Ah, dan heb ik niks gezegd. Oké. Daarom zegt Hij wanneer Hij tot in de wereld binnenkomt: "Slachtoffer en offergave wil jij niet, een lichaam echter bereid je toe van mij." En verder nog: "In brandoffers en in een zondoffer heb jij geen welbehagen." God heeft helemaal geen welbehagen in die brandoffers en zondoffers op zich, maar wel in datgene waar het een beeld van is.
Dit zijn overigens allemaal citaten uit de Tenach, uit het Oude Testament, waar de Messias aan het woord is. De schrijver van de Hebreeënbrief legt uit dat die 'Ik' de Hogepriester is, de Heer Jezus Christus. Dat vind je dus al in de Tenach terug. De schrijver zegt eigenlijk: "Het staat in jullie Tenach: Zie, Ik kom om jouw wil te doen, o God." Dat zijn allemaal uitspraken van de Hogepriester na Zijn opstanding. Het is een werk dat Hij doet vanuit dat heiligdom, vanuit de hemel.
Ik sla dan een paar verzen over in Hebreeën 10, want we hebben nogal wat verzen te gaan. Elke priester staat inderdaad dagelijks de dienst te verrichten en vele malen dezelfde offers aan te bieden, die nooit de zonden rondom kunnen wegnemen. Al die priesters die de dienst deden in het heilige, stonden daar dagelijks dezelfde offers aan te bieden, maar die konden de zonde nooit wegnemen. Dat is een uitbeelding van het oude verbond. Maar dan komt de tegenstelling: Hij echter, na één offer voor de zonde te hebben aangeboden, is tot in het doorlopende gaan zitten aan de rechterhand van God. In tegenstelling tot die priesters die telkens maar weer dagelijks offers verrichtten die zonden nooit konden wegnemen, heeft Hij door Zijn leven aan te bieden één offer gebracht en is Hij tot in het doorlopende gaan zitten aan de rechterhand van God.
Christus is dus nu gezeten aan Gods rechterhand, verborgen in het heiligdom. Hij wacht daar totdat — dat lezen we in het volgende vers — Zijn vijanden tot een voetbank voor Zijn voeten geplaatst worden. Hij zal dus uit dat heiligdom verschijnen en dan zal de Grote Verzoendag voor Israël aanbreken, en daarna ook voor de volkeren van de rest van de wereld. Hij zal dan alle vijanden onderwerpen en Zijn koninkrijk oprichten. Want in één offergave heeft Hij tot in het doorlopende degenen die geheiligd worden tot volmaaktheid gebracht. Zoals Paulus in Kolossenzen zegt: "Wij zijn in Hem volmaakt." Hij heeft door één offergave tot in het doorlopende degenen die geheiligd worden tot volmaaktheid gebracht.
Nu sla ik weer een paar verzen over en dan komen we, als je het mij vraagt, tot de grootste conclusie in de Hebreeënbrief. Het is de conclusie van al het voorgaande en van alles waarover gesproken is met betrekking tot die Grote Verzoendag. Daar wordt dan het volgende over gezegd:
Vrijmoedigheid op de Pasgeslachte en Levende Weg ↑ hoofdstukken
In Hebreeën 10 vers 19 lezen we: "Omdat wij dan, broeders, vrijmoedigheid hebben tot de entree van de heilige plaatsen in het bloed van Jezus." Wij hebben dus de vrijmoedigheid om daarin te gaan, in die heilige plaatsen. Overigens staat hier in de Statenvertaling weer 'heiligdom', maar in de grondtekst is het echt een meervoud. Wij hebben dus de vrijmoedigheid om in te gaan in die heiligdommen, in het bloed van Jezus. De hogepriester sprenkelde indertijd bloed van de bok en van de stier. Dat was een uitbeelding van het bloed van Jezus waar het hier nu over gaat.
Vers 20 spreekt over de pasgeslachte en levende weg. De hogepriester sprenkelde bloed op de weg die hij ging, tot in de heiligdommen. Hij sprenkelde dus door het voorhangsel heen. In de Statenvertaling staat volgens mij 'de nieuwe en levende weg', maar in de grondtekst staat hier echt een woord dat 'pasgeslacht' betekent. Hij is dus als die bok en als die stier: zojuist geslacht, recent geslacht, pasgeslacht. Dat bloed van de offerdieren werd in het heiligdom gedragen en door de hogepriester gesprenkeld vóór de ark van het verbond. Uit dit vers maak ik echter op dat hij al vóór het voorhangsel begon met het sprenkelen van dat bloed. Hij maakte een pasgeslachte en levende weg in het bloed — wat een uitbeelding is van het bloed van Jezus — door het voorhangsel heen.
Het sprenkelen van het bloed begon dus al vóór het voorhangsel en ging erdoorheen. Dat zou je volgens mij niet direct opmaken als je alleen Leviticus leest, maar dit is wel wat ik opmaak uit het commentaar van de Hebreeënbrief. Er werd gesprenkeld tot in het binnenste voorbij het voorhangsel, dus weer bij die ark van het verbond en op de beschutplaats, op dat verzoendeksel. Dat is dus een weg die begonnen is vóór het voorhangsel; het is een weg van bloed. Dat is de pasgeslachte en levende weg waar wij vrijmoedigheid toe hebben om in te gaan tot de entree van de heilige plaatsen. Omdat wij die vrijmoedigheid hebben, zouden we Hem daarin volgen. Wij hebben de vrijmoedigheid om daar ook in te gaan, en dat is een weg van bloed.
Als ik dat een beetje visueel zou maken, zoals ik dat vorige maand ook op de studiedag heb gedaan: die hogepriester sprenkelde bloed tot in de heiligdommen en tot op de beschutplaats, en creëerde zo een pasgeslachte en levende weg. In die weg mogen wij ook ingaan; we hebben de vrijmoedigheid om in te gaan in dat heiligdom. Voor het gewone volk was het ten strengste verboden om in dat heiligdom te komen. Zij kwamen niet verder dan de voorhof. In het Heilige kwamen alleen de priesters, en in het Heilige der Heiligen kwam alleen de hogepriester, eenmaal per jaar. Maar wij hebben de vrijmoedigheid om in te gaan in de heiligdommen, in het bloed van Jezus, als uitbeelding van de hemel waar onze positie is. Wij mogen Hem gewoon volgen. Dat is de conclusie van de Hebreeënbrief naar aanleiding van die rituelen van de Grote Verzoendag.
Iemand vroeg of die plaatsen ook schoongemaakt werden. Dat weet ik niet. Om praktische redenen zou ik zeggen dat het wel schoongemaakt zou moeten worden, maar ik heb het volgens mij nog nooit ergens gelezen. Wat ik wel lees, is dat bij bijvoorbeeld het vervoeren van het brandofferaltaar de as eraf geveegd werd. Maar bedenk dat alles met bloed werd ingewijd bij de inwijding van de tabernakel, dus alles zat al onder het bloed. De hoorns van het brandofferaltaar en het reukofferaltaar werden tijdens bepaalde rituelen ook besprenkeld met bloed. Dat gold ook voor de ark van het verbond en de beschutplaats, eenmaal per jaar. Bovendien werd voor het brandofferaltaar natuurlijk heel veel bloed vergoten. Het volk Israël heeft veertig jaar door de woestijn gezworven en heeft 42 standplaatsen gehad. Ze zijn dus 42 keer de boel weer ingepakt en verder getrokken. De as en het bloed dat op de grond lag, trokken ze waarschijnlijk gewoon weer mee verder, al werd de as wel weggedaan. Maar of echt de hoorns of de beschutplaats schoongemaakt werden, dat heb ik in de Schrift nooit gelezen.
Er werd opgemerkt dat voor een koning inderdaad ook de rode loper wordt uitgelegd. Zou dat daar soms mee te maken hebben? Men weet het soms niet meer, maar gebruiken doen vermoeden dat men vroeger meer wist dan wij dachten. De rode loper inderdaad. En Christus is natuurlijk niet alleen de hogepriester, Hij is Koning en Hogepriester. Ook dat wordt in de Hebreeënbrief uitgebreid uiteengezet, omdat Hij Hogepriester is naar de ordening van Melchizedek. Melchizedek was koning en priester, en Christus is dat ook. Verborgen weliswaar; een verborgen Koning en een verborgen Hogepriester. Koning en priester zijn was onder het Oude Verbond onmogelijk, want koningen kwamen uit de stam van Juda en priesters uit de stam van Levi. Maar laat ik snel verder gaan, anders krijg ik de neiging om nu over verborgen koningen te spreken; dat moeten we een andere keer maar eens doen.
Dit is dus die nieuwe en levende weg, de 'rode loper' om hem zo te noemen. Wij zijn koningskinderen, dus wij mogen ook over die loper gaan en de vrijmoedigheid hebben om binnen te gaan in de heilige plaatsen, in het heiligdom. Het is de pasgeslachte en levende weg die Hij voor ons inwijdt door het voorhangsel heen. En we hebben een grote Priester — een mega-priester — over het huis van God. Omdat wij die hebben...
Toetreden met een Waarachtig Hart en Gereinigd Lichaam ↑ hoofdstukken
Laten wij toetreden met een waarachtig hart. Dat is een hart dat gevuld is met de waarheid en op zoek is naar de waarheid. Daar moet je soms voor spitten, maar dat is de moeite waard. Laten wij toetreden met een waarachtig hart in de volle zekerheid van het geloof. We hebben een geweten dat gereinigd is van zonde, dus we zien niet op onszelf; we zien op Hem, want Hij doet alles. Kunnen wij de volle zekerheid van het geloof hebben met harten die besprenkeld zijn en zo bevrijd zijn van een boosaardig, een kwaad geweten? Want ook onze harten zijn gereinigd. Ze zijn besprenkeld; ook hier zien we weer die beeldspraak. Onze harten zijn besprenkeld en daarmee gereinigd van een kwaad geweten, van een boosaardig geweten.
En nog iets: we naderen met een lichaam dat gebaad is, gewassen in rein water. Dat is precies zoals die priesters zich wasten voordat zij het heiligdom binnengingen, zoals we in Leviticus 16 vers 4 lazen. Ons geweten is dus gereinigd en wij kunnen toetreden met een waarachtig hart, in de volle zekerheid van het geloof. Omdat onze harten besprenkeld en gereinigd zijn en we een lichaam hebben dat gebaad is in rein water, zijn wij in staat om Hem te dienen. Wij mogen met vrijmoedigheid dat heiligdom binnengaan en Hem achternalopen waar onze Voorloper is binnengegaan.
Hebreeën 10 is een lang hoofdstuk, dus ik sla een gedeelte over. Wat ik nu eigenlijk aan de hand van Hebreeën heb laten zien, is dat wij nu op de Grote Verzoendag leven. Wij hebben de vrijmoedigheid om het heiligdom binnen te gaan. Onze Hogepriester is daar binnengegaan en wij mogen daar naderen tot die troon van de genade, tot dat verzoendeksel, maar ook tot de tafel van de toonbroden, tot de kandelaar, tot het reukofferaltaar en tot die Hogepriester. Daar is onze positie, dus daar kunnen wij met vrijmoedigheid naderen.
En die Hogepriester gaat ook nog een keer het heiligdom uitkomen; ook dat vinden we hier beschreven. Dat staat overigens ook nog in vers 35. Ik lees dat dan even voor uit de Statenvertaling: "Werp dan uw vrijmoedigheid niet weg." Welke vrijmoedigheid? De vrijmoedigheid om te naderen tot die troon van de genade, om in te gaan in de heiligdommen door het bloed van Jezus, om ook die weg te gaan en Hem te volgen. Om daar je positie in te nemen — hoe je het ook wilt zeggen — maar werp die vrijmoedigheid niet weg.
Het Wachten op de Komende Hogepriester en Zijn Verschijning ↑ hoofdstukken
Want jullie hebben het verduren nodig — 'lijdzaamheid' staat er in de Statenvertaling — opdat jullie, de wil van God doende, de belofte zouden ophalen. Want nog een heel klein beetje, nog een zeer weinig tijd, staat er in de Statenvertaling, en Hij die komt, zal arriveren en Hij zal niet lang uitblijven. In de beeldspraak van de tabernakel, van de Grote Verzoendag, van de hogepriester die ingegaan is in dat heiligdom, gaat het hier over: Hij die komt, zal arriveren. Hij zal niet lang uitblijven. Het gaat over de hogepriester die naar buiten zal komen. Nog een heel klein beetje en Hij die komt, zal arriveren en Hij zal niet lang uitblijven.
Deze term, 'Hij die komt', staat in het Grieks letterlijk als 'de Komende'. Dat is een term die we nog een aantal keren in de Schrift vinden. Bijvoorbeeld hier: Johannes hoorde in de gevangenis de werken van Christus en zond twee van zijn leerlingen en zei tot Hem: "Ben jij degene die komt, of moeten wij een ander verwachten?" Ook hier weer: "Bent u, ben jij de Komende?" In Lukas 7 vers 19 vind je dat ook. Het is dus een term die we vaker vinden in de Schrift; dat wil ik benadrukken. Dit is even een heel ander verband in Mattheüs, alleen om te laten zien dat het ook in het Nieuwe Testament vaker voorkomt.
Maar als we het in de Hebreeënbrief hebben over 'de Komende', ja, daar kun je natuurlijk vergif op innemen dat deze term terugverwijst naar het Oude Testament. Het is een brief aan de Hebreeën en het stikt echt van de tekstverwijzingen naar het Oude Testament. We hadden het er in de pauze nog even over, maar ook 'de Komende' wijst ons terug naar het Oude Testament. We vinden die term bijvoorbeeld in Psalm 118. Daar staat: "Gezegend de Komende." Ik heb de vertaling een beetje aangepast natuurlijk, naar hoe het er letterlijk staat: "Gezegend zijnde de Komende in de naam van JAHWEH; wij zegenen jullie vanuit het huis van JAHWEH." Gezegend de Komende in de naam van JAHWEH.
Nu ga ik weer terug naar het Nieuwe Testament, ook weer naar Mattheüs, want dit zijn woorden die de Heer Jezus Zelf aanhaalt in Mattheüs 23. Dat is een heel bekend gedeelte dat net voorafgaat aan wat genoemd wordt de rede over de laatste dingen in Mattheüs 24 en 25: het einde van deze aion. Dat wijst op de wederkomst van Christus en de aanvang van de toekomende aion. Daar gaan Mattheüs 24 en 25 over.
In Mattheüs 23 zegt de Heer Jezus dit: "Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en degenen die tot haar afgevaardigd zijn met stenen werpt, hoe vaak wilde Ik jouw kinderen bijeenvergaderen, zoals een hen haar kuikens onder haar vleugels bijeenvergadert, en jullie wilden niet. Ziet, jullie huis wordt aan jullie eenzaam of woest achtergelaten." Het duidt op de latere verwoesting van de tempel, maar ook van de stad Jeruzalem. "Jullie huis wordt aan jullie eenzaam achtergelaten", sowieso omdat Hij niet meer in dat huis is, want Hij trok Zich eruit terug. En ook omdat het verwoest werd; "eenzaam woest" of "verwoest" zeggen andere vertalingen. "Ziet, jullie huis wordt aan jullie eenzaam achtergelaten, want Ik zeg tot jullie: jullie zullen Mij vanaf dit moment absoluut niet waarnemen, totdat jullie zeggen: Gezegend zij de Komende in de naam van de Heer."
De Heer trekt Zich dus terug en Hij haalt Psalm 118 aan. Hij zegt: "Jullie zullen Mij niet meer zien, totdat het moment dat jullie zeggen: Gezegend de Komende in de naam van de Heer." Dit is dus Mattheüs 23. In Mattheüs 24 en 25 volgt de rede over de laatste dingen. In Mattheüs 26 eet de Heer met Zijn discipelen het Pascha en in Mattheüs 27 begint het proces en de kruisiging en wordt Hij ter dood gebracht. Maar de Heer spreekt dus over het feit dat Hij Zich gaat verbergen, zoals we gezien hebben dat de hogepriester zich verbergt in dat heiligdom. De Heer zegt: "Jullie zullen Mij vanaf dit moment niet meer zien." Ze zien Hem pas als Hij wederkomt, wanneer ze zullen zeggen: "Gezegend zij de Komende in de naam van de Heer."
Wanneer dan? Daar ging het over in Hebreeën 10: "Nog een heel klein beetje", of "nog een korte tijd", en "de Komende zal arriveren". Ik zei al: in Hebreeën gaat het over de hogepriester die uit het heiligdom zal komen en zal verschijnen. En hier staat: "Hij zal niet lang uitblijven." Je zegt misschien: dat duurt nu toch al tweeduizend jaar. Ja, maar bij de Here is duizend jaar als één dag, dus we zijn ook nog maar twee dagen onderweg. Maar 'de Komende' is in Hebreeën 10 dus de aanduiding voor de hogepriester die uit het heiligdom zal verschijnen en zal arriveren. En in Mattheüs 23 gaat dat over precies hetzelfde moment, namelijk wanneer Hij wederkomen zal voor Zijn volk Israël; dan zullen ze Hem pas weer waarnemen, dan zullen ze Hem pas weer zien.
Israël zal Hem dus zien als Hij wederkomt, wanneer Hij als hogepriester uit het heiligdom zal verschijnen om het volk te zegenen. Maar nu terug naar Leviticus 16, waar we helemaal in het begin van de studie waren. Ik blader zelf nog even in mijn Bijbel terug voor het verband. Vers 17: "Geen mens zal in de tent der samenkomst zijn" — de 'tent van de afspraak' — "wanneer hij daar binnenkomt." Dat heb ik dus gezegd: als de hogepriester in dat Heilige der Heiligen dienst deed, dan kwam daar verder niemand. Al het werk werd gestopt, want de Sabbat was aangebroken: de Grote Verzoendag. Geen mens zal in de tent van de afspraak zijn wanneer hij daar binnenkomt om in de heilige plaats beschutting te doen, totdat hij naar buiten komt. "Totdat... Jullie zullen Mij niet meer zien, totdat jullie zeggen: Gezegend zij de Komende in de naam van JAHWEH." En dan komt de hogepriester naar buiten.
Het Ritueel met de Weggaande Bok (azazel) in de Wildernis ↑ hoofdstukken
Wat gaat de hogepriester dan doen? In Leviticus 16 zien we wat hij onder andere doet als hij naar buiten gaat. Het is een prachtig beeld van Christus die uit het heiligdom komt. Die weggaande bok, de harige geit, zou nog de woestijn in gestuurd worden. De harige geit waarop het lot voor de geit van vertrek gevallen is, zal men levend voor het aangezicht van JAHWEH doen staan om over hem een beschutting te maken en om hem als de geit van vertrek de wildernis in te zenden. Ik zei aan het begin ook al: die geit van vertrek wordt aangeduid met Azazel. Er hoort eigenlijk nog een 'L' achteraan, maar dat viel net weg op het scherm. Er was dus een geit waarop het lot van JAHWEH viel; die werd geslacht en geofferd. En er was een bok die als geit van vertrek tot Azazel de woestijn ingezonden zou worden.
Voordat ik uitleg wat ik denk dat er met Azazel bedoeld wordt, zal ik laten zien wat er verder staat in Leviticus 16, een paar verzen verder. Hij doet de levende harige geit naderen. Nu wordt er specifiek beschreven wat er met die overgebleven bok gebeurt. Aäron zal zijn twee handen ondersteunen op de kop van de levende harige geit. Dat is wat vreemd Nederlands, dat 'ondersteunen', maar er zal ongetwijfeld mee bedoeld worden dat hij zijn handen op de kop legt. Hij zal over hem al de verdorvenheden van de zonen van Israël en al hun overtredingen tot al hun zonden belijden. Die hogepriester is uit het heiligdom gekomen en dan wordt er een ritueel uitgevoerd met die harige geit die bestemd was voor de zonen van Israël. Dat staat hier nog eens specifiek genoemd. In vers 5 lazen we al dat hij van de vergadering van de kinderen van Israël twee geitenbokken zou nemen. Ook hier wordt benadrukt dat het voor Israël is; de verdorvenheden en overtredingen van het volk werden beleden en op de kop van die harige geit gelegd. Vervolgens zou hij die geit wegzenden naar de wildernis, naar de woestijn.
Nu heb ik wat rondgezocht en gekeken welke betekenissen men hier meestal aan geeft. Men zegt meestal dat die eerste geit een beeld van Christus is en die tweede een beeld van Satan. Als je gaat zoeken op Azazel, dan kom je inderdaad allerlei occulte dingen tegen: een woestijndemon, of figuren in games die Azazel heten. Maar op die harige geit werden wel alle zonden en overtredingen gelegd. Het volgende vers zegt dat die harige geit al hun verdorvenheden en overtredingen op zich zal dragen naar een ontoegankelijk land, en de hogepriester zal de harige geit in de wildernis wegzenden. Welnu, Satan heeft onze zonden niet weggedragen naar een ontoegankelijk land. Hij heeft niets opgelost, laten we het zo zeggen. Maar ik ken iemand die dat wél heeft gedaan, en dat is ook Christus. God zegt immers, wanneer het nieuwe verbond wordt gesloten: "Ik zal hun ongerechtigheden vergeven en hun zonden niet meer gedenken." Die zonden zijn dan in een ontoegankelijk land; God zal er niet meer aan denken. Zand erover, een beschutting, een beschutplaats. Dat vinden we in Jeremia 31 en het wordt ook aangehaald in Hebreeën 8.
Die tweede geit is dus ook Christus. Zoals ik al zei: alles wijst op Hem. De eerste geit én de tweede geit. Alles in de tabernakel wijst op Hem, dus ook die harige geit. Aäron heeft de overtredingen en de zonde op die bok gelegd en die geit wordt weggezonden naar de wildernis, naar een ontoegankelijk land. Er zal niet meer aan die zonden gedacht worden. Men zegt vaak dat die geit daar in de woestijn zou sterven, maar dat is niet de essentie van het verhaal. De essentie is dat die geit vrijgelaten wordt. Hij wordt weggezonden, weliswaar de woestijn in, maar wij bevinden ons ook in de woestijn. Deze wereld is een woestijn en wij zijn daarin vrij. We zijn vrij in Hem. In dat opzicht zou je het ook op ons toe kunnen passen.
De tekst zegt dat hij die geit zal wegzenden naar de woestijn door de hand van een man die gereed staat. Wie is die man? Volgens mij is dat dezelfde als in Psalm 1: "Welzalig, gelukkig is de man die niet wandelt in de raad van de goddelozen." Die man is ook Christus. Die geit wordt de wildernis ingezonden door een man, en hij zal daar zijn in vrijheid. Paulus zegt in 1 Korinthiërs 10 dat deze dingen typen van ons zijn. Alles wat Israël overkomen is — de wolk, de doortocht door de zee, maar ook de woestijn — het zijn typen van ons. Maar in dit specifieke gedeelte gaat het natuurlijk in het bijzonder om Israël.
Israël Geleid Naar Azal Door de Gespleten Olijfberg ↑ hoofdstukken
Die geiten waren van de vergadering van Israël genomen en hadden een specifieke toepassing op Israël. Dat staat ook hier in vers 21, zoals u nog op het scherm ziet. Het gaat over de verdorvenheden en de overtredingen van de zonen van Israël. Maar ook van Israël wordt gezegd dat ze door de Messias naar de woestijn gebracht zullen worden op het moment dat de hogepriester uit het heiligdom verschijnt.
Als Christus uit de hemel zal verschijnen, zullen Zijn voeten staan op de Olijfberg. In Zacharia 14 lezen we dat Zijn voeten in die dag zullen staan op de Olijfberg, die op het gezicht van Jeruzalem ligt aan de oostzijde. Dan lees je dat de Olijfberg middendoor gespleten zal worden, oostwaarts en westwaarts, tot een uitermate groot ravijn. De ene helft van de berg zal zich noordwaarts verwijderen en de andere helft zuidwaarts. Die voeten die op de Olijfberg zullen staan, zijn de voeten van de Messias, de Heer Jezus Christus. Hij is de Man uit Leviticus 16 die de geit de woestijn in zou zenden. Het is de hogepriester die uit het heiligdom zal komen. Wanneer Christus uit het heiligdom in de hemel verschijnt en Zijn voeten op de Olijfberg zet, op welke dag is dat dan? Dat is de Grote Verzoendag voor Israël.
In die dag zullen Zijn voeten op de Olijfberg staan en Israël zal vluchten in het ravijn van Zijn bergen, want het ravijn van de bergen zal reiken tot Atzal, zoals deze vertaling zegt. De Statenvertaling zegt Azal, en een andere vertaling noemt het misschien Azel. Ik heb het nagekeken en men spreekt over Azal. Israël zal door hun Messias geleid worden in de woestijn. In Openbaring 12 vers 6 lezen we dat dit een plaats is die door God is bereid. Men zegt dat Azal ‘gereserveerde plaats’ of ‘afgezonderde plaats’ betekent.
Het woord Azazel, wat vertaald is met ‘weggaande bok’ of ‘vertrekkende geit’, betekent letterlijk vertaald inderdaad ‘weggaande bok’. Maar sommige vertalingen, zoals de NBG, hebben Azazel laten staan omdat het eigenlijk één woord is dat je niet zou moeten vertalen, omdat het een specifieke aanduiding of plaatsnaam is. Hier lees je dus dat Israël door de Olijfberg, die in tweeën scheurt, door een ravijn geleid zal worden tot Azal, in een plaats die door God voor hen bereid is: een gereserveerde, afgezonderde plaats.
Dat gebeurt op de Grote Verzoendag voor Israël, wanneer de hogepriester het heiligdom is uitgekomen. Hij zal hen leiden in de woestijn, zoals die tweede bok of tweede geit daar geleid, weggestuurd en vrijgelaten wordt. Het zou ook nog kunnen dat de man in Leviticus 16 de mannelijke zoon is uit Openbaring 12. Dat is eigenlijk een een-tweetje natuurlijk, want wij zijn Zijn lichaam. Waar het Hoofd is, zullen wij ook zijn. Zoals Paulus in 1 Thessalonicenzen 4 zegt over het moment van de wegrukking: daarna zullen wij altijd met de Heer wezen. Dus waar Hij ook is, daar zullen wij ook zijn en daar zullen wij bij betrokken worden.
Heb ik nog vijf minuten? Oké. Niemand durft nu nee te zeggen. Is er een heldenpolitiek hier dan? Iemand vraagt of dit over een gelovig overblijfsel gaat. Dat klopt, het gaat over een gelovig overblijfsel, maar op dat moment zijn er ook alleen nog maar gelovigen. Ik wil nu nog iets zeggen over Leviticus 23.
De Sabbat en de Profetische Datum van Grote Verzoendag ↑ hoofdstukken
Ik wil nog iets zeggen over Leviticus 23. Dat ga ik kort doen, want we hebben het nog niet gehad over de datum van Grote Verzoendag. Die heeft een specifieke datum. Ik heb geen details over de datum in de toekomst, hoewel die best wel eens op Jom Kipoer zou kunnen vallen, bijvoorbeeld. Maar de Schrift geeft aanwijzingen waarop die Grote Verzoendag gevierd moest worden, en dat vind je in Leviticus 23. Ik wil dat dan een beetje lezen met de kennis die we nu hebben, met wat we nu allemaal gezien hebben. Ik wil jullie laten zien dat ook dit natuurlijk allemaal profetie is. Het gaat over een datum die aan Israël werd gegeven: "Jullie moeten dan dit en zus en zo doen."
Laten we het gewoon lezen. Op de tiende van de zevende maand — nou, dat is dus de datum, maar die valt op onze kalender telkens weer anders. Op de tiende van de zevende maand is er de dag van de beschuttingen, en dat is dus Jom Kipoer, de Grote Verzoendag. Een heilige bijeenkomst zal het voor jullie zijn. Zeker, een bijeenkomst in de schaapskooi, bijvoorbeeld een Bosra of een Atsal. Daar zal men bijeenkomen. Een heilige bijeenkomst zal het voor jullie zijn; jullie zullen je zielen nederig maken, jullie zullen je verootmoedigen. Inderdaad, op de Grote Verzoendag zal het volk zich verootmoedigen. Ze zullen iets doen wat ze al tweeduizend jaar in ieder geval niet gedaan hebben: dat is namelijk de Naam des Heeren aanroepen. Ze zullen zich verootmoedigen en de Naam van JAHWEH aanroepen, iets wat ze al heel lang niet hebben gedaan. Dus zij zullen inderdaad op die dag, op de Grote Verzoendag in de toekomst, hun zielen nederig maken en zich verootmoedigen.
En jullie zullen voor JAHWEH een vuuroffer daarbij brengen. Zou dat nog iets te maken hebben met de verdrukking, met de Dag van Toorn die daarna komt? Jullie zullen op die dag geen enkel werk doen, nee, want het is Grote Verzoendag. Het is dus een Sabbat. Ze zullen dus niet meer werken; al het werk zal ophouden straks als die dag voor hen aanbreekt. Ze zullen geen enkel werk meer doen, want het is de dag van de beschuttingen, de Verzoendag, om over jullie een beschutting te maken voor het aangezicht van JAHWEH, jullie God. Inderdaad, Israël zal die rust ingaan en de grote Sabbat zal aanbreken: duizend jaar van rust. In Jeremia 31 zegt God — ik haalde die verzen net al aan — zeven keer: "Ik zal." Dus zij zullen rusten en God zegt: "Ik zal." Dan zal het nieuwe verbond met hen aanbreken.
Want elke ziel die niet nederig zal zijn op die dag, zal van zijn volksgenoten afgesneden worden. En elke ziel die enig werk doet op die dag, die ziel zal Ik doen omkomen uit het midden van zijn volk. Dat zijn ook beschrijvingen uit de duizend jaar; daar zal echt niet gewerkt worden. En wie meent wel te moeten werken, daar zal kort en metten mee worden gemaakt. Dat lees je hier, maar dat lees je ook in andere Schriftplaatsen. Jullie zullen geen enkel werk doen; dat is ook weer een voorzegging, een belofte. Het is een inzetting van de aeon, namelijk van de toekomende. Dan zal de toekomende aeon aanbreken. Het is een inzetting van de aeon in jullie generaties, in al jullie woningen. Het is een Sabbat van ophouden. Eigenlijk staat hier twee keer Sabbat. Ik denk dat de Statenvertaling hier "Sabbat van rust" heeft, maar er wordt twee keer dat woord Sabbat gebruikt, als werkwoord en als zelfstandig naamwoord: Sabbat van ophouden. Want Sabbat betekent ophouden. Dan zal al het werk gestaakt worden.
Nou nogmaals: jullie zullen jullie zielen nederig maken. Op de negende van de maand, in de avond, van de avond tot aan de avond zullen jullie ophouden, rusten voor jullie Sabbat. Kijk, die Grote Verzoendag zal straks voor Israël aanvangen en later daarna zal Christus Zijn Koninkrijk over heel de aarde vestigen. Alle vijanden zullen onder Zijn voeten gesteld worden. Maar de Sabbatdag, dat lezen we hier ook, die begint voor Israël eerder dan voor de volken. Een normale dag begint 's ochtends bij zonsopgang. Vroeger hebben mijn ouders mij wel eens geprobeerd wijs te maken dat hij om twaalf uur 's nachts begon, maar daar was ik het niet mee eens, en nu nog steeds niet. Maar hier lezen we dat de Sabbat — dus de zaterdag, daar gaat het over — eerder begint voor Israël dan voor de rest van de wereld, namelijk op vrijdagavond. In de avond van de negende zou die Grote Verzoendag al beginnen. Ook typologisch betekent dat dat Grote Verzoendag voor Israël eerder aanvangt dan voor de volkeren. Dus de Sabbat voor Israël zal eerder aanbreken dan voor de volkeren, en Grote Verzoendag dus ook, want het is een Sabbat. Nu wil ik nog... Straks zal ik nog even een schemaatje laten zien. Nog één dingetje over die datum en dan stop ik er echt mee.
De Verborgen Typologische Overeenkomst met het Pascha ↑ hoofdstukken
In Exodus 12 gaat het over een andere feestdag. Het gaat over het slachten van het paaslam en het strijken van het bloed aan de deurposten bij de uittocht uit Egypte. Daar wordt gezegd: JAHWEH sprak tot Mozes en tot Aäron in het land van Egypte: "Deze maand is voor jullie het begin van de maanden. Zij is voor jullie de eerste van de maanden van het jaar. Spreek tot de gehele vergadering van Israël: op de tiende van deze maand zal ieder voor zich een stuk kleinvee nemen naar het huis van hun vaders, een stuk kleinvee voor het huishouden. En indien het huishouden te weinig is voor een stuk kleinvee, dan zullen hij en de naaste buurman van zijn huis er één nemen naar de vaststelling van de zielen. Jullie zullen bij het stuk kleinvee vaststellen naar ieders eten. Een onberispelijk, mannelijk, eenjarig stuk kleinvee zullen jullie nemen. Jullie zullen dit nemen van de lammeren, van de mannetjeslammeren of van de geiten."
Hier gaat het dus over het slachten van het paaslam. In vers 3 staat dat op de tiende van die maand dat lam in huis genomen zou worden. Op de tiende van de maand. Dat is de tiende van de eerste maand. En de Grote Verzoendag? Dat is de tiende van de zevende maand. We zagen het net op de dia: de tiende van de zevende maand. Maar wat is er gebeurd met de kalender van Israël? Die is een half jaar verschoven. Het in huis nemen van het paaslam, wat je vindt in Exodus, is typologisch het beeld van de Heer Jezus Christus die in het huis kwam, in het huis van Israël. Door die verschuiving van de kalender valt het dus eigenlijk op dezelfde dag als de Grote Verzoendag. Dat is het moment waarop de hogepriester niet in het huis van Israël ging, maar zich verborg in het huis van God, in de tabernakel, en dus in de hemel. Het is prachtig om die overeenkomsten tussen die twee te zien.
Ik denk dat er nog veel meer overeenkomsten tussen die feestdagen moeten zijn, want die kalender is niet voor niets een half jaar verschoven. De Sabbat breekt voor Israël echter eerder aan. Elke week is dat al zo op de zaterdag, maar de Grote Verzoendag zal ook voor Israël eerder aanbreken. Die feestdagen hebben diepe overeenkomsten. Wat je hier dus ziet, is dat wij nu feitelijk al leven in een Grote Verzoendag. De Hogepriester is in het heiligdom, maar Hij zal terugkomen en dan zal de Grote Verzoendag voor Israël aanbreken. Dat is dan ook meteen voor Israël de Dag des Heeren. Dat is de Sabbat die zal aanbreken; de Grote Sabbat, de Grote Verzoendag.
Later zal het Koninkrijk gevestigd worden over de hele aarde en zullen de duizend jaar aanbreken, maar de Sabbat breekt voor Israël dus eerder aan dan voor de volkeren. Typologisch vind je dat al terug in Leviticus 23, waar wordt gezegd dat die Sabbat aanvangt op de avond van de vorige dag, namelijk op de negende van die maand. Goed, we zijn een beetje over de tijd heen gelopen, dus ik wil het hier maar bij laten. Wellicht dat we nog wat vragen hebben, maar dat doen we dan onder het genot van een broodje en een kop koffie.