Wanneer wij voor Christus zullen verschijnen, zal dit niet zijn voor rechtspraak, maar om te bepalen wat de beloning is die wij ontvangen. Daar zal beoordeeld worden waarmee wij gebouwd hebben. Dat wat Hij in ons leven heeft uitgewerkt, zal standhouden, al het andere zal verdwijnen.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 7 januari 2018
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Het is niet ons werk, het is Zijn werk door ons. En dat zal beloond worden bij dat podium van Christus.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: het Podium van Christus
- Vleeslijke Onderscheidingen en Menselijke Wijsheid
- Demonstratie van Geest en Kracht in 1 Korinthe 2
- Onmondig in Christus: Melk in Plaats van Vaste Voeding
- Jaloezie en Ruzie: Wandelen Naar de Mens
- Instrumenten van God: Paulus, Apollos en de Groei
- Gods Medewerkers: van Akkerland Naar Gods Gebouw
- Het Leggen van het Enige Fundament: Jezus Christus
- Bouwen met Onvergankelijke Materialen (goud, Zilver, Kostbare Stenen)
- Bouwen met Vleeslijke Materialen (hout, Gras, Stro)
- De Vuurproef: Ieders Werk Zal Openbaar Worden
- De Uitslag: Loon Ontvangen of Verbeuren
- Afsluiting: Jullie Zijn een Tempel van God
Inleiding: het Podium van Christus ↑ hoofdstukken
Laten we gaan beginnen. Dat is een mooi bruggetje naar het Woord. Laten we alle woorden zo toetsen, dan worden alle fouten er vanzelf uitgehaald. Daar gaan we het trouwens ook over hebben: over dat wat verdwijnt en dat wat blijft. De vorige keer hadden we het over 2 Korinthe 5, over het podium van Christus. Het podium waar de prijzen worden uitgereikt. In veel vertalingen is dat niet vertaald met het 'podium' van Christus, maar met de 'rechterstoel' van Christus, om nogal onduidelijke redenen. Ik kan er wel redenen voor verzinnen, maar ik was er niet bij toen het vertaald werd. We hebben er echter op toegezien dat het hier daadwerkelijk om een podium gaat. Het woord voor podium is hetzelfde woord als voor een stap. Een podium is immers niet veel meer dan een verhoging, een opstap. Hoewel ik daar dan weer 'op' voor zet, en dat is eigenlijk niet eens nodig, want als je stapt, dan zet je sowieso de ene voet voor de andere. Daarvoor moet je je voeten optillen. Iedereen die jong geweest is en een moeder heeft, die weet dat: til eerst je voet op als je loopt! Een stap is dus in eerste instantie altijd opwaarts. Daarna zet je natuurlijk je voet weer neer, maar dat is het idee van een stap of een opstap: dat podium.
We hebben gezien dat daar niet geoordeeld wordt. Er worden geen zonden opgerakeld bij dat podium van Christus. Het is ook niet de vraag of iemand schuldig of onschuldig is. Dat idee ligt natuurlijk heel erg besloten in dat begrip 'rechterstoel', maar er is geen veroordeling voor degenen die in Christus Jezus zijn. Wanneer wij voor Christus verschijnen, is de vraag daar dus niet: schuldig of onschuldig? Wat daar wel een rol speelt, is of wij eer ontvangen voor wat Christus door ons heeft kunnen doen. Ontvangen wij lof? Er zijn meer schriftgedeelten die daarover spreken, onder andere 1 Korinthe 3. Daar vind je ook het thema van deze ochtend: "ieders werk zal openbaar worden", zoals ik het maar heb genoemd.
We vallen dan wel midden in het derde hoofdstuk van de Korintherbrief. Zouden ze nu naar binnen willen of zouden ze niet naar binnen willen? Dat was natuurlijk de vraag. Ik denk dat ze komen kijken of hun vriendje is gearriveerd, ja of nee. We gaan gewoon verder.
Vleeslijke Onderscheidingen en Menselijke Wijsheid ↑ hoofdstukken
Het derde hoofdstuk van de Korinthebrief volgt vanzelfsprekend op hoofdstuk 1 en 2. Daarover wilde ik toch wat zeggen als inleidende woorden naar 1 Korinthe 3, want anders vallen we echt midden in het onderwerp. In het eerste en tweede hoofdstuk van de Korinthebrief gaat het over menselijke wijsheid. Paulus heeft het daar over filosofie en over het vlees. Eigenlijk gaat de hele eerste Korinthebrief daarover, en ook de tweede. Die Korinthiërs waren nogal vleselijk ingesteld en zij hechtten waarde aan nogal wat dingen waarvan Paulus in hoofdstuk 3 gaat zeggen dat het straks allemaal weg is; dat verdwijnt. Het zijn dingen die met het vlees te maken hebben: vleselijke onderscheidingen en menselijke wijsheid, zoals filosofie, de wijsheid van deze wereld. Maar hij heeft het daar ook over theologie, godsdienstige wijsheid. Ik kan niet heel die hoofdstukken behandelen, maar ik heb er wel een paar verzen uitgepikt om even de focus te leggen op waar het nu precies over gaat in die eerste Korinthebrief. Als we dan hoofdstuk 3 gaan lezen, kunnen we dat wat context geven.
Paulus zegt bijvoorbeeld in 1 Korinthe 1: "Want het werd mij duidelijk gemaakt dat er ruzies onder jullie zijn." Waar ik haakjes plaats met puntjes ertussen, daar heb ik wat dingen weggelaten. Ik laat wat dingen weg en dat is natuurlijk altijd gevaarlijk. Want als je dat zo doet, zeker met een PowerPoint, dan kun je de Bijbel laten zeggen wat je zelf wilt dat de Bijbel zegt. Dus zoals mijn datum op de themapagina zojuist werd getoetst: doe dat met alle woorden. Wat bij een gedeelte als 1 Korinthe 1 en 2 goed zou zijn, is om dat gewoon eens aandachtig door te lezen, of meerdere malen aandachtig door te lezen. Want daar worden echt hele belangrijke dingen gezegd, zeker als inleiding op hoofdstuk 3. Nogmaals, ik kan niet heel 1 Korinthe 1 en 2 nu doorlezen, want dat vergt te veel tijd, maar ik pik er wel dingen uit om aan te stippen op welke wijze het erover gaat in het begin van de brief.
"Het werd mij duidelijk gemaakt dat er ruzies onder jullie zijn." Nou, ruzies. Ik had het net over het vlees, vleselijke dingen en vleselijke onderscheidingen. Ruzies gaan altijd over het vlees. Altijd. Want het gaat over onderscheidingen. We zoeken of we vinden ruzie daar waar er verschillen zijn, waar we het niet met elkaar eens zijn over dingen. Maar in Christus zijn we allemaal één, zijn we allemaal gelijk. Dus daar bestaan die verschillen niet. De ruzies gaan over vleselijke zaken. Paulus legt het uit en zegt: "Ik bedoel dit, dat ieder van jullie zegt: Ik ben van Paulus, en ik van Apollos, en ik van Kefas" — dat is de Aramese naam voor Petrus — "en ik van Christus." Hier wilde men zich dus onderscheiden. Binnen die gemeenschap waren er een aantal die zeiden: "Ik hoor bij Paulus" of "Ik ben van de denominatie Paulus." En anderen waren van Apollos of van Kefas, of zelfs: "Ik ben van Christus." Wat je op zo'n moment doet als je zegt dat je van iemand bent, is dat je je daarmee afscheidt van anderen en daarmee aangeef je dat anderen niet bij jou horen. Met moderne denominaties is dat precies hetzelfde. Maar in Christus is er juist wél die eenheid. Sommigen zeiden zelfs: "Wij zijn van Christus." Maar als die anderen dan van Paulus of van Apollos zijn, zijn die dan niet van Christus?
Ik vind dit een beetje eng wat je nu gaat doen. Ik pak een elastiekje om het aan te hebben. Je kunt ze ook gewoon even laten liggen, toch? Echt? Ja, echt. Maar je bent eigenwijs genoeg om dat niet te doen. Mijn vleselijke onderscheiding. En Paulus zegt dan in vers 13: "Is Christus gedeeld?" Want als er een groep is die van Christus is en de andere blijkbaar niet, is Christus dan gedeeld? Of hij zegt: "Werd Paulus soms voor jullie gekruisigd?" Hoezo ben je van Paulus? Degene die voor jullie gestorven is en opgewekt is, dat is Christus. Dus hoe kun je zeggen dat je van Paulus bent, terwijl zo'n onderscheiding niet bestaat? "Werd Paulus soms voor jullie gekruisigd of worden jullie in de naam van Paulus gedoopt?"
Paulus zegt dan nog wat meer over die waterdoop — ik sla weer een paar verzen over — en dan zegt hij: "Want Christus vaardigt mij niet af om te dopen, maar om het goede bericht te brengen, om te evangeliseren; niet met wijsheid van woorden, opdat niet het kruis van Christus leeggemaakt zal worden." Hier heeft hij het dus over wijsheid van woorden, en hij noemt dat in deze hoofdstukken ook de wijsheid van deze wereld, tegenover de wijsheid van God. Hij zegt: "Ik ben gekomen om jullie te evangeliseren, om het goede bericht te brengen, niet met wijsheid van woorden, opdat het kruis van Christus niet leeggemaakt zou worden." Kijk, de boodschap van het kruis van Christus, legt Paulus in deze hoofdstukken uit, is heel sec. Het is eenvoudig. Het is de boodschap van één iemand, de Heer Jezus Christus, die leed en stierf aan een kruis en die opstond uit de dood. Waarvan Paulus verderop in deze brief zegt: "Zoals allen in Adam sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden." Bij dat kruis bleef het niet; Hij stond op uit de dood. Hij werd door God, Zijn Vader, opgewekt en dat is een garantie dat allen zullen worden levend gemaakt. In Kolossenzen 1 zegt Paulus dat God vrede maakt en dat God alle dingen verzoent door het bloed van het kruis. Nou, dat is het kruis van Christus waarover Paulus hier ook spreekt. Hij zegt dat dit niet met wijsheid van woorden gebracht hoeft te worden, want voor de wereld is dat sowieso een dwaze boodschap. We zouden dat gewoon brengen zoals het is en dat hoeft niet opgeleukt te worden. Dat hoeft niet met veel retoriek of charismatische prediking. Hij zegt: "Nee, ik kwam het goede bericht brengen, ik kwam evangeliseren, niet met wijsheid van woorden, opdat het kruis van Christus niet leeggemaakt zou worden."
Ik sla weer wat over. "Want omdat de wereld in de wijsheid van God..." Vorige vers: wijsheid van woorden, wijsheid van deze wereld. "Maar omdat de wereld in de wijsheid van God door haar wijsheid God niet kende..." Het is dus Gods wijsheid dat de wereld in haar wijsheid God niet kende. De wijsheid van deze wereld leidt dus niet tot God. Ik hoef het eigenlijk niet te zeggen, maar over het algemeen is het zo dat hoe academischer en hoe intelligenter men is, hoe meer men tegen het Woord van God in heeft te brengen. De evolutieleer heeft ook een wetenschappelijke basis en is academisch gevormd. Omdat de wereld in de wijsheid van God door haar wijsheid God niet kende, heeft God een welbehagen, een welgevallen... Zullen we het pakken? Nee. Wijs maar even naar waar ze liggen, dan pakt Leon ze op. Ja, dat is wel koud zeg. Omdat de wereld in de wijsheid van God... Dit is dus Gods wijsheid. Omdat de wereld in de wijsheid van God door haar wijsheid God niet kende, heeft God een welbehagen, een welgevallen. God heeft er dus behagen in om door middel van de domheid...
Demonstratie van Geest en Kracht in 1 Korinthe 2 ↑ hoofdstukken
We zijn inmiddels aangekomen in hoofdstuk 2. Paulus zegt daar: "En toen ik naar jullie toe kwam, broeders, kwam ik niet met superioriteit van woorden of met wijsheid." De Statenvertaling zegt: "Ik ben niet gekomen met uitnemendheid van woorden of van wijsheid." Er staat nog achter: "U verkondigende het getuigenis van God," maar dat heb ik weggelaten omdat de vertalingen daar nogal uiteenlopen. Het gaat me er nu even om dat Paulus tegen die Korinthiërs zegt dat hij niet kwam met superioriteit van woorden. Ik dacht even of er niet een ander woord voor gekozen was, zoals 'overtreffendheid', want dat is wat 'uitnemendheid' in de Statenvertaling betekent. Superieur zijn is ook overtreffen. "Toen ik naar jullie toe kwam, broeders, kwam ik niet met overtreffendheid van woorden." Dat spreekt mij een stuk meer aan. Uitnemendheid is hetzelfde. Het zou me niet verbazen als de NBG 'overtreffendheid' heeft, of de Herziene Statenvertaling. Superieur dus, maar dat is ongeveer hetzelfde. Voortreffelijkheid zou ook nog kunnen; het is in ieder geval allesovertreffend. Of je nu voortreffelijk bent of overtreffend, Paulus kwam niet met superioriteit of overtreffendheid van woorden of met wijsheid.
In vers 4 staat: "En mijn woord en mijn proclamatie waren niet met overredende woorden van menselijke wijsheid." Zie je dat hij het hier ook heeft over prediking met veel retoriek of veel charisma? Hij kwam niet met woord, proclamatie en prediking met overredende woorden van menselijke wijsheid, maar met demonstratie van geest en macht, of geest en kracht. Kijk wat overredende woorden doen, wat woorden van menselijke wijsheid doen, wat retoriek en charisma doen. Met veel charisma spreken is het aanspreken van het vlees, van de ziel, van gevoelens en ervaring. Ik ken wel van die mensen die zeggen: "We hebben een fijne dienst gehad" of "Het was een mooie preek." Als je dan vraagt waar het over ging, wordt het vaak lastig om dat uit te leggen. Maar Paulus kwam niet met overredende woorden van menselijke wijsheid, maar met demonstratie van geest en macht.
Geest. Hier gaat het dus ook weer over vlees, overredende woorden van menselijke wijsheid, over dat wat het zielse aanspreekt tegenover de geest. Het is altijd lastig om erover te praten, want ook in de godsdienstige wereld wordt dat meestal op één hoop geveegd. De ziel en de geest worden gezien als synoniemen, of in ieder geval ongeveer synoniem. Maar de Schrift zet dat tegenover elkaar. Het Woord van God scheidt ziel en geest uiteen, zegt de Hebreeënschrijver. Geest – en dat wil ik ook nog laten zien – heeft niets te maken met gevoel of ervaren. Geest heeft te maken met onderzoeken, met het Woord. Paulus kwam met demonstratie van geest en van macht, van kracht. Hij zegt dit opdat jullie geloof niet zou zijn in wijsheid van mensen, maar in de macht of de kracht van God.
Wij namen niet de geest van de wereld in ontvangst, maar de geest die uit God is. Wij hebben Gods Geest ontvangen. Waarom? Opdat wij die dingen zullen weten die door God genadig aan ons gegeven worden. Wij ontvangen Gods Geest opdat we zouden weten. De geest heeft dus met weten te maken, niet met voelen of ervaren, maar met weten, zo staat hier. We hebben de geest die uit God is ontvangen, opdat wij de dingen zullen weten die door God genadig aan ons geschonken worden.
Ik zeg vaak dat het al gauw zweverig wordt als het gaat over 'geestelijk' of 'spiritueel'. Als iemand zich geestelijk oriënteert of spiritueel is, gaat het vaak over hele ontastbare, zweverige dingen. Dan gaat het juist vaak over het gevoel en over dingen ervaren. Ik heb echt wel eens mensen gesproken die zeiden: "Nou, bijbelstudie ligt me niet zo, ik luister al naar Gods Geest" of "God spreekt tot mij in mijn hart." Dan denk ik: dat is altijd wel gevaarlijk. Want is dat dan Gods stem of de stem van je eigen binnenste? Het kan nog erger natuurlijk, maar welke stem is dat dan? Als het gaat om wat je zelf ervaart en voelt... nou, we weten allemaal dat dit vanmiddag alweer heel anders kan zijn dan vanochtend. Dat gaat heen en weer. Dat zijn onze gevoelens, onze emoties. Het woord emotie heeft te maken met beweging; in het Engels is het 'emotions', en 'motion' is beweging. Dat gaat voortdurend heen en weer, daar hebben we allemaal last van, de een wat meer dan de ander. Maar de geest is dat wat wij weten. We hebben die geest ontvangen opdat we zullen weten wat God ons in genade geschonken heeft.
"Die dingen spreken wij ook," zegt Paulus, "niet met woorden onderwezen door menselijke wijsheid" – daar heb je het weer – "maar met door de geest onderwezen geestelijke woorden, die wij doen passen bij geestelijke dingen." Ik pak hier even de interlineaire vertaling erbij, want daar staat het nog wat mooier vind ik: "Geestelijke woorden met geestelijke dingen vergelijkende." Dat woordje 'vergelijkende' heeft ook weer niets met voelen of ervaren te maken. Het woord is opgebouwd uit twee woorden: 'samen' en 'oordelen'. De geestelijke dingen met geestelijke dingen vergelijken. We kennen ook de uitdrukking 'Schrift met Schrift vergelijken'. Het gaat hier gewoon over onderzoeken, over het samen oordelen. Er komt informatie tot je vanuit de Schrift en die geestelijke zaken oordeel je samen met andere zaken die je in de Schrift tegenkomt. Dus het geestelijke met het geestelijke vergelijkende. Als iemand een boodschap predikt, dan onderzoeken we of we dat terugvinden in de Schrift. Want dat is oordelen: we onderzoeken of deze dingen werkelijk zo zijn. Het gaat dus echt om onderzoek, om vergelijken, om nadenken en om dingen weten. Dat is 'geestelijk', althans volgens de Schrift. Wat Van Dale ervan zegt, is dan niet zo belangrijk meer.
Hier gaat het dus over het vlees in de eerste Korinthebrief. Vooral in die eerste hoofdstukken gaat het over het vlees, al geldt dat eigenlijk voor de rest van de brief ook. Het vlees staat tegenover de geest. Het zielse heeft alles met het vlees te maken, tegenover het geestelijke. 'Geestelijke' is natuurlijk ook zo'n beladen woord. Je hebt 'de geestelijkheid' en dan de leken. Vaak zijn de leken een stuk geestelijker dan de geestelijken, denk ik dan altijd. En zo komen we dus aan in 1 Korinthe 3.
Onmondig in Christus: Melk in Plaats van Vaste Voeding ↑ hoofdstukken
En dan zegt Paulus dus – en dan hoop ik dat u na deze wat inleidende woorden de draad te pakken heeft – en dat u ook zegt: "O ja, nu begrijpen we waarom hij het hier over vleselijk en geestelijk heeft." Hij zegt tot die Korinthiërs: "En ik, broeders, kon niet tot u spreken als tot geestelijke mensen, maar als tot vleselijke, als tot onmondigen in Christus." Paulus kon dus bij die Korinthiërs in ieder geval niet spreken als tot geestelijke mensen. Daar heb je het weer: geestelijke mensen. 'Geestige mensen' zou wellicht een wat leukere vertaling zijn, maar hij kon tot hen niet spreken als tot geestelijken. Laten we dat maar aanhouden, we weten nu waar het over gaat. Geestelijke mensen zijn zij die op de geest gericht zijn, dat is geestelijk. En nogmaals: lees de hoofdstukken 1 en 2 een aantal keren goed door. Ik zeg altijd: daar hebben we twee weken de tijd voor. Dan zult u zien dat het daarover gaat, vooral dat laatste gedeelte van hoofdstuk 2. Daar gaat het over onderzoek: de geest onderzoekt de dingen die van God zijn.
Paulus kon tot hen dus niet spreken als tot geestelijke mensen, maar als tot vleselijke, als tot onmondigen in Christus. Die Korinthiërs waren dus vleselijk, en dat betekent niet per definitie zondig hoor. Dat kan het wel eens betekenen, maar het is hier gewoon: gericht zijn op het vlees. Op een opmerking dat dit 'zonde' is wat we nu doen, kan ik zeggen: ja, dat is inderdaad zonde. Het mist het doel natuurlijk, want wij zouden geestelijk gericht moeten zijn. Geestelijk heeft dus met beoordelen te maken en dus met het Woord, terwijl vleselijk te maken heeft met die menselijke onderscheidingen, maar ook met ervaringen. Dat is wat Paulus helemaal in het begin aanhaalde over ruzies en partijschappen: "Ik ben van Paulus, ik ben van Apollos," enzovoorts.
Paulus noemt hen hier onmondigen in Christus. Dit woord 'onmondigen' wordt vaak vertaald met een kind of een baby. Op dat onmondig zijn, die baby in Christus, daar gaat hij op door in het volgende vers: "En ik kon niet tot u spreken als tot geestelijke mensen, maar als tot vleselijken en als tot onmondigen in Christus. Dus: melk geef ik u te drinken, geen vaste voeding." Dat is wat een baby drinkt: melk. Melk geef ik u te drinken, geen vaste voeding, want u was nog niet bij machte. Nee, zelfs nu bent u nog niet bij machte. Hier gaat het dus over tegenstellingen: vleselijk tegenover geestelijk, of ziel tegenover geest. Hier gaat het ook over melk en vaste voeding, of de baby, het kind, tegenover de volwassene. De volwassene wordt hier niet expliciet genoemd, maar dat wordt wel geïmpliceerd natuurlijk. Want zij waren nog onmondigen in Christus en daardoor vleselijk. Geestelijke mensen zijn dus zij die niet onmondig zijn in Christus; zij zijn geestelijk volwassen, zou je kunnen zeggen.
Die tegenstelling gaat dus over melk tegenover vaste voeding, de baby tegenover de volwassene, maar ook over opgevoed worden tegenover opvoeden. Kijk, wat een baby natuurlijk doet, is aandacht vragen. Zodra er iets is, gaat het meestal om twee dingen: eten of slapen. Dan zet de baby een keel op en dan weet de vader of de moeder – meestal de moeder – dat er iets aan de hand is. Er moet dan even gekeken worden welke van de twee het is en daar moet op geacteerd worden. Maar dat is dus een baby die aandacht vraagt. Nu weet ik niet hoe goed u de Korinthebrief kent, vooral deze eerste brief, maar daar gaat het allemaal over dat soort dingen. Paulus schrijft er een hele lange brief over allerlei zaken die volwassen gelovigen eigenlijk gewoon met elkaar zouden moeten kunnen oplossen, of die niet eens zouden ontstaan wanneer men gericht was op het geestelijke.
"Melk geef ik u te drinken, geen vaste voeding, want u was nog niet bij machte. Nee, zelfs nu bent u niet bij machte." Op een andere plek, in Hebreeën 5, spreekt Paulus ook over melk en vaste spijs of vaste voeding. Daar zegt hij: "U had naar de tijd gerekend leraars horen te zijn." Het normale beeld is net als bij een baby die opgroeit: daar doe je af en toe een fles in en je laat het slapen, dan gaat het redelijk vanzelf als het kind gezond is. Maar dan groeit het, en dan wordt het vanzelf een keer volwassen en groter. Zo is het op geestelijk gebied ook: wij zouden opgroeien. Dat gebeurt nu eenmaal met melk, met de eerste beginselen, zoals Paulus dat ook noemt in Hebreeën 5. Maar op een gegeven moment zouden wij, naar de tijd gerekend, leraars moeten zijn. Daarmee bedoel ik niet dat iedereen op een podium moet gaan staan of achter een tafel moet gaan zitten. Het gaat er gewoon om dat je in gesprekken met anderen hen op het Woord kunt wijzen. Ik wou zeggen: dat is het ideaalbeeld, maar het is eigenlijk het normale beeld. De groeistadia van baby naar kind, zo zou dat op geestelijk gebied ook moeten gebeuren.
Dat was bij die Korinthiërs dus niet het geval. Paulus moest hen nog steeds melk te drinken geven en geen vaste voeding, want zij waren nog niet bij machte om vaste voeding tot zich te nemen. En dat waren ze nog steeds niet; Paulus kon dat niet bij hen kwijt. En u weet wat er bij een baby gebeurt als je er iets instopt wat de baby nog niet aan kan. Dat doen we meestal met stapjes: eerst een stukje brood zonder korst en dan met korst. Met een biefstuk wacht je nog even. Ja, ik ken wel mensen die na vijf maanden met hun kind naar de McDonald's gingen, maar dat soort familieperikelen zullen we hier maar niet bespreken. Die bewaren we voor de pauze. Maar dat is dus de normale gang van zaken: als je daar te snel mee bent, dan komt het er weer uit. Waar dan ook, maar het komt eruit. Dat gaat niet goed.
Bij die Korinthiërs kwam er dus ook van alles uit wat niet goed was en daar schrijft Paulus over in deze brieven. Ze waren nog niet bij machte. Paulus gaf hen nog steeds melk en geen vaste voeding, "want u bent nog vleselijk, nog steeds." Ze waren nog steeds vleselijk, niet gericht op het geestelijke, niet gericht op het Woord. Ze keken niet omhoog maar naar elkaar; zo zou je het ook kunnen zeggen. Daar gaat het ook echt over in de Korinthebrief, bijvoorbeeld in hoofdstuk 6. Er waren geschillen onder elkaar en ze sleepten elkaar voor de rechter. Paulus zei – en dan parafraseer ik het even, ik vat het samen: "Bent u helemaal gek geworden?" Daar komt het wel op neer. U gaat nu naar een aardse rechter, terwijl u straks gesteld bent als Lichaam van Christus om diezelfde rechter die nu tussen u oordeelt, te oordelen. Want weten jullie dan niet dat de heiligen de wereld zullen oordelen en zelfs de engelen? Maar dat wisten ze niet. Het is een terugkerend refrein in deze brief: "Weten jullie dan niet?" Wat we net ook al zagen: dat is ook geestelijk, dingen weten die ons door God geschonken zijn. Maar zij waren nog vleselijk en daarom konden ze alleen maar melk drinken en waren ze nog niet aan de vaste voeding toe.
Jaloezie en Ruzie: Wandelen Naar de Mens ↑ hoofdstukken
Want waar er onder jullie jaloezie en ruzie is, zijn jullie dan niet vleselijk en wandelen jullie dan niet naar de mens? Zoals ik al zei: jaloezie en ruzie. Dat gaat altijd over het vlees; het gaat altijd over verschillen. We zijn jaloers op anderen omdat zij iets wel hebben wat wij niet hebben, of omdat zij iets niet hebben wat wij wel hebben. Toch? Daarom zijn we jaloers op anderen. Dat willen we dan ook graag hebben, enzovoort. Maar dat gaat over verschillen, en in Christus, namelijk in de geest, bestaan die verschillen niet. Daarom vinden we ook elke keer weer die oproep dat we elkaar aan zouden zien in Christus, want in Christus zijn wij volmaakt. Dan heb je ook al die ellende niet die ontstaat uit het vlees, zoals jaloezie en ruzie. We mogen zelfs onszelf aanzien in Christus. Daar hebben we meestal wat meer gemak mee dan om op die manier naar onze naasten te kijken.
Maar daar gaat het dus over. Waar er onder jullie jaloezie en ruzie is, zijn jullie dan niet vleselijk en wandelen jullie dan niet naar de mens? Wandelen jullie dan niet zoals de mens in het algemeen? Dat is namelijk wat de hele wereld doet. Ik heb wel eens het idee dat de economie voor een groot deel drijft op jaloezie. Omdat een ander iets heeft, willen wij het ook. Daaruit ontstaat bijvoorbeeld carrièredrang of het kopen van een groter huis of een grotere auto. Want die ander heeft het, dus dan moeten wij het ook hebben. Het is wel goed voor de economie natuurlijk, denk ik. Ik weet het niet precies; er gebeuren natuurlijk ook heel veel dingen die helemaal niet goed voor de economie zijn, waarbij zaken als een luchtbal worden opgeblazen en die luchtbal af en toe uit elkaar spat. Daar heb ik niet zo heel veel verstand van – jij wel een beetje hè? Daarover hebben we het buiten ook wel eens gehad.
Leon, leuk trouwens... Ik zeg altijd: mijn buurman die heeft het goed gedaan, want die woont ongeveer in hetzelfde huis als ik, maar die heeft een Jaguar. Dat ga ik hem niet nadoen. Ja, dat zou kunnen, maar zo ziet hij er trouwens niet uit.
Want waar er onder jullie jaloezie en ruzie is, zijn jullie dan niet vleselijk en wandelen jullie dan niet naar de mens? Want wanneer iemand zegt: "Ik ben van Paulus," en een ander: "Ik van Apollos," zal hij dan niet vleselijk zijn? In de vertaling staat hetzelfde; het is een vraag, maar het is natuurlijk een retorische vraag. Oftewel, als je zegt "ik ben van Paulus" en een ander zegt "ik ben van Apollos," nou, dan ben je dus vleselijk. Dus als iemand ooit nog eens zegt "ik ben hervormd" – maar dat bestaat geloof ik niet meer – dan weet je uit welke hoek het komt. Dat is dus vleselijk. Als iemand zou zeggen "ik ben van Gezonde Woorden" of "ik ben van dat," dan zijn dat vleselijke onderscheidingen. Die bestaan voor God sowieso niet. Ze bestaan wel, maar niet voor God; het is vlees.
Wat Paulus straks gaat zeggen – en daar neem ik deze lange aanloop voor – is dat al die onderscheidingen, alles wat van het vlees is, alle woorden van menselijke wijsheid, filosofie en zelfs ook die godsdienstige wijsheid (waar het ook over gaat in hoofdstuk 1), allemaal zal verdwijnen. Dat zal geen stand houden. Dáár gaat het over, en daarom neem ik deze lange aanloop naar het thema van deze ochtend: dat ieders werk openbaar zal worden. Maar we gaan verder, want daar komen we dan vanzelf op natuurlijk. Wat is dan Apollos?
Instrumenten van God: Paulus, Apollos en de Groei ↑ hoofdstukken
Wat is dan Apollos en wat is Paulus? Bedienden zijn zij door wie jullie geloven, zoals de Heer aan een ieder geeft. Paulus zegt: ik en Apollos, ja, wat zijn wij dan? Wij zijn bedienden, dienaren. De vorige keer had ik het over 2 Korinthe 5; dat vers heb ik nog afgedrukt ook. Toen hadden we het over dit vers onder andere: opdat een ieder voor zichzelf als beloning... maar dat woordje beloning had ik eigenlijk even weg moeten halen, want dat staat er niet letterlijk in de vertaling. Er staat: opdat een ieder voor zichzelf zal ophalen door wat hij door het lichaam verricht. Ik heb toen ook uitgelegd, en dat zullen we straks ook nog zien, dat God beloont wat Hij door ons lichaam heeft verricht. God beloont Zijn eigen werk wat Hij door ons heeft kunnen doen. Hij beloont Zijn werk in en door ons.
Paulus en Apollos. Paulus zegt: ja, maar wie is dan Apollos en wat is Paulus? Bedienden zijn zij. Ook weer: bediende is gewoon een ander woord voor een instrument. Het zijn dienaren waarvan God Zich bedient. God bedient Zich van Apollos, God bedient Zich van Paulus. Dat woord — dat doe ik niet bij elk woord, maar soms is dat wel mooi om daar even op in te zoomen — kennen jullie wel: diakonoi. Ja, een diaken. Een diaken in het ambt van de kerk is volgens mij ook zoiets als een dienaar, maar het is dus ook gewoon het Griekse woord. Bedienden is opgebouwd uit 'door' plus 'bedienen'. Twee woorden: dia en diakonoi. Dia is door of doorheen. Dat woord vind je dus ook in dit vers: opdat ieder voor zichzelf als beloning zal ophalen door wat hij door — dat is ook weer dat woord dia — wat hij door het lichaam verricht heeft. Dus God verricht Zijn werk door ons. Het is niet ons werk, het is Zijn werk door ons. En dat zal beloond worden bij dat podium van Christus.
Wij zijn Gods instrument. Ik heb de vorige keer voorbeelden aangehaald als een hamer of een piano. Als die hamer een spijker goed in het hout slaat, dan zeggen wij niet: "Nou, wat goed van die hamer!" Nee, het gaat om degene die die spijker recht inslaat. Of als iemand mooi piano kan spelen, dan weet ik wel dat er verschil is in piano's, maar er is ook verschil in mensen. Dan gaat het om degene die achter die piano zit en speelt. Als hij mooi op de ene piano kan spelen, dan kan hij op die andere er ook al een aardig geluid uit krijgen. Het gaat om degene die het instrument bedient. En Paulus zegt: wij, Apollos en ik, wij zijn dienaren. Bedienden zijn zij door wie jullie geloven, zoals de Heer aan ieder geeft. En God gééft dat.
Ik ga nog even verder voor de pauze. Ik plant, Apollos begiet, maar God doet het groeien. Dat is wel mooi. Ik heb vroeger in een plantenkwekerij gewerkt — ik ben niet de enige hier — maar dat spreekt altijd nog wel tot de verbeelding. Het is achteraf ook altijd wel een leerzame periode geweest in mijn leven, vind ik zelf. Want daar heb je veel en vaak op verschillende manieren gezien hoe er gezaaid werd en hoe zaad opkwam, maar ook hoe zaad níét opkwam bijvoorbeeld. En al die beelden die je in de Schrift terugvindt van het zaaien, het opkomen, het onkruid dat het verstikt, het water geven, het begieten zoals dat hier wordt genoemd, het planten, het stekken, het overplanten... Nou, enzovoort. Je vindt het allemaal terug in de Schrift. Het oogsten natuurlijk ook. Als planten te lang werden, dan wou je er een maaimachine overheen halen, maar dat soort beelden vind je in de Schrift allemaal terug. Ik heb daar altijd wel een beeld bij.
Paulus zegt: ik plant, Apollos begiet. Als instrument van God geeft hij even een voorbeeld uit de agrarische sector. Maar waar het echt om gaat, dat doet God. God doet het groeien. Die groei, dat is niet iets wat een mens kan geven. Dat is niet iets wat Paulus kon geven, dat is niet iets wat Apollos kon geven en dat is niet iets wat wij elkaar kunnen geven. Dat is wat God doet. God doet het groeien. Ik plant, Apollos begiet, maar God doet het groeien. Dat groeien is over het algemeen natuurlijk ook... bij een plant heb ik het nu even over, dat is niet te zien aan de buitenkant. Als we een week later terugkomen, zien we wel dat die plant gegroeid is, maar als je naar die plant staat te kijken, dan zie je niet dat het groeit. En wat God in ons doet, daar zien we ook niet meteen altijd de uitwerking van. Ook niet bij elkaar, wellicht ook niet bij jezelf, maar dat gebeurt nogal in het verborgene.
Paulus zegt: ik plant, Apollos begiet, maar waar het echt om gaat, dat doet God. God doet het groeien. Zodat noch wie plant, noch wie begiet iets is, maar God die het doet groeien. Alles is Zijn werk. En Paulus en Apollos waren slechts bedienden, dienaren. En wie plant en wie begiet zijn er voor één ding. Maar ieder zal zijn eigen loon in ontvangst nemen naar zijn eigen moeite. Dus Paulus zegt: wij zijn dienaren van Hem. God geeft de groei, maar ieder zal zijn eigen loon in ontvangst nemen naar zijn eigen moeite. Dus wij zullen loon ontvangen voor dat wat Hij door ons heeft kunnen doen. En Paulus spreekt hier natuurlijk ook over zichzelf en over Apollos, degenen die planten en begieten. Maar dit principe is op iedereen van toepassing. Er staat ook: maar ieder zal zijn eigen loon in ontvangst nemen. Straks zegt hij: ieders werk zal openbaar worden. En in 2 Korinthe 5 lazen we: wij zullen allen geopenbaard moeten worden voor het podium van Christus. Ieder zal zijn eigen loon in ontvangst nemen naar zijn eigen moeite. Nou ja, volgens mij heeft de vertaling zoiets als 'arbeid'. Arbeid is zwaar werken. Zwaar werk.
Gods Medewerkers: van Akkerland Naar Gods Gebouw ↑ hoofdstukken
Want Gods medewerkers zijn wij. Gods akkerland, Gods gebouw zijn jullie. Ik zag hier dat de vertaling van Schriftwoord het net iets anders heeft. Daar staat: "wij zijn medewerkers van God op Gods akkerland; jullie zijn Gods gebouw". Dat maakt niet zo heel veel verschil, volgens mij kan het ook allebei. Maar in ieder geval heeft Paulus het hier over zichzelf en Apollos als medewerkers van God. Hij zegt dat het akkerland in dit beeld de gemeenschap van Korinthe is. Wij zijn medewerkers van God en Gods akkerland, Gods gebouw zijn jullie.
En hebben jullie dat van dat "één ding"? Waar slaat dat op? Want hier in de grondtekst staat dat "ding" er eigenlijk niet. Een "ding" is zo onduidelijk. In de Statenvertaling zie ik: "die plant en die natmaakt zijn één". Dat is net weer wat anders. Als ik de interlineair bekijk, zie ik inderdaad: "zijn één". Ze zijn één, dus ze zitten op dezelfde lijn. Ze zijn er voor één, en dat is God. Want God geeft de groei. Die bedienden, die dienaren, dat zijn maar degenen die planten of begieten, zoals in het voorbeeld.
Waarom er hier dan gekozen is voor "één ding"? Dat ze er zijn "voor één", dat vind ik veel sterker klinken dan "voor één ding". Want bij "één ding" gaat het toch meer om een object, maar als het om "één" gaat, dan gaat het om Hem, om God. Ik zet het op mijn lijstje om de vertalers hierover te benaderen. Want wie plant en wie begiet zijn er voor één, en dan sluit ik gelijk aan op dit vers: want Gods medewerkers zijn wij; Gods akkerland, Gods gebouw zijn jullie.
Eigenlijk had je overal accenten moeten zetten op de 'o' van Gód hier, want het gaat om God. De nadruk ligt hier volledig op Hem. Alles is Zijn werk en wij zijn slechts het gietertje of de medewerkers. Ja, dat is een goeie. Wij zijn Gods medewerkers. Want Gods medewerkers zijn wij, van mijn part op Gods akkerland, maar Gods akkerland, Gods gebouw zijn jullie. Dit vers is dan ook de overgang van de agrarische sector naar de bouwsector. Het gaat over van een akkerland naar een gebouw, en daar gaat het vervolg ook over: over het gebouw.
Dat lijkt me dan ook een prima moment om te gaan pauzeren. We waren gebleven in vers 8, tenminste daar waren we mee geëindigd. Nee, vers 9: want Gods medewerkers zijn wij, Gods akkerland, Gods gebouw zijn jullie. Ik zei al: hier vindt de overgang plaats van het akkerland naar het gebouw. Dat wordt een andere sector zouden wij zeggen, een ander voorbeeld. Gods medewerkers zijn wij, Gods akkerland, Gods gebouw zijn jullie. En daar borduurt Paulus op verder.
Het Leggen van het Enige Fundament: Jezus Christus ↑ hoofdstukken
En hij zegt: naar de genade van God die aan mij gegeven wordt, plaats ik als een wijze bouwmeester een fundament en een ander bouwt erop. Maar laten we in ieder geval uitkijken hoe hij erop bouwt. Ik heb dat fundament onderstreept, want ook hier moet ik kritisch zijn. Als ik het had moeten vertalen – maar ik heb geen vertaling gemaakt – dan had ik gezegd: het fundament. Er staat geen lidwoord voor; er staat geen 'de', 'het' of 'een' in de Griekse tekst. Kijk: als een wijze bouwmeester het fundament ik plaats. Het lijkt mij het fundament. En wat in het volgende vers staat... daar lees ik eerst even het volgende vers gewoon bij. Is die bouwmeester wel het fundament? Bouwmeester dubbele punt fundament. Nee, die bouwmeester lijkt me hier de architect, in het Grieks de *architektōn*. Dat kennen we ook wel: architect. Dat lijkt me Paulus in dit vers. Ik plaats als een wijze bouwmeester het fundament, zou ik zeggen. Want in het volgende vers staat: want een ander fundament dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand plaatsen.
Oftewel, er is geen ander fundament. Dus dat is het fundament. Dat maakt het ook al exclusief. Er is maar één fundament, want een ander fundament dan wat er ligt, Jezus Christus, dat is er niet. Dat kan niemand plaatsen. Je ziet op dat plaatje dat anderen ook op dat idee gekomen zijn naar aanleiding van deze schriftplaats: niemand kan een ander fundament leggen dan wat er reeds ligt, namelijk Jezus Christus. Inderdaad met het kruis in het midden. Maar naar de genade van God die aan mij gegeven wordt... dat is ook weer genade wat Paulus benadrukt: dat het gegeven is en dat hij een bedienaar mocht zijn, een instrument in Gods hand. Dat is genade, dat is geen eigen werk. Maar naar de genade van God die aan mij gegeven wordt, plaats ik als een wijze bouwmeester, een wijze architect, het fundament en een ander bouwt erop.
In Efeze 2 wordt ook zo'n voorbeeld genoemd over een bouwwerk. Daar spreekt Paulus over het fundament van de apostelen en profeten. Dus het fundament dat de apostelen en profeten hadden doorgegeven. Dan zijn de apostelen en profeten zelf niet het fundament, maar het fundament is Jezus Christus, want een ander fundament is er niet. Maar ik heb expres dat vers van Efeze 2:20 – zoek het maar na – niet afgedrukt, omdat daar nog wat meer bij komt kijken. Want daar gaat het ook weer over een hoeksteen. In de Schrift vinden we ook een grondsteen, maar dat is een fundament. Dat is eigenlijk gewoon een blok beton als grondsteen om op verder te bouwen. Maar die hoeksteen... ik zal het snel zeggen zonder dat nu aan te tonen, maar voor die hoeksteen in Efeze 2:20 zag ik in de interlineair staan dat dat een sluitsteen is. Dat is dus een hoeksteen die twee muren met elkaar verbindt. En in Efeze 2 gaat het over Jood en heiden die één zijn geworden in Christus. En Christus is niet alleen dat fundament, Hij is ook die sluitsteen op de hoek die die twee muren verbindt, die van die twee muren één muur maakt.
Zo vinden we nogal wat stenen in de Schrift. Ook stenen waaraan men zich kon stoten. De steen die de bouwlieden verworpen hebben, die is de hoeksteen geworden. Of de grondsteen, of hoe je dat ook wilt noemen. Maar het spreekt altijd van Christus. Maar hier gaat het over het fundament, en over het bouwen gaat het straks, dus daar komen we vanzelf op. Die van Efeze 2:20 geef ik er gewoon even gratis bij. Ik zat het zelf na te zoeken en dacht: als ik daar nou een diaatje van maak, dan verzand ik weer. Nou, verzand er niet in, maar dan ben je Efeze 2:20 aan het uitleggen. Nu noem ik het gewoon even, en onderzoek jullie of deze dingen alzo zijn, als je daar interesse in hebt.
Naar de genade van God die aan mij gegeven wordt, plaats ik als een wijze bouwmeester, de architect, een wijze architect, het fundament en een ander bouwt erop. Maar laat dan ieder uitkijken hoe hij erop bouwt. Het gaat om hoe erop gebouwd wordt. Er staat niet: op hoeveel of hoe hoog. Het gaat erom – hoe de Statenvertaling geloof ik zegt – hoedanig. Hoe hij erop bouwt. 'Hoedanig' komen we straks ook nog tegen. Maar het gaat om het hoe. Hoe bouw je? Waarmee bouw je? Daar gaat het in het vervolg ook over. Want een ander fundament dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand plaatsen. Er is dus geen ander fundament. Dus ken je dat fundament niet en ben je aan het bouwen – tussen aanhalingstekens – ja, dan ben je sowieso op de verkeerde plek al aan het bouwen. Dan heeft verder bouwen sowieso al geen zin. Want een wijze man bouwde zijn huis op de rots, was het hè? Op die grondsteen, op dat fundament.
Ja, want een ander fundament dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand plaatsen. Dus dat is het fundament, dat is het enige fundament. En nu gaat Paulus verder over hoe je op dat fundament kan bouwen. Indien iemand op dit fundament bouwt met goud en zilver en kostbare stenen, hout, gras, stro. Ik lees eerst even deze verzen door, zodat we het hele gedeelte lezen tot en met vers 15. En dan ga ik gewoon een voor een die verzen doornemen. Indien iemand op dit fundament bouwt met goud, zilver, kostbare stenen, hout, gras en stro: ieders werk zal openbaar worden. Kijk, daar hebben we hem: ieders werk zal openbaar worden. Want de dag zal het duidelijk maken, omdat het door vuur wordt onthuld. En het is het vuur dat ieders werk zal toetsen, van welke aard het is. Indien iemands werk dat hij erop bouwt zal blijven, dan zal hij loon in ontvangst nemen. Indien iemands werk verbrand zal worden, dan zal het verbeurd worden. En zelf zal hij gered worden, maar zó als door vuur heen.
Oké, en nu rustig. Rustig. Indien iemand op dit fundament bouwt met goud, zilver en kostbare stenen, óf hout, gras en stro. Dit zijn twee groepen. We kunnen het onderverdelen in twee groepen van drie. Goud, zilver en kostbare stenen aan de ene kant. Of hout, gras en stro aan de andere kant. Hout, hooi en stoppelen heeft de Statenvertaling; andere vertalingen weet ik niet precies. Maar dat heeft in ieder geval allemaal wel een beetje met hetzelfde te maken. Maar laten we eerst even kijken naar het goud, het zilver en de kostbare stenen.
Bouwen met Onvergankelijke Materialen (goud, Zilver, Kostbare Stenen) ↑ hoofdstukken
Goud is een edelmetaal. In de Schrift is het in ieder geval een beeld van onvergankelijkheid. Het is een metaal dat niet aan het verderf onderhevig is; het roest niet en het vergaat niet. Een groot deel van de tabernakel was met goud overtrokken. In het allerheiligste vertrek, het heilige der heiligen, daar was alles goud wat er blonk. Buiten, in de voorhof, was dat nog niet zo; daar waren attributen van koper. Maar binnen was alles van goud en dat spreekt van de onvergankelijkheid van God. Goud en God, dat scheelt ook maar één letter. Het spreekt van de onvergankelijkheid van God als God. Het bouwen met goud is dus een beeld van bouwen met God, Hem erkennend als de onvergankelijke God. Je zou ook kunnen zeggen dat het spreekt van de hemelse dingen, naar aanleiding van die tabernakel, want dat is een uitbeelding van de hemel.
Dan hebben we zilver. Zilver en geld zijn in de Bijbel synoniem. In veel talen schijnt dat ook zo te zijn. Hoewel ik niet heel veel talen spreek, heb ik me wel eens laten vertellen dat in het Frans zilver en geld hetzelfde woord is. Kijk, daar zijn wat Franstalen, of Google Translator... Maar dat zilver spreekt van de losprijs. Hij die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen. Wij zijn gekocht en betaald, wij zijn Zijn eigendom. Bouw je daarop, op het feit dat we Zijn eigendom zijn, of denk je dat je zelf iets moet doen om Zijn eigendom te worden? Dat laatste is namelijk bouwen met hout, gras en stro. Maar wie bouwt op zilver, die bouwt op Hem die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen. De losprijs is betaald.
Het gaat dus om fijn werk: goud, zilver en kostbare stenen. Die kostbare stenen lijken me te spreken van wat in Efeze 3 de veelkleurige wijsheid van God genoemd wordt. Edelstenen zijn lichtdoorlatende stenen. We vinden bijvoorbeeld ook een beschrijving van het nieuwe Jeruzalem in Openbaring, waar allerlei edelstenen worden genoemd. Het zijn gekleurde stenen die op een bepaalde manier licht doorlaten en daardoor veel waarde hebben. Je ziet het er niet altijd aan af, vind ik zelf, maar als je er verstand van hebt, schijnt dat wel zo te zijn. Nou, dat verstand heb ik dus niet. Maar kostbare stenen, edelgesteenten, spreken in Efeze 3 over het geheimenis; dat wat Paulus bekend mocht maken. Het geheimenis van het lichaam van Christus, dat verborgen was geweest voor de tijden van de aionen. Paulus mocht nu de onnaspeurlijke rijkdom van de Christus openbaren. Daar spreekt dat edelgesteente ook van.
Bouw je daarop? Bouw je op goud, zilver en kostbare stenen? Toen ik het aan het voorbereiden was, dacht ik: ja, eigenlijk gaat het hier over. Het gaat over het bouwen met kostbare stenen, met goud en zilver. Het gaat uiteindelijk om een bouwwerk. In mijn presentatie had ik een plaatje van een bouwwerk dat openbaar zal worden. Waar heb je op gebouwd? Dat waar je mee gebouwd hebt — of dat goud, zilver en kostbare stenen was, of hout, gras en stro — dat zal openbaar worden.
Ik heb goud, zilver en kostbare stenen nu los benoemd, maar het gaat uiteindelijk om het geheel, een bouwwerk van kostbare materialen. Ik had ook een plaatje van een marmeren gebouw waarin goud verwerkt was. Ik weet niet precies hoe ze dat in de oudheid deden, want Paulus leefde natuurlijk een paar eeuwen terug, maar hij zal een bepaald beeld bij zijn gedachten hebben gehad. Bij de meeste ruïnes die men heeft gevonden, zie je nogal wat kostbare stenen, zoals marmer. Maar om voor de hand liggende redenen is het goud en zilver niet meer aanwezig. Dat zal er ongetwijfeld in verwerkt zijn geweest, maar het is er niet meer, om dezelfde reden dat men dat in piramides over het algemeen ook niet meer terugvindt: het is simpelweg gestolen. Het is weg. Maar het gaat Paulus om een bouwwerk van kostbare stenen, goud en zilver.
Dit is de eerste groep: goud, zilver en kostbare stenen. Het gaat uiteindelijk om het bouwen van een huis, en dat huis is een tempel van God. Hoe wordt Gods tempel gebouwd? "Indien iemand op dit fundament bouwt met goud, zilver, kostbare stenen..." dat is de eerste optie. In vers 16 van hetzelfde hoofdstuk staat: "Weten jullie niet dat jullie een tempel van God zijn en dat de Geest van God in jullie woont, in jullie huist?" Het gaat dus om de bouw van die geestelijke tempel. Daar draait het om. Bouw je met goud, zilver en kostbare stenen, of denk je te kunnen bouwen met hout, gras en stro?
Indien iemand op dit fundament bouwt met goud, zilver en kostbare stenen, of met hout, gras en stro... we hebben het al gelezen: het vuur zal het gaan beproeven. Goud, zilver en kostbare stenen zijn vuurproefbestendig; zij doorstaan de test van het vuur. Maar hout doet dat niet. Dat hout staat in de grondtekst overigens in het meervoud. Er staat letterlijk 'houtdelen'. We moeten daar in onze taal iets aan toevoegen om het logisch te maken, maar de vraag blijft: bouw je met goud, zilver en kostbaar gesteente?
Bouwen met Vleeslijke Materialen (hout, Gras, Stro) ↑ hoofdstukken
Of met hout, houten delen, gras en stro. Ik denk dat die houten delen gewoon een uitbeelding zijn van de menselijke wijsheid waarover Paulus het al eerder had in die eerste hoofdstukken. Daarom heb ik daar ook wat verzen van laten zien. Die filosofie of menselijke wijsheid... menselijke redeneringen, dat zijn vaak ook knap bedachte bouwwerken. Constructies van meningen en leringen, ook godsdienstig, maar ook filosofisch of een mix daarvan. Een mengelmoes van filosofie en godsdienst, want dat is het al snel. Knappe constructies, maar vergankelijk. Het ziet er wellicht indrukwekkend en groots uit, maar het kan de test van het vuur niet doorstaan. De Heer weet dat de redeneringen van de wijzen zinloos zijn, zegt vers 20 ook van dit hoofdstuk. Het zijn de wijzen in deze wereld; het is de wijsheid van deze wereld. En dat ziet er dus ook groots uit, het ziet er indrukwekkend uit, maar de Heer weet dat de redeneringen van de wijzen zinloos zijn. Het zal het vuur niet doorstaan.
Gras. Ja, 'Gelijk het gras is ons kortstondig leven.' Is dat uit de Psalmen, dacht ik hè? 'Gelijk het gras is ons kortstondig leven.' Maar ik vond deze uit 1 Petrus nog mooier, want daar staat: 'Alle vlees is als gras, en al zijn heerlijkheid als een bloem van het gras. Het gras verdort, de bloem valt uit, maar de uitspraak of het woord van de Heer blijft tot in de aeon.' Dat is blijvend, dat blijft. Maar alle vlees... want het ging over vleselijk en geestelijk in 1 Korinthe 1 en 2. Het vlees tegenover de geest, het vleselijke tegenover het geestelijke. De onmondigen tegenover de volwassenen. Alle vlees is als gras.
Gras is toch groen? Dachten jullie misschien, maar op dat plaatje niet. Maar het is wel groen, al verdort het uiteindelijk toch. Want dat staat hier ook: het gras verdort en de bloem valt uit. Dat is maar voor even, voor het moment. En ons vlees is ook als gras. Het ziet er eventjes goed uit, groen en weelderig, en het bloeit nog even, maar het verdort en de bloem valt uit. En alle vlees is als gras. Dus het bouwen op dat hout is een uitbeelding van de filosofieën, de menselijke wijsheid. Het gras is dat wat op vlees gebouwd wordt, want alle vlees is als gras. Dus dat wat de werken der wet betreft, dat is ook het vlees: het zelf naderen tot God door eigen werken.
Hout, gras en stro – of hout, hooi en stoppelen, voor mijn part, zoals de Statenvertaling zegt. Maar stro is zeker een uitbeelding van het werken onder de wet, want in Exodus 5 vers 12 staat dat het volk zich verspreidde over heel het land van Egypte om stoppels bijeen te harken voor het stro. Ze bakten namelijk stenen in Egypte; dat was slavenwerk. Op een gegeven moment, toen Mozes bij de farao kwam omdat God had gezegd dat de farao Zijn volk moest laten gaan, zei de farao: 'Ik zal ze nog harder laten werken.' Ze moesten toen ook zelf het stro en de stoppelen verzamelen, voor zover dat niet hetzelfde is – want daar heb ik niet zo heel veel verstand van. Maar het verzamelen van stro en stoppelen is dus een uitbeelding van de slavernij onder de wet. Het werken onder de wet.
Dat kan er heel vroom uitzien, hè? Dat heeft een schijn van godsvrucht. Zo noemt Paulus dat in de tweede brief aan Timotheüs, meen ik. Dat is in ieder geval hoofdstuk 3, of het nu de eerste of de tweede is weet ik even niet, maar daar noemt hij het een schijn. Mensen die een schijn van godsvrucht hebben. Het ziet er aan de buitenkant godsvruchtig en godsdienstig uit, het gebruikt de termen en de naam van God, maar het is buitenkant. En hier wordt het vergeleken met stro: die slavenarbeid, het werken onder de wet. Stoppels schijnen datgene te zijn wat blijft staan na de oogst, wat nog een stukje boven de grond uitsteekt nadat het gemaaid of gedorst is.
Dus hout, gras en stro – of hout, hooi en stoppelen – wijzen allemaal terug naar het vlees, naar eigen werken, menselijke filosofieën, redeneringen en menselijke wijsheid. Bouwen op het vlees, of dat nu de eigen werken zijn of de werken der wet; dat is ook bouwen op het vlees. Denken dat je door eigen prestaties redding kunt verdienen of tot God kunt naderen, hoe u dat ook uitdrukt. 'Indien iemand op dit fundament bouwt met goud, zilver, kostbare stenen, hout, gras en stro...'
De Vuurproef: Ieders Werk Zal Openbaar Worden ↑ hoofdstukken
Ieders werk zal openbaar worden, ieders werk zal onthuld worden. Kijk, ik zei al: aan de buitenkant kan het er vroom uitzien, en de mens ziet aan wat voor ogen is. Wij zien dingen vanaf de buitenkant en we kunnen dat in de meeste gevallen niet beoordelen — laat ik het zo zeggen — maar God kan het wel. Want Hij ziet de binnenkant aan, Hij ziet het hart aan.
En ieders werk zal openbaar worden, zal onthuld worden. Dat wat verborgen is in het hart, dat zal openbaar worden. Want de dag zal het duidelijk maken. Als de nacht voorbij is, onze tijd, dan zal de Dag des Heren aanbreken. De dag van Christus wordt ook in de Schrift genoemd. Want wij allen moeten geopenbaard worden voor het podium van Christus. En wanneer de dag aanbreekt, dan breekt het licht aan. Dan zal het duidelijk worden.
De dag zal het duidelijk maken omdat er door vuur wordt onthuld. Of dat nou letterlijk vuur is of niet, dat weet ik niet. Het is in ieder geval een beeld, dat vuur. En daarbij moet je niet denken aan hel en verdoemenis, maar in de eerste plaats natuurlijk aan de Geest. Wanneer de Geest verschijnt in Handelingen 2, zie je daar ook tongen als van vuur. Dus de dag zal het duidelijk maken omdat er door vuur wordt onthuld; ja inderdaad, voor God zal niets verborgen zijn. En het vuur — of de Geest, als dat vuur slechts een beeld is — zal het onthullen. De dag zal het duidelijk maken omdat er door vuur wordt onthuld, en het is het vuur dat ieders werk zal toetsen. Het zal testen of ieders werk beproefd kan worden.
Van ieders werk zal openbaar worden en van ieders werk zal blijken of het goud, zilver en kostbare stenen was, of dat het hout, hooi en stro was. Het een blijft in het vuur. Het een kan de toets, de test van de Geest doorstaan, want het was geestelijk. Het was gebouwd op Zijn werk. En het ander — hout, hooi, stro; hout, gras, stro; hout, hooi, stoppelen — het zal verdwijnen. Dat kan de test van het vuur, namelijk van de Geest, niet doorstaan, want dat is gebouwd op het vlees, en het vlees verdwijnt sowieso.
En het is het vuur dat ieders werk zal toetsen, zal testen van welke aard het is. Zie je, ook hier gaat het weer om de aard. 'Hoedanig' staat er in de vertaling, en dat betekent wat voor soort werk het is. Het gaat hier niet over hoeveelheid of over kwantiteit; het gaat over kwaliteit. Is het goud, zilver of kostbare stenen? Dat is van kwaliteit, dat is geestelijk, dat is wat het vuur doorstaat. Is het hout, hooi en stro? Dat zal verbranden, dat zal weggedaan worden. Want de dag zal het duidelijk maken: ieders werk zal openbaar worden omdat er door vuur wordt onthuld. Dingen die verborgen zijn, die worden onthuld, geopenbaard. En het is het vuur dat ieders werk zal toetsen, testen en beproeven van welke aard het is.
De Uitslag: Loon Ontvangen of Verbeuren ↑ hoofdstukken
Indien iemands werk dat hij erop bouwt zal blijven, dan zal hij loon in ontvangst nemen. Dus voor het bouwen met onvergankelijke zaken, of op onvergankelijke zaken – hoe je dat ook wil noemen – waar dat goud, zilver en edelgesteente in het voorbeeld voor staan. Als je daarmee bouwt, ja, dat zal blijven. En dat is allemaal Gods werk, want Gods medewerkers, Gods akkerwerk, Gods gebouw zijn wij. Maar toch ontvangen we daarvoor loon.
Zoals we de vorige keer ook zagen: we moeten allen geopenbaard worden en verschijnen voor dat podium van de Christus, omdat een ieder zal terugontvangen of zal ophalen wat door het lichaam verricht is. En dat is allemaal genade, maar we zullen er ook nog loon voor ontvangen, zo staat hier. Indien iemands werk dat hij erop bouwt zal blijven, dan zal hij loon in ontvangst nemen. Voor het bouwen op onvergankelijke zaken ontvangen we dus loon. Dat zijn geestelijke dingen, want dat is wat blijft.
En dat wat van het vlees is, of het zielse, wat we in het eerste hoofdstuk ook zagen – wat gebouwd is op menselijke wijsheid, menselijke redeneringen, filosofieën of theologieën die vleselijk zijn of ziels – dat zal verdwijnen. Want hier staat: 'Indien iemands werk dat hij erop bouwt zal blijven, dan zal hij loon in ontvangst nemen. Indien iemands werk verbrand zal worden, dan zal het verbeurd worden, en zelfs zal hij gered worden, maar zo als door vuur heen.' Kijk, er zijn dus ook werken – dat hout, gras en stro – die niet vuurbestendig zijn en de test van het vuur niet doorstaan. Dat zal verbrand worden. Indien iemands werk verbrand wordt, dan heeft het de toets van het vuur niet doorstaan en dan zal het verbeurd worden.
'Verbeuren' is volgens mij een beetje een ouderwets woord. De Statenvertaling heeft zoiets als 'schade lijden'. Verbeuren is eigenlijk gewoon verliezen. Ik heb daar het woordenboek ook eens op nagezocht, maar dat is ook wel logisch, want het werk dat verbrand wordt, is weg; dat wordt gewoon weggedaan. Hout, gras en stro verbranden, dat is weg. Als je het opzoekt in het woordenboek – en dat zie je ook in de interlineair – dan zie je dat het met boete of straf te maken heeft. Dus daar heeft het toch wel een beetje mee te maken, hè? Maar niet met hel en verdoemenis. Kijk, als het in de Schrift gaat over straf, zoals wij dat dan noemen, dan gaat het over correctie.
Hier gaat het over ons, die als kinderen van God voor onze God en Vader zullen verschijnen, en ook voor de Christus, voor het podium van de Christus. Maar hier gaat het niet over God die 'zijn gram haalt', maar over God die wegdoet wat de proef van het vuur niet doorstaat, dat wat niet gebouwd was op onvergankelijke zaken. En ja, dat heeft wel met straf te maken in die zin dat het een correctie is. Zoals een vader zijn kind corrigeert, worden die dingen gewoon weggedaan. Dingen worden rechtgezet. Het vuur zal het beproeven en dat wat zal blijven, daar zullen wij loon voor in ontvangst nemen. En als je werk verbrand wordt, dan zal dat verbeurd worden. Dan zul je dat verliezen. Je zult schade lijden, zegt de Statenvertaling. Maar zelfs zal diegene gered worden, staat er, maar zo als door vuur heen. Het heeft niks met gered zijn of verloren gaan te maken wat hier gebeurt. Het heeft te maken met het beoordelen van wat God door de gelovigen heeft kunnen doen tijdens zijn of haar leven.
Gerard, die twee staan tegenover elkaar in vers 14 en 15. Het werk wat blijft staan en het werk wat de vuurproef niet kan doorstaan. Staan die twee nu tegenover elkaar wat betreft het loon? Dat het ene blijft staan en het andere vergaat? Nou, het loon is sowieso dat het zal blijken... Kijk, als zal blijken dat wij op goud, zilver en kostbare stenen gebouwd hebben. Of dat dan zelf het loon is... want dat is natuurlijk wel een frustratie als je gebouwd hebt met hout. Ja, als je er op dat moment achter komt dat alles wat je gedaan hebt in vlammen opgaat en de toets van het vuur niet kan doorstaan, dan kun je dat al zien als een straf natuurlijk. Het is ook een beetje het beeld van de wijnrank die gesnoeid wordt. Omdat het een groei in de weg staat, zeg maar. Die minkant, om het zo te noemen, die wordt helemaal weggedaan. Die gaat in vlammen op en is weg. Dat is ook niet 'het vagevuur' ofzo.
Nee, het werk dat verbrand zal worden, dat zal verbeurd worden; degene zal het verliezen en het zal dus verdwijnen. Maar er wordt hier niet gesproken over straf op de zonde ofzo, of het oprakelen van fouten en zonden en dergelijke. Het verdwijnt gewoon, het gaat weg. Als stro in het vuur of als sneeuw voor de zon, van mijn part, maar het verdwijnt. Maar hijzelf, zo staat hier ook, is gered, maar al zo als door vuur heen. Kijk, hier worden natuurlijk twee uitersten geschilderd. De één wiens werk dat hij erop bouwt zal blijven, die zal loon in ontvangst nemen. Maar indien al iemands werk verbrand zal worden – laten we dat even in beeld houden – dan zal het verbeurd worden; dan zal dat verdwijnen.
Maar er zijn natuurlijk ook... Ja, ik denk dat we allemaal wel wat goud, zilver en kostbare stenen hebben waarmee we gebouwd zullen hebben, maar ook wel hout, gras en stro. Ik kan me niet voorstellen dat dat niet zo is. Ik vind dat een beetje moeilijk te verstaan, want uiteindelijk is het toch Zijn werk wat Hij door het lichaam doet? Het zijn de goede werken die Hij voor ons voorbereid heeft om die te doen. Maar er is dus ook sprake van hout, gras en stro. Dat vind ik wel contrasterend, omdat Hij het eigenlijk door ons heen doet. Ja, maar het hout, gras en stro doet Hij niet door ons heen. Nee, dat zijn eigenlijk onze menselijke pogingen. Dat is wel een mooie samenvatting van hout, gras en stro: onze menselijke pogingen.
Het wordt ook genoemd als een feit en een gegeven, maar het is niet de bedoeling dat we naar elkaar of naar onszelf gaan kijken van: 'Zijn we nou met stro bezig of met...?' De dingen zijn er en ze gebeuren in het leven. En wat van Hém is, dat blijft staan. Ja, dus in theorie kan het zo zijn zoals hier staat, want zo lees ik het dan: 'Indien iemands werk verbrand zal worden, dan zal het verbeurd worden.' Dan zal hij het verliezen. En zelfs zal hij gered worden, maar zo als door vuur heen. Oftewel: hijzelf is gered, maar wat hij meende mee te nemen, waar hij op gebouwd had, dat kan het vuur niet doorstaan. Dus dat is weg. Diegene is gered, maar op zich was zijn leven zinloos als gelovige. Een verloren leven leiden, daar heeft de Schrift het ook over: een gelovige die een verloren leven leidde. Het zag er misschien nog indrukwekkend uit ook, mooie bouwwerken, maar het kan de toets niet doorstaan. Het was hout, gras en stro. Ja, ik wil het tot dit vers bespreken.
Afsluiting: Jullie Zijn een Tempel van God ↑ hoofdstukken
Vers 16 had ik al even afgedrukt. Weten jullie niet dat jullie een tempel van God zijn en dat de geest van God in jullie huist? Dus het gaat over het bouwen van het huis van God. Het bouwen van een huis, het bouwen met goud, zilver en kostbare stenen of met hout, gras en stro.
Ik wil het voor nu hier maar bij laten. Het is de hoogste tijd.