De zielse mens ontvangt (of: begrijpt) niet de dingen, die van de geest van God zijn, betoogt Paulus in dit vers. Maar wat is dat eigenlijk: ziel? Daarvoor moeten we naar het begin van de bijbel.
Dan blijkt veel van wat doorgaat voor ‘christelijke’ prediking helemaal niet geestelijk te zijn, maar gericht op het zielse.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Prediking zou er niet op gericht moeten zijn om mensen een goed gevoel te geven, om ze in de ziel te raken of om emoties op te wekken. Nee, prediking zou erop gericht moeten zijn op het zoeken naar de waarheid.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Gods Geest en het Spreken van Geestelijke Woorden ↑ hoofdstukken
Goedemorgen allemaal, beste kijkers. Ik ben aangekomen in 1 Korinthe 2 vers 14 en dat kan voor veel mensen toch wel een lastig vers zijn. Niet omdat het vers zelf zo lastig is, maar omdat er termen worden gebruikt die in het algemeen spraakgebruik nogal door elkaar worden gegooid. Hier wordt gesproken over de zielse mens of de ziel.
Laat ik het eerst even lezen. Of liever, laat ik het even in het verband lezen, want dat lijkt me toch wat makkelijker. Ik begin even in vers 12: "Wij namen niet de geest van de wereld in ontvangst, maar de geest die uit God is, opdat wij de dingen zullen weten die door God genadig aan ons gegeven worden. Die dingen spreken wij ook, niet met woorden onderwezen door menselijke wijsheid, maar met door de geest onderwezen geestelijke woorden, die wij doen passen bij geestelijke dingen. Maar de zielse mens ontvangt niet de dingen die van de geest van God zijn, want ze zijn domheid voor hem, en hij kan ze niet weten, aangezien zij op geestelijke wijze kritisch beoordeeld worden."
Waar het hier over gaat, is dat God Zijn Geest aan ons geeft. Dat zegt vers 12: wij hebben niet de geest van de wereld ontvangen, maar de Geest die uit God is, opdat wij zouden kunnen weten en waarnemen wat God ons in genade schenkt. Dus door Gods Geest kunnen wij de woorden van de Geest — geestelijke dingen en geestelijke woorden — met het geestelijke vergelijken; dat is wat vers 13 zei.
Ik heb in mijn vorige video over dit vers laten zien dat hier niet per se "geestelijke woorden met geestelijke dingen" staat, maar dat het gewoon twee keer "geestelijk" is wat er staat. Je zou dus kunnen zeggen: "Die dingen spreken wij ook, niet met woorden onderwezen door menselijke wijsheid, maar met door de geest onderwezen..." Ja, nu begin ik te stotteren natuurlijk, omdat wat ik nu ga zeggen zo raar klinkt in het Nederlands: "maar met door de geest onderwezen het geestelijke met het geestelijke doen passen" of "vergelijken". Dat is wat er staat.
Gods Woord is dus geest. Geest is eigenlijk dat wat per definitie onzienlijk is. God is ook Geest en God is de Onzienlijke. Datgene waarvan het Woord spreekt, dat zijn zaken — we noemen dat ook wel geestelijke waarheden — die wij niet zien. Wij geloven dat; het komt ook niet tot ons via de ogen, maar via de oren. Het geloof is uit het gehoor, zegt Romeinen 10. Hier gaat het dan over de zielse mens tegenover de Geest van God, en ook tegenover de geestelijke mens: de mens die de Geest ontvangen heeft. Maar...
De Ziel Nader Bekeken: Zintuigen en Bloed bij Mens en Dier ↑ hoofdstukken
De ziel heeft met zintuigen te maken, met sensaties. De mens is een ziel; dat vind je al helemaal aan het begin van de Bijbel wanneer er gesproken wordt over Adam. Daar staat Jahwe Elohim – ja, hier staat Adonai. Deze vertaling heeft de, naar mijn mening vreemde, gewoonte om in plaats van Jahwe "Adonai" neer te zetten, maar er staat gewoon Jahwe. Daar heeft de vertaler redenen voor gehad waar ik het nu niet over wil hebben.
En Jahwe Elohim, Jahwe God, vormt de mens vanuit losse aarde van de grond en Hij blaast in zijn neusgaten de adem van het leven. Zo staat er dan in de meeste vertalingen: de mens wordt tot een levende ziel. Dus doordat die mens de adem van God ontving, werd hij een levende ziel.
Maar ook dieren worden zielen genoemd, dat staat nog eerder in Genesis 1 vers 20. Daar staat: "Laat de wateren wemelen van het gewemel van de levende ziel en laat wat vliegt vliegen over de aarde langs de atmosfeer van de hemel." En God schept de grote monsters – de zeedieren, zegt de NBG-vertaling – en elke bewegende levende ziel waarvan de wateren wemelen. Het is een tekst waar je bijna van zou gaan stotteren, maar hier staat dus dat ook dieren zielen zijn.
Ik doe dit natuurlijk echt heel snel, maar het voordeel van de video is dat je het even terug kunt draaien. In Leviticus 17 vers 11 staat: de ziel van het vlees is in het bloed. Dus de mens is een ziel en dieren zijn zielen. De mens heeft geen ziel, ook dat is een misverstand. De mens is een ziel, dieren zijn zielen, en dat komt blijkbaar omdat zij bloed hebben.
De ziel, of de zielse mens zoals dat in 1 Korinthiërs 2 vers 14 staat, heeft te maken met zintuigen en met allerlei emoties; "prikkels" noemen we dat tegenwoordig geloof ik. Maar daar onderscheidt de mens zich niet in van het dier. Daarin zijn dieren en mensen hetzelfde.
De Menselijke Geest en het Kritisch Beoordelen van de Dingen ↑ hoofdstukken
Ik snap wel dat er ook wel verschil is, maar waar de mens zich echt in onderscheidt van de dieren, is dat de mens geestelijk is. Dat er ook een geest in de mens is, waardoor hij de dingen kan beoordelen. Dat stond al in vers 11, want wie van de mensen weet de dingen van de mens dan de geest van de mens die in hem is? Dat is dus ons eigen ik, de inwendige mens, het denken van de mens; dat is de geest van de mens. Dat hij dingen kan onderscheiden en dat hij zelfs zijn eigen gedachten kan beoordelen, wat natuurlijk ook positieve gevolgen kan hebben, maar ook allerlei negatieve gevolgen, want dat kan zelfs uitlopen in depressies en dergelijke.
Dat vermogen heeft de mens; dat vermogen heeft het dier dus niet. Maar de mens dus wel. Wie van de mensen weet de dingen van de mens dan? De geest van de mens die in hem is. Zo weet ook niemand de dingen van God dan de Geest van God. En daarom hebben wij dus de Geest van God ontvangen, opdat we zouden kunnen beoordelen wat God ons in genade schenkt. Maar de zielse mens, dat is dus degene die slechts bestaat uit ziel en niet de Geest van God heeft ontvangen. Anders gezegd: waar hij nog geen geopende ogen heeft – en dan heb ik het natuurlijk over geestelijke ogen.
De zielse mens ontvangt niet de dingen die van de Geest van God zijn, want ze zijn domheid voor hem, en hij kan ze niet weten, aangezien zij op geestelijke wijze kritisch beoordeeld worden. Zie je hoe in dit hele gedeelte telkens weer terugkomt dat juist het geestelijke gaat om de dingen kritisch beoordelen? Zoals ik bij het vorige vers zei: het geestelijke met het geestelijke samen oordelen. Samen beoordelen en vandaar vergelijken of 'doen passen'. De dingen bij elkaar doen passen, Schrift met Schrift vergelijken. Geestelijke dingen met geestelijke dingen beoordelen, of zoals het hier staat: op geestelijke wijze kritisch beoordelen. Dat is dus wat het geestelijke onderscheidt van het zielse.
Maar die dingen, die geest en ziel... In het Nederlands wordt het 'ziel', maar in het Grieks is het *psuchikos*. Daar kennen wij ons woord 'psyche' van. Als wij geestelijke problemen hebben en we gaan naar een psychiater, naar een 'zielenknijper' – dat is natuurlijk de oneerbiedige term daarvoor – dan zien we dat de Schrift die dingen juist van elkaar scheidt. De ziel is niet hetzelfde als de geest. Hebreeën 2 vers 14 – ik ga het nu niet opzoeken, maar zoek het zelf maar op: "Het Woord van God is levend en krachtig en scherper dan een tweesnijdend zwaard." Het scheidt de dingen van elkaar; als een tweesnijdend scherp zwaard dringt het door tot de verdeling van ziel en geest, staat daar dan onder andere. Die zielse mens nu, die ontvangt niet de dingen die van de Geest van God zijn.
Zielse Prediking Versus het Zoeken Naar de Waarheid ↑ hoofdstukken
En dan te bedenken dat zoveel prediking in religie en ook in het christendom erop gericht is om mensen in de ziel te raken, om ze een goed gevoel te geven, om emoties op te wekken en op te roepen. En dat zou, als ik hier deze verzen lees, niet de bedoeling moeten zijn. De intentie zou moeten zijn dat we met geestelijke ogen de dingen kunnen en mogen onderzoeken die God ons in genade geschonken heeft, en om op deze geestelijke wijze kritisch de dingen te beoordelen. Ook hier heeft het woord weer met oordelen te maken: kritisch beoordelen.
En ik zeg niet dat daar geen emoties aan te pas kunnen komen, maar het gaat me nu even om de volgorde en dus ook om de rangorde. Prediking zou er niet op gericht moeten zijn om mensen een goed gevoel te geven, om ze in de ziel te raken of om emoties op te wekken. Nee, prediking zou erop gericht moeten zijn op het zoeken naar de waarheid. Daar gaat het om: wat is waarheid?
Het gaat erom de geestelijke dingen met het geestelijke te vergelijken, op geestelijke wijze kritisch de dingen te beoordelen en Schrift met Schrift te vergelijken. En natuurlijk, als je de waarheid kent, dan roept dat emoties op. Daar wordt een mens blij van, daar ontvangt hij vrede van en dan word je ook geraakt in je ziel. Maar het leidende, het sturende beginsel, dat zou het zoeken naar de waarheid zijn en het op geestelijke wijze beoordelen van de dingen. Daar gaan ook de volgende verzen nog over, dus graag weer tot de volgende keer.