Juist doordat Paulus vrij was, kon hij zich op alle manieren aanpassen aan zijn publiek. Onder de Joden als Jood en als onder de wet, maar net zo gemakkelijk onder degenen zonder wet, als zonder wet. Met maar één doel: om er zoveel mogelijk te winnen. Paulus maakte zichzelf slaaf voor allen, maar was slechts slaaf van één: Christus.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Zijn doel was dus ook niet om mensen te behagen, maar om Christus te behagen, en daardoor wilde hij zoveel mogelijk mensen voor Christus winnen.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
De Vrijheid Om Je aan te Passen Om Anderen te Winnen ↑ hoofdstukken
Goedemorgen allemaal. Fijn dat je weer kijkt of luistert. Ik ga verder met het bespreken van de volgende verzen in 1 Korinthe 9. Het zijn ook weer een paar mooie verzen. Ik merk dat elke keer weer: dan denk ik, ik ga even een video opnemen, en dan lees ik die verzen door en bekijk ik ze aandachtig. Er staat zoveel in en het is ook zo leerzaam om stap voor stap, woord voor woord, zinsdeel voor zinsdeel te kijken wat Paulus hier nu precies zegt. Want hij bespreekt natuurlijk bepaalde onderwerpen, maar daarin geeft hij zoveel mee wat iets zegt over zijn en dus ook onze positie: wie wij zijn in Hem. En dat is geweldig.
Hier bijvoorbeeld: "Want ik, die vrij ben van allen, maak mijzelf tot slaaf voor allen, om er zoveel mogelijk te winnen." Paulus zegt hier dat hij zoveel mogelijk mensen wilde winnen voor het Evangelie en hij gaat in deze verzen uitleggen dat hij zich daarin gedroeg als een, bij wijze van spreken, kameleon. Hij paste zich heel makkelijk aan. Dat zou je kunnen uitleggen als: hij was onder de Joden als een Jood; hij leefde alsof hij onder de wet was. Dan zou je kunnen zeggen: je gaat je vrijheden toch niet opgeven door weer te doen alsof je onder de wet leeft? Maar Paulus zegt dat hij dat juist wel deed om er zoveel mogelijk te winnen, en dat kon hij juist doen omdát hij vrij was.
Want dat zullen we straks ook zien: onder de Joden gedroeg hij zich als een Jood, dus onder de wet. Maar voor degenen die zonder de wet waren, gedroeg hij zich gewoon als zonder de wet. Dat kan alleen maar als je echt vrij bent. Dan kun je je aanpassen om die ander te winnen. Laat ik eerst dit vers bespreken voordat ik nu eigenlijk al het volgende vers aan het bespreken ben. Hij zegt: "ik die vrij ben van allen".
Het ging erom in het voorgaande dat Paulus geen geld of ondersteuning vroeg aan anderen. Hij maakte er wel gebruik van als hij het aangeboden kreeg, maar hij deed er geen beroep op. Hij maakte van zijn bevoegdheid daarin geen gebruik. Dus was hij vrij van allen. Als je betaald wordt, om het zo te zeggen, als je een salaris ontvangt of ondersteuning vraagt en daar een beroep op doet, dan heb je natuurlijk ook al snel dat degene die jou betaalt ook bepaalt wat jij zou mogen zeggen. Daar was Paulus volledig vrij van. "Wie betaalt, bepaalt", zegt men weleens, of "wiens brood men eet, wiens woord men spreekt". Dat dus. Paulus maakte daar geen gebruik van, in ieder geval niet van de bevoegdheid of van het recht dat hij had om daar een beroep, een aanspraak op te doen. Daarom was hij vrij van allen. Hij zegt: "ik die vrij ben van allen", letterlijk "vanuit allen" (ek pantōn). Hij stond daar buiten; hij stond buiten allen in die zin.
Slaaf Vóór Allen, Niet Ván Allen ↑ hoofdstukken
Paulus maakte zichzelf – "ik maak mijzelf" – tot slaaf voor allen. Let op wat hier staat. Er staat niet: "Ik maak mijzelf tot slaaf ván allen." Hij was slechts slaaf van Eén. Een slaaf is een lijfeigene. "Dienstknecht" zeggen de vertalingen dan nogal, maar dat is wat het begrip slaaf vertelt. Een slaaf is een lijfeigenaar en die heeft maar één taak: te doen wat zijn heer van hem vraagt. Hij zegt niet: "Ik maak mezelf tot slaaf van allen", maar hij maakte zichzelf tot slaaf vóór allen.
Dat deed hij omdat hij slaaf was van Christus Jezus en hij wilde er zoveel mogelijk voor Christus Jezus winnen. Daardoor stond hij in de vrijheid; juist in die vrijheid kon hij dat doen. Hij maakte zichzelf daarin dienstbaar, hij maakte zichzelf daarin slaaf voor allen. Niet ván allen, maar vóór allen, om er zoveel mogelijk te winnen.
"En ik werd voor de Joden als een Jood, om Joden te winnen." Dat is wat ik net naar voren bracht. Voor hen die onder de wet zijn, werd hij als onder de wet. Daar lezen we ook voorbeelden van in het boek Handelingen: dat Paulus zich heel makkelijk aanpaste. Was hij onder zijn Joodse volksgenoten, dan gedroeg hij zich als een Jood. Hij was weliswaar niet onder de wet, maar hij kon zich daarin heel makkelijk aanpassen en daarin had hij natuurlijk ook zijn opvoeding mee. Hij was daarin opgevoed, dus dat zal hem vrij makkelijk zijn afgegaan. Maar hij wist inmiddels natuurlijk heel goed dat hij niet meer onder de wet was.
Voor de Joden als een Jood, voor de Heidenen Zonder Wet ↑ hoofdstukken
En dat zegt hij ook: "Ik, die zelf niet onder de wet ben, om hen die onder de wet zijn te winnen." Hij werd voor de Joden als een Jood om Joden te winnen. Voor hen die onder de wet zijn, werd hij als onder de wet. Dat was hij zelf weliswaar niet, maar hij stelde zich zo op: als onder de wet. Want hoe zou hij anders degenen die onder de wet zijn kunnen bereiken? Dan kun je niet bij hen thuiskomen en je kunt niet met hen eten. Aan al die regels en rituelen die onder de wet gelden, kon hij zich heel makkelijk aanpassen. Dat deed hij ook, juist omdat hij in de vrijheid stond en hij dat kon doen.
Het was voor hem geen dogma van: "Ik ben nu niet meer onder de wet, dus zal ik ook niet koosjer eten," of noem het allemaal maar op. Nee, hij past zich daarin heel makkelijk aan. Hoewel hij zelf niet onder de wet was, ging hij toch als onder de wet om hen die onder de wet zijn te winnen.
Voor hen die zonder wet zijn, stelde hij zich op als zonder wet. "Anomos" is: geen wet, niet onder de wet. Voor hen die dus zonder wet zijn, werd hij als zonder wet, want ook daarin had hij de vrijheid. Juist omdat hij zelf niet onder de wet gebonden was, kon hij dat heel makkelijk doen. Bij wijze van spreken zat hij de ene dag met Joden, als onder de wet, aan een koosjere maaltijd, en de volgende dag at hij gewoon varkensvlees met de heidenen, om het even zo te zeggen. Voor hen die zonder de wet zijn, werd hij als zonder wet.
Niet Zonder Norm, maar Wettig van Christus ↑ hoofdstukken
Ik, die niet zonder de wet van God ben, maar wettig van Christus. Paulus was niet zonder *nomos* – daar komt ons woord 'norm' nog vandaan. Paulus was dus niet zonder norm, want hij was van God. En dan staat er: "maar wettig van Christus", om hen die zonder de wet zijn te winnen.
De meeste vertalingen – ik heb hier de Statenvertaling en de NBG – die zeggen: "maar voor Christus onder de wet", zegt de Statenvertaling. En de NBG zegt: "want ik sta onder de wet van Christus." Nou, dat staat er dus echt niet. Hij is wettig, *ennomos*. Dat is ook mooi trouwens hoe dit woord opgebouwd is: 'ingewet'. Zoals wij ingelijfd zijn in Christus, zo was Paulus 'ingewet', zegt hij hier. Wettig van Christus; hij is het eigendom van Christus.
Daarom was hij dan ook slaaf van Christus Jezus. En weliswaar slaaf van Christus Jezus, en daardoor kon hij slaaf voor allen zijn. Niet *van* allen, want hij stond daar buiten; hij was vrij van alles, zegt hij juist. Maar omdat hij wettig van Christus Jezus was – wettig van Christus – daardoor kon hij zich in dienst stellen van elk mens. Hoewel hij niet in dienst stond van elk mens, want hij was in dienst van Christus, paste hij zich daarom aan aan allen om er zoveel mogelijk te winnen.
Het Uiteindelijke Doel: Christus Behagen in Plaats van Mensen ↑ hoofdstukken
In Galaten 1 vers 10 zegt Paulus dat ook heel sterk – dat had ik eigenlijk net even aan moeten halen bij de voorgaande verzen: "Want overreed ik nú mensen, of God? Of zoek ik mensen te behagen? Indien ik nog mensen behaagde, dan zou ik geen slaaf van Christus zijn." En zó sterk zegt hij het.
Paulus' doel was weliswaar om mensen te winnen, maar niet ten koste van alles; niet om mensen te behagen. Hij had maar één doel en dat was Christus behagen, want hij was een slaaf van Christus. Zijn doel was dus ook niet om mensen te behagen, maar om Christus te behagen, en daardoor wilde hij zoveel mogelijk mensen voor Christus winnen.
En ja, dan behaag je – om het met een understatement te zeggen – heel vaak de mensen natuurlijk niet. Ook dat lezen we in het boek Handelingen. Waar Paulus kwam, daar brak vooral onder het Joodse volk heel vaak, nou eigenlijk vrijwel altijd, de ellende uit.
Ik wilde nog even terug naar Korinthe. Ja, Paulus was dus "wettig van Christus" en een slaaf van Hem. Dat deed hij om zoveel mogelijk mensen voor het Evangelie en voor Christus te winnen. Nou, laat ik daarmee afsluiten en de volgende keer verdergaan met vers 22, want daar gaat zijn betoog nog even verder. Graag weer tot dan!