Jozef zoekt zijn broers (Genesis 37)

Genesis 37 spreekt van Jozef die door zijn broers in een kuil gegooid wordt en door hen wordt verkocht. Dit is een heenwijzing naar de verwerping en moord van Jezus Christus, door het huis van Jakob, duizenden jaren later.
Alle details in dit hoofdstuk zijn typologisch en wijzen vooruit naar hogere zaken en hoewel het in dit gedeelte niet goed af lijkt te lopen met Jozef en het spreekt over zijn vernedering en verwerping, vinden we ook in dit hoofdstuk al aanwijzingen naar de latere verhoging van Jozef en dus ook van Christus.

Plaats studie: Urk
Datum: 6 december 2015

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze Bijbelstudie behandelt Genesis 37, waarin het leven van Jozef wordt besproken als een prachtig type van de eerste komst van de Heere Jezus Christus. De vernedering van Jozef, die door zijn broers wordt verworpen en in een kuil wordt geworpen, loopt sterk parallel met de verwerping van Christus door het huis van Israël. De spreker belicht diverse profetische details, zoals de betekenis van Jozefs dromen, de veelkleurige mantel en de symboliek van de plaatsen Sichem en Dothan. Uiteindelijk laat de geschiedenis zien dat de weg van diepe vernedering uitmondt in verhoging en verzoening.

Besproken Schriftgedeelten: Hebreeën 10, Hebreeën 10:7, Genesis 37, Genesis 37:2, Genesis 38, Genesis 39, Genesis 40, Genesis 1, Genesis 2, Genesis 8, Exodus 12, 2 Samuël 13, Efeze 3:10, Genesis 45, Genesis 45:5, Mattheüs 13, Genesis 12, Genesis 13, Jozua 24, Psalmen 40, Psalmen 40:3, Ezechiël 34, Jeremia 23, Marcus 7, Marcus 7:8, Marcus 7:13, Hebreeën 13, Mattheüs 12:14, Mattheüs 21:38, Genesis 44, Handelingen 7

“Wat een schitterend type is dat van de vernedering en de verhoging van de Here Jezus Christus!”

Inleiding en Toelichting op de Werkwijze ↑ hoofdstukken

Dankjewel Lub. We gaan het vanmiddag inderdaad over Jozef hebben. En hoewel ik Lub deze week niet heb gesproken, zal zelfs die tekst uit Hebreeën 10 nog voorbij komen, ook later deze middag.

Wellicht valt de wat vreemde opstelling u op, wat anders dan u van mij gewend bent. Dat moet ik misschien even uitleggen. Ik zal eerst even de beamer aan de rechterkant goed zetten. Ik heb hier al vaker bijbelstudie gegeven met de beamer en meestal plak je dan alles in een PowerPoint-presentatie; dan heb je een mooie en handige houvast, een duidelijke lijn in je verhaal. We gaan het vanmiddag hebben over Genesis 37, een hoofdstuk dat uit 36 verzen bestaat. Die heb ik echter niet alle 36 in de PowerPoint geplakt. Ik vind dat eigenlijk tamelijk overbodig als u allemaal een Bijbel bij u heeft of in ieder geval een apparaatje waarop u mee kunt lezen. Dan is het vrij overbodig om al die verzen in PowerPoint te zetten. Wat ik dus wel heb gedaan, is de uitstapjes die ik maak, bijvoorbeeld naar de brieven van Paulus of naar de evangeliën, wél in de PowerPoint zetten.

Vanaf januari ga ik ook in mijn eigen woonplaats bijbelstudies geven; ik had daar van tevoren al met sommigen van u over gesproken. Ik zoek nog een beetje naar een manier om dat te gaan doen. Ik wil daar wat basiszaken vanuit de Schrift op een rustige en, naar ik hoop, heldere manier uitleggen. Daarbij zal ik dit programma gebruiken dat u wellicht wel bekend is: ISA. Dat is het programma dat ik vaak ook in mijn PowerPoint plakte, interlineair met de grondtekst. Het nadeel van het verwerken van die gedeeltes in de sheets van je PowerPoint is echter dat je niet zo flexibel bent. Ik bedoel: als je iets er niet in hebt staan, kun je het ook niet laten zien. Dus mij leek het voor mezelf wel handig om naar een mogelijkheid te zoeken om toch wat sneller te kunnen switchen naar andere schriftplaatsen, zoals je dat ook met PowerPoint doet. Genesis 37 hebben we gewoon voor ons liggen in de Bijbel en ik kan dan af en toe even wat toelichten vanuit ISA en vanuit die grondtekst.

Dat programma ISA kunt u overigens geheel kosteloos downloaden via de website scriptureforall.org. Ik heb dat even in mijn PowerPoint gezet; als u het nu niet onthoudt, dan kunt u het in ieder geval morgen of later deze week even terugzoeken op mijn website.

De Structuur van Genesis en de Toledot van Jakob ↑ hoofdstukken

Dan gaan we nu naar Genesis 37. Dat is een vrij lang hoofdstuk; ik ga het ook niet helemaal van tevoren lezen. We beginnen gewoon bij vers 1 en als er toelichting nodig is of als ik wat wil laten zien, zoals besproken, dan doe ik dat eventueel via het programma ISA. Het mooie van die hoofdstukken over Jozef is dat ze door de vertalers vrij behapbaar zijn ingedeeld. Telkens een geschiedenis, telkens een episode uit het leven van Jozef. Genesis 37 is daar één van. Genesis 38 is even een heel ander verhaal; daar hebben we het misschien nog wel eens over, hoewel ik dat met al die vroedvrouwen hier in de zaal misschien ook niet aandurf. In Genesis 39 vinden we de geschiedenis van Jozef bij Potifar. In Genesis 40 hebben we de dromen van de schenker en de bakker in de gevangenis. Vervolgens de dromen van de farao. Er wordt wat afgedroomd in deze hoofdstukken, maar daarover later meer. Het is al met al een mooie indeling.

We beginnen bij Genesis 37; daar begint het openbare optreden van Jozef. Een aantal hoofdstukken eerder lazen we al dat Jozef geboren werd, maar hier verschijnt hij ten tonele. En ik zeg het natuurlijk op voorhand — het zal u niet onbekend zijn — dat Jozef het type is van Christus, van de ware Jozef. Om een tekst even enigszins uit zijn verband te halen: "Zie, meer dan Jozef is hier." Dat wordt weliswaar niet direct over Jozef gezegd, maar bijvoorbeeld wel over Salomo, maar Jozef is een type van Christus in deze geschiedenis. Met name een type van de eerste komst van de Heer Jezus Christus.

We beginnen gewoon in vers 1: "En Jakob woonde in het land van de vreemdelingschap van zijn vader, in het land Kanaän. Dit zijn de geschiedenissen van Jakob." Ik heb net wat moois gezegd over de hoofdstukindeling, maar nu ga ik wat lelijks zeggen. U voelt ook al een beetje aan dat ik hier stop met lezen, want het volgende woord is: "Jozef, zijnde een zoon van zeventien jaren." Als u het mij vraagt, had hoofdstuk 37 moeten beginnen bij Jozef, en is het voorgaande een onderschrift onder de geschiedenissen van Jakob. De vertalers hebben dat echter wat anders opgevat.

Ik kan het ook wel een beetje laten zien. Wat in Genesis 37 vers 2 staat, is het woordje Toledot. Dat Hebreeuwse woord, die Toledot. Dit is de Nederlandse interlinear, de letterlijke één-op-één vertaling van die Hebreeuwse woorden. De interlinear heeft hier "kroniekverslagen van". Je zou het ook kunnen vertalen met "de wordingsgeschiedenissen van". In de gangbare vertalingen is het op verschillende manieren vertaald. De ene keer staat er, zoals hier in vers 2, "geschiedenissen". Soms staat er: "Dit zijn de geslachten van." Maar die Toledot, dat Hebreeuwse woord dat telkens terugkomt, zou je kunnen zien als een onderschrift onder de geschiedenissen van de desbetreffende persoon, waarna er een nieuwe geschiedenis aanvangt.

Als u daar meer over wilt weten: ik heb daar een artikeltje over op mijn website staan. Wellicht moeten we daar eens wat langer de tijd voor nemen om bij stil te staan, want het is bijzonder interessant om op die manier naar Genesis te kijken. Over het algemeen wordt gezegd dat Genesis geschreven is door Mozes — in het gunstigste geval wordt dat gezegd. Meestal probeert men het zo laat mogelijk te dateren, want hoe later iets gedateerd is, hoe meer het is overgeleverd en doorgegeven door de een aan de ander, en hoe onbetrouwbaarder het zou zijn. Dat wil men over het algemeen natuurlijk aantonen bij de Bijbel: dat het onbetrouwbaar is. Maar wij geloven de Schrift, dus wij hebben dat probleem niet. Wij weten dat de Schrift betrouwbaar is. Die Toledot-gedeeltes, om het zo even te noemen, zijn telkens stukjes van de diverse schrijvers van Genesis. Dat begint al helemaal in Genesis 1 en Genesis 2. Zou dit dan gewoon de geschiedenis zijn die Jakob zelf geschreven heeft? Ja, je kunt met een concordantie dit woordje Toledot opzoeken en dan zie je elke keer welke naam erbij staat. Maar nogmaals, het gaat te ver om daar nu heel uitgebreid op in te gaan, al zou ik dat graag nog eens een keer doen.

Jozef als Type van Christus en het Getal Zeventien ↑ hoofdstukken

Jozef, daar vangt het gedeelte wat mij betreft mee aan. Jozef, zijn naam betekent: hij zal toevoegen. En degene die uiteindelijk toegevoegd werd, was Benjamin. Als we praten over de geschiedenis in Genesis, daar werd later Benjamin nog toegevoegd: de zoon van mijn rechterhand. Natuurlijk is dat ook een type van Christus, die verhoogd is aan Gods rechterhand en nu de Zoon is van Gods rechterhand.

En dan moet ik eigenlijk nog wat zeggen. We zijn nu in Genesis 37, maar als u de geschiedenissen in Genesis een beetje kent en die heeft doorgelezen, dan is er een onderwerp dat telkens weer boven komt drijven: wie is de eerstgeborene? Dat is een groot onderwerp in Genesis. Hier gaat het over Jakob, maar daar begon het niet. Was het Ezau of was het Jakob die de eerstgeborene zou zijn? Ezau was de oudste, maar Jakob werd het uiteindelijk. Met Izaäk en Ismaël hebben we iets soortgelijks en we zouden zoiets ook kunnen zeggen van Abraham, want hij was ook niet de oudste. Maar als het hier opeens over Jozef gaat, dan moet je je op zijn minst gaan afvragen: hoe zit dat? Gaat hij dat eerstgeboorterecht krijgen? Hij was namelijk bij lange na niet de oudste; Ruben was de oudste. Die speelt in deze geschiedenis ook nog een rol. Maar dat zijn vragen die zich opdringen als je hier leest: 'Jozef, zijnde een zoon van zeventien jaren'.

Vervolgens gaan de komende hoofdstukken allemaal met name over Jozef. Hij heeft de hoofdrol en de andere broers krijgen hooguit een bijrolletje, áls ze al genoemd worden. Jozef was een zoon van zeventien jaren. Ik zei al dat deze geschiedenis spreekt van de eerste komst van Christus, in ieder geval van Jozef als type van de Here Jezus Christus. U kent de geschiedenis: Jozef wordt straks door zijn broers beetgepakt en in een put gegooid. We weten allemaal dat dit een beeld is, een type van hoe de Here Jezus Christus door Zijn broeders verworpen en vermoord werd, om het zo te zeggen.

Maar in deze geschiedenis – ik heb in mijn aankondiging zoiets geschreven als dat we het over Jozef vaak in één adem zeggen omdat het zo mooi is – ja, hij kwam in de put terecht, maar via vreemde wegen kwam hij in Egypte terecht. In het huis van Potifar, in de gevangenis, en vervolgens werd hij op ook weer zo’n vreemde manier verhoogd en kwam hij als onderkoning aan het hof van Farao. Wat een schitterend type is dat van de vernedering en de verhoging van de Here Jezus Christus! Met deze geschiedenis – want ik wil het nu echt alleen over Genesis 37 hebben – wordt met name over Zijn vernedering gesproken. Maar ook hierin zien we allerlei lichtpuntjes die ons er al op wijzen dat het hier niet bij zou blijven.

Neem Jozef, een zoon van zeventien jaren. Ik weet niet wat voor idee u heeft als u die zeventien hoort; misschien wel helemaal niets. Maar de zeventiende, 17 Nisan, is de opstandingsdag van Christus. Dat is een lichtpuntje, toch? Zeker als we weten hoe hier de geschiedenis af gaat lopen. We vinden die zeventien wel vaker in de Schrift. Ik heb een voorbeeld, dat is een aantal hoofdstukken eerder uit Genesis 8, waar staat dat in de zevende maand, op de zeventiende dag der maand, de ark bleef vastzitten op het gebergte van Ararat. Die wateren daalden en die ark werd als het ware opgericht uit de wateren. Ook dat is een beeld van opstanding: het opstaan uit de doodswateren van de zondvloed. Dat was op de zeventiende dag van de zevende maand.

Die zevende maand werd later – een ingewikkeld verhaal, maar het valt wel mee – in Exodus 12 de eerste maand. En die correspondeert weer met die maand Nisan, de opstandingsdag van Christus. Overigens, als u in Exodus 12 doorleest en u houdt die dagen goed in de gaten en rekent netjes mee met de dagen, dan zult u ook zien dat de doortocht door de Schelfzee – ook weer dood en opstanding uit die doodswateren – eveneens plaatsvond op de zeventiende dag van de maand. Die dag was toen dus eerst de zevende maand en werd later de eerste maand: 17 Nisan.

Dit hoofdstuk stikt van de details en ik kan echt niet bij al die details zo lang blijven stilstaan, want we zouden hier makkelijk een hele dag over kunnen praten. Dus ik ga nu proberen een beetje tempo te maken.

De Ware Herder en de Veelkleurige Mantel ↑ hoofdstukken

Jozef, zijnde een jongeling van zeventien jaren, weidde de kudde met zijn broeders, met de zonen van Bilha en de zonen van Zilpa, de vrouwen van zijn vader. En Jozef bracht hun kwaad gerucht over aan hun vader. Dat hij de kudde weidde, betekent dat hij een herder was, net als bijvoorbeeld David. En Christus is natuurlijk de Zoon van David. We vinden uitspraken van de Here Jezus in de Evangeliën die hierop aansluiten, zoals deze: "Jezus dan zeide nogmaals: Voorwaar, Ik zeg u: Ik ben de deur der schapen en Ik ben de goede Herder." Hij was de goede Herder. Die broers waren ook herders, maar blijkbaar niet van die goeden; daar komen we later in de geschiedenis nog uitgebreid op terug.

Jozef was daar dus met zijn broers bij de kudde en hij bracht hun kwaad gerucht over aan zijn vader. Vroeger dacht ik altijd: nou, dat is niet zo netjes van Jozef, niet zo leuk voor die broers. Je hoort toch een beetje loyaal te zijn aan je broers? Maar Jozef was loyaal aan zijn vader. Als zoon was het ook de bedoeling dat hij loyaal zou zijn aan zijn vader en niet aan zijn broers.

Israël had Jozef lief boven al zijn zonen, want hij was hem een zoon des ouderdoms. En hij maakte voor hem een veelvervige rok. Ja, veelvervig of veelkleurig. Ik zat vanmiddag even de NBG-vertaling te lezen en die hebben daar iets als "pronkgewaad" van gemaakt. Dat is dan meer een uitleg dan dat het letterlijk vertaald is. Veelkleurig dus. We vinden zo’n veelkleurig kledingstuk overigens vaker in de Schrift, bijvoorbeeld in 2 Samuël 13. Ik kan er nog wel meer noemen, maar ik ga er nu niet naartoe, want als je die tekst opzoekt, moet je ook weer allerlei dingen gaan toelichten.

Wat ik wel wil laten zien, is dat we in de brieven van Paulus een soortgelijk begrip tegenkomen. In Efeze 3 vers 10 gaat het over de "veelkleurige wijsheid van God". In de Statenvertaling is dat vertaald met "veelvuldige wijsheid", maar wat er eigenlijk staat is "veelkleurige wijsheid". Het Griekse woord 'polypoikilos' is opgebouwd uit twee delen: 'poly' is veel en 'poikilos' is zoiets als bont, veelkleurig of zeer gevarieerd. Die mantel, het kledingstuk waarin Jozef door zijn vader was gekleed — want hij had hem van zijn vader gekregen — is natuurlijk een beeld van die veelkleurige wijsheid van God die zich openbaart en laat zien in Christus.

We zouden over al die kleuren natuurlijk ook een boompje op kunnen zetten. Wat voor kleuren had die mantel precies? Had hij bijvoorbeeld de zeven kleuren van de regenboog? Als je alle kleuren van de regenboog mengt, dan krijg je wit; dan is het weer een priesterlijk kleed. Wat voor kleur die mantel precies heeft gehad, daar kunnen we natuurlijk alleen maar over fantaseren. Maar kleuren hebben in de Bijbel allerlei betekenissen. Rood staat vaak voor de aarde. Blauw, hemelsblauw, spreekt van hemelse zaken. Daartussen vinden we de mengeling van rood en blauw: purper, wat spreekt van de Middelaar tussen hemel en aarde. Geel of goudgeel staat voor onvergankelijke zaken. Die rok had in ieder geval heel wat kleuren en daar zijn mooie dingen uit af te leiden die spreken van die veelkleurige wijsheid van God. En die veelkleurige wijsheid is een Persoon: dat is Christus.

De Profetische Betekenis van Jozefs Dromen ↑ hoofdstukken

Toen nu zijn broeders zagen – dat is vers 4 – dat hun vader hem boven al zijn broeders liefhad, haatten zij hem en zij konden hem niet vredelijk toespreken. Het mooie is – en dat heb ik niet op de beam staan, omdat het een paar bladzijden verder is – dat zij hem weliswaar niet vredelijk konden toespreken, maar we lezen later in Genesis 45, als Jozef zich bekendmaakt aan zijn broers, dat dit verandert. Dat is nadat zij in Egypte brood zijn gaan halen en daarna weer terug zijn gegaan, waarbij zich allerlei kleurrijke gebeurtenissen afspelen met een beker die in een zak met graan zit, een broer die achterblijft in Egypte, enzovoorts.

Maar dan maakt Jozef zich bekend aan zijn broers. En dan zegt Jozef in vers 5 van Genesis 45: "Maar nu, wees niet bekommerd, en de toorn..." – dat staat in de Statenvertaling schuingedrukt, dus dat hebben de vertalers toegevoegd – "...de toorn ontsteke niet in uw ogen, omdat gij mij hierheen verkocht hebt; want God heeft mij voor uw aangezicht gezonden tot behoudenis des levens." Als Jozef het woord voert en hij zich bekendmaakt aan zijn broeders, dan spreekt hij hen dus wél vredelijk toe. Zij hadden hem nooit vredelijk toegesproken. Zij hadden hem verworpen, in beeld gedood – want dat waren ze eigenlijk van plan en ze waanden hem ook dood – en zij konden hem niet vredelijk toespreken. En dan is hij het die juist vrede brengt. Dat is natuurlijk ook een beeld van Christus, die God met het al verzoent door het bloed van het kruis. God was in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende, vredemakende door het bloed van het kruis.

Ook droomde Jozef een droom die hij aan zijn broeders vertelde; daarom haatten zij hem nog meer. Hij zei tot hen: "Hoor deze droom die ik gedroomd heb. Ziet, wij waren schoven bindende in het midden des velds; en ziet, mijn schoof stond op en bleef ook staande; en ziet, uw schoven kwamen rondom en bogen zich neder voor mijn schoof." Toen zeiden zijn broers tot hem: "Zult gij dan ganselijk over ons regeren? Zult gij dan ganselijk over ons heersen?" Zo haatten zij hem nog te meer om zijn dromen en om zijn woorden.

En hij droomde nog – ja, ik moet altijd lachen als ik het lees – hij droomde nog een andere droom en verhaalde die ook aan zijn broeders. Ik denk dan: ja, doe dat nou niet! Als mens zou je zeggen: houd die droom voor je. Daarom moet ik er altijd om lachen. Hij zegt: "Ziet, ik heb nog een droom gedroomd; en ziet, de zon en de maan en de elf sterren bogen zich voor mij neer." En als hij het aan zijn vader en aan zijn broeders verhaalde, bestrafte zijn vader hem en zei tot hem: "Wat is dit voor een droom die jij gedroomd hebt? Zullen wij dan ganselijk komen, ik en uw moeder en uw broeders, om ons voor u ter aarde te buigen?"

Kijk, we hebben allemaal wel eens doorgelezen in Genesis, in de geschiedenis van Jozef. Op een gegeven moment gaat ook die Farao dromen. Dan moeten, net als in Daniël overigens, de sterrenkijkers, de waarzeggers en de goochelaars allemaal ten tonele verschijnen om te vertellen wat die droom betekent. Het zijn vaak vrij korte dromen met niet zo heel veel details, maar de hele hofhouding moet langskomen om te duiden wat de droom is, en het mooie is: niemand weet het. Maar hier zien we dat die broeders meteen zeggen: "Zal jij dan over ons heersen? Zal jij dan over ons regeren?" En ook zijn vader Jakob zegt meteen: "Zullen wij dan ganselijk komen, ik en uw moeder en uw broers, om ons voor u ter aarde te buigen?" Jakob wist precies waar de zon, de maan en de sterren een beeld van waren. Die broers wisten precies: als het gaat over twaalf schoven, dan zijn wij dat; dat is het huis van Jakob. Dat wisten ze feilloos.

Als we die geschiedenis lezen en je zou je ethische bril opzetten, dan denk je: ja, die broers zullen vast niet zo dicht bij God hebben geleefd. Ethisch gezien speelde zich daar heel wat ongein af. Maar ze wisten blijkbaar wel deze geestelijke dingen te verklaren. Waar het mij om gaat, is ook het volgende: alle dromen vinden in deze geschiedenis twee keer plaats. Hier vinden we twee dromen. De Farao droomt twee dromen. In de gevangenis is er een schenker met een droom en een bakker met een droom. Het zijn altijd twee dromen. Iemand heeft me daar jaren geleden al eens op gewezen en als je het weet en die geschiedenissen gaat lezen, dan zie je dat het klopt.

In Egypte vindt alles twee keer plaats of is alles dubbel, omdat het een beeld is van deze dualistische wereld. Deze wereld waarin goed is, maar ook kwaad. Er is licht, maar er is ook duisternis. Er is dood, maar er is ook leven. Wit en zwart, we kunnen nog wel even doorgaan. In Egypte is alles dubbel; zelfs Egypte zelf is in twee delen verdeeld. Ik heb dat van de week nog eens opgezocht op Wikipedia: je hebt een Boven-Egypte en een Onder-Egypte. Het is een beeld van deze dualistische wereld. En we vinden de dromen dus twee keer. Als de Farao een paar hoofdstukken later droomt, dan vertelt hij die droom, maar hij vertelt hem later nog een keer voor de tweede keer aan Jozef. Zelfs in die uitleg vind je zaken weer dubbel terugkomen.

Twee dromen, maar ook twee toepassingen. Natuurlijk hadden die dromen een toepassing op Jozef zelf. Dat vinden we ook later in de geschiedenis terug, want inderdaad zullen die broers zich voor hem neerbuigen. En inderdaad bogen zon, maan en sterren zich voor hem neer – althans, datgene waar zij een beeld van zijn: Jakob en zijn huis. Maar natuurlijk hebben deze dromen ook een toepassing op Christus, voor wie ook die twaalf stammen zullen buigen.

Ik denk zelfs dat er nog een andere toepassing in die droom zit. De ene droom gaat over schoven die zich in het midden van een veld bevinden, op een akker. We weten uit Mattheüs 13 dat de akker de wereld is. Koren of graan is een beeld van het Woord van God. Aan Israël, aan die twaalf schoven, waren de woorden van God toevertrouwd. Dat koren vinden we bijvoorbeeld ook terug bij Ruth, die aren aan het lezen is. Dat "aren lezen" is in het Nederlands natuurlijk prachtig: zij was in beeld "Woorden aan het verzamelen". En terwijl zij aren las, vond zij Boas; zij vond de Verlosser, de Goël. In hem is kracht. Zij las aren en zij vond Boas. Dat is een geweldige typologie in die geschiedenis. Dus er is een aardse toepassing met een akker en korenshoven, en daarnaast een meer hemelse toepassing met de zon, de maan en de sterren, omdat dit hemellichamen zijn.

Ik was gebleven bij ongeveer vers 11: "Zijn broeders dan benijdden hem; doch zijn vader bewaarde deze zaak." Dat vind je wel vaker in de Schrift, dat mensen "deze zaak bewaarden". Denk aan Maria: "Doch Maria bewaarde al deze woorden, die overwegende in haar hart." Sowieso, als je het over dromen in de Schrift hebt, dan krijg je al snel een link met Jozef. Want ook die andere Jozef, de Jozef van Maria, de wettelijke vader van de Zoon, ook die droomde nogal eens. Ik wilde eigenlijk dit gedeelte over de vlucht naar Egypte even weglaten en er een quizje van maken: waar staat het? "Zie, een engel des Heren verschijnt in de droom aan Jozef in Egypte." Jozef in Egypte en een droom; de cirkel is weer rond.

Uitgezonden Naar Sichem: de Plaats van Belofte ↑ hoofdstukken

Zijn broeders dan, zo lezen we in vers 11 van Genesis 37, benijdden hem, maar zijn vader bewaarde deze zaak. En zijn broeders gingen heen om de kudde van hun vader te weiden bij Sichem. Ik lees even verder in vers 13: "Zo zei Israël tot Jozef: Weiden uw broeders niet bij Sichem? Kom, dat ik u tot hen zende." Daar was hij blijkbaar niet zo zeker van, want hij stelt die vraag aan Jozef; het is toch een soort vraag. En Jozef antwoordde hem: "Zie, hier ben ik."

Vervolgens lezen we in vers 14: "En hij zeide tot hem: Ga toch heen en zie naar de welstand van uw broeders en naar de welstand van de kudde, en breng mij een woord wederom." Zo zond hij hem uit het dal Hebron en hij kwam te Sichem. Welstand. Er wordt gevraagd: ga vragen naar de welstand van uw broeders, om te kijken of ze goed staan, of ze 'wel' staan. Ze stonden echter niet goed, want ze waren niet op de juiste plek. Het is een beeld van de Heer die gezonden was tot het huis van Israël, maar Israël niet vond op de plek waar ze moesten zijn.

Sichem is eigenlijk de plaats van de belofte aan Abram en de aartsvaders, zo zou je dat kunnen zeggen. In Genesis 12 lezen we bijvoorbeeld dat ze in het land Kanaän kwamen en dat Abram door dat land trok tot aan de plaats Sichem, tot aan het eikenbos More. De Kanaänieten waren indertijd in dat land. Sichem betekent zoiets als 'schouder' en wordt ook wel vertaald met 'aandeel' of 'lotsdeel'. Ik zei al, het is vandaag 6 december, dus we mogen het over Kerst hebben nu we Sinterklaas achter ons hebben gelaten. Dan komen we weer bij schriftplaatsen als: "Een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven, en de heerschappij is op Zijn schouder." Sichem: schouder of lotsdeel.

Sichem is de plaats van de belofte aan Abram. Abram ging daar wonen toen hij aankwam in Kanaän. Overigens vinden we Jakob in ongeveer hetzelfde verband als Abram; ook hij wordt genoemd in relatie tot Sichem. En we lezen in Jozua 24 dat Jozua bij Sichem een verbond opricht, een nieuw verbond. Sichem is dus een beeld van de beloften en van het verbond met Abram, van de beloften die aan Abram zijn gedaan. Hij ging ook bij de eikenbossen wonen. De vrucht van de eik is een beeld van opstanding, van het wegnemen van het vlees en ook van de belofte van de besnijdenis, waarbij die eikel zichtbaar wordt gemaakt. Dat is een beeld van de belofte aan Abram en het teken dat God aan Abram gaf. Dat vindt allemaal plaats bij een plek als Sichem.

"Zijn uw broeders niet bij Sichem? Kom, dat ik u tot hen zende." In vers 13 zegt Jozef tot hem: "Zie, hier ben ik." Deze woorden werden zojuist al aangehaald uit Hebreeën 10, maar het zijn woorden uit Psalm 40. Daar staat: "Zie, ik kom; in de boekrol is over mij geschreven." En dan: "Ik heb lust om Uw wil te doen, mijn God; Uw wet, Uw Torah, is in mijn binnenste." Het zijn de woorden van de Heer Jezus Christus die Hij sprak bij Zijn komst: "Zie, Ik kom om Uw wil te doen." En Jozef zegt hier eigenlijk: "Zie, ik ben." Dat 'hier' hebben de Statenvertalers toegevoegd: "Zie, hier ben ik." Dit wordt inderdaad aangehaald in Hebreeën 10 vers 7.

Overigens is het prachtig dat we in diezelfde psalm ook vers 3 vinden: "Hij trok mij op uit de kuil van het verderf, uit het slijk van de modderpoel; Hij stelde mijn voeten op een rots, mijn schreden maakte Hij vast." Ook Jozef kwam in de kuil terecht. Als beeld van de dood werd hij in die put, in die kuil geworpen, maar net als Christus werd hij eruit gehaald. Dat is natuurlijk ook een beeld van opstanding: opgericht uit die kuil. Dat is een lichtpuntje in deze geschiedenis. Je kunt wel zeggen dat hij uiteindelijk verkocht werd, maar als die kuil een beeld is van de dood, werd hij inderdaad weer uit de dood opgericht.

"Ga toch heen," zegt hij in vers 14, "en zie naar de welstand van uw broederen en naar de welstand van de kudde, en breng mij een woord wederom." Zo zond hij hem uit het dal Hebron en hij kwam te Sichem. Jozef zou dus gaan vragen naar de welstand van de broeders. Ze stonden niet wel, want ze waren niet op de plek waar ze moesten zijn, dat lezen we straks ook. Hij zond hem uit het dal Hebron. Over Hebron kun je ongeveer hetzelfde zeggen als over Sichem. Nadat de beloften in Genesis 12 aan Abram gedaan zijn en hij bij Sichem gaat wonen, lezen we een hoofdstuk verder in Genesis 13 dat Abram tenten opsloeg en kwam wonen aan de eikenbossen van Mamre, die bij Hebron zijn. Daar bouwde hij de HEERE een altaar. Ook Hebron is de stad van de beloften en de stad van de aartsvaders. Ik zou zeggen: pak een concordantie, zoek Sichem op, zoek Hebron op, en je komt al die dingen vanzelf tegen. De beloften aan Abraham, Isaak en Jakob; telkens kom je die steden tegen. Zoals ik zei, wordt ook in Jozua 24 weer een verbond opgericht. Het spreekt van beloften, zoals ook de besnijdenis die ik net even aanhaalde. Veel meer zal ik daar op dit moment niet over zeggen.

Dwalende Herders en de Overleveringen van Dothan ↑ hoofdstukken

Een man vond hem, zo lezen we in vers 15. En Judas is overigens gewoon de Griekse versie van de naam Juda. We vinden in deze geschiedenissen ontzettend veel parallellen; ik noem er hier slechts een paar en af en toe stip ik ze alleen even aan, in de hoop dat u thuis de concordantie pakt en het zelf gaat uitzoeken. Je komt die dingen dan vanzelf tegen. Hoe vaker ik deze geschiedenis lees, hoe meer details ik er telkens weer in terugzie. Het zijn er werkelijk zoveel.

De man vraagt: "Wat zoekt gij?" En Jozef antwoordt: "Ik zoek mijn broederen; geef mij toch te kennen waar zij weiden." Die broeders, de zonen van Jakob die later de stammen zouden vormen, waren op dat moment niet op de plek waar zij moesten zijn. Dat is een treffend beeld van Israël, het Joodse volk bij de komst van de Heere Jezus Christus. Ook zij waren toen niet op de plek waar zij hoorden te zijn. In tegenstelling tot onze Heere waren de leidslieden van die dagen geen goede herders.

We vinden talloze profetieën, met name in het Oude Testament, waarin gesproken wordt over en tegen de herders van het volk Israël. Ze worden daar scherp gewaarschuwd, zoals in Ezechiël 34: "Mensenkind, profeteer tegen de herders van Israël, profeteer en zeg tot hen, tot die herders: zo zegt de Heere Heere: wee de herders van Israël, die zichzelf weiden! Moeten de herders niet de schapen weiden? Het vet eet gij, met de wol kleedt gij u, het gemeste slacht gij, maar de schapen weidt gij niet." Oftewel: ze werden er zelf beter van. Ze waren de geestelijke leidslieden, de herders van het volk, maar ze weidden het volk niet. Het volk was dwalende, dat lees je overal in de Schrift. Ook toen de Heere Zich aandiende, was het volk dwalende, terwijl de herders alleen zichzelf weidden en er zelf beter van werden. Het zwakke versterkten zij niet, het zieke geneasden zij niet en de gewonden werden niet verbonden. Afgedwaalden haalden zij niet terug en verlorenen zochten zij niet; in plaats daarvan heersten zij over hen met hardheid en geweldenarij. Ik heb daar nog een extra schriftplaats bijgezet, Jeremia 23, maar we vinden dit beeld vaker in het Oude Testament terug.

Die broers van Jozef, die hier niet op de plek waren waar zij moesten zijn, zijn dus inderdaad – in tegenstelling tot de Heere – geen goede herders. Ze waren niet op de juiste plek; ze waren niet bij Sichem. Nu zegt u wellicht: "Ja, maar die leidslieden en het volk Israël ten tijde van de komst van de Heere Jezus, die leefden toch netjes onder de wet en dergelijke? Hoezo waren ze dan niet op de plek waar ze moesten zijn?" Als je de evangeliën leest, krijg je echter een heel andere indruk. In Marcus 7 bijvoorbeeld staat iets over de overlevering van Mozes, maar lees dan even verder. De Farizeeën en de schriftgeleerden vroegen Hem: "Waarom wandelen uw discipelen niet naar de overlevering der ouden, maar eten zij met onreine handen hun brood?" De Heere Jezus zei toen terecht tot hen: "Terecht heeft Jesaja van u, huichelaars, geprofeteerd, zoals er geschreven staat: Dit volk eert Mij met de lippen, maar hun hart is verre van Mij."

Dat is de context: ze waren godsdienstig, jazeker, maar ze leefden naar de overlevering der ouden. Tevergeefs eerden zij God, omdat zij leringen brachten die geboden van mensen waren. Het waren geen geboden van God; het was niet de wet die God aan Mozes had gegeven. Nee, het waren geboden van mensen. Die leidslieden, die Farizeeën en schriftgeleerden, hadden allerlei eigen interpretaties van de wet van Mozes geschreven en er allerlei wetten bij verzonnen. In vers 8 staat dan ook: "Gij verwaarloost het gebod Gods en u houdt u aan de overlevering van mensen." Dus niet aan het gebod van God, maar aan de overlevering van mensen. De conclusie die de Heere Jezus hier geeft in vers 13 luidt: "Zo maakt gij het Woord Gods krachteloos door uw overlevering, die gij overgeleverd hebt." Dit is slechts één voorbeeld, maar de Heere zegt zelf: "Dergelijke dingen doet gij vele." Dat was schering en inslag; dat was simpelweg het godsdienstige milieu van die tijd. Men was niet op de plek waar men moest zijn. Men was niet bij Sichem, maar men was bij Dothan.

Dat zien we ook hier in de geschiedenis van Genesis 37, want in vers 17 zegt die man: "Zij zijn van hier gereisd, want ik hoorde hen zeggen: Laat ons naar Dothan gaan." Jozef ging zijn broeders achterna en vond hen in Dothan. De naam Dothan betekent zoiets als 'eigen wetten'. Het gaat over wetten, maar dan over eigen wetten en eigen overleveringen. En dat is precies waar het volk Israël zich bevond toen de Heere Jezus Christus tot Zijn volk kwam. Ze hielden zich vast aan geboden van mensen en de overlevering van mensen, waardoor ze het gebod van God krachteloos maakten. Dothan: eigen wetten.

Overigens heb ik een boekje van Het Morgenrood waarin al die betekenissen van Bijbelse namen staan. Zij geven bij Dothan een andere betekenis, namelijk 'twee bronnen'. Ik heb dat verder niet exact na kunnen zoeken, maar taalkundig lijkt het mij dat als het om 'twee bronnen' of een dubbele bron zou gaan, de naam op '-aim' zou moeten eindigen, net als Efraïm of Didaïm. Maar aan de andere kant: als je van de waarheid afwijkt – en de waarheid is eenvoudig, de waarheid is er maar één – dan kom je altijd bij meerdere bronnen terecht. Dus wat mij betreft zou het ook nog kunnen kloppen. Twee bronnen: als je de weg kwijtraakt, kom je in een web van leugens terecht, en van leugens zijn er altijd meer. Dan beland je in ingewikkelde filosofieën en theologieën waar je meerdere bronnen voor nodig hebt, terwijl de waarheid één en eenvoudig is.

De herders waarover het hier gaat in de evangeliën, hebben natuurlijk ook de Goede Herder gekruisigd en gedood. Hij wordt in Hebreeën 13, helemaal aan het einde van het hoofdstuk, de Grote Herder der schapen genoemd. Ook de Overste Herder wordt in de Schrift genoemd. Zij herkenden Hem echter niet, omdat ze simpelweg niet op de juiste plek waren.

Het Complot Tegen de Erfgenaam en de Kuil ↑ hoofdstukken

Dan lezen we in vers 18: "En zij zagen hem van verre en eer hij tot hen naderde, sloegen zij tegen hem een listige raad om hem te doden." Dat vinden we in de evangeliën natuurlijk ook terug. Hier bijvoorbeeld in Mattheüs 12 vers 14: "En de Farizeën, uitgegaan zijnde, hielden te zamen raad tegen Hem, hoe zij Hem doden mochten." Het is vrijwel hetzelfde spraakgebruik, dezelfde beschrijving. Of uit de gelijkenis in Mattheüs 21 vers 38: "Maar de landlieden, den zoon ziende, zeiden onder elkander: Deze is de erfgenaam, komt, laat ons hem doden, en zijn erfenis aan ons behouden."

Helemaal aan het begin zei ik al iets over Jozef en het feit dat hij hier ten tonele verschijnt in relatie tot het eerstgeboorterecht. Als je leest over Jozef, zou je je af moeten vragen: hé, dat is toch niet de oudste? Gaat hij soms het eerstgeboorterecht krijgen? Dat hebben die broers wellicht ook gedacht: "Deze is de erfgenaam, komt laat ons hem doden en zijn erfenis aan ons behouden." Dat gaan ze dan ook doen, althans, dat is de bedoeling.

Vers 19 zegt: "Zij zeiden de een tot de ander: Ziet, daar komt die meester-dromer aan. Nu dan, komt en laat ons hem doodslaan en hem in één dezer kuilen werpen. En wij zullen zeggen: een boos dier heeft hem opgegeten. Zo zullen wij zien wat van zijn dromen worden zal." Ze wilden hem doodslaan. Ik heb er niet veel meer voorbeelden van gegeven, maar daar kun je echt heel veel van terugvinden in de evangeliën. Zij zochten Hem te doden. Telkens keert dat terug, al vrij snel in de evangeliën. Dan zie je dat er over de Heer ook gezegd wordt: Hij week langs hen, of Hij week van hen weg, want het was Zijn tijd nog niet. Allemaal dat soort beschrijvingen, maar ze zochten Hem te doden. De Opperste Herder, de Goede Herder kwam tot Zijn volk. Ze herkenden Hem niet en ze zochten Hem te doden, zoals de broers hier Jozef willen doden.

Ze willen hem in een kuil gooien en dat doen ze dan ook. Ik haalde net al Psalm 40 aan, waar ook die andere woorden uitkwamen: "Hij trok mij op uit de kuil van het verderf, uit het slijk van de modderpoel; Hij stelde mijn voeten op een rots, mijn schreden maakte Hij vast." Die kuil is een beeld van de dood, het is een plek onder de aarde. Ruben hoorde dat en verloste hem uit hun hand. Hij zei: "Laat ons hem niet aan het leven slaan." Ik vond het vroeger altijd wel dapper van Ruben. Tegenwoordig heb ik zoiets van: nu je de geschiedenis wat meer kent... maar als je ook op de hoogte bent van dat eerstgeboorterecht en wat voor plaats dat heeft in die geschiedenis, in heel de Schrift maar met name in Genesis. Ruben was de oudste. Als hij had kunnen laten zien dat hij de eerstgeborene was, had hij het hier moeten doen. Hij doet het echter een beetje halfslachtig. Hij wil iedereen toch een beetje te vriend houden, lijkt het wel.

Over die rol van Ruben – en ook over allerlei andere broers zoals Benjamin en Simeon die een aparte rol spelen in deze geschiedenis – gaat het nu wat te ver om daar diep op in te gaan, want ik moet een beetje voortmaken zie ik. Maar Ruben hoorde dat en verloste hem uit hun hand. Hij zei: "Laat ons hem niet aan het leven slaan." Ook zeide Ruben – wat overigens 'zie, een zoon' betekent – tot hen: "Vergiet geen bloed en werpt hem in deze kuil die in de woestijn is." Ook dat nog eens: in de woestijn. "En legt de hand niet aan hem", opdat hij hem uit hun hand verloste om hem tot zijn vader terug te brengen.

Jozef komt dus in de kuil terecht als beeld van de dood. Ruben heeft nog een halfslachtig plan om er enigszins ongeschonden uit te komen, ongeschonden voor alle partijen. Dat plan blijkt straks niet goed te werken. Maar eerst nog even vers 23: "En het geschiedde, als Jozef tot zijn broederen kwam, zo togen zij Jozef zijn rok uit, de veelvervige rok die hij aan had." Die rok was natuurlijk een beeld van de heerlijkheid van Christus. Christus kwam tot Zijn volk en ze herkenden Hem en Zijn heerlijkheid niet. Ze namen dat ook van Hem af, menselijk gesproken, door Hem te doden.

Dat kleed nemen ze dus van Jozef af. Overigens lees je twee hoofdstukken verder, in Genesis 39, dat Jozef in het huis van Potifar is en dat die vrouw Jozef bij zijn kleed grijpt. Ik ga daar verder niet op in, misschien een andere keer, maar ook die vrouw van Potifar is een beeld van Israël. Met dat kleed wat hij daar aan had, wilde ze hem graag hebben. Het was namelijk een Egyptisch kleed; een kleed wat zij hem zelf hadden aangedaan. Dat is bij de Heer ook zo geweest. Ze wilden Hem wel als Koning, maar wel op hun voorwaarden. Dat Hij hen zou bevrijden van de Romeinen bijvoorbeeld en dat Hij Zijn koninkrijk op zou richten. In dat keurslijf wilden ze Hem wel hebben. We zien het bijvoorbeeld bij de intocht in Jeruzalem, waar mensen staan te zingen: 'Hosanna', en ze gooien mantels op de grond. Maar ook dat eindigt niet zo blij als het begon. Israël wilde Hem wel als Koning, maar op hun eigen voorwaarden, met een 'Egyptisch kleed' zeg maar, en niet met de veelvervige rok die hij van zijn Vader had gehad.

Dus zij namen hem en wierpen hem in de kuil. De kuil was ledig, was leeg, er was geen water in. In die kuil was geen water, en water is natuurlijk een beeld van leven. In die kuil was geen leven, er was geen woord – het beeld van het Woord van God. "Ik ben het levende water", zeide de Heer Jezus. Dus hoe dan ook, op alle mogelijke manieren is dit een beeld van de dood. Die kuil is dat sowieso, en er is ook nog eens geen water in. Leeg.

Verkocht Door Juda aan de Midianieten ↑ hoofdstukken

Ja, daarna zaten zij neder (vers 25) om brood te eten en hieven hun ogen op; en ziet, een reisgezelschap van Ismaëlieten kwam uit Gilead. Hun kamelen droegen specerijen, balsem en mirre, reizend om dat af te brengen naar Egypte. Zij eten brood, zij hebben gemeenschap in die daad: de verwerping van Jozef. Het is een beeld van Israël dat Christus verwierp; zij deden dat als volk.

Het mooie is dat Jozef hen later brood geeft. Zij zitten daar te eten en, hoewel het er niet bij staat, zullen ze Jozef niets gegeven hebben. Want later lees je dat Jozef gesmeekt had om genade. Dat zeggen de broers tegen elkaar als ze voor Jozef staan wanneer hij onderkoning is. Dan lees je dat hij best het een en ander geroepen heeft vanuit die kuil en gesmeekt heeft voor zijn leven. Dat lees je ook in de conversatie van die broers bij Jozef later. Maar zij eten brood, zij hebben gemeenschap met elkaar inderdaad, en Jozef voorziet hen later van brood. Kijk, dat is natuurlijk een ultiem beeld van verzoening.

Daarna zaten zij neder om brood te eten. Ze hieven hun ogen op en ziet: een reisgezelschap van Ismaëlieten. Ik zei al, er zitten hier zoveel details in... maar Ismaël is ook weer de oudste zoon van Abraham, die toch niet de eerstgeborene werd. Zij kwamen uit Gilead en hun kamelen droegen... goud, wierook en mirre... oh nee, specerijen, balsem en mirre. Net zoals die wijzen uit het Oosten; ik krijg soms dat soort kortsluiting als ik die geschiedenissen zo lees. Ik weet niet precies wat voor specerijen dat waren. Ik weet ook niet precies wat balsem en mirre zijn; ik heb er ook wat vertalingen op nageslagen en het wordt telkens weer anders vertaald. Wat ze precies allemaal bij zich hadden, is dus niet helemaal duidelijk.

Toen zeide Juda tot zijn broederen: "Wat gewin zal het zijn dat wij onze broeder doodslaan en zijn bloed verbergen? Kom, laat ons hem aan deze Ismaëlieten verkopen, en onze hand zij niet aan hem, want hij is onze broeder, ons vlees." En zijn broederen hoorden naar hem. Dat is nog eens op een ethische manier geld verdienen: hem niet doden, maar laten we hem verkopen. Mag ik zeggen dat het een echte Jood was, of is dat... Maar die handelsgeest — ik wil dat niet negatief zien — maar het Jodendom staat bekend om hun handelsgeest. Kijk maar eens in Antwerpen, in de buurt met al die juweliers. Die handelsgeest zat er hier blijkbaar al in.

Maar hier gaat het over Juda. Ik sprak net al over Judas; dat is gewoon de Griekse versie van de naam Juda. En hij verkocht ook zijn Heer. Net als Israël dus, aan de hand van Judas. Net zoals Israël Jezus aan de Romeinen overleverde. Als nu de Midianitische kooplieden voorbijtogen... was ik daar gebleven? Ja, als nu de Midianitische kooplieden voorbijtogen, zo trokken en hieven zij Jozef op uit de kuil en verkochten Jozef aan deze Ismaëlieten voor twintig zilverlingen. Die brachten Jozef naar Egypte. De Heer Zelf werd ook verkocht, ook door een Judas, een Juda, voor dertig zilverlingen meen ik. Ja, waardoor komt dat prijsverschil? Wellicht deflatie of... Ik zou eerder zeggen: Christus is meer dan Jozef, dus wellicht dat de prijs daardoor hoger was. Maar in ieder geval, hij wordt verkocht voor een aantal zilverlingen. En die brachten Jozef naar Egypte.

Ja, Midianitische kooplieden waren het. Jozef komt via Midianieten in Egypte terecht. Jozef was overigens de beheerder van zijn vaders huis, zo zou je dat wel kunnen zeggen. Hij werd erop uitgestuurd door zijn vader en hij bracht kwaad gerucht tot zijn vader. Dus hij was de beheerder van zijn vaders huis. Later is hij de beheerder in het huis van Potiphar, daarna weer de beheerder in de gevangenis en later is hij de beheerder van Egypte. Maar hij komt via die Midianieten, zo lezen we hier, in Egypte terecht. En van beheerder van zijn vaders huis komt hij via een weg van vernedering en gevangenis. Hij wordt verhoogd en komt dus via Midian, via de weg van Midian zou je kunnen zeggen, tot een weg van verhoging.

En dat lezen we vaker bij iemand, en die iemand is Mozes. Ik weet niet of ik daar wel eens bij stilgestaan heb, maar Mozes... nadat hij die Egyptenaar had doodgeslagen, lezen we vervolgens: "Als nu Farao deze zaak hoorde, zo zocht hij Mozes te doden." Maar Mozes vlood — dat is vluchten — voor Farao’s aangezicht en hij woonde in het land Midian. Hij zat bij een waterput; echt een put waar wel water in zat. Hij zat bij een waterput. En Mozes hoedde de kudde van Jethro — dat betekent zoiets als voortreffelijkheid — Mozes hoedde de kudde van Jethro, zijn schoonvader, de priester van Midian.

Dus Jozef heeft veertig jaar geleefd aan het hof van de Farao; daarna is hij niet gelijk dat volk uitgeleid, en hij is veertig jaar in Midian geweest. Veertig jaar bij zijn schoonvader, de priester van Midian, verborgen in het buitenland. Net als we straks... nou, het is straks niet meer wat we lezen, we gaan dat niet meer lezen... maar net als Jozef straks in het buitenland terechtkomt en via een weg van vernedering verhoogd wordt tot aan het hof van de Farao.

De Bloedige Mantel en de Rouw van Jakob ↑ hoofdstukken

Wanneer Ruben in vers 29 bij de kuil terugkeert, ziet hij dat Jozef daar niet meer in is. Op dat moment scheurt hij zijn klederen. Ja, dat had hij eerder moeten bedenken, zou je zeggen. Hij keert terug naar zijn broeders en zegt: "Die jongeling is er niet! Waar moet ik heen gaan?"

Vervolgens bedenken zij een listig plan. Ze nemen Jozefs rok, slachten een geitenbok en dopen de rok in het bloed. Deze veelkleurige, veelvervige rok laten zij naar hun vader brengen met de boodschap: "Deze hebben wij gevonden. Beken toch of dit de rok van uw zoon is of niet." Jakob herkent hem onmiddellijk en roept uit: "Het is de rok van mijn zoon! Een boos dier heeft hem opgegeten; Jozef is voorzeker verscheurd!"

Jakob waant hem dus dood. Hij scheurt zijn klederen, legt een zak om zijn lendenen en bedrijft vele dagen rouw over zijn zoon. Al zijn zonen en dochters maken zich op om hem te troosten, maar hij weigert elke troost. Hij zegt: "Nee, want ik zal rouw bedrijvende tot mijn zoon in het graf nederdalen." Alzo beweende zijn vader hem. Ondertussen verkochten de Midianieten Jozef in Egypte aan Potifar, een hoveling van de farao en overste der trawanten.

Voor het huis van Jakob is Jozef nu echt dood. Ik had hier nog een vergelijking bij staan: Mozes verdwijnt veertig jaar naar het buitenland. Hij krijgt daar twee zonen, zoals we lezen in Handelingen 7 – zoekt u dat thuis maar eens na. Dat is natuurlijk een prachtig beeld van de gemeente. Hij komt in Midian terecht bij de priester en krijgt daar die twee zonen in het buitenland: een beeld van de Ecclesia.

Maar het huis van Jakob waant zijn zoon dood. De broers wisten op dat moment wel beter, maar later zullen we lezen dat ook zij hem echt als dood beschouwden. In Genesis 44 staan ze voor Jozef en dan zegt een van die broers – volgens mij is het Juda: "Mijn heer heeft zijn knechten gevraagd: Hebt gij nog een vader of een broeder? En wij zeiden tot mijn heer: Wij hebben een oude vader en daar is nog een jonge zoon zijns ouderdoms; maar zijn broeder is dood." Ook zij waanden hem later dus echt dood.

Zo waant ook het huis van Israël Jezus vandaag de dag dood. Het laatste wat zij van Hem gezien en gehoord hebben, is dat Hij gestorven is aan een kruis. Maar in de tussentijd is Jozef in de gevangenis – en wij zijn met Hem in die gevangenis – en Hij legt ons de dromen uit. Straks zal dat volk echter tot Jozef komen en zullen zij Hem alsnog herkennen en erkennen. Dan zullen zij Hem ook herkennen als de Redder der wereld, zoals de farao hem noemde.

Goed, ik wil het hierbij laten voor deze middag. De geschiedenis van Genesis 37 gaat natuurlijk nog veel verder en het wordt alleen maar mooier, dus wellicht moeten we daar een andere keer over doorpraten. Voor nu laat ik het hierbij.

📖 Categorie: Genesis