Psalm 118: de steen die de bouwers verwierpen

Psalm 118 wordt meestal toegeschreven aan David, maar laat een ik-figuur zien die groter is dan de schrijver zelf. Het is een Messiaanse Psalm en de woorden die we erin vinden, zijn woorden van de Zoon van David, Jezus Christus. Zijn gebed om verlossing, Zijn dood en opstanding en Zijn verhoging aan Gods rechterhand, vinden we allemaal terug in deze Psalm.

Maar ook vinden we het ongeloof van Israël en haar leidslieden beschreven. Zij zouden de steen verwerpen, maar deze steen zou de Hoeksteen worden van een heel nieuw bouwwerk, een geestelijk gebouw: de ecclesia (>gemeente). We vinden dan ook vele aanhalingen van deze Psalm in het Nieuwe Testament.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze Bijbelstudie behandelt Psalm 118 als een uitgesproken Messiaanse psalm die profetisch spreekt over het lijden, de dood en de opstanding van Christus. De studie belicht de typologische betekenis van de steen die door de bouwers werd verworpen, waarbij de bouwers de leidslieden van Israël zijn en de steen Christus is. Deze steen is nu de hoeksteen en sluitsteen geworden van een nieuw geestelijk gebouw, de Ecclesia. Tot slot wijst de psalm op de tijdelijke terzijdestelling van Israël en hun toekomstige herstel wanneer zij de komende Messias zullen zegenen.

Besproken Schriftgedeelten: Psalmen 118, Mattheüs 26:30, Marcus 14:26, Psalmen 113, Psalmen 2, Psalmen 8, Psalmen 16, Psalmen 22, Psalmen 110, Jesaja 45, Zacharia 14, Openbaring 20, Filippenzen 2, Efeze 1, Romeinen 6, 2 Timotheüs 1, Hebreeën 1, Handelingen 2, Daniël 2, 1 Korinthe 10, Handelingen 3, Handelingen 4, Romeinen 10, Mattheüs 21, Mattheüs 23, Mattheüs 24, Mattheüs 27, Handelingen 1, 1 Korinthe 6, 1 Korinthe 3, Jesaja 29:14

“De hoeksteen is het begin waarop alles rust, de sluitsteen is het einde dat alles voltooit.”

Introductie: de Actualiteit en Messiaanse Psalmen ↑ hoofdstukken

Hele goedemorgen allemaal, hier in Epe. Fijn om in jullie midden te zijn en Gerard zei het zojuist ook al: de actualiteit is wel een beetje wat ons bezighoudt, merkte ik in de gesprekken hieraan vooraf. En ik zat vanmorgen ook te bedenken dat het ook wel een beetje kriebelt om over die actualiteit te gaan spreken, ook hier vanaf deze plek. Maar daarvoor denk ik dat het misschien toch wat te vroeg is. Volgens mij ben ik hier over een aantal weken weer en wellicht dat we het dan eens over die zaken kunnen gaan hebben.

Niet dat Psalm 118 niet actueel is, want over die psalm wil ik het deze ochtend gaan hebben. Gerard zei zojuist in zijn inleiding over de twee dagen waarin je kunt zeggen dat Israël terzijde staat. Nou, daar gaat deze psalm ook onder andere over. In die twee dagen van 2000 jaar verkiest God Zich een volk uit de natiën — dus niet uit één natie, uit Israël, maar uit alle natiën. En dat is de Ecclesia, de gemeente.

Onder andere daarover gaat deze psalm, Psalm 118. Ik denk dat veel mensen deze psalm wel zullen kennen. Niet de hele psalm, want het is een vrij lange psalm, maar wel een aantal verzen uit deze psalm zijn nogal bekend omdat ze veel aangehaald worden in het Nieuwe Testament. Ik heb me de laatste tijd wel wat vaker beziggehouden met de psalmen, omdat wij deze zomer een weekje op vakantie waren in Ellertshaar met de familiekring van Zeewolde. Dat was een vakantie, maar in die vakantie hadden we ook een aantal Bijbelstudies en ik was één van de vier sprekers die daaraan een bijdrage mocht leveren. Als je dat van tevoren met elkaar bespreekt, dan zoek je een overkoepelend thema; dat is altijd prettig natuurlijk in zo'n week.

Toen hadden we zoiets van: laten we het over de psalmen hebben. We hadden een top vijf samengesteld van Messiaanse psalmen. Een Messiaanse psalm is een psalm die spreekt over — de naam zegt het al — de Messias. We hadden daar een top vijfje samengesteld: Psalm 2, 8, 16, 22 en 110. En daar zat Psalm 118 dus niet bij. Het was eigenlijk al in die week dat we zoiets hadden van: in een top vijf van Messiaanse psalmen had Psalm 118 eigenlijk wel bij gehoord, want die wordt echt veel geciteerd in het Nieuwe Testament. Dat was ook een beetje de richtlijn waarop we die top vijf samenstelden: de meest geciteerde psalmen in het Nieuwe Testament.

Psalm 16 zou daar wellicht dan weer niet bij horen, hoewel Psalm 16 weer het langste citaat in het Nieuwe Testament heeft. Dus het is een beetje de vraag hoe je zo'n top vijf samenstelt. Ik heb later Psalm 22 nog wel eens besproken in Papendrecht, dat is bij mijn woonplaats om de hoek, maar Psalm 118 bleef ook een beetje in mijn hoofd resoneren en ik dacht: laat ik die ook eens bespreken. En toen dacht ik: waarom niet in Epe? Ik weet niet of ik hier ooit een psalm besproken heb; volgens mij niet. Dus het lijkt me goed om dat eens te doen. Het is een vrij lange psalm, daarover straks meer. Maar deze psalm... Hé, die doet het niet. Zit dat dingetje er niet in? Ja, nu doet hij het wel.

Achtergrond van Psalm 118: Tempelbouw en het Hallel ↑ hoofdstukken

Psalm 118 is een vrij lange psalm die meestal toegeschreven wordt aan David, maar de naam van de schrijver staat er niet bij. De psalm wordt ook wel toegepast op, of als oorsprong gegeven aan, de tijd van Ezra en Nehemia en de tempelbouw. Want het gaat in die psalm over de steen... Ik heb het gister nog even opgezocht. Ik weet niet of u bekend bent met de berijmde psalmen; ik moest ze vroeger op school leren. Er is niet veel van blijven hangen, maar deze wel: "De steen die door de tempelbouwers verachtelijk was een plaats ontzegd, is tot verbazing der beschouwers door God ten hoofdeshoeks gelegd."

Nou, hoelang heeft u mij al niet een lied horen citeren? Hij gaat trouwens nog verder, maar dat kon ik niet meer reproduceren. Maar dit is dus wel blijven hangen; het zal de oude berijming zijn zoals ik het zo oplepel. In die berijming wordt de psalm toegepast op de tempelbouw en de steen die door de tempelbouwers veracht werd. Vandaar dat men ook wel zegt dat het over de tijd van Ezra en Nehemia kan gaan, waarin men de tempel bouwde of herbouwde.

De psalm is een onderdeel van het Hallel. Ik weet niet of u dat iets zegt, maar het Hallel, dat is Psalm 113 tot en met 118. Hallel betekent zoiets als lofprijzen of lofzang. Dit wordt gezongen bij feesten zoals Pesach, Sukkot en Shavuot. We kennen dat ook uit Mattheüs 26 vers 30 en Marcus 14 vers 26, waarin staat dat na het laatste avondmaal, zoals dat dan genoemd wordt, de Heer Jezus met zijn discipelen de lofzang zong. En dat is dus het Hallel. Psalm 118 is de laatste psalm van die reeks van het Hallel.

Psalm 118 begint en eindigt hetzelfde; dat zullen we straks ook als vanzelf zien. "Looft JAHWEH, want Hij is goed, want Zijn getrouwheid is tot de aeon." U kent het natuurlijk als: "Loof de HEER, want Hij is goed, want Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid." Zo zeggen de vertalingen dat meestal. De psalm bevat een aantal zeer bekende verzen; dat zei ik al, maar dat gaan we dan ook vanzelf zien.

David als Profeet: Alle Psalmen Getuigen van Christus ↑ hoofdstukken

Deze psalm wordt meestal toegeschreven aan David. Laten we er voor het gemak van uitgaan dat het David was; het maakt me niet zo heel veel uit, ook al zou het een ander zijn. Maar de woorden die worden uitgesproken, zijn ten diepste woorden van de Heer Jezus Christus. Daarom is het een Messiaanse psalm. Ik zal straks nog wel wat verwijzingen geven naar andere psalmen die evengoed Messiaans zijn. Eigenlijk zeg ik erbij: alle psalmen zijn Messiaans. Ze spreken allemaal van Hem. Heel de Schrift spreekt van Hem en wijst vooruit naar Degene die komen zou. Niet David, maar de Zoon van David.

Dat kun je van al die figuren zeggen: niet Mozes, maar de meerdere Mozes. Of zoals de Heer Jezus zelf dat bijvoorbeeld ook zegt over Salomo. Maar over David wordt gesproken door Petrus op de Pinksterdag. U weet wel, die Pinksterdag waar de Geest zichtbaar werd gemanifesteerd: tongen van vuur op de hoofden van de discipelen en zij begonnen allen in vreemde talen te spreken. Ze spraken in talen die zij nooit geleerd hadden over de grote daden van God, en iedereen die daar aanwezig was, hoorde hen in hun eigen taal spreken.

Petrus houdt vervolgens een toespraak. Ik val er niet eens in het midden in, maar nog verder dan het midden, denk ik. Wat Petrus doet, is vanuit de Schriften van dat volk aantonen dat Jezus de Christus is, de Messias. Dat doet hij door een aantal psalmen te citeren, waaronder Psalm 16. Na een lang citaat uit Psalm 16 zegt hij als toelichting op de psalmen die hij aanhaalt: "Omdat hij, David dan, een profeet was en wist dat God met een eed aan hem gezworen had om iemand uit de vrucht van zijn lende op zijn troon te doen zitten..."

Dat is een hele lange, wellicht wat moeilijke zin. Maar wat er staat, is dat David een profeet was. We kennen David natuurlijk als een koning, maar ook als een poëet. Hij schreef psalmen en speelde op zijn harp, enzovoort. Hij schreef liederen, deze psalmen. Hij was echter niet alleen een poëet, maar ook een profeet. Hij wist dat God hem had gezworen dat er iemand uit hem voort zou komen die op de troon zou zitten. Dat is wat hier gezegd wordt. Zo heeft hij, dit voorziende — hij wist het dus en heeft vooruitgezien — gesproken over de opstanding van Christus. Dit is het commentaar van Petrus over David: dat David psalmen heeft geschreven en in die psalmen vooruitziend spreekt, omdat hij wist dat er iemand uit zijn lichaam voort zou komen die op de troon zou zitten.

Hij heeft niet gesproken over zichzelf, maar over de opstanding van Christus: dat Hij niet in het dodenrijk in de steek werd gelaten, noch Zijn vlees ontbinding heeft gezien. Want in Psalm 16 zegt David: "U heeft mijn ziel niet overgegeven aan het dodenrijk, noch heeft mijn vlees ontbinding gezien." Petrus zegt dan dat dit helemaal niet over David kan gaan, want zijn graf is onder ons tot op deze dag. Vanaf de plek waar zij daar waren, konden ze er gewoon naartoe lopen; dat was op steenworp afstand. Hij zegt: nee, die psalmen gaan niet over David, maar ze gaan over Christus; dat Hij niet in het dodenrijk in de steek werd gelaten, noch Zijn vlees ontbinding heeft gezien. Ik moet de klemtoon goed leggen: die psalmen spreken over Christus.

Dat is voor Psalm 16 het geval. Ik noemde net zelf Psalm 22; die kent u waarschijnlijk ook wel. Misschien gaat er niet direct een lichtje branden, maar als ik zeg dat die psalm begint met: "Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?" — of: "Mijn God, waartoe heeft U mij overgelaten?", want dat staat er eigenlijk — dan weet u meteen dat dit de woorden zijn die de Heer Jezus aan het kruis sprak. In die psalm, vooral in het eerste deel, vind je allerlei zaken terug die bij het kruis gebeurden: dat ze Hem bespotten en zelfs dat ze Zijn handen en voeten hebben doorboord, dat ze Hem gal of edik te drinken gaven, enzovoort. Die psalmen spreken dus van Christus, en in Psalm 118 is dat ook het geval. Het zijn niet slechts een paar Messiaanse psalmen; alle psalmen zijn simpelweg Messiaans.

Vers 1-9: Gods Aionische Trouw en Redding uit de Benauwdheid ↑ hoofdstukken

Nou, dan gaan we gewoon beginnen bij vers 1, want dat wordt toch wel de hoogste tijd. Het is ook nog eens een lange psalm, 29 verzen geloof ik. Ik hoop niet dat jullie daarvan schrikken. Kijk, ik heb er wel over nagedacht of ik dit wel in één keer kan doen. Kan ik deze psalm in één keer bespreken? Ik denk dat het kan en ik zal straks wel uitleggen waarom. Dat zullen we meteen aan het begin zien, waarom ik toch wel denk dat we een beetje stappen kunnen maken.

Looft JAHWEH, want Hij is goed, want Zijn getrouwheid is tot de aeon. Zo staat het hier letterlijk vertaald: juich toe, JAHWEH, want Hij is goed; tot of voor de aeon is Zijn getrouwheid, Zijn trouw. Andere vertalingen zeggen 'Zijn goedertierenheid'. Er zijn natuurlijk meer overeenkomsten tussen die begrippen dan verschillen, maar God is trouw aan Zichzelf, aan Zijn Woord en aan Zijn beloften. En dat is Hij tot voor de aeon. Dat betekent niet dat Hij dat na de aeon niet meer is, maar hier is het gezichtsveld tot de aeon.

Moet ik dat toelichten? Men zegt wel eens: "Jullie zeggen dat de eeuwige God de aionische God is, maar als jullie dan zeggen dat een aeon niet voor altijd is, dan is God dus ook niet voor altijd." Dat is natuurlijk onzin. God is gewoon de aionische God, namelijk de God van de aeonen. Maar Hij is ook de God van Abraham, Izak en Jakob; dat betekent toch ook niet dat Hij exclusief de God van Abraham, Izak en Jakob is? Hij is ook onze God en de God van iedereen. Zo'n uitdrukking beperkt Hem dus niet, maar hier strekt het perspectief zich tot of voor de aeon.

Loof JAHWEH, want Hij is goed, want Zijn getrouwheid is tot de aeon. Laat Israël nu zeggen: Zijn getrouwheid is tot de aeon. Laat het huis van Aäron nu zeggen: Zijn getrouwheid is tot de aeon. Laten zij nu die JAHWEH vrezen zeggen: Zijn getrouwheid is tot de aeon. Zo, nu hebben we al vier verzen besproken, dus dat gaat snel. Men zegt wel over deze psalm dat het een beurtzang is. Ik weet het niet, want ik ben er niet bij geweest toen hij geschreven is, maar men zegt dus dat er werd gezegd: "Laat Israël nu zeggen", en dan zei heel Israël: "Zijn getrouwheid is tot de aeon." Laat het huis van Aäron — dat is natuurlijk de priesterorde — die mochten dat dan zingen of zeggen. En dan degenen die JAHWEH vrezen; dat zijn degenen die niet tot Israël behoorden, maar wel in zekere zin tot het volk toegevoegd waren als Jodengenoten, de prozelieten. Die mochten dat dan blijkbaar ook zeggen en zo werd dat herhaald. We kennen dat ook uit de Opwekkingsbundel, dat dingen herhaald worden.

Vanuit de benauwdheid heb ik tot JAHWEH geroepen. JAHWEH heeft mij geantwoord en mij in de ruimte gesteld. Dit is natuurlijk ook symbolisch en beeldend, maar dit is wat je terugvindt in zoveel psalmen. Het gaat over de Heer Jezus Christus en over Zijn lijden, Zijn dood en Zijn opstanding. Hier in één zin wordt dat genoemd, alleen wel in symbolische taal. Ik haalde zojuist Psalm 22 aan, want dat blijft toch echt een mooi voorbeeld om die dingen te illustreren. Daar pik ik even iets uit dat eerste deel, want het eerste deel van Psalm 22 gaat over het lijden dat over Hem kwam. Daarna, in vers 22, komt er een totale ommekeer. Dan gaat het over Zijn opstanding, Zijn verheerlijking, Zijn heerlijkheid en hoe ver zich dat zal uitstrekken: Israël, de Ecclesia, de gemeente, alle volkeren, enzovoort. Maar daar wordt ook gezegd: "Wees niet verre van mij, want de benauwdheid is nabij." Als je benauwd wordt, dan word je verdrukt. Bij benauwdheid wordt de ruimte kleiner; bij verdrukking is dat ook het geval. Dat heeft met lijden te maken.

Vanuit de benauwdheid heb ik tot JAHWEH geroepen. JAHWEH heeft mij geantwoord en mij in de ruimte gesteld. Het spreekt van Zijn lijden, Zijn dood en van Zijn opstanding. Men zegt vaak dat Hij bad om verlossing, maar Hij bleef gewoon aan het kruis hangen en Hij stierf. Ja, maar Hij is wel verlost, en dat zegt Psalm 22 ook. Daar staat: "Red mij", en dan: "U hebt mij geantwoord!" Dat is de ommekeer in die psalm. Dat spreekt van Zijn opstanding. De Heer heeft Hem geantwoord door Hem na drie dagen op te wekken uit de dood. Niet door Hem te verlossen van het lijden en van de kruisdood; nee, Hij werd opgewekt uit de dood, want Hij móést die dood ingaan.

Met JAHWEH aan mijn zijde zal ik niet vrezen. Wat zou een mens mij kunnen doen? Ik lees gelijk even verder: Met JAHWEH aan mijn zijde als mijn hulp zal ik op mijn haters neerzien. Het is beter toevlucht bij JAHWEH te nemen dan op een mens te vertrouwen. Dit zijn natuurlijk schitterende verzen, maar dit zijn natuurlijk ook woorden van de Heer Jezus. Ik denk letterlijk: "Aan mijn zijde als mijn hulp zal ik op mijn haters neerzien." Dat vind je ook in Psalm 22 terug. Letterlijk is het natuurlijk ook aan het kruis zo vervuld: Hij zag op Zijn haters neer terwijl zij Hem bespotten. Hij hing daar met het idee om juist degenen die Hem bespotten te redden. Want dat is het: onder andere degenen die Hem bespotten, die op dat moment recht voor Hem stonden.

Het is beter toevlucht bij JAHWEH te nemen dan op een mens te vertrouwen. Volgens sommige tellingen is dit vers het middelste vers van de Bijbel. Ik weet niet of dat waar is, de Studiebijbel zegt dat, maar het is nogal discutabel. Als je dat per hoofdstuk gaat bekijken, zie je dat die hoofdstukindeling natuurlijk ook niet geïnspireerd is. Er valt ook wel wat in te brengen tegen sommige hoofdstukindelingen waar men een nieuw hoofdstuk is begonnen waarvan ik denk: nou, dat is alleen maar verwarrend. Maar het is wel een mooi vers als middelpunt: Het is beter toevlucht bij JAHWEH te nemen dan op een mens te vertrouwen. Die kun je zo op een tegeltje hangen natuurlijk.

Het is beter toevlucht bij JAHWEH te nemen dan op edelen te vertrouwen. Kijk, hier wordt dus ook elke keer met andere woorden eigenlijk dezelfde waarheid verkondigd. Beter toevlucht bij Hem te nemen dan bij mensen en zelfs dan bij edelen, de hooggestelden. Daar hadden we het net ook al even over, Gerrit ook in zijn inleiding. Natuurlijk kijken we met spanning naar wat die hoge plaatsen in deze wereld, die wereldleiders, allemaal gaan bespreken. Veel vertrouwen in hen hebben we niet, maar in Gods plan wel. Wij weten vanuit de Schrift de dingen die gaan gebeuren. Of dat nu al op heel korte termijn is, dat gaan we zien. Maar ook zij zijn pionnen in Gods hand. Daar hadden we het net ook even over voor de samenkomst. Zoals Nebukadnezar dat was, zoals koning Kores dat was. Dat waren heidense koningen. God zegt over Kores bijvoorbeeld: "Ik heb jou geroepen." Kores moest doen wat hij van God moest doen, terwijl hij die God helemaal niet kende. "Ook al kende je Mij niet", staat er nog bij in Jesaja 45. Schitterend is dat. Dan gaat de psalm verder.

Vers 10-14: de Messias Omringd Door Naties en het Komende Vrederijk ↑ hoofdstukken

En dan staat er: "Alle natiën omringden mij; in de naam van JAHWEH heb ik ze afgesneden." Zij omringden mij, ja, zij omringden mij; in de naam van JAHWEH heb ik ze afgesneden. Zij omringden mij als bijen, zij werden als een doornenvuur uitgeblust; in de naam van JAHWEH heb ik ze afgesneden. Je ziet dus ook hier weer dat dingen worden herhaald. Hoe men dat deed... misschien was dat ook een muzikaal iets. Misschien werd het groepsgewijs of in canon gezongen? Daar heb ik natuurlijk geen verstand van, maar ik kan me dat zo voorstellen als je dit leest. Maar ook dit is profetisch.

Als de Messias nu zegt "alle natiën", dan is dat vertaald met "omringden", maar volgens mij staat het er in een tijdloze vorm. Het zou ook vertaald kunnen worden als: "zij zullen mij omringen" en "ik zal ze afsnijden". Het is maar hoe je dat vertaalt, maar de Messias zal straks heersen te midden van vijanden. Het is makkelijk dat ik af en toe even op Gerard kan inhaken bij wat hij als inleiding zei, maar er zal straks een tijd komen waarin men zegt: "het is vrede en zekerheid". Die vrede zal echter een schijnvrede zijn en zij zal betrekkelijk kort duren. Het is geen echte vrede, niet zoals de Messias de echte vrede gaat brengen die aionen zal duren. Dat Messiaanse rijk dat er komt, noemt men wel het Messiaanse Vrederijk. Volgens mij is dat een term die Johan de Heer verzonnen heeft; het is op zich geen term die je letterlijk terugvindt in de Bijbel. Maar het idee klopt, want het is ook de tijd dat het nieuwe verbond met Israël gesloten zal worden: het verbond van de vrede. Dus ja, het Messiaanse Vrederijk is op zich geen gekke term.

Die schijnvrede die er eerst komt, zal schijn zijn omdat ze wordt verbroken. Dan zal op een zeker moment Israël een bekeerd volk zijn. Het zal in verdrukking komen, maar aan het einde van die verdrukking de naam van de Heer aanroepen. Dan zal Hij verschijnen. Je leest dat ook in Zacharia 14, wat Gerard hier wel eens besproken heeft. In Zacharia 14 staat dat wanneer de Heer Zijn voeten zal zetten op de Olijfberg, alle natiën verzameld zullen worden tegen Jeruzalem. Daar gaat natuurlijk van alles gebeuren, maar dan is Israël een bekeerd volk en zal Hij Koning zijn van Zijn volk – op dat moment nog niet van de andere volken. Dan zal Hij ook heersen te midden van vijanden, zoals een andere psalm dat weer zegt. Psalm 110 zegt: "Heers te midden van uw vijanden!"

Toen ik deze psalm eerder besprak, had ik een wereldkaartje afgedrukt met een heel klein stipje in het midden bij het land Israël. Daar heerst Hij dan als Koning van Israël, Koning Messias, bij een hersteld Israël en een bekeerd volk. Hij zal zitten op de troon van zijn vader David, zoals beloofd en verzegd. Dat stipje is de plek waar Hij heerst, maar daaromheen zijn de volkeren nog Zijn vijanden. Hij zal heersen te midden van vijanden en die vijanden zullen zich ook verzamelen tegen JAHWEH en tegen Zijn Gezalfde. Dat lezen we weer in Psalm 2. Ik zeg niet dat u dit allemaal direct moet onthouden, maar luister het gerust nog eens na en zoek die psalmen op met het idee dat dit de tijd is waarover zij spreken.

In Psalm 2 staat dat de volkeren zich zullen verzamelen en beraadslagen tegen JAHWEH en tegen Zijn Gezalfde. Wat staat er dan? Hij zal ze verbreken als pottenbakkerswerk. Hier in Psalm 118 staat: "In de naam van JAHWEH heb ik ze afgesneden." Zij omringden mij, ja, zij omringden mij. Ze omringden mij als bijen en als een doornenvuur, maar in de naam van JAHWEH heb ik ze afgesneden. De natiën zullen zich dus verzamelen tegen JAHWEH en tegen Zijn Gezalfde en vervolgens verslagen worden. Dat zeggen Psalm 2, Zacharia 14, enzovoorts. Overigens gebeurt dat ook nog op een later moment, maar dat valt even buiten de orde van deze toespraak. In Openbaring 20 lees je dat na de duizend jaar, wanneer Satan wordt losgelaten na duizend jaar gebonden te zijn geweest, hij de volkeren nog één keer zal verleiden. Ook daar zal dan korte metten mee gemaakt worden, maar ik houd het nu even bij Psalm 118.

Ik ga dus verder: "Ik werd omvergeduwd, ja, omvergeduwd, zodat ik viel, maar JAHWEH heeft mij geholpen." Als u dit ook weer toepast op de Messias: Hij werd omvergeduwd, Hij viel – dat wil zeggen: Hij stierf. Maar God hielp Hem, God wekte Hem op uit de dood. "Ik werd omvergeduwd, ja, omvergeduwd zodat ik viel, maar JAHWEH heeft mij geholpen." Net zoals hem een benauwdheid overkwam, maar hij daarna in de ruimte werd gesteld. Het spreekt allemaal van Zijn lijden, Zijn dood en daarna Zijn opstanding. Deze woorden mogen wij natuurlijk ook uitspreken, maar dit zijn ten diepste de woorden van de Heer Jezus Christus.

Vers 15-21: Leven uit de Dood en de Poorten van Rechtvaardigheid ↑ hoofdstukken

Wij wandelen in Zijn geloof, maar Hij sprak deze woorden: "JAHWEH is mijn sterkte, mijn kracht en mijn psalm. En Hij is mij tot redding." Dat woord redding... er staat hier meestal in de psalm een afkorting van de naam JAHWEH, dus 'Jah'. Maar als je dat achter elkaar zet, Jah en redding (Jeshoea), dan heb je Jehoshua, en dat is de naam van Jezus. "JAHWEH redt", dat betekent Zijn naam. Jezus is Grieks, Jehoshua is Hebreeuws, maar "JAHWEH redt", dat is Zijn naam.

Het geluid van gejubel en redding is in de tenten van de rechtvaardigen: de rechterhand van JAHWEH handelt krachtig. Ik lees even verder: de rechterhand van JAHWEH verhoogt, de rechterhand van JAHWEH handelt krachtig. Ook hier weer woorden van de Messias die getuigt dat JAHWEH redt, maar die ook getuigt van de rechterhand van God, de rechterhand van Zijn Vader, de rechterhand van JAHWEH, die krachtige daden doet en verhoogt.

Ik heb hier een paar schriftverwijzingen bijgegeven uit het Nieuwe Testament waar gesproken wordt over dat God Hem uitermate verhoogd heeft, zoals in Filippenzen 2, en allerlei andere teksten waar ook gesproken wordt over de Messias die door God verhoogd is tot aan Zijn rechterhand. Dus de Heer heeft Hem verhoogd; de rechterhand van JAHWEH handelt krachtig. De rechterhand, het geluid van jubel en redding; de rechterhand van JAHWEH verhoogt, de rechterhand van JAHWEH handelt krachtig. Jazeker, zeer krachtig, want Hij heeft Hem opgewekt uit de doden. Dat zegt Efeze 1: het is die kracht die ook in ons werkt, waarmee Hij Hem heeft opgewekt en gezet tot Zijn rechterhand in de hemel. Daar getuigde de psalmist van en het zijn profetische woorden van de Heer Jezus Christus, die spreekt over de redding en verhoging aan Gods rechterhand.

"Ik zal niet sterven, maar ik zal leven, en ik zal de daden van JAHWEH verhalen." Hij zal niet meer sterven. Dat zegt Romeinen 6 over de Heer Jezus Christus: de dood heerst niet meer over Hem. Hij heeft de dood achter Zich en Hij leeft in onvergankelijkheid. En daardoor brengt Hij ook — dat zegt Paulus in 2 Timotheüs 1 — door het evangelie leven en onvergankelijkheid aan het licht, en dat ook nog eens voor allen. Dus: "Ik zal niet sterven, maar ik zal leven, en ik zal de daden van JAHWEH verhalen."

Kijk, wij denken dan vaak aan wat de Heer deed op aarde, maar daar sprak Hij ook van de daden van God en hoe die dingen door God voorzegd en beloofd waren, en dat die nu tot vervulling waren gekomen. Maar dit spreekt met name over de opgewekte Christus die nu aan Gods rechterhand spreekt. Want in Hebreeën 1 staat dat God voortijds veelmaal en op vele wijzen heeft gesproken tot de vaderen door de profeten, maar in deze laatste dagen spreekt Hij tot ons door de Zoon. Dus hoewel die woorden tot ons komen via de apostel Paulus, was Paulus een afgevaardigde, een apostel. Hij spreekt namens de Heer Jezus Christus. De woorden die Paulus spreekt, zijn woorden van de opgewekte Christus. "Ik zal de daden van JAHWEH verhalen", dat spreekt dus van de woorden van de opgewekte Christus die tot ons komen, met name via de apostel Paulus. "Ik zal niet sterven, maar ik zal leven, en ik zal de daden van JAHWEH verhalen."

"JAHWEH heeft mij zwaar getuchtigd, maar Hij heeft mij niet aan de dood overgegeven." Of 'gekastijd' zeggen andere vertalingen, maar dat spreekt ook weer over Zijn lijden. God heeft Hem overgegeven aan Zijn vijanden; daar spreken diverse psalmen van, maar ook in het Nieuwe Testament komen we dat talloze keren tegen. Ik had er een hele opsomming van kunnen maken, bijvoorbeeld uit de Handelingen, dat God Hem had overgegeven, maar ook dat Petrus en andere apostelen tegen het volk zeggen: "Jullie hebben Hem gekruisigd en gedood, maar God heeft Hem opgewekt." Hij heeft Hem niet aan de dood overgegeven in die zin dat Hij niet in de dood gebleven is. Ik haalde net al de woorden van Petrus uit Handelingen 2 aan, waar hij zegt — en ik herhaal het nog een keer: "Zo heeft hij, dit voorziende, gesproken over de opstanding van Christus, dat Hij niet in het dodenrijk in de steek werd gelaten, noch Zijn vlees ontbinding heeft gezien." Dus in die zin is Hij niet aan de dood overgegeven. Hij bleef slechts drie dagen in de dood en werd vervolgens opgewekt.

"Opent voor mij de poorten van de rechtvaardigheid, ik zal door hen binnenkomen en ik zal JAHWEH loven. Dit is de poort van JAHWEH, de rechtvaardigen komen door hem binnen." Ja, ook hier, als je mij vraagt waar dit over gaat: het gaat over een ingang waardoor Hij binnen is gekomen. Hij is opgewekt uit de dood en is als het ware de poort binnengegaan, de poort van het leven, de poorten van rechtvaardigheid. En natuurlijk Hij als eerste, en dan degenen die in Hem gerechtvaardigd worden. Want daar gaat het hier over: de poorten van rechtvaardigheid. Wij zijn in Hem gerechtvaardigd. Dus de Messias zegt hier: "Opent voor mij de poorten van rechtvaardigheid. Ik zal door hen binnenkomen en ik zal JAHWEH loven." En van de krachtige daden van JAHWEH verhalen, zoals we in het vorige vers zagen. "Dit is de poort van JAHWEH, de rechtvaardigen komen door hem binnen." Wij volgen Hem door die poort om het in die beeldspraak te zeggen.

"Ik loof U, want U antwoordde mij, en U bent voor mij tot redding." Ook hier weer: Jezus’ gebed om redding werd verhoord. Niet aan het kruis, daar werd Hij niet van verlost, maar Hij werd verlost uit de dood, ván de dood, en opgewekt op de derde dag.

Vers 22: Typologie van de Steen en de Rots in de Schriften ↑ hoofdstukken

Ja, en dan komen we bij een bekend vers, mag ik toch wel aannemen: de steen die de bouwers verwierpen, is de hoeksteen geworden. Het Hebreeuwse woord voor steen is Eben. Dat is prachtig, want het woordje Eben is opgebouwd uit twee woorden: uit het woordje Ab, dat vader betekent, en uit het woordje Ben, dat zoon betekent. Dus de Eben — de steen of de rots — is een samenvoeging van de Vader en de Zoon.

Maar hier gaat het over de steen die de bouwers verwierpen, die de hoeksteen is geworden. Wat betekent dat nou? We moeten even woord voor woord door dit zinsdeel heen gaan. Ik neem aan dat u hier in uw midden ook wel eens — ik denk het zelf ook wel — dat ik het vast wel eens een keer over een steen of een rots heb gehad. En anders wel een van de andere sprekers, want we kennen nogal wat stenen in de Bijbel. Als ik nu een rondvraag zou doen, dan weet ik zeker dat er veel meer stenen naar boven komen. Of nee, meestal rollen ze naar beneden.

Ik had het net al even over Daniël, maar daar heb je dat grote beeld waar Nebukadnezar van had gedroomd. Dat model staat voor die wereldrijken, die menselijke wereldrijken met Babel aan het hoofd. Dan staat er dat er van de berg een steen zonder mensenhanden werd losgemaakt. Die rolde naar beneden en verpulverde heel dat beeld. Hij raakte het beeld aan de voeten, maar het verpulverde heel dat beeld. De uitleg die erbij staat is dat die koninkrijken, die wereldrijken, opgevolgd zullen worden door een Messiaans rijk; een Messiaans-Israëlitisch wereldrijk. Een wereldrijk met Israël aan het hoofd der volkeren, maar natuurlijk met de Messias, Koning-Messias op de troon. Daar is die steen in het verhaal van Daniël 2 een uitbeelding van.

En ik zou nog even door kunnen gaan. Denk aan de steen in de woestijn waar water uit kwam. Water als uitbeelding van het Woord. Kent u het commentaar van Paulus in 1 Korinthe 10? Hij zegt daar heel simpel dat de steen volgde. Want, zegt hij, er volgden nog wat stenen tijdens die reis door de woestijn. Mozes sloeg twee keer op een steen. Bij deze steen waar water uit kwam, waren nog wel wat andere stenen of rotsen, maar Paulus zegt: de steen die volgde was Christus. Oftewel: de steen representeert Hem, is een beeld van Hem, is een uitbeelding van Christus. Dus die steen spreekt van Hem.

Jakob legde zijn hoofd ter ruste op een steen; hij rustte dus in Hem, op Hem — hoe je het ook wilt zeggen. En toen hij 's morgens vroeg wakker werd, zette hij de steen overeind. Toen was het een opgewekte steen, een opgestane steen. Vervolgens goot hij er olie overheen en toen was het nog eens een gezalfde steen ook. Hoeveel aanwijzingen wilt u er nog voor hebben dat die steen een type is van Christus? Je kunt er zelf ook op staan en dan sta je vast, rotsvast. En denk aan dat vijfde steentje waarmee David die reus velde. In het ene verhaal heb je een reusachtig beeld, in het andere een reus; het heeft allemaal met elkaar te maken. Dit spreekt van de overwinning op die laatste grote vijand, dat laatste beest. Degenen die het vatten, die vatten het.

Dit is ook een steen: David in Adullam. Alleen was dat een holle steen, een spelonk. Maar ook dat is een steen, een rots, waarin David, als type van de Zoon van David, een volk rond zich verzamelde. Saul was nog koning, maar David was al de Gezalfde. Het is een prachtig plaatje van onze tijd, waarin de Heer Jezus de Messias de Gezalfde is, maar nog niet in het openbaar op de troon zit. In het verborgene verzamelt Hij nu een volk rondom Zich.

En deze steen mag natuurlijk niet ontbreken in de opsomming: de steen die bij het graf weggerold werd. Want daar spreken uiteindelijk al die andere stenen ook van. Maar dus ook deze steen, die de bouwers — de bouwlieden — verwierpen, is natuurlijk een uitbeelding van Christus. Hij werd door de bouwlieden verworpen.

De Bouwers Ontmaskerd: Israëls Tijdelijke Terzijdestelling ↑ hoofdstukken

Maar wie zijn dan die bouwers? Dat is de vraag die we beantwoord zien worden door Petrus, en wel in Handelingen 4. Of was het nu hoofdstuk 3? Als u dat opzoekt... ik denk zelf Handelingen 3, nu ik het zo zie. Maar het maakt ook niet uit of het Handelingen 3 of 4 is, u kunt het zelf nazoeken. Petrus en Johannes genezen daar een man die verlamd ligt bij de Schone Poort. Zo heet het verhaal in de christelijke volksmond: de verlamde bij de Schone Poort. Deze verlamde man is een treffend beeld van Israël. Al die zieken in de Schrift zijn een uitbeelding van Israël; of ze nu blind, doof of lam zijn, ze kunnen niet zien, ze kunnen niet horen en ze kunnen niet wandelen in de wegen van God. Deze man had bovendien uitzicht op de poort – die we in de Psalm al tegenkwamen als symbool voor het Koninkrijk en de opstanding – maar hij kon niet binnengaan omdat hij lam was. Ik krijg overigens net door dat de genezing inderdaad in Handelingen 3 staat, dankjewel Marco.

Petrus en Johannes genezen die man en naar aanleiding van die genezing houdt Petrus een toespraak. Vervuld van de heilige geest spreekt hij tot de oversten van het volk en de oudsten: "Laat het dan aan jullie allen bekend zijn, en aan geheel het volk van Israël, dat in de naam van Jezus Christus, de Nazoreeër, die jullie kruisigden, maar die God opwekte uit de doden, dat in die naam deze hier gezond voor jullie ogen staat." Hier zie je dat scherpe contrast dat in de Handelingenperiode zo vaak terugkomt: jullie hebben Hem gekruisigd, maar God heeft Hem opgewekt uit de doden. Dat is jullie aandeel, en dít is wat God heeft gedaan. Het wordt bijna laconiek gepresenteerd omdat je het zo vaak tegenkomt; zij konden Hem doden, dat was hun macht, maar God wekte Hem op.

Petrus vervolgt dan: "Deze is de steen die door jullie, de bouwers, geminacht wordt, die tot hoeksteen is geworden." Nu hebben we de twee groepen geïdentificeerd. De steen is Christus – dat zegt Petrus er trouwens expliciet bij – en de bouwers, de bouwlieden, dat is het volk Israël en met name de leidslieden van dat volk, want zij worden hier aangesproken als oversten en oudsten. Zij zijn de bouwers en zij hebben die steen geminacht, oftewel Psalm 118 vervuld door Hem te verwerpen. Hier in Handelingen hadden zij Hem overigens nog niet definitief verworpen. Ze hadden de Zoon des mensen verworpen, gekruisigd en gedood, maar hier werd de opgewekte Christus aan hen gepredikt. Uiteindelijk zouden ze natuurlijk ook Hem verwerpen, maar op dit moment is er nog sprake van geminacht worden.

Dit doet denken aan de gelijkenis van de boze wijngaardeniers, die ik hier in de serie over 'epignosis' wel eens heb besproken. In die gelijkenis zijn er wijngaardeniers die vrucht van de wijngaard zouden moeten voortbrengen. Er komt echter geen vrucht en de eigenaar stuurt zijn dienstknechten. Zij worden echter mishandeld, gestenigd of geslagen. Uiteindelijk zegt de eigenaar: "Dan zal ik mijn zoon sturen, die zullen ze wel ontzien." Maar die boze wijngaardeniers zeggen: "Hé, daar heb je de zoon, de erfgenaam. Laten we hem doden, dan is de wijngaard van ons." Dat is natuurlijk precies wat er met de Heere Jezus Christus is gebeurd. Het commentaar van Jezus op die gelijkenis aan het adres van de leidslieden was: "Lazen jullie nooit in de Schriften: De steen die de bouwlieden verwierpen, deze was tot hoeksteen geworden; bij de Heer gebeurde dit, en het is wonderbaarlijk in onze ogen?"

Als toelichting daarop zei Hij: "Vanwege dit zeg Ik tegen jullie, dat het koninkrijk van God van jullie weggenomen zal worden, en het zal gegeven worden aan een natie die de vruchten daarvan opbrengt." Omwille van de tijd ga ik die gelijkenis niet volledig opnieuw uitleggen, maar de kern is dat het Koninkrijk van Israël zou worden weggenomen. Israël zou voor een tijd terzijde worden gesteld. Het zou worden gegeven aan een andere natie, een volk waarvan Paulus in Romeinen 10 zegt dat het eigenlijk een 'volk dat geen volk is', althans niet in etnische zin, want het is een volk verzameld uit alle natiën. Dit is het volk dat in de tussentijd van de 'twee dagen' van duizend jaar uit de natiën wordt verzameld.

Er staat ook nog geschreven: "Wie op deze steen valt, zal verpletterd worden, en op wie hij valt, die zal hij als kaf doen verstrooien." Ook Paulus spreekt hierover in Romeinen; ze hebben zich gestoten aan de steen des aanstoots, aan Christus. Ze zijn over die steen gestruikeld, of de steen is op hen gevallen. De meeste vertalingen gebruiken hier het woord 'vermorzeld', wat een nogal luguber beeld is. Wie door deze steen wordt geraakt, spat uit elkaar. We zien hiervan een beeld in het lot van Judas. In de Schrift lezen we wat hij deed na het overleveren van Jezus. In Mattheüs 27 staat dat hij zich verhing, maar in Handelingen 1 lezen we dat hij voorover is gevallen en is opengebarsten. Blijkbaar hield het touw het niet en is hij gevallen. Judas is overigens simpelweg de Griekse naam voor Juda. Zijn uiteenspatten dient als een beeld van de verstrooiing van het Joodse volk. Nadat zij de Messias hadden afgewezern, werd het volk Israël terzijde gesteld, uit het land gezet en verstrooid onder de natiën. Dat is wat hier op zeer beeldende wijze wordt gezegd: wie op de steen valt zal verpletterd worden, en op wie hij valt, die zal Hij als kaf doen verstrooien.

Van Hoeksteen tot Sluitsteen: de Ecclesia als Gods Geestelijk Gebouw ↑ hoofdstukken

De steen die de bouwers verwierpen, is de hoeksteen geworden. In de interlineair zie je letterlijk staan: 'hoofd van de hoek'. Wat is nu een hoofd van de hoek, of een hoeksteen? Dat is een funderingssteen, het fundament. De eerste steen die gelegd wordt, zoals u dat wel kent; Hij is de eerste steen van dat bouwwerk. En dan heb ik het over dat andere bouwwerk. Want de bouwers hebben de steen verworpen en nu is Hij de hoeksteen geworden van een heel nieuw bouwwerk. De eerste steen, gelegd door God, en dat is de Heer Jezus Christus. Hij is de hoeksteen, maar ook het fundament waarop heel dat gebouw rust.

De Ecclesia, de gemeente... ja, u moet maar wennen aan al die beelden, want soms gaat dat een beetje door elkaar. De Ecclesia is een geestelijke tempel. Vandaar dat er nu ook geen letterlijke tempel staat; God bouwt een geestelijke tempel. En die geestelijke tempel, dat is de gemeente, de Ecclesia. "Of weten jullie niet dat jullie een tempel van God zijn?", zegt Paulus bijvoorbeeld in 1 Korinthe 6. Nou, dat weten wij dus wel. En daarvan is Hij de hoeksteen. De bouwers hebben die steen verworpen en God zegt: "Dan bouw Ik toch een heel nieuw gebouw vanuit die hoeksteen."

Paulus zegt dat het ook de steen is waarop het hele gebouw rust. Ik noemde net al dat beelden soms door elkaar worden gebruikt; Paulus zegt in 1 Korinthe 3 bijvoorbeeld: "Gods akkerwerk zijn jullie." Dat is weer een ander beeld. En dan zegt hij vervolgens: "Gods gebouw zijn jullie, want niemand kan een ander fundament plaatsen dan wat er gelegd is: Jezus Christus." Hij is dus het fundament, de hoeksteen, de funderingssteen – hoe je die steen ook wilt noemen – van dit gebouw. Gods gebouw zijn jullie, dat slaat op ons.

Ik zei al dat het letterlijk 'hoofd van de hoek' is, maar dat wordt ook wel weergegeven met de term 'sluitsteen'. Die term vind je bijvoorbeeld in de brief aan de Efeziërs, waar Paulus trouwens ook weer beelden door elkaar haalt. Maar daar staat dus: "Dan zijn jullie, de natiën, geen gasten en bijwoners meer." Dat waren zij eerst wel, toen Israël het uitverkoren volk was. Als je toen tot de God van Israël wilde komen, was je een gast en bijwoner. Dat werd in die dagen in de tempel gedemonstreerd door een scheidingsmuur waarachter de natiën niet mochten komen. Er was dus nog scheiding, maar dat is hier voorbij, zegt Paulus. Jullie zijn geen gasten en bijwoners meer, maar jullie zijn medeburgers van de heiligen en huisgenoten van God. Hier gaat het dus over de bouw van een huis, van een tempel. Wij worden gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, waarvan Christus Jezus Zelf de sluitsteen in de uiterste hoek is.

In wie het gehele gebouw groeit en onderling samen verbonden wordt tot een heilige tempel in de Heer. Het is een hele mond vol, maar ik zal straks wat meer zeggen over die sluitsteen. Die sluitsteen verbindt ook hier weer het gehele gebouw. Er staat: "In wie het gehele gebouw groeit en onderling samen verbonden wordt tot een heilige tempel in de Heer." Hier lijkt het wel of Paulus de betekenis van een lichaam en een gebouw door elkaar haalt, want hoe 'groeit' een gebouw? In beeldspraak zou je het zo kunnen zeggen, maar van een lichaam weten we natuurlijk heel natuurlijk dat het groeit. Hij is de sluitsteen in de uiterste hoek en in Hem groeit dat hele gebouw. Alles groeit in Hem en wordt bovendien onderling samen verbonden, want de eenheid die wij hebben, is in Hem. Buiten Hem is die er niet. Wij zijn geestelijk verbonden; we zijn één, niet alleen met Hem, maar ook met elkaar. We zijn namelijk één lichaam of – in deze beeldspraak – één gebouw.

"In wie ook jullie samen gebouwd worden tot een woonplaats van God in de geest." De Ecclesia is dus een tempel, de geestelijke woonplaats van God. Zoals de tempel die in Jeruzalem stond ook de woonplaats van God was, zo is de Ecclesia in deze tijd Zijn geestelijke tempel waar Hij in woont. En daarvan wordt gezegd dat Hij de sluitsteen in de uiterste hoek is. De hoeksteen was de funderingssteen waarop het hele gebouw gevestigd is, maar de sluitsteen in de uiterste hoek heeft een specifieke functie. Ik zal u zeggen wat ik daarover gevonden heb: een sluitsteen is de middelste steen in de bovenkant van een boog. Dat vind ik ook wel een mooie gedachte, een boog. De regenboog spreekt immers van de beloften van God. Die sluitsteen is de middelste steen in de bovenkant van een boog of een gewelf die de boog sluit. Zodra die steen wordt geplaatst, verdeelt hij de druk gelijkmatig over de andere stenen, waardoor de hele boog stevig blijft staan. Zonder die sluitsteen zou de boog instorten.

Ik vind het prachtig om dat typologisch te betrekken. De sluitsteen maakt het geheel compleet en houdt het samen. Is dat niet precies wie Christus is? Hij maakt ons compleet – en wij overigens Hem ook, zegt Paulus in Efeze 1; het lichaam maakt het hoofd compleet. Hij maakt het geheel compleet en houdt het samen; Hij verbindt ons ook met elkaar. De hoeksteen is het begin waarop alles rust, de sluitsteen is het einde dat alles voltooit. Dat zijn natuurlijk schitterende woorden als je bedenkt wie de hoeksteen en wie de sluitsteen is.

Er zijn ook nog andere verhalen over sluitstenen bekend, al worden die wellicht wat mystieker. Ik weet niet of u het verhaal van de piramide kent, maar in Egypte staat een piramide waar de sluitsteen ontbreekt. Dat is de uiterste top van die piramide; die staat er niet op. Die topsteen heeft dezelfde vorm als de piramide zelf, maar die is op de een of andere manier kwijt. Er gaan allerlei verhalen de ronde, maar een piramide heeft een top, één punt, en vier hoeken. Dat spreekt van de vier hoeken van de aarde en de ene God. In Hem worden die alle vier verbonden. In Hem wordt heel deze schepping verbonden; Hij is het Hoofd, Hij staat aan de top. En waar is die top nu? Die is verborgen; die zit niet op die piramide. Ik denk zelf dat we heel veel onzin hebben geleerd over die piramides en hoe het verhaal echt zit, want dat is eigenlijk altijd onbekend gebleven. Maar meer ga ik daar nu niet over zeggen. We zijn tenslotte met Psalm 118 bezig en daar gaat het niet direct over piramides. Laten we verder lezen: "Van JAHWEH is dit geschied, het is wonderbaarlijk in onze ogen."

Ja, dat kwamen we net natuurlijk al tegen in dat citaat van de Heer Jezus in Mattheüs 21, als commentaar op die gelijkenis. Wat de Heer doet in de gelijkenis van de boze wijngaardeniers, is dat Hij zegt: "Hebben jullie dan nooit gelezen: De steen die de bouwers verwierpen, deze is tot hoeksteen geworden; van JAHWEH is dit geschied, en het is wonderbaarlijk in onze ogen?"

Hij betrekt dat op het feit dat het Koninkrijk van hen zou worden weggenomen en aan een ander volk zou worden gegeven dat de vruchten daarvan wel opbrengt. Nou, dat zou wonderbaarlijk zijn in Israëls ogen, omdat het verborgen was. Zij wisten dat niet.

Ik geef één voorbeeld waar daar ook over gesproken wordt in de Tanakh, in het Oude Testament. Dat is in Jesaja 29 vers 14; daar staat — en lees het verband maar na: "Zie, Ik ga verder met wonderlijk te handelen met dit volk, wonderlijk en wonderbaar."

In dat verband wordt ook gezegd dat het volk een geest van diepe slaap gegeven zou worden, ogen om niet te zien en oren om niet te horen. Het volk zou verblind worden, het zou terzijde worden gesteld. En wat er zou gebeuren? Dat de hoeksteen het hoofd zou worden van een heel nieuw bouwwerk. Ja, dat is wonderbaarlijk in hun ogen, omdat ze het niet wisten, want het was verborgen.

De Dag van Israëls Herstel en Gods Blijvende Trouw ↑ hoofdstukken

Deze kent u ook: "Dit is de dag die JAHWEH gemaakt heeft." Dit is de dag die de Heer gemaakt heeft – ik zou het bijna zingen. Laten wij uitbundig jubelen en laten wij ons daarin verheugen. Welke dag? Welnu, de dag van het wonderbaarlijke uit het vorige vers. Dit is de dag die de Heere JAHWEH gemaakt heeft, maar ook de dag van Israëls bekering. Want die terzijdestelling van Israël is natuurlijk tijdelijk. We spraken zojuist al over Zacharia 14, waar staat dat het volk de naam van de Heer zal aanroepen en zij zullen bidden om verlossing. Dan zal Hij Zijn voeten zetten op de Olijfberg en dan zullen ze verlost worden. Ik kan me zo voorstellen dat ze op dat moment ook zullen zeggen: "Dit is de dag die JAHWEH gemaakt heeft, laten wij uitbundig jubelen en laten wij ons daarin verheugen."

Want het volgende vers zegt: "Och JAHWEH, red toch! Och JAHWEH, geef toch voorspoed!" Dan zullen zij ook bidden om redding en dat ook ontvangen. Trouwens, dat "red toch" is in het Hebreeuws "Hosanna". Dat kennen we wel uit de evangeliën bij de zogenaamde intocht in Jeruzalem. Ik zeg zogenaamd, want het was feitelijk geen intocht; het stopte aan de voet van de Olijfberg. Maar bij die zogenaamde intocht in Jeruzalem riep men dat ook: "Hosanna, Hij die komt," enzovoort. "Och JAHWEH, red toch, och JAHWEH, geef toch voorspoed. Gezegend de komende in de naam van JAHWEH." Kent u die woorden ook? "Wij zegenen jullie vanuit het huis van JAHWEH."

Dit zijn de woorden die de Heer Jezus aanhaalt in Mattheüs 23. Ook daar gaat het weer over het volk dat Hem zou verwerpen. In Mattheüs 24 gaat het er nog niet over dat Hij de hoeksteen zou worden van een heel nieuw bouwwerk, maar deze woorden "Gezegend de komende in de naam van JAHWEH" worden door de Heer Jezus aangehaald in Mattheüs 23. Hij zegt daar: "Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en degenen die tot haar afgevaardigd zijn stenigt, hoe vaak wilde Ik jouw kinderen bijeenvergaderen zoals een hen haar kuikentjes onder haar vleugels bijeenvergadert, en jullie willen niet." En dan staat er: "Zie, jullie huis wordt aan jullie overgelaten, woest." Of je voor "het huis" nu het huis van Israël invult of het huis als de tempel, het is allemaal waar. Want het zou verwoest en vernietigd worden, en zij zouden het land uitgezet worden en als kaf verstrooid worden onder de volkeren.

Ik denk dat we nu al mogen zeggen dat dit allemaal spreekt van hetzelfde: de terzijdestelling van Israël en de verstrooiing onder de volkeren. In die tussentijd is de steen die de bouwers verwierpen, de hoeksteen van een heel nieuw bouwwerk geworden. "Zie, jullie huis wordt aan jullie overgelaten, woest, want Ik zeg tegen jullie..." De Heer Jezus slaat de hele periode waarin wij nu leven hier over. Hij zegt: "Jullie huis wordt aan jullie woest gelaten." Dat is dus in deze tijd. Wij kennen nu wel weer zoiets als een staat Israël, maar dat is ook nog vrij recent. Dat huis, het land, is al die tijd woest gelaten. Ze hebben er niet gewoond. Dat ze er nu in zekere mate wel weer wonen, is alleen maar in overeenstemming met de profetie, omdat al die stukken weer op het bord gezet moeten worden. Israël, de Palestijnen of Filistijnen, Egypte, Babel – noem ze allemaal maar op – zij moeten allemaal weer op het toneel verschijnen om de rol te spelen die voorzegd is.

Maar dat wordt hier overgeslagen, en dan staat er: "Ik zeg tegen jullie, jullie zullen Mij vanaf dit moment niet meer zien." Hij zou Zich gaan verbergen. Dit zijn ook de laatste woorden die Hij in het openbaar sprak bij Zijn eerste komst. Hierna volgt immers Mattheüs 24, de zogeheten tweede bergrede of de rede over de laatste dingen. Die sprak Hij uit voor Zijn discipelen; dat gaat allemaal over de tijd van de grote verdrukking, Zijn wederkomst, Zijn komst in heerlijkheid, enzovoort. Dan staat er: "Ik zeg tegen jullie, jullie zullen Mij niet meer zien totdat jullie zeggen: Gezegend de komende, Hij die komt in de naam van de Heer."

"JAHWEH is God en Hij zal ons verlichten. Bindt het feestoffer met touwen aan de horens van het altaar." Dat "JAHWEH is God en Hij zal ons verlichten" behoeft denk ik weinig toelichting. Natuurlijk verlicht Hij ons door Zijn Woord, en dat heeft Hij met de Heer Jezus Christus ook gedaan. Over dat tweede zinsdeel weet ik eerlijk gezegd niet of ik dat goed weergegeven heb; vertaaltechnisch is dat nogal lastig. Dus ik laat dat voor nu maar even voor wat het is. Ik zou u allerlei alternatieve vertalingen kunnen geven, maar dan moet ik er ook bij uitleggen waarom men denkt het zo te moeten vertalen. Dat wordt echt een heel lang verhaal, dus dat ga ik nu niet doen, ook omwille van de tijd.

"U bent mijn God! Ik loof U, mijn God, ik verhoog U." Dit zijn woorden van de Heer Jezus Christus, maar wij mogen en willen ze in Zijn navolging natuurlijk ook in onze mond nemen. "U bent mijn God, ik loof U, mijn God, ik verhoog U." En dan eindigt de psalm met: "Looft JAHWEH, want Hij is goed, want Zijn getrouwheid is tot de aeon." Het is prachtig hoe zo'n psalm is opgebouwd; daar valt natuurlijk veel meer over te zeggen, maar ook dat heb ik omwille van de tijd niet gedaan. Ik wilde u vooral laten zien hoe messiaans deze psalm is en een fractie van de aanhalingen uit het Nieuwe Testament tonen. Ik wilde laten zien waar het ten diepste over spreekt. Als sommige dingen nu misschien wat lastig voor u waren, onthoud dan in elk geval dit: deze psalm begint en eindigt met de trouw van God. En zo is het natuurlijk niet alleen in deze psalm, maar in heel Zijn schepping. Hij is onze Schepper, Hij is de Maker en Beschikker van alles. Als we de dingen om ons heen zien, denken we soms: waar gaat het naartoe en wat moet dat allemaal worden? Maar onthoud dan dit: het begint en het eindigt met Zijn trouw. Hij zal Zijn plannen volvoeren en al dat mensenwerk zal worden verbroken. Daar wilde ik het voor nu bij laten, en ik geef het woord weer terug aan mijn naamgenoot.

📖 Categorie: Studies