De vorige keer hebben we stilgestaan bij het eerste deel van deze Psalm, dat spreekt van het lijden dat de Messias zou overkomen. Het tweede deel van de Psalm spreekt over Zijn heerlijkheid. Christus zou opgewekt worden uit de dood en het leven dat Hij aan het licht bracht, zou een steeds groter bereik krijgen: eerst de ecclesia, dan een ongelovig huis van Jakob dat een gelovig Israël zou worden, en tenslotte: alle einden van de aarde.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Ziet u de volgorde? Eerst de Ecclesia, dan Israël, en dan alle einden van de aarde en alle geslachten van de natiën.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Terugblik op Psalm 22: van Lijden tot de Heerlijkheid Daarna
- De Ommekeer in de Psalm: Verhoord en Gered uit de Dood
- De Naam Verkondigd in het Midden van de Ecclesia
- Al het Zaad van Jakob en Israël Zal Hem Eerbiedigen
- De Bedekking Weggenomen: een Vreugdevol Feestmaal voor Alle Volkeren
- Het Koninkrijk van Yahweh, Gevestigd en Geregeerd Vanuit Jeruzalem
- Ontwaken uit het Stof: Elke Knie Zal van Harte de Messias Belijden
- Het Is Volbracht: Want Hij Heeft het Gedaan
Terugblik op Psalm 22: van Lijden tot de Heerlijkheid Daarna ↑ hoofdstukken
En het onderwerp voor deze ochtend... sorry? Oh, de kinderen mogen naar hun eigen samenkomst. Ik moest deze ochtend drie dingen onthouden en dat lukt al niet natuurlijk: de koekjes, de aankondiging van de conferentie en de kinderen. Nou ja, dan is die derde alweer weggezakt. Maar wij gaan het hebben over Psalm 22. Er staat een tweetje achter op de dia, want we hebben het de vorige keer daar ook al over gehad. Dat is alweer vier weken geleden. Jullie zien als ondertitel staan: "...en de heerlijkheid daarna". Met puntjes ervoor, dus dat is natuurlijk het tweede deel van een ondertitel. Omdat de eerste keer vier weken geleden is, is het goed denk ik om het geheugen even op te frissen. Er zullen ongetwijfeld ook een aantal mensen zijn die er de vorige keer niet bij waren.
Psalm 22 is, dat is denk ik wel bekend, een Messiaanse psalm. Het is weliswaar een psalm van David, door David geschreven, maar het zijn overduidelijk de woorden van de Zoon van David. Ik heb die ondertitels de eerste keer zo meegegeven: "het lijden dat over Christus komen zou". Daar gaat het eerste deel van de psalm over, tot en met het eerste deel van vers 22. Op de dia staat het in het rood; het zijn kleine letters en ik verwacht niet dat iedereen het kan lezen, maar het is even om duidelijk te maken dat deze psalm echt in tweeën is verdeeld. Het eerste deel spreekt over het lijden dat over Christus komen zou en het tweede deel over de heerlijkheid daarna. Dat heb ik niet zelf verzonnen, want het is wat Petrus zegt in 1 Petrus 1 vers 11. Daar spreekt hij in een bepaald verband inderdaad over het lijden dat over Christus komen zou en de heerlijkheid daarna. We vinden dat ook nog wel op andere plaatsen. Als de Heere Jezus zich bij de Emmaüsgangers voegt die bedroefd hun wandeling maken, vertellen zij dat zij hun hoop hadden gevestigd op Jezus van Nazareth, maar dat hun overpriesters Hem gevangen hebben genomen, gekruisigd en gedood. Het is nu al de derde dag, zeggen ze dan. Dan gaat de Heer hen uitleggen – vanaf Mozes en de profeten – of de Christus dan niet moest lijden en alzo Zijn heerlijkheid ingaan. Dus, heel kort gezegd: van lijden tot heerlijkheid. Dat is wat deze psalm schitterend naar voren brengt.
Dat eerste gedeelte hebben we de vorige keer besproken, maar ik wil het toch nog even lezen om ons geheugen op te frissen. Het is vrij lang, ik had het in een paar bullets kunnen doen, maar dan moet je echt keuzes maken uit de verzen. Ik dacht: waarom zouden we het niet gewoon lezen? Het vangt aan met: "Voor de toezichthouder, op de hinde van de dageraad, een psalm van David." Vorige keer kwam Fred nog even naar me toe – tenminste, ik meen dat het Fred was – en die zei dat het opschrift dat bij ons als opschrift boven de psalmen staat, volgens veel uitleggers eigenlijk een onderschrift van de vorige psalm is. Dat is gebaseerd op het laatste hoofdstuk van Habakuk, daar heb je ook zo'n opzet. Dat zou heel goed kunnen; dan hoort dit dus bij Psalm 21. Maar Psalm 23 kennen jullie allemaal; dat is misschien wel de bekendste psalm en die begint ook gewoon met "een psalm van David". In de praktijk maakt het dus niet veel uit; het zijn allebei psalmen van David, dat in ieder geval.
"Mijn God, mijn God, waartoe hebt U mij overgelaten? Verre zijnde van mijn redding, van de woorden van mijn gebrul." Ik zou nu de neiging hebben om daar weer uitleg bij te geven, maar dat hebben we vier weken geleden gedaan. Waarom "waartoe hebt U mij overgelaten"? Ik heb toen toegelicht waarom dit beter aansluit bij wat er echt staat dan "waarom hebt U mij verlaten". "Mijn God, ik roep overdag en U antwoordt niet; en 's nachts en er is geen stilte voor mij. Maar U bent de Heilige die woont in het midden van de lofzangen van Israël. In U hebben onze vaders vertrouwd; zij hebben vertrouwd en U verloste hen. Tot U hebben zij het uitgeschreeuwd en zij ontsnapten; op U hebben zij vertrouwd en zij stonden niet beschaamd. Maar ik ben een worm en geen man, een smaad voor de mensen en veracht door het volk."
Als we dit lezen en u kent de geschiedenis van de kruisiging en het lijden van de Heer, dan herkennen we heel veel in deze psalm. Het begon natuurlijk al met die woorden die de Heer sprak aan het kruis: "Mijn God, mijn God, waartoe hebt U mij overgelaten?". Dat Hij aan het kruis bespot werd en dat ze het hoofd schudden, dat vind je allemaal terug in de evangeliën. Ook de woorden in vers 8: "Hij heeft zijn vertrouwen op JAHWEH gesteld; wentel het op Hem, laat Die hem dan verlossen." Dat werd ook tot Hem gezegd: "Kom dan van dat kruis af," enzovoorts. "U bent het toch die mij uit de buik heeft uitgetogen; U hebt mij doen vertrouwen op de borsten van mijn moeder. Op U werd ik geworpen vanaf de baarmoeder, van de buik van mijn moeder af bent U mijn God. Weest U dan niet ver van mij, want de benauwdheid is dichtbij omdat er geen helper is. Vele jonge stieren omringen mij, stieren van Basan omgeven mij. Zij doen hun mond wijd open tegen mij als een in stukken scheurende en brullende leeuw."
Dit is natuurlijk hele poëtische, beeldende taal waar echt meer achter zit, maar daar hebben we het dus de vorige keer over gehad. Het spreekt allemaal over Zijn lijden, over hoe Hij omringd werd door vijanden en hoe ze Hem hebben omgebracht. "Als water ben ik uitgegoten en al mijn botten zijn ontwricht. Mijn hart is als was geworden, het is gesmolten in het midden van mijn ingewanden. Mijn kracht is verdroogd als aardewerk en mijn tong kleeft aan mijn kaken. In het stof van de dood legt U mij neer, want honden omringen mij – heidenen. Een menigte kwaaddoeners omgeeft mij die mijn handen en voeten doorboren." En dit zeg ik erbij: David tekende dit op vele eeuwen voordat men de dood door kruisiging had uitgevonden. De meningen verschillen daar wel een beetje over; sommigen zeggen dat de Romeinen het hebben uitgevonden, anderen zeggen dat het al iets eerder bestond, maar dat de Romeinen het hebben geperfectioneerd. In ieder geval kende men in de tijd van David de dood door kruisiging nog niet. Dat Zijn botten ontwricht waren en er die benauwdheid was; dat zijn zaken die een gekruisigde overkomen tijdens de marteling. Je krijgt het benauwd doordat je uitgerekt wordt en zo worden je botten ook ontwricht. "Al mijn botten kan ik tellen, ze kijken toe, zij staren naar mij. Zij verdelen mijn kleren onder elkaar en zij werpen het lot over mijn kleding." Ook dat vinden we terug in de evangeliën. "Maar U, JAHWEH, wees niet ver weg; mijn sterkte, spoed U om mij te helpen. Red mijn ziel van het zwaard, mijn eenzame ziel van het geweld van de hond. Red mij uit de muil van de leeuw en van de horens van de wilde stieren. U hebt mij geantwoord!"
De Ommekeer in de Psalm: Verhoord en Gered uit de Dood ↑ hoofdstukken
En dit is de ommekeer in de psalm. Tot hier heb ik hem de vorige keer besproken. Dat waren de verzen die u nu in het grijs ziet; tot daar liepen de rode letters op die andere dia. En dan begint het tweede gedeelte van de psalm. Want er wordt wel vaak over deze psalm gezegd — we hebben het net gelezen, het is een gebed van de Heer bij monde van David, maar dan de Zoon van David — dat het een gebed is om verlossing en om redding. Over het algemeen zegt men hierover: ja, de Heer heeft Hem niet verlost, de Heer heeft Hem daar laten hangen en laten sterven. Maar de Heer zelf zegt, bij monde van David dus, maar dat ga ik er niet elke keer bij zeggen omdat dit een Messiaanse psalm is: "U hebt mij geantwoord." Andere vertalingen zeggen: "U hebt mij verhoord."
En dat vinden we ook in de Schrift terug. Bijvoorbeeld in de Hebreeënbrief, waar wordt gezegd dat Hij in de dagen van Zijn vlees smeekbeden en smekingen met sterk, luidkeels roepen en tranen heeft aangeboden aan Hem die Hem uit de dood kan redden. De Heer heeft Hem weliswaar niet verhoord in het gebed zoals Hij dat in Gethsemane sprak. "Als het kan, Vader, laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan," zei Hij toen tot Zijn God en Vader, maar Hij zei er meteen achteraan: "Niet Mijn wil geschiede, maar de Uwe." Het gebed dat de Heer heeft gedaan om verlossing, was een gebed om een redding uit de dood. Hij wist dat Hij die weg moest gaan. Hij wist dat Hij gekruisigd zou worden. Ik heb dat de vorige keer ook gezegd en ik herhaal het nog maar eens: als je dit leest in Psalm 22 en je blijft er goed bij stilstaan, en je bedenkt dat de Heer Jezus zelf in de Schrift heeft ontdekt en gelezen, en heeft moeten leren welke weg Hij moest gaan, dan is dat natuurlijk heel aangrijpend. Hij heeft bijvoorbeeld Psalm 22 gelezen en geleerd dat Hij degene was die die weg zou moeten gaan; dat Hij gekruisigd zou worden, veracht door het volk en uiteindelijk zou sterven. Hij wist dat Hij moest lijden, Hij wist dat Hij moest sterven en Hij wist ook nog eens de manier waarop dat allemaal zou gaan gebeuren. Denk ook aan Jesaja 53, dat Hij als een lam ter slachting zou worden geleid.
Maar Hij heeft dus in de dagen van Zijn vlees smeekbeden, smekingen en sterk luidkeels roepen onder tranen tot Zijn God gebeden die Hem uit de dood kan redden. En er staat bij: Hij werd verhoord uit Zijn godsvrucht, of eerbied, of welk woord er dan precies staat. Uit Zijn geloof zou ik ook kunnen zeggen. Dus Hij heeft gebeden tot God om een redding. "U hebt mij geantwoord" en Hij werd verhoord uit Zijn godsvrucht. Want de Heer heeft Hem namelijk gered en verlost door Hem op te wekken uit de dood. Hij is niet aan het kruis verlost, want dat was de juiste tijd niet. Hij moest sterven om de dood te kunnen overwinnen en uiteindelijk natuurlijk de dood volledig teniet te doen. En dat gebed is verhoord.
Dat Hij die weg heeft kunnen gaan, vinden we ook in Hebreeën 12. Hij heeft het kruis gedragen en de schande veracht, en Hij heeft het kunnen doen om de vreugde die Hem was voorgesteld. Daardoor heeft Hij die weg kunnen gaan. Hij zag vooruit; door die vreugde die Hem was voorgesteld, heeft Hij het kruis verdragen en de schande veracht. Die vreugde is natuurlijk de opstanding op de derde dag. Hij wist dat God Hem zou opwekken, dat geloofde Hij ook: het geloof van Jezus Christus. Daarom is Hij die weg gegaan. Maar natuurlijk ook omdat Hij — en dat vinden we ook in deze psalm — de Redder zou zijn van Zijn volk Israël, maar ook van de Ecclesia en uiteindelijk van alle einden der aarde. Dat is de vreugde die Hem voorgesteld is: dat Hij de Eersteling zou zijn van een nieuwe schepping waarin Hij elk schepsel terug zou brengen tot de Vader.
"U hebt mij geantwoord," daar vinden we nog wel meer voorbeelden van. In Psalm 16, ook een psalm van David, staat dat David dit uitspreekt, wederom bij monde van de Zoon van David: "Want U, God, zal mijn ziel niet verlaten in het dodenrijk. U zal niet toestaan dat Uw Getrouwe bederf zal zien. U maakt aan mij het pad van het leven bekend." Dat spreekt ook weer over de opstanding. De Heer zou Hem niet verlaten in het dodenrijk, want hoewel Hij dood was, was dat relatief kort: drie dagen. Daardoor zou Hij niet eens bederf of verderving zien. "U maakt aan mij een pad van het leven bekend," dat spreekt dus ook van opstanding. Het is deze psalm, een van deze psalmen, waar Petrus in Handelingen 2 commentaar op geeft. Petrus zegt daar dat dit woorden van David zijn, maar David was een profeet en hij spreekt van de Heer Jezus Christus: dat Zijn ziel niet verlaten is in het dodenrijk, dat Zijn vlees geen verderf zou zien en dat God Hem op zou wekken. Dat is het commentaar van Petrus in Handelingen 2.
Nog eentje dan: Psalm 21, de voorgaande psalm. Dat is een hele blije psalm. In de Statenvertaling staat er boven: "Dankzegging voor de overwinning." En dat is het ook. "JAHWEH, in Uw sterkte verheugt zich de koning en hoe jubelt hij uitermate uitbundig in Uw redding! Het verlangen van zijn hart geeft U hem en de begeerte van zijn lippen weigert U niet." Dus ook dit is een psalm van David, maar het zijn ook weer woorden van de Zoon van David. "In Uw sterkte verheugt zich de koning," dat spreekt van Hem die zou zitten op de troon van Zijn vader David. "Het verlangen van zijn hart geeft U hem en de begeerte van zijn lippen weigert U niet, Sela. Want U treedt hem tegemoet met zegeningen van goedheid. U stelt op zijn hoofd een kroon van schitterend goud. Leven vroeg hij van U? U geeft hem lengte van dagen, voor de aioon en verder. Groot is zijn heerlijkheid door Uw redding, majesteit en eer doet U op hem rusten, U verheugt hem met blijdschap voor Uw aangezicht."
Ik ben nu Psalm 22 aan het bespreken, daarom ga ik hier wat sneller doorheen, maar hier valt natuurlijk genoeg over te zeggen. Wat we hier vinden is echter duidelijk: leven, lengte van dagen voor de aioonen en verder, blijdschap, majesteit en eer. Dat spreekt van Zijn verheerlijking. Dus ook deze psalm gaat natuurlijk over Zijn verheerlijking en over de redding; Hij werd gered uit de dood en God verheerlijkte Hem. Met de woorden van Paulus gezegd: Hij wekte Hem op en zette Hem aan Zijn rechterhand in de hemel.
De Naam Verkondigd in het Midden van de Ecclesia ↑ hoofdstukken
"Ik zal Uw naam verhalen aan mijn broeders." Dat is het volgende vers waar we een aantal voorbeelden van vinden in de evangeliën. Ik denk dat het hier met name gaat over de veertig dagen na Zijn opstanding. Er zijn nogal wat verschijningen geweest in die periode. Ik heb onlangs in Epe gesproken over 1 Korinthe 15; daar somt Paulus er een aantal op. Hij verscheen aan de twaalf, aan Petrus, aan Jakobus, en uiteindelijk natuurlijk aan Paulus zelf. Maar Hij verscheen ook aan meer dan vijfhonderd broeders bij één gelegenheid, en dat is niet eens een volledige opsomming die Paulus daar noemt. Er zijn dus nogal wat verschijningen geweest in die veertig dagen, ook aan diverse vrouwen van wie er velen Maria heten, onder wie Maria Magdalena.
In Johannes 20 zegt de Heer bijvoorbeeld tegen Zijn discipelen: "Ik vaar op naar Mijn Vader en uw Vader." De belofte "Ik zal Uw naam verhalen aan mijn broeders" gaat natuurlijk in de eerste plaats over die discipelen. Dit vers wordt ook aangehaald in de Hebreeënbrief. Daar staat — en Hij, dat is dus Jezus, of de Zoon zoals Hij in dat hoofdstuk wordt genoemd — in vers 12: "Ik zal Uw naam aan Mijn broeders verkondigen, in het midden van de Ecclesia zal ik U lofzingen." Dat is ook wat we hier vinden: in het midden van de volksvergadering, de Ecclesia. De interlineaire vertaling heeft hier "samenkomst", terwijl andere vertalingen spreken over de "gemeente".
De Septuagint, de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Tenach — zeg maar de Griekse vertaling van ons Oude Testament — gebruikt hier ook het woord "Ecclesia". Wij kennen de Ecclesia natuurlijk vooral als het lichaam van Christus, zoals Paulus dat noemt in Efeze 1. Maar we komen dat woord straks nog eens tegen, want de term Ecclesia slaat niet altijd uitsluitend op het lichaam van Christus; het kan ook andere toepassingen hebben. In Handelingen staat een hoofdstuk over een oproer in Efeze. Overal waar Paulus kwam, ontstond er wel een beetje oproer, maar daar in Efeze wilden ze hem echt lynchen. De mensen daar zeiden echter dat de zaak in een volksvergadering besproken moest worden; er moest een officiële vergadering bijeenkomen om een oordeel te vellen of de zaak op een rechtmatige wijze op te lossen. Dat wordt daar ook een "volksvergadering" genoemd, de hoogste instantie van de stad Efeze die daar samenkwam. Dat heet in de Griekse tekst dus ook de Ecclesia. Het betekent trouwens zoiets als een "uitgeroepen volksvergadering".
In deze psalm zullen we zien dat de volgende in de rij de Ecclesia is, dan Israël, en dan alle einden van de aarde. Het begint hier dus bij de Ecclesia, de gemeente. Zelf heb ik het niet zo op dat woord "gemeente". Ik vroeg ooit aan mijn kinderen of ze wisten wat de gemeente is. Ze zeiden: "Ja natuurlijk, je hebt de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en de gemeente Ridderkerk." Dat is vanuit hun perspectief logisch, maar het kan voor verwarring zorgen. Bovendien is het een nogal godsdienstig begrip geworden. We zitten hier in de Biblebelt, dus op elke hoek heb je een andere gemeente: die hoort bij die club en die weer bij een andere. Maar de gemeente is in wezen gewoon de Ecclesia, het lichaam van Christus. Waar gelovigen verzameld zijn rondom het Woord, daar is de Ecclesia.
In deze psalm vinden we echter een specifieke volgorde: de Ecclesia, Israël, en de einden van de aarde. Dat is ook de volgorde waarin God Zijn werk gaat voltooien. Het is ooit begonnen bij de eersteling Christus, waar deze psalm in de eerste plaats over gaat. Hij is door God opgewekt en gezet aan Zijn rechterhand in de hemel; Hij is de eersteling die onvergankelijk leven heeft ontvangen. De volgende groep die aan de beurt is bij de levendmaking — en nu verwijs ik weer naar 1 Korinthe 15 — is de Ecclesia, het lichaam van Christus bij de wegrukking. Daarna komt Israël aan de beurt, en vervolgens alle einden van de aarde. Dat is de volgorde in Gods handelen.
"In het midden van de Ecclesia zal ik Uw lof prijzen." Dat is prachtig, want in de Psalmen vind je vaak termen als de "koorleider" of de "opperzangmeester", afhankelijk van de vertaling. In wezen is dat de Heer Zelf; Hij is Degene die leiding geeft aan de lofprijs tot God. Als ik het op een evangelische manier zou zeggen, zou ik zeggen dat Hij de "aanbiddingsleider" is, hoewel dat misschien een wat besmette term is. Maar Hij is natuurlijk Degene die de leiding heeft in het prijzen en verheerlijken van God. God spreekt in deze laatste dagen tot ons door de Zoon, en in Hem en door Hem zien wij wie God de Vader werkelijk is. Dat brengt ons ertoe God te verheerlijken.
Het is niet toevallig dat ik steeds weer in de Hebreeënbrief terechtkom. Er staat later in Hebreeën 13: "Laten wij dan door Hem aan God voortdurend een offer van lofprijzing offeren." Dat is de vrucht van lippen die Zijn naam belijden. Wanneer we Hem belijden, is dat de vrucht van onze lippen, maar dat gebeurt allemaal door Hem. Hij is daarin de koorleider of de opperzangmeester; Hij is ons Hoofd. In het midden van de volksvergadering, van de Ecclesia, zal Ik Uw lof prijzen.
Al het Zaad van Jakob en Israël Zal Hem Eerbiedigen ↑ hoofdstukken
Die JAHWEH vrezen, looft Hem. Al het zaad van Jakob verheerlijkt Hem. Ik zei zojuist: Ecclesia, Israël en dan alle einden van de aarde; dat gaan we hier terugzien. Maar dat vinden we dus al in dit vers, en ook nog eens tweeledig, in twee delen. Want Jakob is de naam van een ongelovig volk. En Jakob was ook degene die dacht dat hij alles zelf moest doen, hè? Dan heb ik het even over de persoon Jakob. Maar het huis van Jakob is dus een beeld van ongelovig Israël. En zodra Jakob tot geloof komt, om het zo te zeggen, als hij met die Man geworsteld heeft en de Heer van aangezicht tot aangezicht heeft gezien, dan is zijn naam ook Israël. En dat vinden we dan in het volgende deel van het vers: "Al het zaad van Israël, hebt eerbied voor Hem."
Paulus zegt daarover dat zaad van Israël: "En zo zal geheel Israël gered worden." En daar heeft hij het, in Romeinen 11, over de toekomst. Daar zegt hij dat – kijk, wij leven nu in de tijd van de Ecclesia waar we het zojuist over hadden: "In het midden van de Ecclesia zal ik U lofzingen." In deze tijd is Israël verhard. Zijn bedekking als volk zal in deze tijd niet tot geloof komen. Er kunnen wel enkelingen uit dat volk geloven, maar die worden toegevoegd aan het lichaam van Christus. En Paulus zegt die verharding duurt totdat de volheid van de natiën zal ingaan. En ik denk dat dat ook een uitdrukking is voor de wegrukking. Als de gelovigen uit de natiën hun uiteindelijke bestemming zullen ingaan, dan zal God de draad oppakken met Israël en zo zal geheel Israël gered worden. Dat volk wat dan nog over is op dat moment, zal als geheel, als volk, als geheel Israël worden gered. Dus eerst al het zaad van Jakob, dan al het zaad van Israël: hebt eerbied voor Hem.
Want Hij – nu gaat het weer over de Messias – want Hij verachtte niet en Hij gruwde niet bij de vernedering van de nederige. De Heer Jezus Christus, hoe Hij beschreven wordt in de eerste helft van deze psalm, is natuurlijk Degene die Zichzelf vernederd heeft, zegt Paulus in Filippenzen 2, en gehoorzaam is geworden tot de dood aan het kruis. Nou, hier staat wat Hij – dus dat is God – Hij verachtte niet en Hij gruwde niet bij de vernedering van de nederige. Het gaat over God ten opzichte van Zijn Zoon. Eigenlijk moet ik de klem toch anders leggen: *Hij* verachtte niet, want het volk deed dat namelijk wel. Het volk Israël, en dat vind je in Psalm 22 vers 7 wat we dus net gelezen hebben en de vorige keer besproken, maar bijvoorbeeld ook in Jesaja 53, wat ik ook net al aanhaalde. Dat zal Israël ook zeggen in de toekomst: dat zij Hem veracht hebben. Want Hij verachtte niet en Hij gruwde niet bij de vernedering van de nederige.
En Hij verborg Zijn aangezicht niet voor Hem. Nu kun je de klem dan ook weer anders leggen: Hij verborg Zijn aangezicht niet voor *Hem*, want dat deed Hij namelijk wel voor Israël. Dat is ook de tijd waarin wij leven: dat God Zijn aangezicht verbergt voor Israël. In Deuteronomium vind je dat diverse keren: "Ik zal Mijn aangezicht ganselijk verbergen" – zo staat het in de Statenvertaling. Maar God verborg Zijn aangezicht niet voor Hem, maar toen Hij Hem om hulp riep, luisterde Hij. Ja, U hebt mij geantwoord, maar ja, op Gods tijd, op de derde dag. Maar de derde dag is Gods tijd, hè? Dat vind je als een rode draad door de Bijbel heen. De drie spreekt van de belofte van redding, van verlossing.
Overigens is dat ook op Israël weer in bepaald opzicht natuurlijk van toepassing. Als Petrus verwijst naar de profetie van Hosea, Hosea 6, waar staat over Israël dat na twee dagen dat God hen heeft verbroken, dat God hen zou genezen en weer oprichten op de derde dag. En dan zegt Petrus: "Eén dag is bij de Heer als duizend jaar, en duizend jaar is één dag." Dus in zekere zin is dat ook na twee dagen op de derde dag, alleen op de manier waarop God dagen rekent, namelijk in dagen van duizend jaar.
Maar hier gaat het over de Messias. Hij verborg Zijn aangezicht niet voor Hem, maar toen Hij om hulp riep, luisterde Hij. Ja, overigens wordt – ik zat er gisteren over te denken – dat bij de kruisiging vinden we op een gegeven moment drie uur van duisternis. En men zegt daarover dat God Zijn aangezicht verborg voor Zijn Zoon. Nou, als je dit leest, dan kan dat niet de betekenis zijn volgens mij van die drie uur duisternis. Ik geloof wel dat dat zou kunnen betekenen dat God Zijn blik afwendde, maar niet dat Hij daarmee Zijn Zoon verliet of Zijn... Natuurlijk heeft Hij Zijn Zoon overgegeven en overgelaten aan Zijn vijanden om gekruisigd te worden en te worden gedood. Maar als er staat dat Hij Zijn aangezicht niet voor Hem verborg, dan was die drie uur duisternis in ieder geval niet omdat God Zijn aangezicht verborg voor Zijn Zoon. Er staat ook niet bij in de evangeliën wat nou de betekenis is van die drie uur duisternis. Misschien moeten we het daar nog eens over hebben. Ik zat me dat gisteren gewoon af te vragen. En misschien komen jullie straks bij de koffie naar me toe en zeggen: "Ik weet wel wat de betekenis is van die drie uur duisternis." Of mensen die dit horen of zien sturen mij deze week een mailtje. Maar in ieder geval geloof ik niet, op basis van deze psalm, dat God Zijn aangezicht verborg voor Zijn Zoon.
Er zit natuurlijk ook een hele theologie achter dat de Heer Jezus Christus aan het kruis de straf op onze zonden zou hebben gedragen, en dat God daarom Zijn aangezicht voor Zijn Zoon verborg of Zijn aangezicht afwendde. Maar dat staat nergens in de Bijbel: dat de Heer stierf om de straf op onze zonden te dragen aan het kruis. Hij stierf *voor* onze zonden, zegt Paulus ook in 1 Korinthiërs 15. Maar in 1 Korinthiërs 15 staat er ook gewoon bij waarom Hij dat deed. Als wij niet zouden worden opgewekt, zegt Paulus, dan zijn we nog steeds in onze zonde. Oftewel: Christus stierf om onvergankelijk leven aan het licht te brengen, zodat wij straks in onvergankelijkheid zullen leven in een leven dat zonde en dood achter zich heeft. Dat is de betekenis van het feit dat Hij stierf voor onze zonde. Het staat nergens in de Bijbel dat Hij stierf om de *straf* op onze zonde te dragen. Dat wordt wel gezegd, en dat de toorn van God op de Zoon was aan het kruis en dat God daarom Zijn blik afwendde, dat die drie uur duisternis daar een uitbeelding van is. Nou, ik geloof dat dus niet, omdat het er gewoon niet staat. Maar de Heer is verhoord, nogmaals, toen Hij om hulp riep luisterde Hij. U hebt mij geantwoord, alleen dat was op Gods tijd, op de derde dag.
Vanwege U is mijn lofprijzing in een grote – weer hetzelfde woord – volksvergadering. Ook hier datzelfde Hebreeuwse woord wat in de Septuagint al vertaald is meestal met Ecclesia. Maar hier gaat het nog steeds over het zaad van Israël, en ook Israël wordt een Ecclesia genoemd. In Handelingen 7 vers 38 bijvoorbeeld – misschien is dat het enige voorbeeld in het Nieuwe Testament, dat weet ik niet – maar daar wordt het volk Israël in de woestijn de "Ecclesia in de woestijn" genoemd. Omdat natuurlijk een volk ook een vergadering is, zeker een volksvergadering. Ja, nogmaals, in de Septuagint is dat dus het vertaalwoord voor dat Hebreeuwse woord Qahal. En hier heb je een paar voorbeelden van plaatsen waarop dat in de Septuagint op die manier vertaald is.
Vanwege U is mijn lofprijzing in een grote volksvergadering – laat ik het zo weergeven – en mijn gelofte zal ik betalen in de tegenwoordigheid, in de aanwezigheid van wie Hem vrezen. Ja, de Heer heeft dus geloften gedaan aan God, aan de Vader. De interlineair geeft het Hebreeuwse woord weer met plechtige beloften. Dat zijn geloften natuurlijk ook.
Mijn gelofte zal ik betalen in de tegenwoordigheid van wie Hem vrezen. Je vindt dit bijvoorbeeld ook in de Psalmen, maar het wordt ook aangehaald in de Hebreeënbrief, waar de Heer zegt: "Zie, Ik kom om Uw wil te doen, o God." Wat God voorzegd had dat Hij zou doen, dat deed de Heer ook. Hij zei: "Zie, Ik kom om Uw wil te doen." Naar die gelofte wordt vaker verwezen in de Psalmen.
Ik wil één voorbeeld noemen – dat lijkt me wel genoeg, hoewel er meer zijn. Het gaat dan ook weer over de dood en over redding en opstanding. Banden van de dood hadden mij omvangen, angsten van het graf hadden mij getroffen; ik ondervond benauwdheid en verdriet. Maar ik riep de Naam van JAHWEH aan – de Naam des Heren staat er in de vertaling. Ik riep de Naam van JAHWEH aan: "Och JAHWEH, bevrijd mijn ziel!" Ook dit is weer een gebed om redding, bevrijding en verlossing uit de dood. JAHWEH is genadig en rechtvaardig, onze God is een Ontfermer. JAHWEH bewaart de eenvoudigen; ik was uitgeteerd, maar Hij heeft mij verlost.
Ja U, JAHWEH, hebt mijn ziel immers gered van de dood, mijn ogen van tranen, mijn voet van struikelen. Ook dit spreekt weer van leven uit de dood, van verlossing en van bevrijding. Ik zal de beker van het heil – de beker van redding dus – heffen en de Naam van JAHWEH aanroepen. Mijn geloften zal ik aan JAHWEH nakomen, nu in de tegenwoordigheid van al Zijn volk. Dat is vrijwel hetzelfde als wat in Psalm 22 staat.
Ik zal U een offer van dankzegging brengen en de Naam van JAHWEH aanroepen. Mijn gelofte zal ik aan JAHWEH nakomen nu, in de tegenwoordigheid van al Zijn volk. De Heer wandelde dus in geloof; Hij is die weg in geloof gegaan. En wat Hij beloofd had, de gelofte die Hij had gedaan aan Zijn Vader, die kwam Hij na.
De Bedekking Weggenomen: een Vreugdevol Feestmaal voor Alle Volkeren ↑ hoofdstukken
De nederigen zullen eten en zij zullen verzadigd worden. Dit is natuurlijk symbolische en poëtische taal, zoals we dat vaker in de psalmen tegenkomen. Maar de nederigen zullen eten en zij zullen verzadigd worden. We hebben het gehad over de Ecclesia, over het zaad van Jakob en het zaad van Israël. Dus eerst de Ecclesia, dan Israël, en nu beweegt het zich richting de einden der volkeren.
Het nieuwe verbond dat de Heer met het volk Israël zal sluiten, is een huwelijksverbond. In de Bijbel vindt zoiets plaats rondom een feestmaal, een maaltijd met overvloedige wijn. Op de derde dag was er immers een bruiloft in Kana, en we weten uit het Johannes-evangelie dat daar de wijn op was. Het ging daar volgens mij om honderden liters water die in wijn werden omgezet. We kennen de geschiedenis; dat feest duurde natuurlijk ook wel even, dus er was veel wijn nodig. Dat hoort bij een feestmaal. Het nieuwe verbond wordt voorgesteld als een bruiloft waarbij een feestmaal voor alle volkeren zal worden gehouden.
In de profeten lees je dat de volkeren zullen optrekken naar Jeruzalem. In Jesaja 25 vers 6 staat: 'JAHWEH van de legermachten zal op deze berg, op Sion, voor alle volken een feestmaal met uitgelezen gerechten aanrichten, een feestmaal met gerijpte wijnen, met uitgelezen gerechten vol merg, met gezuiverde gerijpte wijnen.' En Hij zal op deze berg verslinden de sluier waarmee het gezicht van alle volken omsluierd is en de bedekking waarmee alle naties bedekt zijn. De bedekking die er nu op de volkeren ligt, zal dus worden weggenomen. Dat nieuwe verbond begint natuurlijk bij Israël, maar alle volkeren zullen deel krijgen aan dat feestmaal. Vanuit Sion zal het woord van de Heer en de wet van de Heer uitgaan, zoals we elders in Jesaja lezen.
Hij zal de sluier, de bedekking die over het gezicht van alle volkeren ligt, wegnemen en Hij zal de dood voor altijd verslinden. Dat zijn de woorden die Paulus aanhaalde in 1 Korinthiërs 15. De Heere JAHWEH, Adonai JAHWEH, zal de tranen van alle gezichten afwissen – dat zien we ook in Openbaring – en de smaad van Zijn volk wegnemen van heel de aarde. JAHWEH heeft het immers gesproken.
De nederigen zullen eten en verzadigd worden. De bedekking wordt van de volkeren weggenomen en zij zullen eten tot verzadiging. Alle tranen zullen van de ogen worden gewist. Dat zal zeker gebeuren, want JAHWEH Zelf heeft het gesproken. In de NBG staat hier 'voor immer', in de Statenvertaling 'in eeuwigheid' en in de Herziene Statenvertaling 'voor eeuwig'. Elders wordt deze term vertaald als 'voor de aeon en verder'. Hoe je dit woord precies moet weergeven, is lastig; ik heb soms mijn twijfels bij de interlineaire weergave, maar we begrijpen wat er bedoeld wordt. 'Voor de aeon en verder' is nog langer dan de aeonen zelf, dus dat wijst naar de verre toekomst. 'Hun hart zal leven tot de toekomst.' Dat is onvergankelijk leven, en dat duurt wel even.
Zij die JAHWEH zoeken, zullen Hem lofprijzen en hun hart zal leven tot de toekomst. 'Gedenken en terugkeren tot JAHWEH zullen alle einden van de aarde. Aanbidden voor Uw aangezicht zullen alle geslachten van de natiën.' Dit is een prachtig parallellisme: twee verschillende zinnen met andere woorden, maar ze dragen dezelfde boodschap uit. De einden der aarde zijn immers alle geslachten van de natiën. Zij zullen Hem kennen, Hem gedenken en tot Hem terugkeren. Veel vertalingen, zoals de Statenvertaling, gebruiken hier het woord 'bekeren', maar de grondbetekenis is 'terugkeren' – en dat is natuurlijk wat een bekering feitelijk is.
Ziet u de volgorde? Eerst de Ecclesia, dan Israël, en dan alle einden van de aarde en alle geslachten van de natiën. Christus is de Eersteling. Hoewel Hij in deze psalm niet met die titel wordt genoemd, doet Paulus dat wel. Hier wordt Hij 'de eenzame' genoemd, die wordt verhoord. In de verzen 20 en 21 lazen we dat al. Het is een diepe term. Hij was de Eenzame. Hij wandelde in geloof en hoewel er mensen met Hem meeliepen, Zijn discipelen en intimi, waren ze niet thuis toen het er echt op aankwam. Petrus verloochende Hem en op het meest kritieke moment vielen de anderen in slaap. Vandaar 'de Eenzame'. Maar Hij ging Zijn weg in geloof en Hij werd verhoord.
Nu is Hij Christus de Eersteling, en in zekere zin is Hij nog steeds 'de Eenzame'; Hij is immers de enige die aan Gods rechterhand gezeten is en onvergankelijk leven heeft ontvangen. Maar dat duurt niet lang meer. Vervolgens komt de Ecclesia, dan Israël, en tenslotte alle einden van de aarde. Zo wordt het plan in deze psalm prachtig uiteengezet.
Het Koninkrijk van Yahweh, Gevestigd en Geregeerd Vanuit Jeruzalem ↑ hoofdstukken
Want het koninkrijk is van Yahweh en Hij heerst onder de natiën. Ja, in eerste instantie zal Hij heersen te midden van vijanden – dat is weer een andere psalm – maar Hij zal vanaf de troon in Jeruzalem Zijn koninkrijk wereldwijd gaan vestigen, tot aan alle einden van de aarde. Dat ligt mij nog bij, want ik heb niet zo heel lang geleden gesproken over Psalm 110. Om te illustreren wat we nu eigenlijk ook moeten doen, had ik een wereldkaart gepakt met daarop een heel klein stipje dat precies in het midden staat, op het landje Israël. Want straks, als de Heer terugkomt, zal Hij Zijn koninkrijk gaan vestigen en dat begint bij – ja, want 'alzo zal geheel Israël gered worden' – een gelovig Israël; een gelovig overblijfsel is het. Hij zal dan op de troon in Jeruzalem zitten en als enige volk op dat moment is het volk Israël aan Hem onderworpen; het is een gelovig volk Israël. Maar vanaf die positie, vanaf dat stipje, vanaf de troon vestigt de Zoon Zijn heerschappij, zegt het lied, maar dat is precies wat er gaat gebeuren. Dus Hij zal in eerste instantie heersen te midden van een vijandige wereld en vanuit die positie de hele wereld onderschikken. Want het koninkrijk is van Yahweh, met de Messias aan het hoofd, maar dat zal in eerste instantie een Israëlitisch wereldrijk zijn, met Israël aan het hoofd der volkeren. Dat wordt ook in de profetie gezegd: 'Jullie zullen niet de staart zijn, maar het hoofd.' Dat vind je op vele plekken in het Oude Testament terug.
En Hij heerst onder de natiën. Hier zijn een paar voorbeelden van schriftplaatsen waar dat staat: 'Alle welgedanen van de aarde zullen eten en zich voor Zijn aangezicht neerbuigen.' Ik moest even lachen, want ik moest van de week even opzoeken: 'welgedanen', wat zijn dat nou weer? Weten jullie dat? Ik wist het niet, maar andere vertalingen zeggen hier 'vetten'. Dat is bij ons meestal geen compliment, maar in de Bijbel spreekt 'vet' – we zagen dat net al over dat feestmaal, daar wordt ook gesproken over vet – net als olie natuurlijk als een beeld van de Geest, van leven en van zegen. Vet is in de Bijbel juist heel positief, want het spreekt van rijkdom en vruchtbaarheid. Dat feestmaal van vette spijzen... Alle welgedanen, alle vetten van de aarde zullen eten en zich voor Zijn aangezicht neerbuigen. Want dat is ook weer Jesaja: 'Het zal in het laatste der dagen geschieden dat de berg van het huis van Yahweh – die berg Sion dus – zal vaststaan als de hoogste van de bergen en dat hij verheven zal worden boven de heuvels en dat alle heidenvolken er naartoe zullen stromen.'
Dus in eerste instantie inderdaad heersend te midden van vijanden, maar uiteindelijk tot alle einden van de aarde en alle heidenvolken. Zoals in de Statenvertaling staat: alle natiën, alle volkeren zullen toestromen naar Jeruzalem. Want vele volken zullen gaan en zeggen: 'Kom, laten wij opgaan naar de berg van Yahweh, naar het huis van de God van Jakob.' Dat is denk ik een teken dat ik een eind aan de studie moet gaan breien... Maar vele volken zullen gaan en zeggen: 'Kom, laten wij opgaan naar de berg van Yahweh, naar het huis van de God van Jakob; dan zal Hij ons onderwijzen aangaande Zijn wegen en zullen wij Zijn paden bewandelen.' Want uit Sion zal de wet, de Torah uitgaan en het woord van Yahweh uit Jeruzalem. Dus een Israëlitisch wereldrijk, geregeerd vanuit Jeruzalem, de troon van David; daar zal de Messias gezeten zijn. En elders lees je nog – dat meen ik ook in Jesaja, in het laatste hoofdstuk – dat de volkeren ook zullen optrekken naar Jeruzalem om het Loofhuttenfeest te vieren. Voor Hem knielen; we hebben het hier nog steeds over de einden der aarde.
Ontwaken uit het Stof: Elke Knie Zal van Harte de Messias Belijden ↑ hoofdstukken
"Voor Hem knielen allen die in het stof neerdaalden en hun ziel niet in het leven konden behouden." Dat is wel bijzonder, hè? Hun ziel niet in het leven konden behouden. Dat geldt natuurlijk voor iedereen, want niemand kan zijn eigen ziel in het leven behouden. Maar zij stierven; voor Hem knielen allen die in het stof neerdaalden, oftewel degenen die doodgingen en stierven. Zij konden hun ziel niet in het leven behouden en stierven, maar nu knielen zij voor Hem neer. Dat betekent dus dat ze inmiddels zijn opgestaan, opgewekt uit het stof. Waar doet u dat aan denken? Toch ook aan de woorden van Paulus.
"Voor Hem knielen allen die in het stof neerdaalden." Dus allen die zijn gestorven, zullen voor Hem knielen, ook zij die hun ziel niet in het leven konden behouden. Ik moest bij deze woorden denken aan de belofte dat in de naam van Jezus elke knie zich zou buigen — van hen die in de hemel, op de aarde en onder de aarde zijn — en dat elke tong van harte zou belijden dat Jezus Christus Heer is, tot heerlijkheid van God de Vader.
Hier gaat het dus over allen die ooit in het stof zijn neergehaald; zij zullen allemaal voor Hem buigen. Elk schepsel zal voor Hem de knie buigen en elke tong zal Hem van harte belijden, want zo staat het er echt. Er wordt weleens gezegd dat dit gebeurt met de voet in de nek, een gedwongen buigen, maar dat is hier echt niet aan de orde. Het gaat hier over het van harte belijden dat Jezus Christus Heer is, tot heerlijkheid van God de Vader. Want dat zal tot heerlijkheid zijn voor God. Wat dacht u daarvan? Dat alle einden van de aarde hun knieën buigen en de naam van Jezus belijden. Dat zal tot eer zijn van God de Vader.
"Het zaad zal Hem dienen. Er zal van mijn Heer verhaald worden aan het komende geslacht." Ik denk dat dit gewoon de komende geslachten zijn. Het zaad zal Hem dienen. Welk zaad zal dat zijn? Is dat het zaad van Israël of welk zaad dan ook? Want het gaat hier eigenlijk nog steeds over de einden der aarde. Het zaad zal Hem dienen — eigenlijk moet ik dit breder trekken, want welk zaad zal Hem uiteindelijk niet dienen? Kijk naar dat koninkrijk; er zal een koninkrijk op aarde gevestigd worden. Een koninkrijk van duizend jaar, en daarna een nieuwe hemel, een aeon van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Er zullen nog steeds mensen geboren worden in die tijdperken. In die tijd zal iemand van honderd jaar misschien sterven als een jongeling. De leeftijden zullen dan heel anders zijn, maar er zullen nog steeds mensen geboren worden en die zullen Hem dienen, zo staat hier. Het zaad zal Hem dienen. Er zal van mijn Heer verhaald worden tot in het volgende geslacht, tot in de komende generatie.
Zij zullen komen en zij zullen vertellen van Zijn rechtvaardigheid aan een volk dat nog geboren wordt, aan de generaties die nog komen, want Hij heeft het gedaan. Ik denk dat we in deze psalm vele verwijzingen naar het kruis vinden. Letterlijke dingen die de Heer uitsprak, of het feit dat Zijn klederen verloot werden; zaken die we ook bij het kruis terugvinden. Men zegt weleens over deze psalm dat de Heer Jezus de psalm misschien wel in zijn geheel geciteerd heeft aan het kruis. Niet in één keer achter elkaar, maar op diverse momenten. Dat is natuurlijk niet te bewijzen, maar het zou heel goed kunnen.
Het Is Volbracht: Want Hij Heeft het Gedaan ↑ hoofdstukken
Als er staat: "want Hij heeft het gedaan" als laatste zinsdeel, dan doet dat ook wel denken aan de laatste woorden die de Heer heeft gesproken: "Het is volbracht." Ik denk ook dat dat de woorden zijn waaraan de Heere Jezus heeft gerefereerd aan het kruis. De schande ervan verachtend, is Hij gaan zitten aan de rechterhand van de troon van God. Hij is die weg van lijden en sterven gegaan omdat Hij wist dat Zijn God en Vader Hem zou opwekken.
Dat zeg ik dan met woorden van Jesaja die ik ook heel mooi vind: dat God alles in Zijn hand voorspoedig zou doen zijn. En dat Hij daarin zou... ik weet niet hoe het precies is, maar dat Hij in ieder geval tot verzadiging toe... Nou, dan ga ik het opzoeken ook; ik denk dat iemand mij wel helpt. Oh ja, zo staat het: "Het behaagde de Heere Hem te verbrijzelen" – ook weer natuurlijk vanwege de vreugde die daarna zou komen. Hij heeft Hem krank gemaakt. "Als Zijn ziel Zich tot een schuldoffer gesteld zal hebben, zo zal Hij zaad zien." Dit gaat over de Heere Jezus die ten schuldoffer werd gesteld, maar zaad zou zien. Hij zal de dagen verlengen: opstanding, onvergankelijk leven.
En het welbehagen des Heren zal door Zijn hand gelukkiglijk voortgaan. Dus dat God het welbehagen in Zijn hand voorspoedig zou doen zijn, zo staat het volgens mij letterlijk. En Hij zou het zien tot verzadiging toe. Nou, dat zijn de woorden van Jesaja 53. En ik denk dat het daar ook over gaat als er staat: "Hij heeft het gedaan." Het is volbracht. Dat was Psalm 22, en die sluiten wij hierbij af.