de Romeinen brief (15) – 7:13-25

Deze studie behandelt de innerlijke strijd van de mens onder de wet, zoals beschreven in het tweede deel van Romeinen 7. De wet, die taalkundig als een belofte gelezen zou moeten worden, wordt door de zonde misleidend opgevat als een opdracht. Dit activeert het vergankelijke vlees en leidt onvermijdelijk tot een uitzichtloze tweestrijd, nederlagen en krijgsgevangenschap. De enige redding uit deze situatie is Gods overweldigende genade door Jezus Christus, waarbij eigen werken volledig buitenspel worden gezet.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie behandelt de innerlijke strijd van de mens onder de wet, zoals beschreven in het tweede deel van Romeinen 7. De wet, die taalkundig als een belofte gelezen zou moeten worden, wordt door de zonde misleidend opgevat als een opdracht. Dit activeert het vergankelijke vlees en leidt onvermijdelijk tot een uitzichtloze tweestrijd, nederlagen en krijgsgevangenschap. De enige redding uit deze situatie is Gods overweldigende genade door Jezus Christus, waarbij eigen werken volledig buitenspel worden gezet.

Besproken Schriftgedeelten: Romeinen 7, Romeinen 6, Romeinen 6:11, Romeinen 8, 2 Korinthe 3, Jeremia 31, Romeinen 4, Romeinen 3, Romeinen 3:23, Romeinen 3:24, Romeinen 8:1

“Wat de zonde doet, is de wet als een verbod opvatten in plaats van een belofte.”

Introductie en het Afgesloten Huwelijksverbond ↑ hoofdstukken

Wij gaan weer verder met de bespreking van de Romeinenbrief. Het is inmiddels twee weken geleden dat we het eerste gedeelte van Romeinen 7 hebben besproken. Vorige week was ik helaas ziek, zoals jullie weten, dus kon het even niet doorgaan. Als jullie nog een verdwaalde hoest of proest horen, dan weten jullie waar het aan ligt. Jullie zitten gelukkig wel netjes op afstand. Mijn stem doet het nu nog vrij redelijk; hopen dat hij dat volhoudt, maar ik heb er vertrouwen in.

Romeinen 7. We gaan dus het tweede gedeelte bespreken. Er zijn nog een aantal verzen te gaan, maar laten we eerst weer de verzen lezen die we de vorige keer besproken hebben. Dan zijn jullie weer helemaal op de hoogte, helemaal warmgedraaid, en dan kunnen we verdergaan met het tweede gedeelte van Romeinen 7. Romeinen 7 is een bijzonder hoofdstuk, mag ik wel zeggen. Dat gaat over het leven onder de wet. Bij mij in de Statenvertaling staat er boven dat eerste gedeelte: "De christen vrij van de wet". Boven het tweede gedeelte, de pericoop vanaf vers 13, staat bij mij: "Inwendige strijd". Daar gaat het dus ook over: de strijd van de mens die leeft onder de wet. Dat is in zichzelf geen hoopvolle boodschap, kan ik jullie vertellen. Paulus roept aan het einde ook uit: "Ik ellendig mens!" Dat is het leven van iemand onder de wet. Maar ook daar geeft hij een antwoord op en hij eindigt dan ook in genade. Maar daar zijn we nog niet, we gaan eerst het eerste gedeelte lezen.

"Of zijn jullie onwetend, broeders? (Ik spreek tot wie de wet kennen), dat de wet heer is van de mens zolang hij leeft. Want een gehuwde vrouw is wettig aan de levende man gebonden, maar als haar man sterft, is zij ontheven van de wet van de man." Paulus geeft dus een voorbeeld dat gaat over de wet en hij spreekt met name tot degenen die de wet kennen, zijn Joodse toehoorders. Ik heb het de vorige keer uitgelegd en dat blijkt ook uit de brief: er waren nog wel wat Joodse gelovigen in die Ecclesia te Rome. Hij zegt: de wet heerst over de mens zolang die mens leeft. Want als je gestorven bent, dan is het over met welke wet dan ook. Dan geeft hij het voorbeeld van het huwelijk, het huwelijksverbond, de huwelijkswet. Ook daar is het zo dat als de huwelijkspartner overlijdt, die wet ook beëindigd is. Dan is het huwelijk dus ook voorbij.

Paulus zegt dat naar aanleiding van hoofdstuk 6, waar hij zegt dat wij samen met Christus zijn gestorven en begraven. Dus: dood, ook voor de wet. En we zijn samen met Christus opgewekt — dat mag ik niet achterwege laten — daarom zouden wij in nieuwheid van leven wandelen. Dus ook niet in de oudheid van de letter, namelijk van de wet, zoals hij ook in dit hoofdstuk zegt. "Dus zal zij dan, wanneer haar man leeft, als echtbreekster betiteld worden als zij van een andere man wordt. Maar als haar man sterft, is zij vrij van de wet, zodat zij geen echtbreekster is wanneer zij van een andere man wordt. Zodat, mijn broeders, ook jullie werden gedood voor de wet door het lichaam van Christus, om van een ander te worden: van Hem die uit de doden wordt opgewekt, opdat wij vrucht zullen dragen voor God."

Nog een korte toelichting hierop. Het oude verbond, de wet dus, wordt beschreven en geïllustreerd als een huwelijksverbond tussen de man, Yahweh God, en de vrouw, namelijk Israël. Paulus spreekt hier in de eerste plaats tot Joodse gelovigen, tot hen die de wet kennen. Hij zegt: "Jullie zijn voor dat oude verbond gestorven." Zij waren als Joden onder de wet, onder dat oude verbond. Jullie zijn voor dat oude verbond gestorven want — ik moet het zo zeggen — de man is gestorven. Jezus Christus representeert Yahweh, zoals ik de vorige keer ook heb laten zien. Toen Hij aan het kruis stierf, stierf de man waarmee dat huwelijksverbond tussen de vrouw Israël en de man Yahweh gesloten was. De man stierf daar. En dus zijn die Joodse gelovigen vrij om van een ander te worden, want dat huwelijksverbond is beëindigd.

Wie is die ander? Dat is Hij die uit de doden wordt opgewekt. Is dat dan niet Dezelfde als die aan het kruis stierf? Ja en nee. Ja, het is Dezelfde, het is Jezus Christus, maar in een heel andere hoedanigheid, namelijk de Opgewekte. De dood heerst niet meer over Hem. Hij heeft de dood achter Zich, terwijl Hij de dood voor Zich had toen Hij kwam als Jezus van Nazareth. Hij is opgewekt door God uit de dood, heeft nu de dood achter Zich en is buiten het bereik van de dood. Wij zijn één met Hem en daardoor mogen wij ook in nieuwheid van leven, in dat nieuwe leven wandelen.

Geweldig, dat is wat Paulus in hoofdstuk 6 al uiteenzet. "Want toen wij in het vlees waren, werkten de hartstochten van de zonden, die er waren door de wet, in onze leden in, om voor de dood vrucht te dragen. Maar nu worden wij ontheven van de wet, waarin wij stervende werden vastgehouden, opdat we slaaf zouden zijn in nieuwheid van geest en niet in de oudheid van letter."

De Misleiding: de Wet Opvatten als Opdracht in Plaats van Belofte ↑ hoofdstukken

Wat zullen wij dan zeggen? Is de wet zonde? Moge het niet gebeuren! Volstrekt niet! Maar ik kende de zonde niet, tenzij door de wet. Want ook van begeerte zou ik niet geweten hebben, als de wet niet zei: jij zal niet begeren. Maar de zonde, die het gebod als aanleiding neemt, bewerkt in mij elke begeerte; want los van de wet is de zonde een dode.

De wet bekrachtigt dus de zonde en de wet prikkelt de zonde. De wet maakt ook van wat normaal gesproken slechts zonde is, een overtreding. Het verzwaart, het bekrachtigt. En eens leefde ik los van de wet, maar wanneer het gebod komt, leefde de zonde op en ik stierf. En het bleek dat het gebod dat tot leven is, voor mij ten dode is. Want het gebod, de wet, is door God gegeven. Het is heilig, rechtvaardig en goed. Het is ook door Gods Geest gegeven en zou dus tot leven moeten zijn. Maar het is, zegt Paulus, voor mij ten dode.

Nou, hoe komt dat? Dat zegt hij in het volgende vers, want dat is echt wel de clou van dit hoofdstuk; in ieder geval een van de kernboodschappen. Want de zonde die het gebod als aanleiding neemt, misleidt mij en doodt mij door het gebod. Dus wat de zonde doet, is het gebod, de wet, als aanleiding nemen. Maar dat is misleiding en het doodt mij dus door het gebod. De zonde die het gebod als aanleiding neemt, misleidt mij.

En wat is dan die misleiding? Dat heb ik de vorige keer ook laten zien, nu zeg ik het alleen kort. Wat de zonde doet, is de wet als een verbod opvatten in plaats van een belofte. En dat is een misleiding. Want de wet die zegt: "jij zal niet begeren", "jij zult niet dit" of "je zult juist wel dat"... de zonde grijpt dat aan als een gebod en een verbod. Daarmee wordt de mens misleid en wordt juist de zonde geprikkeld. Paulus zal straks zeggen in het vervolg van het hoofdstuk dat daarmee de zonde overtreffend zonde wordt.

Het is misleiding, want al die begrippen als "jij zal niet begeren", die zou je taalkundig op moeten vatten als beloften. Er zijn talloze voorbeelden te noemen. Gisteren had ik er een stuk of vijf zo in mijn gedachten en als ik ze nu wil ophoesten lukt dat waarschijnlijk niet, maar "jij zal vader van een menigte van volkeren worden", werd tot Abraham gezegd. Daarom werd zijn naam veranderd van Abram in Abraham. Ham: vader van een menigte van volkeren. Is dat een opdracht of een belofte? Dat is een belofte. Op het moment dat Abram het op ging vatten als een opdracht ging het ook mis. Dat weten we met zijn slavin. God had het beloofd, dus God zal dat vervullen. "Jullie zullen mijn getuigen zijn" is ook gewoon een voorzegging. Jezus voorzegt tot zijn discipelen: "Jullie zullen mijn getuigen zijn." Zo zijn er heel wat voorbeelden natuurlijk in de Schrift, maar dit lijkt me wel voldoende.

Taalkundig is "jij zult" een belofte, een voorzegging. Maar de zonde neemt dat gebod als aanleiding om te misleiden en vat het op als een opdracht. Een opdracht zet het vlees aan het werk. En als het vlees gaat werken... ja, het vlees is vergankelijk, dus dat kan alleen maar... het leidt tot niets. Iets wat vergankelijk is en onderworpen aan dood en zonde, als dat aan het werk wordt gezet, dan brengt dat niet veel goeds voort. Integendeel, dat brengt alleen maar kwaad voort. En dat werkt dan ook nog eens contraproductief of averechts. Want juist wat de mens niet wil, dat gaat hij dan toch doen. Dat is het vervolg van Romeinen 7. Zodat de wet inderdaad heilig is en het gebod heilig, rechtvaardig en goed.

Dit is het laatste vers dat we de vorige keer besproken hebben. Dan komen we in vers 13 en daar staat: "Werd het goede dan voor mij de dood?" Moge het niet gebeuren! Daar is hij weer: volstrekt niet, dat zij verre. Kijk, als het goede — dus het gebod, zeg maar de wet — in mij de zonde prikkelt, werd het goede dan voor mij de dood? Dat is op zich een logische vraag die Paulus hier stelt. Daarom stelt hij hem ook natuurlijk. Maar het antwoord is: nee, volstrekt niet. Moge het niet gebeuren!

Maar wat werd dan wel voor mij de dood? Nou, de zonde, opdat zij... Ik waarschuw jullie, dit lijkt een hele moeilijke zin, maar hij is niet moeilijk. Er zitten veel dingen in de Schrift waarbij je, als je ze leest, even een stapje terug moet doen. Je moet het even rustig lezen, nog een keer lezen, er van de week nog eens over nadenken, het nog eens teruglezen... herkauwen. Maar het is niet zo moeilijk. Ik zal het toelichten: "de zonde, opdat zij zonde zal blijken, bewerkt door het goede voor mij de dood."

Dus wat deed die zonde ook alweer? Dat lazen we net in vers 11. Daarom ging ik er nog een keer even op in. De zonde... Kijk, dat woord "zonde" bekijken wij vaak ethisch. Dan denken we aan allerlei perverse dingen en liegen, stelen, enzovoort. Maar zonde is in de eerste plaats "doel missen". Dat is zonde. De zonde zelf blijkt dus zonde te zijn, namelijk een doelmisser te zijn, omdat ze het doel van de wet mist. Want het doel van de wet is dat God belooft: "jij zult, je zult, je zult". Maar wat doet de zonde? De zonde neemt die frase "jij zult" als aanleiding om te misleiden en daarmee laat de zonde zien dat ze zonde is. Want ze mist heel het doel van de wet.

En daarom zegt Paulus ook in dat laatste zinsdeel: "opdat de zonde naar overtreffendheid zonde zou worden door het gebod." De zonde is zonde, maar doordat ze het gebod verkeerd opvat, mis je het doel van dat gebod en daarmee is er dus overtreffende zonde. Je moet het een paar keer lezen, dat moest ik ook toen ik het voor het eerst las. Maar dat is wat er staat. De zonde blijkt dus zonde te zijn en neemt het goede — want de wet is heilig, rechtvaardig en goed — en bewerkt door een wet die heilig, rechtvaardig en goed is, bewerkt zij voor mij de dood, zegt Paulus. Paulus spreekt hier over de mens die onder de wet leeft. Hij personificeert dat en hij heeft het zelf natuurlijk ook meegemaakt. En dat is opdat de zonde naar overtreffendheid zonde zou worden door het gebod. Door het gebod als een opdracht op te vatten en niet als een belofte laat de zonde zien dat zij een overtreffende doelmisser is.

De Innerlijke Tweestrijd en het Onvermogen van het Vlees ↑ hoofdstukken

Want wij weten dat de wet geestelijk is, maar ik ben vleselijk, verkocht onder de zonde. Zolang wij in dit lichaam zijn, bevinden wij ons in het vlees. Dat is een feit dat geen verdere toelichting behoeft. Dat is het vlees, en het vlees is op allerlei manieren zwak. Ik heb het nu over de meest onschuldige manieren, maar Paulus heeft het hier juist over het feit dat wanneer je tegen het vlees zegt: 'Jij zult niet begeren', het vlees dat opvat als een opdracht. En wat het vlees dan juist gaat doen, is begeren. Dat is wat het gebod met het vlees doet. Paulus zegt: wij weten dat de wet niet vleselijk is, maar geestelijk. Het is uit God voortgekomen; het is heilig, rechtvaardig en goed. Maar ik ben vleselijk, zegt Paulus, verkocht onder de zonde.

Zolang wij in dit lichaam zijn, zijn wij in het vlees. Maar wat ik zojuist gezegd heb, moeten jullie eigenlijk meteen weer vergeten, want daar hebben we het in wezen niet meer over. Dat wij in het vlees zijn, is juist de boodschap die we achter ons laten. Wij rekenen namelijk anders. Dat wij in het vlees zijn, dat negeren we. Daar ging hoofdstuk 6 over: wij rekenen anders. Ik heb dat woord 'rekenen' gebruikt omdat het in Romeinen 6 vers 11 staat: 'Zo ook jullie, reken het ervoor dat jullie voor de zonde dood zijn, maar levend voor God in Christus Jezus.' Zo zouden wij rekenen. Wij wandelen dus in de geest en niet in het vlees. Op die manier heb ik deze drie hoofdstukken — Romeinen 6, 7 en 8 — aan elkaar gekoppeld. Dat doe ik niet eigenhandig, want het is één brief en het hoort bij elkaar, maar zo zien we direct het verband tussen deze hoofdstukken.

Wij weten dat de wet geestelijk is, maar ik ben vleselijk, verkocht onder de zonde. Je zou dit stuk eens moeten nalezen en moeten kijken hoe vaak hier het woord 'ik' wordt gezegd. Volgens mij heb ik ergens gelezen dat dit in dit hoofdstuk wel een keer of dertig gebeurt. Dertig keer heeft Paulus het over: 'Ja, maar ik... ik.' En het is allemaal ellende als het gaat over dat 'ik'. Dat is wat dit hoofdstuk naar voren brengt. De kop boven de pericoop is vaak 'De inwendige strijd'. We komen nog heel wat 'ikjes' tegen, en dan zie je dat de mens onder de wet gefocust is op het 'ik' en op wat dat bewerkt.

Daar komt het al: wij weten dat de wet geestelijk is, maar ik ben vleselijk, verkocht onder de zonde. Want wat ik bewerk of praktiseer, dat weet ik niet. Want ik praktiseer niet wat ik wil, maar wat ik haat, dat doe ik. Dit is de mens onder de wet. Ik bewerk dingen, maar dat weet ik niet, want ik praktiseer en verricht niet wat ik wil. Juist wat ik niet wil, wat ik haat, dat doe ik. Het gaat hier in de eerste plaats om het gebod: 'Jij zult niet begeren.' Natuurlijk geldt dit ook voor de andere van de tien geboden, maar het principe is veel breder. Die geboden gaan vaak over de buitenkant, en die buitenkant zien we elke dag op televisie, in de politiek of waar dan ook. Mensen acteren er lustig op los en aan de buitenkant lijkt het dan vaak nog heel wat. Maar dit gaat over de binnenkant van de mens. Dat blijft meestal verborgen voor andere mensen, maar natuurlijk niet voor God. Je kunt tegen iemand zeggen: 'Jij mag niet begeren', en hij kan dat als opdracht opvatten. Aan de buitenkant lijkt hij daar dan misschien nog aan te kunnen voldoen, maar vanbinnen wordt de mens geprikkeld en gaat hij juist wel begeren. Want wat ik bewerk, weet ik niet; want ik verricht niet wat ik wil, maar wat ik haat, dat doe ik.

Indien ik nu toch doe wat ik niet wil, dan stem ik ermee in dat de wet goed is. Paulus zegt: wat ik wil doen, dat doe ik niet, maar ik doe wat ik haat en wat ik niet wil. Maar hij zegt: als ik nu toch doe wat ik niet wil, dan stem ik daarmee toe dat de wet goed is. Want de wet brengt dingen naar voren, zoals 'jij zult niet begeren'. Paulus zegt: 'Ja, dat wil ik niet, maar juist omdat ik onder die wet leef, doe ik het toch.' Maar als ik doe wat ik niet wil, dan stem ik daarmee in dat de wet goed is. Hij neemt er dan ook in zekere zin afstand van. Hij zegt: 'Dan bewerk ik het niet meer, maar de zonde die in mij woont.' Want die zonde wordt daarmee geactiveerd. De zonde in dat vlees dat vergankelijk is — en dat vergankelijke is sowieso een misdoel, want het gaat dood en houdt op — die zonde die in mij woont, die bewerkt dat dan. Want Paulus zegt: met mijn 'ik' zeg ik dat ik dat helemaal niet wil doen, en toch doe ik het. Daarmee stem ik dus in dat de wet goed is, en dan bewerk ik het niet meer, maar de zonde die in mij woont.

Ik wil wel, zegt Paulus, maar het vlees kan het niet. Want ik weet dat in mij — en nu heeft hij het weer over een ander 'ik' — dat is in mijn vlees, daar woont geen goed in. Hij zei net dat hij instemt met de wet, dus die 'ik' vindt de wet goed. Maar nu zegt hij: 'Want ik weet dat in mij — en hij licht toe dat dit zijn vlees is — geen goed woont.' Want het willen ligt naast mij; het willen is nabij. Ik wil graag, maar het goede bewerken en praktiseren, dat lukt niet. Je zou kunnen zeggen, met een variant: de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak. Hij zegt hier: 'Ik weet dat in mij, dat is in mijn vlees, geen goed woont. Het willen ligt naast mij.' Dat willen is natuurlijk niet het vlees, maar de geest. De geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak. Het willen ligt naast mij, het willen is nabij, maar het goede bewerken en praktiseren, dat niet.

Ondanks al die goede bedoelingen van de mens onder de wet, kan het vlees het niet volbrengen. Daarmee zou de mens meteen moeten concluderen dat hij niets van zichzelf kan verwachten. Dat is ook de conclusie en de boodschap van deze hoofdstukken: wij zouden niet op onszelf moeten zien. De wet opvatten als een opdracht is juist op het 'zelf' zien. Dan wordt het vlees geactiveerd. Eigenlijk zeg je tegen het vlees: 'Kom maar tot leven, ga aan het werk, ga aan de slag.' Maar het vlees is vergankelijk en eindigt in de dood. Dat is per definitie doelmissen. Het enige wat van het vlees verwacht kan worden, is het misdoel. Dus als je dat gaat activeren, dan blijkt de zonde overtreffend zondig te zijn door het gebod. Die wet opvatten als een opdracht is dus een misdoel.

Wij zouden de wet echter moeten opvatten als een belofte en alles van Hem verwachten. Dat is ook wat het Nieuwe Verbond inhoudt. Dan zal ook bij het Joodse volk — 2 Korintiërs 3 is daar een voorbeeld van — de bedekking van het hart worden weggenomen en zullen zij zien waar de wet werkelijk van spreekt. Wanneer Jeremia het Nieuwe Verbond aankondigt in Jeremia 31, wordt daar zeven keer door God gezegd: 'Ik zal... Ik zal... Ik zal jullie een nieuw hart in jullie binnenste geven.' Dan zal ook de bedekking van dat Oude Verbond worden weggenomen en zal ook het Joodse volk zien waar die wet werkelijk van spreekt: namelijk van belofte.

Want niet wat ik wil, het goede, doe ik; maar wat ik niet wil, het kwade, dat verricht of praktiseer ik. Dat verrichten — het woord *prasso* of praktiseren — heeft ermee te maken dat het nog verder gaat dan doen. Niet wat ik wil, het goede, doe ik, maar wat ik niet wil, het kwade, dat bewerk, verricht en praktiseer ik. Dat gaat dieper dan alleen het doen; dat wordt een levensstijl. Geen gezonde levensstijl, maar het wordt wel een lifestyle.

Dat is ook een Nederlands woord, bedenk ik me nu. Maar dat is dus het leven onder de wet: onontkoombaar. Het leven onder de wet is dus ook een innerlijke tweestrijd, continu een strijd tussen het willen en het doen, of het willen en het praktiseren. Dat is wat Paulus zei; hij wil wel, ik wil wel. Of: wat ik niet wil, het goede, dat doe ik, maar wat ik niet wil, het kwade, dat verricht ik. Indien ik nu datgene doe wat ik niet wil, dan bewerk ik het niet meer, maar de zonde die in mij woont.

Ja, dus ook weer als ik doe wat ik niet wil, die tweestrijd tussen het een willen maar het ander doen. Paulus zegt: ja, dan is het niet meer mijn ‘ik’ die dat doet, maar de zonde die in mij woont. En in het vorige vers 18 zei hij: "Want ik weet dat in mij, dat is in mijn vlees, geen goed woont. Want het willen ligt naast mij." Het willen is nabij, maar het goede bewerken niet. Hij zegt eigenlijk op verschillende manieren een paar keer hetzelfde natuurlijk, in dit hoofdstuk.

En dit is wel echt een hoofdstuk dat je gewoon nog eens aandachtig door moet lezen. En als je – ik doe dat dan ook weleens – een stuk papier pakt en een verticale streep in het midden zet, en aan de ene kant zeg je: datgene wat ik doe... daar ga je dingen splitsen. Dan krijg je elke keer aan de ene kant het een en aan de andere kant het ander, maar dan zie je dat die verzen ook elke keer hetzelfde zeggen met iets andere woorden.

De Wetmatigheid van de Zonde in Onze Leden ↑ hoofdstukken

Ik vind dus deze wet: wanneer ik het goede wil doen, ligt in mij het kwade ernaast. Dat ligt dan bij mij, het is nabij. Paulus concludeert: ik vind dus in mij, in mezelf, deze wet... een wetmatigheid. Een wetmatigheid is natuurlijk ook een wet. Wanneer ik het goede wil doen, dan verwacht ik het van mezelf. Ik wil het goede doen, ik wil de opdrachten van de wet vervullen. Maar juist wanneer ik het goede wil doen, ligt het kwade mij bij of ligt in mij het kwade ernaast. Dat staat er letterlijk. Dus je wilt goed doen, maar je doet kwaad. Je wilt niet begeren, maar wat je doet is begeren. Dat is het voorbeeld dat Paulus opvoert in dit hoofdstuk van de Romeinenbrief.

Maar dat geldt natuurlijk ook voor andere geboden. Want naar de innerlijke mens verlustig ik mij in de wet van God. Dat gaf Paulus al aan: de innerlijke mens zegt dat de wet heilig, rechtvaardig en goed is, dus ik wil dat graag doen. De innerlijke mens zegt: ik verlustig mij, ik verblijd mij, ik onderschrijf ook die wet van God. Dat is wat het ene 'ik' zegt. Maar ik zie een andere wet in mijn leden – in de zin van lichaamsdelen. Daar ging het overigens in hoofdstuk 6 ook over, over die leden; dat wij onze leden zouden stellen als wapenen, instrumenten van de rechtvaardigheid, en niet als wapenen van de zonde.

Maar Paulus zegt: ik vind dus deze wet, wanneer ik het goede wil doen, ligt in mij het kwade ernaast. Want naar de innerlijke mens verlustig ik mij in de wet van God. Maar ik zie een andere wet, een andere wetmatigheid in mijn leden die oorlog voert, die strijd voert tegen de wet van mijn denken en mij in krijgsgevangenschap brengt in de wet van de zonde die in mijn leden is. Nogmaals, dit is de strijd van iemand die leeft onder de wet. Samenvattend zegt Paulus dat het leven onder de wet een leven is van strijd, oorlog en gevangenschap. Dat lijkt me toch geen aanbeveling.

Daarom is het zo bizar – even op een zijlijn, in een voetnoot – dat het christendom in het algemeen helemaal vrijwillig is gaan leven onder die wet. Die wet is hen nooit gegeven; die wet is aan één volkje gegeven, aan het volk Israël, en ook nog eens voor een bepaalde tijd. Want dat begon pas bij Mozes, dus van Adam tot Mozes was er geen wet. Dat is wat we in Romeinen 4 hebben besproken, waar Abram als voorbeeld wordt genomen. Abram heeft nooit onder de wet geleefd; Abram had de belofte. Hij leefde uit de belofte van God, net als Isaac en Jacob. Pas bij Mozes kwam die wet, en "het einde der wet is Christus", zegt Paulus in bijvoorbeeld de brief aan de Galaten. Dus dat is een relatief korte periode geweest, bepaald in tijd maar ook nog eens bepaald voor één volk. Wij uit de natiën hebben nooit onder die wet geleefd.

Het is nu zondagochtend half elf – ik weet niet of de kerken alweer open zijn – maar er zijn heel wat kerken waar het eerste wat er vanmorgen gedaan wordt, het voorlezen van de wet is. "Laten wij ons stellen onder de tucht en onder de belofte van Gods heilige wet." Zo openen ze daar. Dat heb ik goed onthouden; sommige dingen raak je niet makkelijk kwijt. Maar kijk: "onder de tucht", dat is een misvatting natuurlijk, maar "onder de belofte van Gods heilige wet"? Hoezo belofte inderdaad? Hoezo is de wet dan een belofte? Ik heb niet het idee dat men dat daar begrijpt, maar de wet is belofte. Dat is juist de clou, om het zo te zeggen. Wat de zonde doet, is de mens misleiden en van die belofte een opdracht maken.

En daarom zegt Paulus: ik zie een andere wet in mijn leden die oorlog voert tegen de wet van mijn denken en mij in krijgsgevangenschap brengt in de wet van de zonde. Ook dit is zo'n vers dat je een paar keer moet lezen. Het gaat over deze wet: over de wet van God, een andere wet, de wet van mijn denken en de wet van de zonde. Kijk, de wet van God is de wet zoals God die aan Mozes gaf. Paulus zegt: naar de innerlijke mens verlustig ik mij in de wet van God. Maar hij zegt ook: ik vind dus deze wetmatigheid, wanneer ik het goede wil doen, ligt in mij het kwade ernaast. Want naar de innerlijke mens verlustig ik mij in die wet van God, die wet die God aan Mozes gaf, maar ik zie een andere wet in mijn leden. Een andere wet, een andere wetmatigheid, en die voert oorlog tegen de wet van mijn denken.

Want die wet van mijn denken, dat is de innerlijke mens die zich verlustigt in die wet van God. Het denken zegt: "Ja, ik wil het goede doen." Maar die andere wet is ook een wetmatigheid, dat is de wet of de wetmatigheid van de zonde die in mijn leden is. Die voert oorlog, die voert strijd tegen die wet van mijn denken die zich verlustigt in de wet van God. Dat is de innerlijke tweestrijd, de inwendige strijd van de mens die leeft onder de wet, waardoor het vlees wordt geactiveerd en waaraan het 'ik' een opdracht wordt gegeven: "Jij zal niet begeren." Nou, dan komt er dus een inwendige strijd die oorlog voert tegen de wet van het denken en die dus ook in krijgsgevangenschap brengt – in slavernij, wordt dat op andere plaatsen genoemd – in de wet van de zonde die in mijn leden is.

Het is onontkoombaar. Je zou zeggen... de Romeinenbrief is toch... zo zijn we ooit begonnen. In hoofdstuk 1 introduceert Paulus zichzelf als een geroepen apostel, afgezonden tot het evangelie van God. Het goede bericht van God. Hier word je echter niet vrolijk van als je dit leest. Maar dit is ook de beschrijving, niet van het evangelie, maar van een mens die leeft onder de wet en die dus misleid is. De zonde heeft het gebod als aanleiding genomen om te misleiden, en dit is wat daaruit voortkomt: gevangenschap, strijd en oorlog.

Ik Ellendig Mens: de Hopeloze Strijd Onder de Wet ↑ hoofdstukken

Ik, diep ongelukkig mens. Ja, 'ik ellendig mens' staat er, geloof ik, in de Statenvertaling. Ellendig, diep ongelukkig. Ja, wie zal mij uitredden uit dit lichaam van de dood? Want je zou maar zo'n leven moeten leiden van de wieg tot het graf: ik, ellendig mens.

Dat heb ik wel eens begrepen van horen zeggen, want ik heb er zelf gelukkig weinig ervaring mee, of ik ben het al vergeten, dat weet ik niet. Maar dit is vaak de boodschap die in bepaalde kringen eruit gehaald wordt. Wat is dan ons leven nou? Ik ellendig mens. Maar dat is dan ook illustratief voor hoe men in die kringen leeft: namelijk onder de wet. Dan is dit het resultaat: ik ellendig mens.

Maar Paulus gaat verder: wie zal mij uitredden? Wie zal mij verlossen uit dit lichaam van de dood? Kijk, hoe groter de strijd, hoe groter de nederlaag. Hoe serieuzer men het leven onder de wet neemt, hoe groter de strijd en hoe vaker de mens zichzelf tegenkomt, hoe overvloediger de zonde. Zo kan ik het ook zeggen, want de wet is de kracht van de zonde. De wet bekrachtigt de zonde, de wet prikkelt de zonde. De wet zegt tegen iemand: 'Jij zult niet begeren', en dan wordt dus juist de zonde geactiveerd. Dus hoe groter de strijd, hoe groter ook de nederlaag.

Want het 'ik' wil wel, maar wanneer het 'ik' het goede wil doen, dan ligt het kwade ernaast. Dus elke keer als het 'ik' het goede wil doen, als het vlees aan het werk wordt gezet, is dat per definitie weer een nederlaag. Daarom zeg ik ook: hoe serieuzer je dat neemt, dat leven onder de wet, hoe meer nederlagen je lijdt en hoe groter dus ook die strijd is. En hoe meer je ook in oorlog, in krijgsgevangenschap bent. En die strijd kan dus ook niet door een mens gewonnen worden.

Het is, naar de mens gesproken, ook niet echt intelligent om een strijd aan te gaan waarvan je van tevoren weet dat je die gaat verliezen. Dat is niet handig, zeker niet, omdat Paulus niet voor niets deze vraag stelt.

De Uitredding Door Genade in Christus Jezus ↑ hoofdstukken

Wie zal mij uitredden? "Wie" of "wat", zeggen sommige vertalingen. Dit woord kan vertaald worden met wie of wat. Wie of wat zal mij uitredden uit dit lichaam van de dood? Want de zonde leidt tot de dood, en wie of wat zal mij daaruit redden? Wie of wat zal mij verlossen?

Nou, dan zegt Paulus: "Echter: genade!" Of: "Ik dank God door Jezus Christus onze Heer." Ik heb die interlineair afgedrukt en hoe het hier precies staat, hangt een beetje af van de verschillende handschriften. Dat zijn de oorspronkelijke Griekse teksten die gevonden zijn. Daar zitten wel eens kleine verschillen in, en dat is bij dit vers ook zo. Soms laat ik dat zien om aan te tonen dat die verschillen nooit zo heel groot zijn; ze gaan vrijwel nooit over echt fundamentele zaken. In sommige handschriften staat er "echter charis" (genade). In andere staat er: "Ik dank God door Jezus Christus onze Heer." Het woord voor "dank" is ook het woord charis. Dus genade is charis, maar charis wordt ook vertaald met danken; dat hangt een beetje van de context af. Danken doe je immers voor alles wat genade is. Je ontvangt iets uit genade en dan kan een mens maar één ding doen, en dat is danken. Want je ontvangt het van Hem.

In het verband van de wet is het gebod — de wet opvatten als een opdracht — de aanleiding voor de mens om zelf aan het werk te gaan. Maar de boodschap van het evangelie is dat de mens volledig buitenspel wordt gezet. Of laat ik het anders zeggen: dat God helemaal niets van de mens verwacht. Dus voor degene die onder de wet leeft: wie of wat zal mij uitredden? Nou, "wie" is natuurlijk Jezus Christus onze Heer. En als er zou staan "wat", dan is het genade. Maar wij ontvangen genade in Jezus Christus onze Heer, dus het verschil is ook niet zo groot.

Daarom zeg ik: die verschillen tussen die grondteksten doen er feitelijk niet toe. Wat redt ons? Wat verlost ons? Nou, genade. En genade is niets van onszelf verwachten, maar alles van Hem verwachten. Hij geeft het, en wat doen wij? Ja, dan danken wij God dat Hij het geeft. Dat is de normale reactie op het ontvangen van genade; de enige reactie. Het is dan ook niet van: "Nou, wij zijn nu gelovigen en ik ben tot geloof gekomen, ik mag Jezus kennen als mijn Heer en Verlosser, dus nu ga ik uit dankbaarheid de wet houden." Dat is het idee in sommige kringen; dat is de boodschap die daar weer verkondigd wordt: "Je bent gered uit genade, maar nu moet je wel..." Dat is precies wat Paulus ook onder de Galaten tegenkwam. Daar werd gezegd: "Je bent gered uit genade, maar nu moet je je laten besnijden of in ieder geval zelf de wet volbrengen. Als je als een rechtvaardige wilt leven, moet je nu zelf de wet gaan houden en onder de wet gaan leven." De christelijke variant daarvan is: uit dankbaarheid de wet gaan houden. Nee, want dan wordt het vlees weer aan het werk gezet en dan ben je dus weer misleid.

Wat redt ons, wat verlost ons? Genade. En wat is genade? Je ontvangt het om niet. Je hoeft er niets voor te doen; sterker nog, je kúnt er helemaal niets aan doen. Alles wat een mens denkt zelf te kunnen doen, is ongeloof. Want Hij heeft alles gedaan, het is volbracht. Ja, alles is door Hem volbracht. En dan zegt hoofdstuk 8 ook dat wij in Hem meer dan overwinnaars zijn. Hij heeft de strijd geleverd en wij krijgen het cadeau. Want dat is genade: een cadeau, een geschenk. In Romeinen 3 ging het over rechtvaardiging. "Zij hebben allen gezondigd en komen tekort aan de heerlijkheid van God, en worden om niet — gratis, voor niets — gerechtvaardigd uit Zijn genade." Dat is wat genade is: om niet, gratis, voor niks. Door de verlossing die in Christus Jezus is. Dat staat in Romeinen 3 vers 23 en 24, maar die verzen hebben we al besproken.

Wie zal mij uitredden, of wat zal mij uitredden uit dit lichaam van de dood? Echter: genade! Ik dank God door Jezus Christus onze Heer. Dus dan ben ik zelf met het denken slaaf voor de wet van God, maar met het vlees voor de wet van de zonde. Zoals Paulus in Romeinen 6 zei, zouden wij onszelf rekenen doden te zijn voor de zonde. Dat betekent het vlees negeren, want dat wat dood is, dat negeer je. We zijn met Christus gestorven, begraven en opgewekt, opdat we in nieuwheid van leven zouden wandelen. Het vlees is er nog wel; dat zegt Paulus ook in dit hoofdstuk. Maar dat zouden wij rekenen als "niet meer zijnde", als dood. Voor zover emoties, begeerte en lust voortkomen uit het vlees, is daar op zichzelf niets mis mee. Anders waren jullie allemaal heel je leven vrijgezel gebleven, of zou je vrouw nooit eens lekker voor je koken. Soms heb je trek in dingen of zin in dingen, en daar is helemaal niets verkeerds aan. Maar het moet gestuurd worden door de geest, of door het denken, om het zo te zeggen. In zichzelf is er niets mis mee, maar als wij het van het vlees gaan verwachten, dan gaat het mis. Want voor het vlees zijn we slaaf van de wet van de zonde.

Het is een heel lang hoofdstuk over het "ik-ik-ik" en wat het "ik" allemaal overkomt. Juist de verlossing zit hem in dit geval in de staart: het evangelie, de boodschap, de clou. Wat redt ons uit dit lichaam van de dood? Nou, genade. Ik dank God door Jezus Christus onze Heer. Dus dan ben ik zelf met het denken slaaf voor de wet van God, maar met het vlees voor de wet van de zonde. Wij zouden onszelf dus rekenen als doden voor de zonde, maar levend voor God in Christus Jezus. Daarom weten wij wie we zijn in Christus en daarom rekenen wij ook zo. We rekenen ermee dat we één zijn met Christus: met Hem gestorven, begraven en opgewekt. En dat is het einde van dit hoofdstuk van Romeinen 7. Ik ga nu ook niet verder.

De volgende keer gaan we verder in Romeinen 8. Ik heb in deze studies al diverse keren vooruitgewezen naar Romeinen 8, want dat is echt een fantastisch hoofdstuk. Echt geweldig. Het begint met: "Zo dan, er is geen veroordeling voor degenen die in Christus Jezus zijn." Dat is de conclusie in Romeinen 8 vers 1 naar aanleiding van wat Paulus hier in hoofdstuk 7 naar voren brengt. Zo dan: er is geen veroordeling voor degenen die in Christus Jezus zijn. De wet is veroordeling, maar wij zijn in Christus Jezus, dus wij zijn niet onder de wet. Voor zover men onder de wet was, is men ook gestorven voor die wet; dat is wat Paulus in Romeinen 7 uitlegde. Romeinen 8 is een lang hoofdstuk, maar echt fantastisch. Dus daar gaan we ons uitgebreid in verlustigen, om met de woorden van Paulus te spreken. Een cliffhanger, inderdaad. Maar voor nu laten we het hierbij.

📖 Serie: de Romeinen brief
Deel 15 van 34