Saulus op weg naar Damascus

Saulus wordt op weg naar Damascus overweldigd door Gods genade en hij wordt van een vervolger van de Gemeente van God, apostel en dienaar van diezelfde Gemeente. Maar liefst drie keer vinden we in het verslag van Handelingen deze geschiedenis beschreven. In deze studie hebben we deze drie gedeelten naast elkaar gelegd.

Na de pauze een studie over een gedeelte uit 1 Koningen 19 dat handelt over Elia die ook op weggaat naar Damascus. Paulus haalt dit Schriftgedeelte aan in Romeinen 11.

Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum:  19 november 2017

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze Bijbelstudie behandelt de drie verslagen in Handelingen over de roeping van Saulus op weg naar Damascus. Zijn onverwachte ontmoeting met de opgestane Christus illustreert de overgang van een leven onder de wet naar een leven in overweldigende genade. Saulus functioneert typologisch als een beeld voor het volk Israël, dat na een periode van geestelijke verblinding opnieuw zal gaan zien. Tot slot wordt aan de hand van de geschiedenissen van Elia, Elisa en Hazael aangetoond hoe God Zich in deze tijd een volk uit de natiën verzamelt.

Besproken Schriftgedeelten: Handelingen 7, Handelingen 8, Handelingen 9, Handelingen 9:12, Handelingen 21:29, Handelingen 21:40, Handelingen 22, Handelingen 22:4, Handelingen 22:6, Handelingen 22:9, Handelingen 22:12, Handelingen 22:13, Handelingen 24:14, Handelingen 26, Handelingen 26:12, Handelingen 26:13, Handelingen 26:14, Filippenzen 3, Galaten 1, Galaten 1:13, 1 Korinthe 15:9, 1 Timotheüs 1, 1 Timotheüs 1:14, 2 Petrus 3, Romeinen 9, Romeinen 10, Romeinen 11, Romeinen 11:3, Romeinen 11:4, 1 Koningen 18, 1 Koningen 19, 1 Koningen 19:18, Exodus 17:6, Exodus 19:17, Deuteronomium 31:17, Deuteronomium 32:20, 2 Koningen 5, 1 Korinthe 6

“De weg naar verhoging gaat altijd via vernedering. De weg naar heerlijkheid gaat altijd door lijden, en zo ook hier met deze Saulus.”

Introductie: Drie Verslagen van Saulus' Roeping ↑ hoofdstukken

We gaan toch maar even beginnen, want we gaan het hebben over Saulus op weg naar Damascus. Fem, wil je mij ook nog even zo'n blad geven? Want nu heb ik er zelf geen.

Dat blad dat ik uitgedeeld heb — laat ik dat dan gelijk zeggen — daar staan alle drie de schriftgedeelten op waar het gaat over de geschiedenis van wat meestal de bekering van Saulus of Paulus wordt genoemd. Het is in ieder geval de beschrijving van de geschiedenis van Paulus op weg naar Damascus en hoe hij door God wordt geroepen. We vinden die geschiedenis dus drie keer in Handelingen. Dat betekent dat als iets drie keer vermeld wordt, er toch wel enig belang aan wordt gehecht en dat wij er dus acht op zouden slaan. En aangezien we het al eerder tijdens onze bijbelstudies hadden gehad over Paulus en Saulus, leek het me goed om ook dit schriftgedeelte eens onder de loep te leggen.

Eén keer vind je natuurlijk de beschrijving van hoe dat gebeurde; dat is in Handelingen 9. En twee keer vind je hoe Paulus zelf daaraan refereert: één keer voor Agrippa en één keer ten overstaan van zijn Joodse volksgenoten.

Fijn, wil je even de deur opendoen? Het is niet vrijwillig, hoor ik. Maar als je maar langzaam genoeg bent, zie je dat er wel iemand anders is die dat oppakt.

Nou, wat ik wilde doen: het leek me goed, eventueel ook als naslagwerk, om die drie schriftgedeeltes gewoon eens naast elkaar te zetten op een stencil, zodat je ze snel naast elkaar kunt lezen. Als ik nou echt aan het toveren was geweest met al die kolommen, had ik ook nog de verzen die overeenkomen naast elkaar gezet, maar dan had ik er echt veel tijd in moeten steken. Dat kunnen jullie zelf ook wel doen. Die tijd had ik niet meer; ik had nog een verhuizing te doen. Wij gaan eerst naar Handelingen 9.

Handelingen 9: Brieven van de Hogepriester ↑ hoofdstukken

Want daar wordt het dan daadwerkelijk beschreven: Saulus op weg naar Damascus. Ik lees gewoon even mee in de Statenvertaling. Jullie kunnen van je stencil lezen of in de interlineair meekijken, maar net wat de voorkeur heeft. Daar staat: "En Saulus, nog dreiging en moord blazende tegen de discipelen des Heren, ging tot de hogepriester."

We maken kennis met deze Saulus. Was dat de vorige keer? Ik weet het niet eens meer, bij de geschiedenis van Stefanus. En daar staat dat hij meewerkte aan die steniging van Stefanus. In ieder geval dat hij er een behagen in had wat daar gebeurde. Dat was in Handelingen 7. En in Handelingen 8 staat dat Saulus een welbehagen had aan zijn dood. Die lijn heeft hij voortgezet en hier in Handelingen 9 lezen we dan hoe Saulus op weg gaat naar Damascus.

Hij ging tot de hogepriester, staat er dan, en hij begeerde brieven van hem naar Damascus, aan de synagogen, opdat, zo hij enigen die van die weg waren vond, hij dezelve, zowel mannen als vrouwen, zou gebonden brengen naar Jeruzalem. Nou, wat zien we hier? We zien hier dat toen nog Saulus... Ik zal me nog wel een paar keer vergissen met Saulus en Paulus, maar zo werkt dat nu eenmaal. Ik denk ook dat het een beetje zo hoort.

Na de pauze wil ik nog een korte geschiedenis van Elia aanhalen, die ook op weg ging naar Damascus. Op het eerste gezicht heeft dat er wellicht niet zoveel mee te maken, maar dat zou nog wel eens mee kunnen vallen. Dat is ook zo iemand hè, Elia en Elisa. Je noemt ze vaak in één adem. Je haalt ze vaak ook door elkaar, ook omdat ze dezelfde dingen doen.

Nou, Saulus die gaat hier Paulus worden, zou je kunnen zeggen. Maar hij verzocht, hij begeerde brieven van de hogepriester naar Damascus. Het is dus echt op zijn initiatief dat hij mensen die van die weg waren, zoals het dan in dit vers staat, gevangen zou nemen en hoe hij die zou brengen naar Jeruzalem.

Ook in Handelingen 26 – dan is het stencil even makkelijk – in Handelingen 26 vers 12 staat: "En wanneer ik onder die omstandigheden naar Damascus ga met de autoriteit en volmacht van de overpriesters, midden op de dag, o koning," enzovoorts. Maar hij ging dus op weg met autoriteit en de volmacht, een gedelegeerde macht van de overste van de priesters, van de hogepriester.

En Paulus... het werd hem niet eens gevraagd. Nee, hij vroeg zelf of hij alsjeblieft brieven mocht krijgen om die mensen die van die weg waren gevangen te nemen en te binden en naar Jeruzalem te brengen. En hij zegt ook bijvoorbeeld in Filippenzen 3 dat hij naar de ijver een vervolger was van de gemeente. En ook in Galaten 1, ook een schriftgedeelte wat we hier een keer op zondag behandeld hebben, daar zegt hij: "Ik heb uitnemend zeer de gemeente van God vervolgd." Hij was een grote vijand van die gemeente; hij had er alles aan gedaan om die Ecclesia, die gemeente, die sekte zoals hij dat elders noemt, te vervolgen en die te vernietigen, te verwoesten.

De Vervolging van 'de Weg' ↑ hoofdstukken

Paulus noemt het hier — of nou ja, Lucas, de schrijver van Handelingen die het beschrijft, noemt het hier — opdat, zo hij enigen van 'die Weg' vond. 'Die Weg', dat is een term die we een aantal keren vinden in het boek Handelingen. In ieder geval ook in Handelingen 22 vers 4, dat staat ook weer in dit schriftgedeelte. Daar staat: "Ik heb deze Weg vervolgd tot de dood, door mannen en vrouwen te binden en hen over te leveren in de gevangenis." Daar is het ook Paulus die op de trappen — maar daar kom ik straks nog wel op — zijn volksgenoten toespreekt.

Als Paulus voor een andere stadhouder staat, voor Felix, in Handelingen 24 — dat staat even niet op het stencil, maar ik klik het er wel even bij — in Handelingen 24 vers 14, daar wordt niet alleen 'de Weg' genoemd, maar daar wordt het ook een sekte genoemd. In Handelingen 24 vers 14 zegt Paulus: "Maar dit beken ik u, dat ik naar de Weg, die zij een sekte noemen, de God der vaderen alzo dien, gelovende alles wat in de Wet en in de Profeten geschreven is."

Die Weg wordt dus eerst vervolgd door Paulus. Degenen die van die Weg waren, wilde hij gebonden naar Jeruzalem brengen. En later zegt hij: "Dit beken ik u, dat ik naar die Weg, welke zij een sekte noemen, de God der vaderen alzo dien, gelovende alles wat in de Wet en in de Profeten geschreven is." We vinden die aanduiding 'de Weg' een aantal keren in de Handelingen, een keer of zeven, acht meen ik. En daar gaat het over hen die geloofden in de Heere Jezus Christus als de Messias.

Er wordt hier het woord 'sekte' in de Statenvertaling gebruikt, en in de interlineair zie je het woord 'groepering', want dat is eigenlijk wat een sekte is. Een sekte is iets dat afgescheiden is van iets anders; een groepering of een afscheiding. Dat waren de gelovigen in die tijd natuurlijk ook, want doordat zij geloofden in de Heere Jezus Christus als Messias, werden zij ook afgescheiden van hun Joodse volksgenoten.

Maar 'de Weg', dat doet ons natuurlijk ook denken aan wat de Heere Jezus Zelf zei: "Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven." Of: "Ik ben de levende ware Weg" of "de ware Weg ten leven." Dat zijn natuurlijk drie zelfstandige naamwoorden die je ook door elkaar kunt gooien en bijvoeglijk kunt maken, en dan weet je waarvan het spreekt. Hij is de Weg, de Waarheid en het Leven. Dan ga ik verder in vers 3.

Licht uit de Hemel Rond het Middaguur ↑ hoofdstukken

En terwijl hij reisde, geschiedde het dat hij nabij Damascus kwam en plotseling omscheen hem een licht uit de hemel. Paulus is op dat moment buiten het land, in tegenstelling tot de twaalf apostelen – de twaalf discipelen die later apostelen werden – die allemaal geroepen werden in het land en ook een roeping hadden met betrekking tot het land, namelijk tot het land en het volk Israël.

Paulus, die een bediening had voor de natiën en werd afgevaardigd als apostel van de natiën, wordt geroepen buiten het land, op de weg nabij en op weg naar Damascus. Dat was midden op de dag. Dat lees je ook in Handelingen 22 vers 6: "Het gebeurde toen ik op weg was en Damascus naderde, dat er plotseling rond het middaguur een groot licht uit de hemel om mij heen straalde." Dat is echt op het middelpunt van de dag.

In hoofdstuk 26 vers 13 – vers 12 haalde ik net al even aan – daar zegt hij: "Ik zag, o koning, midden op de dag onderweg een licht uit de hemel, boven de schittering van de zon." Ik weet niet of u wel eens in die regio geweest bent; ik wel, maar je hoeft er niet eens geweest te zijn om te weten dat in die warme landen het licht op het midden van de dag, rond het middaguur, ontzettend fel is.

Hier komt er dus een licht uit de hemel dat eigenlijk dat zonlicht tenietdoet, zo fel is het. Kijk, ik loop hier wel eens naar boven en dan gebruik ik bijvoorbeeld mijn telefoon even als lichtje om boven te komen. Dan zie ik gewoon de trap bij het licht van mijn telefoon. Maar zodra ik hier een goede lamp aandoe, dan zie je van dat kleine lampje op mijn telefoon helemaal niets meer.

Nou, dat licht dat uit de hemel kwam, dat overklaste en overscheen dat middaglicht van de zon aan de hemel. Wat zegt u? Hij werd blind? Ja, u moet natuurlijk niet gaan verklappen hoe het gaat aflopen! Maar hij werd inderdaad blind van dat licht. Alleen daar zijn we nog niet, dat was juist de climax die ik wilde opbouwen. En ter aarde gevallen hoorde hij een stem die tot hem zei: "Saul, Saul, wat vervolg je Mij?"

De Betekenis van Damascus en Syrië ↑ hoofdstukken

Dat is wel mooi, want Damascus... ik heb gezocht naar de betekenis van die naam. Die is tamelijk onbekend; over het algemeen weet men niet wat Damascus betekent. En dan denk ik altijd: er zijn altijd wel handboeken die het wel weten, maar die zijn dan niet zo betrouwbaar. Als vrijwel niemand het weet, dan kun je het natuurlijk altijd zelf verzinnen, maar de betekenis van de naam Damascus is nogal onbekend. Ik houd hem dan ook maar voor onbekend.

Maar Damascus is een stad, dat weten we allemaal. Dat is nu ook regelmatig in het nieuws. Damascus is een stad in Syrië. En Syrië — een andere naam in de Schrift voor Syrië is Aram — dat betekent zoiets als 'hoog' of 'verhevenheid'. En we weten dat Saulus nogal hoogmoedig was en dat hij van zichzelf kon zeggen dat hij naar de wet onberispelijk was. Hij was op weg naar die hoge plaats, naar verhevenheid, naar voortreffelijkheid.

En wat doet God? Boem! Hij gooit hem van zijn voeten en hij valt ter aarde. Want wie denkt dat hij hoog staat, ja, die zal eerst moeten vallen. Die zal eerst door Hem vernederd worden voordat hij inderdaad die weg naar verhoging kan gaan. Want de weg naar verhoging gaat altijd via vernedering. De weg naar heerlijkheid gaat altijd door lijden, en zo ook hier met deze Saulus.

"saul, Saul, Wat Vervolg Je Mij?" ↑ hoofdstukken

"Sal, Sal, wat vervolg je mij?" zegt die stem dan uit de hemel. Sal is natuurlijk zijn Hebreeuwse naam; in het Grieks is het Saulus, of Saulos in de grondtekst. Maar dat het zijn Hebreeuwse naam is, dat vind je ook terug in hoofdstuk 26 vers 14. Daar staat dat zij allemaal neerhielen; hij was niet de enige die daar viel, ze vielen allemaal neer. En dan zegt hij: "Ik hoor een stem die tot mij in de Hebreeuwse omgangstaal zegt: Sal, Sal, wat vervolg jij mij?"

Dat was Jezus, ja. Het is niet God, nee. Is hier iemand die wel eens meer oplet als ik wat zit te vertellen blijkbaar? Ik ben trots op je, Fem. "Sal, Sal, wat vervolg je mij?" Die naam wordt twee keer genoemd en dat is ook weer zoiets van: let op. Dat komt wel vaker voor in de Bijbel dat namen twee keer worden genoemd. Laten we eens brainstormen met z'n allen... Samuel, Samuel? Volgens mij ook, ja. Abraham, als hij op het punt staat Izak te offeren. Mirjam? Ja, dat weet ik niet. Mozes wel: Mozes, Mozes. Ik heb er hier een paar genoteerd: Abraham in ieder geval, Jakob, Mozes en Martha. Martha, Martha. Maar daar zat iemand bij die heette Mirjam... Maria? Ja, Martha en Martha. Dat verhaal ga ik je binnenkort nog wel eens vertellen, als jij wilt weten wie Martha is. En Petrus: Simon, Simon, in Lukas is dat. Ik heb de schriftgedeelten hier genoteerd, dus wie ze straks wil overnemen... Ik ga ze nu niet allemaal opnoemen, maar er zijn er vast nog wel meer.

De vraag die hem hier gesteld wordt is: "Waarom vervolg je mij?" Dat zegt Jezus, want Hij is het. Dat staat in het volgende vers: "Ik ben Jezus die jij vervolgt" (vers 5). Jezus identificeert zich met de zijnen, want Saulus vervolgde mensen die van Die Weg waren. Saulus vervolgde mensen die geloofden in Jezus Christus als Messias, en Jezus identificeert zich hier dus met hen als de zijnen. Ik zeg dat met enige nadruk, omdat er nog wel eens wordt ontkend dat Saulus vanaf het begin van zijn bediening... Er is soms wat verwarring over de bediening van Paulus. Hij zou zich eerst nog tot Israël gericht hebben, net als de twaalf apostelen. Ik geloof dat dus helemaal niet. En ook niet dat de gemeente van God pas bij de bekeerde Paulus zou zijn ontstaan. Nou, dat geloof ik dus niet, want hier wordt gezegd: "Sal, Sal, waarom vervolg je mij?", terwijl hij de gelovigen in Jezus Christus vervolgde. Maar hij zegt het zelf ook in 1 Korinthe 15 vers 9 en Galaten 1 vers 13, dat hij de gemeente van God vervolgd had. Dus die Ecclesia, die gemeente, die was er al. En dat is ook logisch, want het lichaam is natuurlijk — zeg ik dan maar enigszins arrogant — begonnen bij het hoofd. Dat is wat ik geloof in ieder geval. En ieder zij in zijn eigen gemoed ten volle verzekerd daarover.

In de Statenvertaling staat dan in vers 5: "Wie zijt gij, Heere?" En de Heere zeide: "Ik ben Jezus, die gij vervolgt." Daar staat ook nog: "Het is u hard de verzenen tegen de prikkels te slaan." Als je in de interlineair kijkt, zie je dat hier niet staan. In de meeste handschriften staat dat niet in Handelingen 9, maar wel in hoofdstuk 26 vers 14. Daar kun je het wel zien. Waarschijnlijk is het daarvandaan gehaald en in Handelingen 9 erbij gevoegd. Daar staat dus: "Sal, Sal, waarom vervolg je mij? Het is hard voor jou om tegen de stekels te trappen."

Ik heb in de Studiebijbel gekeken, want wat is dat nu precies, die opmerking dat het hard is om tegen de stekels te trappen? Ik dacht: ik kan het wel op een dia zetten in de PowerPoint, maar ik kan het net zo goed even voorlezen. Ze zeggen daarover: "Het laatste gedeelte van dit vers behelst een destijds bekend Grieks spreekwoord afkomstig uit de wereld van de landbouw. Bij de uitrusting van de ploeg behoorde een zogenaamde ossenstok, een paal die aan het dikke eind voorzien was van een metalen punt om kluiten aarde van de ploeg af te steken. Aan het dunne einde bevond zich een prikkel om daarmee zo nodig de ossen aan te sporen. Onwillige trekdieren zouden bij het achteruitslaan van de achterpoten zich daaraan bezeren." De woorden van Jezus betekenen hier dat verzet tegen het werk van God, tegen Jezus en Zijn volgelingen, geen zin heeft. Met het vervolgen van de heiligen vecht de apostel tegen God. Nou ja, zoiets zal het dus betekenen. Alleen kom ik zelf niet uit de landbouw, dus ik weet dat niet door eigen ervaring. De landbouwtrekkers van tegenwoordig hebben dat niet nodig, hè? Nee, tegenwoordig is dat een beetje ingehaald inderdaad. Maar zoiets zal het inderdaad betekenen: dat hij zich verzet tegen iets waartegen hij zich in ieder geval niet zou moeten verzetten.

"Sal, Sal, wat vervolg je mij?" Het zouden ook woorden van David geweest kunnen zijn. Bijvoorbeeld toen hij die slip van Sauls mantel had afgesneden in die spelonk. Toen hij daar stond en hem riep, riep hij zoiets als: "Saul, koning van Israël", maar hij had ook kunnen zeggen: "Saul, Saul, wat vervolg je mij?" David is natuurlijk ook een type van de Heere Jezus Christus. En Saul is, net als Saulus, een type van Israël dat leeft onder de wet.

Dan staat er in vers 6: "En hij, bevende en verbaasd zijnde, zeide: Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal? En de Heere zeide tot hem: Sta op en ga in de stad, en u zal daar gezegd worden wat gij doen moet." Bevend en verbaasd... Ik zit even te kijken, maar volgens mij is hier de grondtekst ook wat anders. In de Statenvertaling staat hier "bevend en verbaasd zijnde", maar ik zie dat nu pas: het staat er blijkbaar ook niet. Misschien dat het dan wel ergens anders staat, maar ik kan me wel voorstellen dat hij bevend en verbaasd geweest is. Zijn hele leven had hij toegewijd aan iets waarvan hij nu in een fractie van een seconde wist dat hij de verkeerde weg gegaan was. Hij had zich ingezet om een leugen te bestrijden, waarvan hij nu plotsklaps wist dat het de waarheid was: de ware levende weg. Die weg die hij vervolgde. Nou, en dan staat er in vers 7...

Meereizende Mannen: een Schijnbare Tegenstelling ↑ hoofdstukken

En de mannen die met hem over de weg reisden, stonden verbaasd; zij hoorden wel de stem, maar zij zagen niemand. Nu wordt er vaak gezegd – en dat moet ik ook al eens gezegd hebben als we dit schriftgedeelte behandelen – dat hier een tegenstelling lijkt te zijn. In Handelingen 22 vers 9 staat namelijk: "En die samen met mij waren, zagen wel het licht, maar de stem van Hem die tot mij sprak, hoorden zij niet."

Men zegt dan vaak: "Dat is dus een tegenstelling; zo zie je maar dat Lucas ook fouten maakte." Ik geloof dat sowieso niet. Ik geloof wel dat Lucas dit geschreven heeft, maar hij deed dit onder inspiratie van Gods Geest. Als wij blijkbaar een tegenstelling menen te zien, dan ga ik er eerder vanuit dat wij het blijkbaar niet goed begrijpen. Want Gods Geest maakt dat soort fouten natuurlijk niet, dus blijkbaar is er iets wat wij over het hoofd zien.

Ik denk dat het eigenlijk heel simpel is. In Handelingen 9 staat dat men wel hoorde van de stem. Men hoorde dus wel stemgeluid, om het zo maar te zeggen. Zij hoorden wel iets, maar ze hoorden niet wát er precies gezegd werd. Laat ik het zo samenvatten: hier in Handelingen 9 staat het grammaticaal in de tweede naamval geschreven. Zij hoorden 'van' de stem. Maar als je van de stem hoort, betekent dat nog niet dat je ook verstaat wat er gezegd wordt. Het gebeurt immers zo vaak dat je tegen mensen praat en dat ze wel horen dat je praat, maar niet begrijpen wat je zegt.

Dit is natuurlijk een hele technische kwestie. Ik geloof niet dat de Schrift in zichzelf verdeeld is, en mochten jullie daar meer behoefte aan hebben, dan kunnen we dat altijd nog eens een keer grammaticaal helemaal ontleden. Dan halen we er ook iemand bij die er wat meer verstand van heeft dan ik, want zoals gezegd heb ik op school wel eens een paar lessen niet goed opgelet. We zijn nu aangekomen bij vers 8.

Op de Derde Dag Geopend: Saulus als Type van Israël ↑ hoofdstukken

Vanaf vers 12 staat er eigenlijk in twee verzen samengevat wat in Handelingen 9 van vers 10 tot vers 19 uitgebreid beschreven wordt. Maar hier in Handelingen 22 vers 12 staat: "Zeker Ananias, een toegewijd man naar de wet, aan wie door alle Joden die daar wonen een goed getuigenis werd gegeven, komt naar mij toe. Hij staat bij mij en zegt tegen mij: ‘Saul, broeder, word weer ziende!’ En op hetzelfde uur keek ik naar hem."

Dus op de derde dag worden de ogen van Saulus geopend. Saulus is hier natuurlijk, dat zei ik net al, een beeld van Israël onder de wet. Van hen staat ook geschreven dat zij verblind waren; doof, blind, enzovoorts. Maar op de derde dag — en dan heb ik het over dagen van duizend jaar — zullen hun ogen geopend worden. Jullie kennen het schriftgedeelte toch wel uit 2 Petrus, waarin Petrus spreekt over het geduld van onze Heer? Petrus verwachtte aanvankelijk dat de Heer spoedig zou wederkomen; dat vinden we in zijn toespraken in Handelingen 2 en 3. Maar aan het eind van zijn leven, als hij zijn laatste brief schrijft, zegt hij in 2 Petrus 3 dat de Heer geduldig is. Het zal nog wel even gaan duren. Want inderdaad, Hij komt op de derde dag, maar één dag is bij de Heer als duizend jaar en duizend jaar is bij de Heer als één dag.

Petrus zegt dat er eerst twee dagen van duizend jaar voorbij moeten gaan en dan, op die derde dag, zal Hij terugkomen. Hij zegt overigens dat als je daar meer over wilt weten, dat dit pittige kost is. Die dingen zijn zwaar om te verklaren, maar dan moet je bij onze geliefde broeder Paulus zijn. Die spreekt daarover in al zijn brieven, zegt hij. Misschien moeten we het over dat schriftgedeelte van Petrus ook nog maar eens hebben, want dat is wel een heel interessant gedeelte.

Maar Saulus dient hier dus als beeld van dat Israël dat twee dagen blind zou zijn en op de derde dag worden zijn ogen geopend. Saulus wordt Paulus, zoals Jakob de algemene aanduiding is voor een ongelovig Israël. Jakob was de man die zelf wel aan de slag ging en zelf wilde regelen dat hij zijn eerstgeboorterecht kreeg. Maar er komt een moment in Jakobs leven dat hij zegt: "Heer, ik laat U niet gaan, tenzij Gij mij zegent." En dan is het Israël. Dan wordt Jakob Israël. Hij gaat ook over de Jabbok. Jabbok wordt Jakob, Jakob wordt Israël. We vinden dat vaker in de Bijbel dat namen veranderd worden, zelfs omgedraaid: Jabbok en Jakob. Jakob wordt Israël, Saulus wordt Paulus, Abram wordt Abraham, enzovoort.

Maar die Saulus waar ik het over had, is hier een beeld van Israël. Twee dagen van duizend jaar verblind en op de derde dag zullen de ogen van Saulus geopend worden, maar zullen ook de ogen van het volk Israël geopend worden. Overigens, wat gebeurde er toen? Hier verschijnt Jezus: "Ik ben Jezus, die jij vervolgt." Hier verschijnt Jezus aan Saulus. Wat gebeurde er toen Jezus verscheen aan het volk Israël? Ik bedoel gewoon bij Zijn komst. Het liep tegen Kerst, Hij werd geboren in Bethlehem en op Zijn dertigste begon Zijn publieke optreden. Maar ze verwierpen Hem. En wat gebeurde er toen Jezus dus verscheen aan Israël? Ze werden verblind. Ze werden verblind en ze verwierpen Hem. Ze kruisigden Hem en brachten Hem ter dood. En hier verschijnt Jezus aan Saulus; ook dat is natuurlijk een parallel. Jezus verscheen aan Israël en het volk werd verblind. Jezus verscheen aan Saulus en Saulus werd verblind. En op de derde dag worden alle ogen geopend. Het licht kwam tot de Zijnen, maar de Zijnen hebben Hem niet aangenomen. Maar Israël zal Hem zien na die twee dagen van duizend jaar. Ja, en dan nog...

Ananias en de Overweldigende Genade van Jahweh ↑ hoofdstukken

Wat is het eerste dat Saulus ziet? Daarom heb ik dat gedeelte even gelezen. Wat is het eerste dat hij ziet? Ja, Ananias. Dat is zijn naam. Ananias is Grieks, maar Hananjah is de Hebreeuwse versie. Weten jullie wat dat betekent? *Chanan* betekent genadig, en *Jah* is Jahweh. Dus: Jahweh is genadig. Het eerste wat Saulus ziet als hij zijn ogen opendoet, is: Jahweh is genadig.

In 1 Timotheüs 1, waar hij het ook over dit moment heeft, zegt hij het in klare taal. Hier wordt eigenlijk in beeld gebracht wat er bij de ontmoeting met Ananias gebeurt. Hij zegt in vers 13 dat hij een lasteraar was, een vervolger en een belediger. Dat is die Saulus die op weg is naar Damascus. "Maar," zo zegt hij, "mij is barmhartigheid geschied." De Statenvertaling zegt: "De genade van onze Heere is zeer overvloedig geweest, met geloof en liefde, die er is in Christus Jezus." 1 Timotheüs 1 vers 14. Overweldigend is de genade van de Heer! En dat gebeurde dus met Saulus. Hij werd overweldigd door genade, overspoeld. Zoals dat zonlicht werd overstraald en overschenen door het licht uit de hemel, zo werd Saulus overweldigd door Gods genade. Het eerste wat hij ziet als hij zijn ogen opendoet, is: Jahweh is genadig. En dat wist hij natuurlijk ook vanaf dat moment.

Iemand riep al: "Hij zag hem!" Dat staat in Handelingen 22 vers 13: "Op hetzelfde moment kijk ik weer naar hem." In de Statenvertaling staat: "Tezelfder ure werd ik ziende op hem." Maar is die "hem" nu met een kleine letter of met een hoofdletter? Dat denk ik elke keer als ik het lees. Sowieso zag hij letterlijk die Ananias, die Hananjah. Maar in type zag hij daarmee op: "Jahweh is genadig". Hij zag dus op Hém. En Saulus wist ook vanaf dat moment: van mijn eigen werken hoef ik niets meer te verwachten. Ik was naar de wet onberispelijk, maar waar leidde mij dat naartoe? Nergens heen, daar op die weg naar Damascus. Het was God die hem greep, en vanaf dat moment wist hij: voor mezelf hoef ik niets te verwachten, maar ik kan alles van Hem verwachten.

En werd hij ziende op hem? "Tezelfder ure", staat in de Statenvertaling. Waar staat dat precies? In Handelingen 22 vers 13. Of was het 9 vers 7? Nee, vers 8? Nu we toch bezig zijn, waar staat dat? Dat zou Handelingen 9 vers 8 zijn... nee wacht even, Handelingen 22 vers 13. Laten we gelijk even naar Handelingen 22 gaan, want ik wil kort nog even beide schriftgedeeltes gewoon doorlezen zonder daar al te veel commentaar bij te geven. Want in Handelingen 22 vers 13, zei je? Ja, maar daar staat het ook niet precies zo. De handoplegging opdat hij zou zien... Jan, heb jij een NBG of een Statenvertaling? Of heb je een "benzine-statenvertaling"? Gelukkig zeg jij dat, Carla, want dat zouden wij natuurlijk niet durven zeggen. Ik neem dat schriftgedeelte nog even door op een redelijk punt. Nee, het is Handelingen 9 vers 12 in de Statenvertaling. Die heb ik niet afgedrukt. Even kijken hoe het hier staat... Ja, hier staat het wel in de grondtekst blijkbaar. Nou, dat hebben we ook weer gecheckt.

Handelingen 22 en 26: Verantwoording Vanaf de Trappen ↑ hoofdstukken

Nee, naar Handelingen 22 ga ik nog even toe. Ik heb het daar afgedrukt vanaf vers 1. Wat er gebeurt, is de voorgeschiedenis van een oproer. Want waar Paulus verschijnt in Jeruzalem, daar kwam natuurlijk oproer; daar braken rellen uit. Men zegt dan in Handelingen 21 vers 29 dat ze Paulus hadden gezien met Trophimus in de stad. Dat was een Ephesiër, dus een heiden, en zij meenden dat Paulus hem in de tempel had gebracht. Dat was een absolute doodzonde, letterlijk en figuurlijk, want daar stond de straf des doods op: om een heiden in de tempel te brengen. Nu ja, Paulus had dat natuurlijk niet gedaan, maar hij wordt dan ontzet. Ik heb ze daar nooit mee naartoe genomen, dus hoe ze daaraan komen? Straks proberen. Misschien op tv gezien ofzo. Ja, inderdaad.

Nee, we moeten even verder. Paulus in Jeruzalem, ze dachten dat hij Trophimus in de tempel had gebracht, wat niet waar was. Er breekt een oproer uit en hij wordt dan ontzet door een Romeinse hoofdman. Paulus wordt meegenomen om hem te beschermen tegen zijn Joodse volksgenoten, die hem eigenlijk willen lynchen. En dan staat hij op de trappen, in Handelingen 21 vers 40. Dan vraagt hij aan die hoofdman om het volk toe te mogen spreken. En dan staat hij daar op de trappen. Ik kan er nu niet te diep op ingaan, maar er was daar blijkbaar een Romeins gebouw, een nederzetting, een burcht. Dat is het juiste woord: Burcht Antonia. Er was daar een burcht die vlak bij de tempel stond, zodat de Romeinen ook uitzicht hadden op die tempel en de boel daar in de gaten konden houden. Want ze hadden natuurlijk wel door dat als daar wat gebeurde, ze snel in moesten grijpen. Nou, dat deden ze hier ook.

Paulus vraagt dan of hij de menigte mag toespreken en dan staat hij daar op de trappen. Paulus, de apostel van de natiën, staat op de trappen, dus op een verhoging van een heidens gebouw, een burcht van de Romeinen. Hij spreekt tot zijn volksgenoten beneden hem. Dat is allemaal typologie natuurlijk. Paulus, de apostel van de natiën, spreekt tot zijn volksgenoten vanaf een verhoogde positie. Wij zijn met Christus gezet in de hemel. Hij kende Christus Jezus ook in Zijn hemelse gedaante en positie. Hij was geroepen door: "Ik ben Jezus die gij vervolgt." Vanuit de hemel spreekt hij vanaf de trappen tot dat Joodse volk en hij zou in Romeinen zeggen: "Opdat ik enige uit hen behouden mocht." Dus niet om het volk als volk te bekeren met een boodschap van: "Bekeer u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen," of zoiets. Nee, opdat hij enige uit hen behouden mocht, want Paulus wist dat de redding nu naar de natiën was gegaan. Elke Jood kon daar deel aan krijgen, maar dan ben je meteen ook geen Jood meer, want in Christus is er geen verschil tussen Jood en Griek. Maar daar hebben we het weer over op dinsdag, want dan behandelen we de Romeinenbrief weer.

Ik lees dit gewoon even door vanaf vers 1: "Mannen, broeders en vaders, hoort mijn verantwoording, die ik tegenwoordig tot u doen zal." Als zij nu hoorden dat hij hen in de Hebreeuwse taal aansprak, hielden zij zich te meer stil. En hij zeide: "Ik ben een Joodsman." Dat is een van de weinige keren dat hij dat zo zegt: "Ik ben een Joodsman, te Tarsus in Cilicië geboren — niet te verwarren met Sicilië — opgevoed in deze stad aan de voeten van Gamaliël onderwezen." Dat was een hoog gewaardeerde en hooggeplaatste schriftgeleerde, Gamaliël. "Ik ben aan de voeten van Gamaliël onderwezen naar de bescheidenste wijze der vaderlijke wet, zijnde een ijveraar Gods, gelijkerwijs gij allen heden zijt." Hij zegt eigenlijk: "Ik was net als jullie, een ijveraar voor God, die deze weg vervolgd heeft tot de dood." Daar is die term weer: 'Deze Weg'. Hij vervolgde hen door mensen niet alleen gevangen te nemen, maar ook de dood in te jagen, bindende en in de gevangenis overleverende, beide mannen en vrouwen. "Gelijk mij ook de hogepriester getuige is en de gehele raad der ouderlingen, van dewelke ik ook brieven genomen heb." Daar had hij om gevraagd. "Brieven genomen hebbende tot de broeders, ben ik naar Damascus gereisd, om ook degenen, die daar waren, gebonden te brengen naar Jeruzalem, opdat zij gestraft zouden worden."

"Maar het geschiedde mij, als ik reisde en Damascus genaakte — dat is naderde — omtrent de middag, dat snel uit de hemel een groot licht mij rondom omscheen. En ik viel ter aarde en ik hoorde een stem tot mij zeggen: Saul, Saul, wat vervolgt gij Mij? En ik antwoordde: Wie zijt Gij, Heere? En Hij zeide tot mij: Ik ben Jezus de Nazarener, Welke gij vervolgt. En die met mij waren, zagen wel het licht en werden zeer bevreesd, maar de stem van Degene, Die tot mij sprak, hoorden zij niet. En ik zeide: Heere, wat zal ik doen? En de Heere zeide tot mij: Sta op!" Opstanding: sta op! "Ga heen naar Damascus en aldaar zal met u gesproken worden van al hetgeen u geordineerd is te doen." Waartoe hij bestemd was. "En als ik vanwege de heerlijkheid van ditzelfde licht niet zag — hij werd dus blind — zo werd ik bij de hand geleid van degenen, die met mij waren, en ik kwam te Damascus. En zeker Ananias, een godvruchtig man naar de wet, goed getuigenis hebbende van al de Joden, die daar wonen, kwam tot mij en bij mij staande, zeide hij tot mij: Saul, broeder, word weer ziende! En tezelfder ure werd ik ziende op hem."

Nou, ik lees het gewoon door, want ik hoef er eigenlijk niks meer aan toe te voegen, we hebben het erover gehad. Nu nog even naar Handelingen 26 en dan zijn we rond. Dat kan natuurlijk veel uitgebreider, maar ik wil gewoon eens alle drie de schriftgedeelten voor het voetlicht brengen, en dat binnen een redelijk kort tijdsbestek. Handelingen 26 is weer een wat andere situatie; daar staat Paulus voor Agrippa. Dat is weer een andere koning. Je hebt nogal wat van die lui in die laatste hoofdstukken van Handelingen: Festus, Felix, Agrippa. Die hou je ook makkelijk door elkaar natuurlijk. Maar we kijken naar Agrippa in Handelingen 26. Ik lees vanaf vers 9: "Ik meende waarlijk bij mijzelf, dat ik tegen de Naam van Jezus van Nazareth vele wederpartijdige dingen moest doen." Hij moest veel tegenmaatregelen nemen, zo staat het in de 'Vertaling van de Geschriften'. "Hetwelk ik ook gedaan heb te Jeruzalem; en ik heb velen van de heiligen in de gevangenissen gesloten, de macht — ook hier weer een volmacht, autoriteit — de macht van de overpriesters ontvangen hebbende; en als zij omgebracht werden, stemde ik er toe. En door al de synagogen heb ik hen dikmaals gestraft en gedwongen te lasteren; en bovenmate tegen hen woedende, heb ik hen vervolgd ook tot in de buitenlandse steden."

Dat is nogal wat, hè? Want Paulus nam ze niet alleen gevangen, maar hij dwong ze ook om te lasteren; om die Naam te lasteren. Dat was een baasje hoor. Ja, dat was een baasje. Vers 12: "Waarover ook, als ik naar Damascus reisde, met macht en last — autoriteit en volmacht, autoriteit en macht met toestemming — welke ik van de overpriesters had, zag ik, o koning, in het midden van de dag, op de weg een licht, boven de glans der zon, van de hemel mij en degenen, die met mij reisden, omschijnende. En als wij allen ter aarde nedergevallen waren, hoorde ik een stem tot mij spreken en zeggen in de Hebreeuwse taal: Saul, Saul, wat vervolgt gij Mij? Het is u hard, tegen de prikkels der versenen de slaan."

Nou, hier staat die opmerking van die prikkels en de versenen. In ieder geval wel; ze zullen die al 'geleend' hebben in Handelingen 9. En ik zei: "Wie zijt Gij, Here?" En Hij zeide: "Ik ben Jezus, die gij vervolgt."

"Maar richt u op..." Dat is een opstanding hè, dat oprichten. Als je die mist: sta op uw voeten! "Want hiertoe ben ik u verschenen om u te stellen tot een dienaar en getuige van de dingen, beide die gij gezien hebt en in welke ik u nog zal verschijnen." Waaruit we ook meteen weten — maar daar hadden we het ook al over toen we Galaten 1 en 2 bespraken — dat de Heer vaker aan Paulus is verschenen, vaker dan deze ene keer. En daarom ging hij niet te rade bij vlees en bloed. Hij ging naar Arabië, want daar is de berg Sinaï. Daar werden hem dingen geopenbaard, niet door vlees en bloed, maar door God Zelf.

"Richt u op, sta op uw voeten, want hiertoe ben ik u verschenen om u te stellen tot een dienaar en getuige van de dingen, beide die gij gezien hebt en in welke ik u nog zal verschijnen; verlossende..." Ja, letterlijk zegt hij: uittillende. Uittillende u van dit volk en van de natiën, tot dewelke Ik u nu zend, om hun ogen te openen. Dat was bij hem zojuist gebeurd; hij wist wat het was. Om hun ogen te openen en hen te bekeren van de duisternis tot het licht, en van de macht van de satan tot God, opdat zij vergeving van zonden ontvangen en een erfdeel onder de geheiligden door het geloof in Mij.

Dat is wat de Heer tot hem zegt. Nou, daar hoef ik verder niet zoveel aan toe te lichten, want we hebben dat zojuist besproken. Maar zo hebben we deze drie schriftgedeelten eens naast elkaar gelegd. En dan heb ik na de pauze nog een toegift of een toetje. Ja, laten we het daarop houden. Eerst is er koffie.

Nou ja, het toetje dan maar hè. Wat was het? De kers op de taart. De laatste tijd houdt de geschiedenis van Elia en Elisa me nogal bezig. Daar spelen zich ook van die dingen af. Je hebt Saulus, Paulus... Elia werd opgevolgd door Elisa. Sleep ik dat dan aan de haren erbij? Nou, nee, want Paulus heeft het in Romeinen 11 zelf ook over Elia. Dat gaan we dan eerst maar even lezen, voordat ik naar de geschiedenis van Elia ga waar hij aan refereert.

Romeinen 11: een Overblijfsel Naar de Verkiezing Der Genade ↑ hoofdstukken

Romeinen 11 volgt natuurlijk op Romeinen 1 tot en met 10. Maar eigenlijk zijn Romeinen 9, 10 en 11 — dat weet iedereen denk ik al wel — de hoofdstukken waarin Paulus uitlegt dat het heil, dat eerst voor de Jood was (hun waren immers de woorden Gods toevertrouwd), een andere weg is gegaan. Paulus gaat uitleggen dat die speciale plaats van het Joodse volk — ik vat het even heel kort en niet zo heel precies samen — er op dat moment niet meer was. Het Evangelie, het goede bericht, ging naar de natiën.

En dan is de vraag in Romeinen 11, en dat zegt hij dan ook: "Ik zeg dan: Heeft God Zijn volk verstoten?" Dat is natuurlijk een logische vraag. Het volk was een uitverkoren volk. God had het volk uitverkoren als — nou ja, 'heilsoorgaan' is geen woord uit de Schrift, maar wel een redelijk bekend woord — in ieder geval als Zijn instrument. Juist via dat Joodse volk zouden de volkeren gezegend worden. Nu Paulus uitlegt dat die speciale plek voor het Joodse volk weg is en dat het volk terzijde is gesteld, zou de volgende vraag zijn: heeft God Zijn volk dan verstoten?

Dan zegt hij in de Statenvertaling: "Dat zij verre!" ("Dat mag niet worden" of "Volstrekt niet," zegt de NBG geloof ik). Want ik ben ook een Israëliet, uit het zaad van Abraham, van de stam Benjamin. God heeft Zijn volk niet verstoten, hetwelk Hij tevoren gekend heeft. Paulus zegt dus: "Ik kom ook uit dat volk en ik ben ook een gelovige en ik behoor ook bij Hem. Daaruit blijkt dat God Zijn volk niet verstoten heeft, want ik ben immers ook uit dat volk."

En dan zegt hij: "Of weet gij niet wat de Schrift zegt van Elia? Hoe hij God aanspreekt tegen Israël, zeggende: Heere, zij hebben Uw profeten gedood en Uw altaren omgeworpen; en ik ben alleen overgebleven, en zij zoeken mijn ziel. Maar wat zegt tot hem het goddelijk antwoord? Ik heb Mijzelven nog zevenduizend mannen overgelaten, die de knie voor het beeld van Baäl niet gebogen hebben." Alzo is er dan ook in deze tegenwoordige tijd een overblijfsel geworden naar de verkiezing der genade.

Om het even te parafraseren: Paulus zegt dat alleen al het feit dat hij een gelovige is, een teken is dat God Zijn volk niet verstoten heeft. Hij noemt het voorbeeld van Elia uit het Oude Testament, waarin Elia dacht en ook tegen God zei: "Ik ben de enige die nog over is en nu zoeken ze ook mijn ziel, nu willen ze mij ook te grazen nemen." Maar dan zegt God: "Nee, je bent niet de enige Elia, er zijn er nog zevenduizend die de knieën voor Baäl niet gebogen hebben." Paulus stelt dat er, net als toen, nu ook een overblijfsel is. Zelfs uit dat volk. Altijd is er een overblijfsel uit Israël geweest, ook al volgde het volk alsmaar andere goden en afgoden. Er is altijd een overblijfsel geweest dat wel geloofde. En dat is dan ook altijd de minderheid; het is een overblijfsel. En dat is naar de verkiezing der genade. God kiest, en dat is genade.

Dat is waarover dit gedeelte in Romeinen 11 gaat. Er is altijd een overblijfsel. God heeft Zijn volk niet verstoten. Paulus zegt dat elke Jood, elke Israëliet die gelooft, Hem toebehoort. Alleen de speciale positie van dat volk áls volk is terzijde gesteld. Die positie heeft het niet meer en God verzamelt Zich nu een volk uit al die natiën voor Zijn Naam. Daar mogen zelfs Israëlieten toe behoren, alleen: zodra je een gelovige bent, ben je in Christus geen Jood meer. Want in Christus is Jood noch Griek, slaaf noch vrije. Al die posities zijn er niet in Christus; in Christus zijn we allemaal gelijk en behoren we Hem allemaal toe. Dan vervalt ook dat onderscheid of je nou Nederlander bent of Jood. Dat maakt niet uit, het is allemaal gelijk. De Jood heeft daarin geen streepje meer voor. Alleen het volk als volk heeft die positie niet meer.

Koningen 19: Elia op de Horeb en het Suizen van de Zachte Stilte ↑ hoofdstukken

Nu gaan we naar 1 Koningen 19, want daaruit haalt Paulus deze woorden aan. Ja, en dan moet ik wel een beetje een beroep doen op jullie Bijbelkennis. Zonder school geweest? Ik ben zelfs op een school met de Bijbel geweest. Nou ja, die heb je tegenwoordig niet meer of nauwelijks. Dat is oud. Wij leerden gewoon echt Bijbelverhalen. Weet je hoe ze mijn kinderen op school die dingen leren? Door methoden. Daar hebben ze methoden voor, boekjes met methoden. Ik ken een schriftplaats in de Schriften waar ook gesproken wordt over iemand die methoden gebruikt, namelijk om te misleiden. Ja, maar dat even tussendoor. Je gaat dus kinderen de Schrift onderwijzen met methoden; dat is een onderschatting van de Schrift zelf als je het mij vraagt, want Gods Woord heeft kracht. Vertel gewoon tegen die kinderen Gods Woord. Vertel hoe het er staat en wat er staat, en dat Woord doet zijn uitwerking wel. Maar zij denken dat het door methoden beter geleerd kan worden. Wij hadden vroeger ook van die methoden, bijvoorbeeld met geschiedenis, weet je wel? Zo'n verhaaltje van 'toen en nu', zodat je dat beter in een bepaalde context kon plaatsen. Nou, zo zal dat op school ook ongeveer gaan... Ik weet niet precies hoe dat gaat, want ik ben er nooit bij. Maar ik weet dat ze weleens thuiskomen en zeggen dat er iets verteld is waarvan ze zeiden: 'Dat is niet zo, dat zit anders.' Dus dat is wel goed. Zo zie je maar dat het Woord inderdaad zijn werk doet, ook al zijn ze nog zo klein. Onderschat het Woord niet. Ik bedoel, waarom methoden om iemand het Woord te leren? Gewoon het Woord. Je ziet daar een nieuwe 'tafel van de tijd' op... Ja, nou ja, dat zijn vertaalmethoden inderdaad.

Met de mannen buiten? Ik weet het ook nog, meneer Koort zei een keer, toen we met de kinderen op pad gingen: 'Daar gaan we in handelen.' Hij zei: 'Jullie onderschatten de kracht van de Heilige Geest.' Of het 'handelen' is, is ook nog de vraag natuurlijk, maar dat was weer een ander punt. Maar we gaan naar 1 Koningen 19, want jullie zitten eigenlijk in mijn tijd te praten. Maar blijkbaar maken jullie je ook niet zo'n zorg om de tijd, dus hoef ik het ook niet te doen. In 1 Koningen 18 gaat het over de Baälpriesters. Drieënhalf jaar had Elia tegen Achab gezegd: 'Het gaat niet meer regenen, totdat ik het zeg.' Achab was natuurlijk niet blij met dat slechte weerbericht, en het kwam nog uit ook. Op een gegeven moment zegt God tegen Elia: 'Ga maar naar Achab toe en Ik zal het weer laten regenen. Maar Ik zal eerst even laten zien wie de echte God is.' Dus roep alle Baälpriesters bij elkaar op de berg — volgens mij was dat de Karmel — en dan mogen eerst zij hun god aanroepen en kijken of hij antwoordt. Daarna deed Elia dat. Hij bouwde daar een altaar met een stier, meen ik, die geslacht was. Er werd zelfs water overheen gegooid en er werd een geul omheen gegraven waar water in gegoten werd. En als Elia de naam van Yahweh aanroept, dan wordt het hele altaar in één keer weggenomen door vuur, want God antwoordde inderdaad. Daardoor bleek dat Yahweh de ware God is.

Nou, dat ging Achab tegen Izebel vertellen, dat lees je in hoofdstuk 19 vers 1. En zij zegt dan in vers 2: 'Morgen om deze tijd ben jij het haasje, want ik zal je ziel stellen als de ziel van één hunner.' En die 'ziel van één hunner' gaat over die Baälpriesters die allemaal uitgeroeid waren. Dan lees je dat Elia onder een boom... of hij in slaap valt weet ik niet, maar onder een boom legt hij zich neer. Dat is ook een bekend beeld in de Bijbel, dat zie je bij Jona. Elia zei eigenlijk: 'Geef mijn portie maar aan Fikkie', of iets dergelijks. Dat was ook wat Jona zei over zijn leven. Maar de Heer heeft andere plannen met hem. Hij is dus op de vlucht voor Izebel. En dan lees je in vers 8 — ik haak daar even aan — nadat er in vers 7 een engel naar hem toe is gekomen die een maaltijd voor hem heeft klaargemaakt. Zo stond hij op en at en dronk, en hij ging door de kracht van diezelfde spijs veertig dagen en veertig nachten tot aan de berg Gods, de Horeb.

Veertig dagen en veertig nachten, net als Mozes ook veertig dagen en veertig nachten op die berg was. Want het is dezelfde berg: Sinaï of Horeb, de berg Gods. Dat is ook de plek, Horeb, die je vindt in Exodus 17 vers 6, waarop op de rots geslagen werd en waar water uit de rots kwam. Horeb is gelijk aan Sinaï. Ik had wel schriftplaatsen kunnen zoeken waar dat staat, maar ik denk dat het redelijk bekend is, anders vinden jullie die zelf wel. Horeb is hetzelfde als Sinaï, en dat is natuurlijk de berg van het Oude Verbond, waar God de wet gaf aan Israël. Daar vinden we deze Elia. Zijn naam betekent 'Mijn God is Yahweh'. Eli is 'God', Ja is 'Yahweh'. Zijn opvolger heette Elisa, en dat betekent zoiets als 'God is redding'. En die twee, Elia en Elisa... daar had ik eigenlijk een dia voor moeten maken, maar wellicht hebben we het hier nog een keer over een of meerdere geschiedenissen van hen. Maar als je die twee namen, die uitgangen van Elia en Elisa, naast elkaar zet, dan krijg je dus de naam Jehoshua, en dat is de naam Jezus.

Zij zijn dus bij elkaar een type van de Heer Jezus Christus. Als ik het heel kort zeg: Elia meer als beeld van Zijn eerste komst en Elisa meer als beeld van Christus in Zijn verhoging, in Zijn tweede komst straks als Hij komt in verheerlijking. Elia is degene die altijd op de vlucht is, die altijd weg moet en 'ze zoeken zijn ziel', wat we net lazen. En Elisa is degene die, als er een hooggeplaatste man uit Syrië voor zijn deur staat, niet eens de moeite neemt om naar buiten te komen. Hij stuurt zijn knecht en zegt: 'Laat hem maar zeven keer in de Jordaan onderdompelen, dan komt alles goed.' Ja, daar komt het wel op neer. Dus Elia is altijd op de vlucht, als uitbeelding ook van het lijden dat over de Heere Jezus kwam. En Elisa is een beeld van de verheerlijkte Christus. Die zat lekker, die nam niet eens de moeite om naar buiten te komen als daar iemand van stand voor zijn deur stond. Het eerste wat die knecht ook zei tegen Naäman — want daar gaat het over — was: 'Ga weg.' 'Ga heen', staat er dan in de vertaling. 'Ga heen naar de Jordaan en dompel je zeven keer onder.' Dus die man stond daar net en het was: 'Wegwezen! Ga weg!' Ja, dat is nog wel humor ook. Maar je moet een beetje door die plechtige Nederlandse vertalingen heen prikken natuurlijk. Die man komt net aan en dan is het: 'Ga heen, ga weg.'

Maar hier gaat het over Elia. Hij was dus aan de berg Gods, de Horeb, en hij kwam daar in een spelonk. Dat zal dan die rots zijn geweest waarop geslagen was, toch? Zo'n gescheurde rots. Ik zeg niet dat het dezelfde is, maar het zou zomaar kunnen. Mozes kwam daar ook weleens aan. Maar deze spelonk is volgens mij gewoon een holle rots of een spleet in een berg. Dat zou zomaar die rots kunnen zijn geweest waar Mozes op sloeg, waar God water uit had gegeven. Dat heb ik op beeld gezien inderdaad. Hij kwam daar dus in een spelonk en overnachtte daar. Ik kan niet elk detail toelichten, maar de nacht is een beeld van onze tijd, zoals in Romeinen staat.

De nacht gaat voorbij en de dag staat op het punt van aanbreken, of iets dergelijks staat er. Of weet gij niet dat de dag des Heeren alzo zou komen als een dief in de nacht? En het woord van de Heere, het woord van Jahweh geschiedde tot hem en zeide tot hem: "Wat maakt gij hier, Elia?" En hij zeide: "Ik heb zeer geijverd voor de Heere, de God der heerscharen. Want de kinderen Israëls hebben uw verbond verlaten, uw altaren afgebroken, uw profeten met het zwaard gedood, en ik ben alleen overgebleven; en zij zoeken mijn ziel om die weg te nemen." Zie je, dat zijn die woorden uit Romeinen 11 die Paulus aanhaalt.

Ik lees gewoon verder: "Sta voor het aangezicht des Heeren. Sta op deze berg voor het aangezicht des Heeren." En ziet, de Heere ging voorbij, en een grote, sterke wind scheurde de bergen en brak de steenrotsen voor de Heere heen; maar de Heere was in de wind niet. En na deze wind een aardbeving; maar de Heere was ook in de aardbeving niet. En na de aardbeving een vuur; maar de Heere was ook in het vuur niet. Ik stop even. Elia staat hier op de berg Gods, Horeb. En er komt vuDe nacht wordt het en de dag staat op het punt van aanbreken, of iets dergelijks staat er. Of weet gij niet dat de dag des Heren alzo zou komen als een dief in de nacht? En het woord van de Here... Het woord van Yahweh geschiedde tot hem en zei: "Wat maakt gij hier, Elia?" Wat doe je hier? En hij zeide: "Ik heb zeer geijverd voor de Here, de God der heirscharen. Want de kinderen Israëls hebben uw verbond verlaten, uw altaren afgebroken, uw profeten met het zwaard gedood; en ik ben alleen overgebleven, en zij zoeken mijn ziel om die weg te nemen."

Zie je, dat zijn die woorden uit Romeinen 11 die Paulus aanhaalt. Ik lees gewoon verder: "Sta voor het aangezicht des Heren. Sta op deze berg voor het aangezicht des Heren." En ziet, de Here ging voorbij, en een grote, sterke wind scheurde de bergen en verbrak de steenrotsen voor de Here heen; maar de Here was in de wind niet. En na deze wind een aardbeving; maar de Here was ook in de aardbeving niet. En na de aardbeving een vuur; maar de Here was ook in het vuur niet.

Ik stop even. Elia staat hier op de berg Gods, Horeb. En er komt vuur, er komt een aardbeving. Nu blader ik even naar Exodus, want daar vinden we hetzelfde. Ook op een berg, op dezelfde berg namelijk. Hoofdstuk 19 gaat vooraf aan Exodus 20. Dat hoef ik u niet te zeggen, maar Exodus 20 klinkt op vele plaatsen deze ochtend. Want daar wordt de wet gegeven aan Israël: "Ik ben de Here uw God, die u uit Egypteland, uit het diensthuis, uitgeleid heb." De wet wordt daar gegeven aan Israël, maar dan lees je in Exodus 19 vers 17: "En Mozes leidde het volk uit het legerkamp, Gode tegemoet, en zij stonden aan de voet van de berg." Ze stonden dus onderaan de berg, en de ganse berg rookte, omdat de Here op dezelve nederkwam in vuur. En zijn rook ging op als de rook van een oven, en de ganse berg beefde zeer.

Dus we lezen ook hier van rook, vuur en aardbeving. Want God kwam neder op die berg, zoals in 1 Koningen 19 Elia op die berg stond. Ja, daar is God. Dat betekent zijn naam: Elia. Wat we vinden in 1 Koningen 19 is een uitbeelding van de overgang van het oude verbond naar het nieuwe verbond. Van een rokende berg met vuur en een aardbeving. Maar er staat: Yahweh was in die wind niet, en Yahweh was in die aardbeving niet, en Hij was ook in het vuur niet. En dan zie je in vers 12 van 1 Koningen 19 het tweede gedeelte van dat vers: "En na het vuur, het suizen van een zachte stilte."

Dus er was allerlei natuurgeweld wat ons doet denken aan wat er gebeurde op Sinaï, toen de wet gegeven werd. Daarin was God niet. En nu kwam er een suizen van een zachte stilte. God zwijgt. God zwijgt. God zwijgt. Ook in onze tijd zwijgt God tegen de wereld, tegen Israël. We zeggen wel eens dat de hemel van koper is en de theologie heeft bedacht dat als God hier al ooit geweest is, Hij nu wel dood zal zijn. Maar God zwijgt. Zoals God in het verleden handelde, zo stil is het in onze tijd. Het suizen van die zachte stilte na dat oude verbond, na die tekenen van dat oude verbond, is daar een beeld van. God spreekt niet, God laat zich niet zien, Hij is verborgen. God heeft al gesproken. Hij spreekt tot de enkeling.

Wat doet Elia in die stilte? Dat is ook typerend, typologisch. Vers 13: "Het geschiedde, toen Elia dat hoorde..." Hij zag niet, hè, hij hoorde. Ook een beeld van onze tijd: er valt niets te zien, het is allemaal verborgen. Je kunt het hooguit horen, zelfs de stilte kun je horen, want het gaat hier over het suizen van een zachte stilte. "En het geschiedde, als Elia dat hoorde, dat hij zijn aangezicht bewond met zijn mantel, en uitging en stond in de ingang der spelonk." Elia — Yahweh is God. Elia als beeld van God; hij verbergt zijn aangezicht. Elia is ook, ik zei het net al, een beeld van Christus natuurlijk. Yahweh is God, of Yahweh is mijn God. Het aangezicht van God is Christus. Christus is het beeld van God; waar God zich laat zien, doet Hij dat in Zijn Zoon, de Here Jezus Christus. En dat aangezicht verbergt Elia.

In Deuteronomium — dat betekent zoiets als de tweede wet, want die eerste was stuk gegaan; die had Mozes uit zijn handen laten vallen, gesmeten zelfs. Mensenhanden konden dat niet dragen, dus daarom gaf God een tweede wet, een tweede verbond, namelijk een nieuw, waarin Hij voor alles zorg zal dragen en waarin Hij belooft dat Hij het zal doen. Daardoor werden die eerste kapot gegooid en kwam er een tweede stel, wat overigens veilig werd gesteld in de ark van het verbond, in het binnenste van de ark. Een beeld van Christus die dat woord in zich droeg en die voor alles zorgt. Daar wordt het opgeborgen en Hij zorgt ervoor dat die beloften vervuld zullen worden.

In Deuteronomium lees je bijvoorbeeld in 31 vers 17: "En zo zal mijn toorn te dien dage tegen hen ontsteken, en Ik zal hen verlaten en mijn aangezicht van hen verbergen. Ik zal mijn aangezicht van hen verbergen, zodat zij tot spijze zullen zijn, en vele kwaden en benauwdheden zullen hen treffen." En dan in vers 18 staat het nog een keer: "Ik zal mijn aangezicht te dien dage ganselijk verbergen." Er zal staan in het Hebreeuws: "verbergende verbergen". Zo wordt dat meestal vertaald in de Statenvertaling; een hebraïsme waarin dat woord twee keer gebruikt wordt: "Ik zal mijn aangezicht te dien dage verbergende verbergen", om al het kwaad wat het gedaan heeft, want het heeft zich gewend tot andere goden. Dat doet ook denken aan de geschiedenis van Elia.

In 32 vers 20 staat het nog een keer: "En Hij zeide: Ik zal mijn aangezicht van hen — ook hier weer over Israël natuurlijk — verbergen. Ik zal zien welk hun lieder einde zal wezen, want zij zijn een gans verkeerd geslacht, kinderen in welke geen trouw is." God verbergt zijn aangezicht voor zijn volk, ook voor de wereld. En zijn aangezicht, zijn beeld, is Christus. Ook Hij is verborgen in de hemel en er valt dus niets te zien. Daarom staat hier ook: "Het geschiedde als Elia dat hoorde, dat hij zijn aangezicht bewond met zijn mantel, en uitging en stond in de ingang van de spelonk." En ziet, een stem kwam tot hem, die zei: "Wat maakt gij hier, Elia?"

En dan gaat hij het nog een keer zeggen. Hij zeide: "Ik heb zeer geijverd voor de Here, de God der heirscharen. Want de kinderen Israëls hebben uw verbond verlaten, uw altaren afgebroken en uw profeten met het zwaard gedood. En ik alleen ben overgebleven, en ze zoeken mijn ziel om die weg te nemen." Hij zegt hier precies hetzelfde als hij al gezegd had in vers 10. Het is gewoon een herhaling van wat hij al gezegd had. Want het gaat hier over de aanvang van de verborgenheid, over de aanvang waarin God zich een volk verzamelt uit de heidenen voor Zijn Naam. Ja, een volk van eerstgeborenen, en die ontvangen een dubbel deel. Nou ja, dan vind je wel eens dubbelen. Ook in de beschrijving bij Elia en Elisa vind je dat heel vaak. Ze komen allebei bij een weduwe terecht, ze trekken samen over de Jordaan, en vervolgens keert Elisa weer terug door de Jordaan en doet precies hetzelfde: hij slaat met de mantel op het water en de wateren worden in tweeën gesplitst. De wateren van de Jordaan, enzovoort.

Typologie in Syrië: de Zalving van Hazael, Jehu en Elisa ↑ hoofdstukken

Nou ja, hier valt natuurlijk heel veel over te vertellen, maar het is wel frappant dat Elia wordt gestuurd naar Damascus, naar het buitenland, om daar een koning te zalven. Dat is toch apart? Een Israëlitische profeet die een koning moet gaan zalven in Syrië. Maar het is ook allemaal weer typologisch natuurlijk: in het buitenland, onder de natiën, wordt een koning gezalfd. Ik denk dat ik dat wel even kan laten zien; ik moet even twee verzen doorklikken hier. "Zalving" staat hier, maar dat is gewoon het Hebreeuwse woord *mashiach*. "Messiassen" is dan het werkwoord. Hij moest een koning zalven. Dat is weer wat anders dan bij Jona. Hij moest een koning zalven, hij moest van die koning een messias maken. Je zou kunnen zeggen: hij moest hem "mashiach-en". Hij moest van die Hazael een gezalfde maken, een messias. En dat gebeurt onder de natiën. Het speelt zich af buiten het blikveld van Israël en hij zalft daar Hazael tot koning.

Overigens gebeurt het allemaal op weg naar de woestijn van Damascus. Misschien was het wel dezelfde plek waar we het voor de pauze over hadden, waar Saulus werd geroepen vanuit de hemel door de Heer die daar verborgen was, door Christus Jezus. Ik zei al: de betekenis van Damascus is onbekend, maar de naam Syrië betekent "hoog", "verheven" of "voortreffelijk". Daar kwam Naäman, waar we het net even over hadden uit de geschiedenis van Elisa (2 Koningen 5), ook vandaan. Maar hij was melaats. Hij moest eerst weg bij die hoge plaats; ook hij moest eerst vernederd worden. Een zeven keer dompelen in de Jordaan en pas dan zou hij genezen van die melaatsheid, wat een beeld is van de zonde of van de dood.

Op ongeveer diezelfde plek wordt Hazael tot koning gezalfd over Syrië door de profeet van God, buiten het blikveld van Israël. De naam Hazael betekent zoiets als "God heeft gezien", "door God gezien" of "hij heeft God gezien". En wie zag ook God, of wie zag het beeld van God, het aangezicht van God op die weg naar Damascus? Dat was dezelfde Paulus waar we het voor de pauze over hadden en die in Romeinen 11 deze geschiedenis aanhaalt. Hij haalt dít vers weliswaar niet aan, maar wel de verzen ervoor en nog eentje daarna; daar kom ik straks nog op. Maar hij haalt die verzen aan en dan is het wel de bedoeling dat we ook even doorlezen natuurlijk. Het is een schitterend plaatje van een koning die zich bevindt onder de natiën. Paulus zegt: "Wanneer het God behaagd heeft Zijn Zoon in mij te openbaren..." Christus was verborgen in de hemel en Paulus was degene die Hem onthulde aan de natiën.

Er wordt hier dus gesproken over een koning die gezalfd wordt buiten het blikveld van Israël. Hij is de messias, de gezalfde onder de natiën in Syrië, op een hoge en verheven plaats, want dat is wat Syrië betekent. Die man heet Hazael: "God heeft gezien" of "heeft God gezien", net als bij Paulus. God had gezien op die weg naar Damascus. Dat zijn wat mij betreft overeenkomsten die er dik bovenop liggen. Ik lees nog even verder. Er staan nogal wat namen in het volgende vers, dus ik zeg gewoon wat ze betekenen en dan mogen jullie daar zelf je conclusies uit trekken. Ik zal zeggen wat ik er voor conclusie uit getrokken heb, maar ik ga er niet heel diep op in, want het zijn nogal wat namen.

"Daartoe zult gij Jehu..." Dat is vers 16. Jehu kennen we wel; hij is degene die een rol speelde bij de dood van Izebel, die we hiervoor ook al zijn tegengekomen. Zijn naam betekent: "Hij zal leven". "Daartoe zult gij Jehu, de zoon van Nimsi, zalven tot koning over Israël." Nimsi betekent "uitgetrokken" of "gered". Dat doet mij toch denken aan de uitgeroepenen, de *ecclesia*. Ook gered, maar ook uitgetrokken. Dus Jehu ("Hij zal leven"), de zoon van Nimsi ("uitgetrokken", "gered"), wordt gezalfd tot koning over Israël — het tienstammenrijk dat verdween in de ballingschap in Assyrië.

En dan Elisa. Zijn naam betekent, zoals ik al zei: "Mijn God is redding". Elisa, Jeshua... De zoon van Safat. Safat betekent "rechten" of "oordelen"; we kennen dat bijvoorbeeld van Josafat. Hij komt van Abel-Mehola. "Hem zult gij tot profeet zalven in uw plaats." Abel-Mehola (of Mechola) betekent zoiets als "dansweide". Een weide waar gedanst wordt. Dat spreekt natuurlijk ook weer van de overwinning. "Hij zal leven", "uitgetrokken", "gered", "mijn God is redding", "rechter" en "dansweide"... Het spreekt allemaal van de overwinning en, als je het mij vraagt, zijn het typen van Christus en de gemeente. Want daar spreekt het van. Zelfs dat "rechten", want weten jullie dan niet dat wij de wereld oordelen zullen? Dat zegt Paulus tegen de Korinthiërs in 1 Korinthiërs 6.

Dan lees ik nog vers 17: "En het zal geschieden dat Jehu hem die van het zwaard van Hazael ontkomt, doden zal; en die van het zwaard van Jehu ontkomt, die zal Elisa doden." Het zwaard in de Schrift is natuurlijk het Woord. Hier staat dat niemand zal ontkomen aan dat zwaard, het zwaard van Jehu en het zwaard van Hazael. Maar het zijn allemaal typen van Christus en de gemeente die de wereld inderdaad zullen richten met het Woord. Weten jullie dan niet dat wij de wereld oordelen zullen? Of weten jullie niet dat wij de engelen zullen oordelen? Nu zijn wij nog beneden de engelen gesteld; dat wordt van de Heer Jezus ook gezegd met betrekking tot Zijn menswording: een korte tijd is Hij beneden de engelen gesteld. Maar nu is Hij verhoogd boven diezelfde engelen. Wij hebben nu al die heerlijkheid, maar dat is nog verborgen. Straks zal het echter geopenbaard worden en wij zullen de wereld en de engelen oordelen. Dat doen wij door het Woord, want Uw Woord is de waarheid.

Alles wat nu krom is, zal rechtgezet worden door het zwaard van Hazael en Jehu, namelijk het Woord van Christus. Dat zullen wij met Hem doen, want waar Hij is, zullen wij zijn. Wij zullen delen in Zijn positie: "Alzo zullen wij altijd met de Here wezen." Daar is dit mijns inziens een beeld van. Wie Gods Woord niet hoort of niet gehoorzaamt, die zal inderdaad geoordeeld worden. Dat wordt hier in type uitgedrukt. De "gehoorzaamheid des geloofs", daar hadden we het onlangs nog over. Oh ja, dit vers moet ik nog lezen natuurlijk: 1 Koningen 19 vers 18. "Ook heb ik in Israël", zo zegt God tegen Elia, "doen overblijven zevenduizend: alle knieën die zich niet gebogen hebben voor de Baäl en alle mond die hem niet gekust heeft." Dat is de aanhaling uit Romeinen 11 vers 4. Dat andere vers wat hier genoemd wordt, vinden we in Romeinen 11 vers 3. Nou, dat had veel uitgebreider gekund, maar we zitten in blessuretijd, dus ik ga het hier echt bij laten.

📖 Categorie: Studies