Dit gedeelte wordt vaak zo gelezen dat Paulus zou zeggen dat hij de grootste zondaar was. Maar dat zegt hij niet. Paulus heeft iets veel belangrijkers te melden dat zijn eigen “zondigheid”. Hij spreekt van zijn bediening en de manier waarop God hem gered heeft. Daarin is hij een patroon voor hen die zouden volgen en dus met recht de eerste: de eerste die overweldigd werd, maar ook de eerste (en voornaamste) die in de bediening werd gesteld om het evangelie van de genade van God te proclameren.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Paulus is dus de eerste van een andere reeks. Hij is de eerste van zondaren die gered werden doordat zij overweldigd werden met Gods genade.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Niet de Grootste, maar de Eerste ↑ hoofdstukken
Hallo beste kijkers, ik wil van deze gelegenheid eens gebruik maken om een tweetal verzen in de eerste Timotheüsbrief te bespreken waar Paulus zich de eerste van zondaren noemt. Ik wil dit onderwerp graag eens voor het voetlicht brengen omdat ik denk – maar dat moet ik aantonen natuurlijk – dat dit gedeelte vrijwel altijd misverstaan wordt.
Hoe ik het meestal hoor of wat ik er meestal over lees, is dat Paulus hier zou zeggen dat hij de grootste zondaar is. En dan is het idee: ja, als dan zelfs Paulus gered kan worden, nou, dan is er hoop voor elke zondaar en kan God dus elke zondaar redden. Dat is natuurlijk ook zo, ik ben de laatste om dat te ontkennen. Alleen geloof ik dat het hier niet zo staat in 1 Timotheüs 1, en dat wil ik dus laten zien.
Voordat ik bij die verzen aankom in 1 Timotheüs 1 vers 15 en 16, laat ik eerst even naar 2 Petrus 1 vers 4 gaan. Dat doe ik omdat daar een woord staat wat vertaald is met 'grootste'. Ik ben van mening dat als Paulus had willen zeggen dat hij de grootste zondaar was of zou zijn, hij dan dit woord gebruikt zou hebben. Maar dat zegt hij niet in 1 Timotheüs 1. Hij zegt: 'Ik ben de eerste van zondaren.' Kijk, hier staat: 'waardoor aan ons de kostbare en grootste toezeggingen zijn geschonken'. Dat woordje 'grootste' kennen wij ook nog wel: mega, groot, groter, en dit is dan de overtreffende trap: *megista*. Dat betekent 'grootste'. Dus dat woord kennen we gewoon, en het is nog een enigszins bekend woord ook voor ons; ik hoor dat ook nog wel eens gebruiken: "Nou, dat is echt mega." Dat betekent dat het groot of groots is.
Terug naar 1 Timotheüs 1. Ik ga helemaal aan het begin van de pericoop beginnen, omdat het verband ook van belang is. Wat ik in deze video niet ga doen, is proberen het zo snel mogelijk te behandelen. Ik wil het graag zo duidelijk en zo helder mogelijk behandelen, voor zover dat in mijn vermogen ligt. Dus je hebt waarschijnlijk al gezien hoe lang de video duurt – ik weet dat nu nog niet, maar daar is dus een reden voor.
Paulus zegt in vers 12: "Ik breng dank aan Hem die mij energie geeft" – of kracht geeft. In de vertaling die ik hier heb: "Die mij energie geeft, kracht geeft, Christus Jezus onze Heer, dat Hij mij betrouwbaar acht en dat Hij mij in de bediening plaatst." Ik leg even de nadruk op het feit dat hij in de bediening wordt geplaatst, omdat ik van mening ben dat het vervolg van deze pericoop, van deze verzen wat hierop volgt, daar ook over gaat: over Paulus' bediening.
"Hoewel ik vroeger een lasteraar en een vervolger en een belediger was, maar ik verkreeg ontferming, omdat ik het in mijn onwetendheid deed uit ongeloof." Paulus refereert even aan zijn verleden in een tussenzin. Ja, hij was inderdaad een zondaar, een lasteraar, een vervolger en een belediger, maar dat zegt hij even in een tussenzin. Ik geloof dat het hoofdonderwerp zijn bediening is. "Maar ik verkreeg ontferming omdat ik het in mijn onwetendheid deed uit ongeloof, en overweldigend is de genade van onze Heer geweest met het geloof en de liefde die in Christus Jezus is."
Paulus was natuurlijk een Saulus, een godsdienstfanaat die in onwetendheid – hij zei het zelf: uit ongeloof, in onwetendheid van genade dus – handelde, maar die overweldigd is door Gods genade. Dat lezen we natuurlijk in Handelingen 9 op de weg naar Damascus. Daar is de Heer aan Paulus verschenen, en daarna nog meerdere keren, maar God heeft hem overweldigd. Het is niet zijn wil geweest, niet de wil van Paulus; nee, God heeft hem, zouden wij zeggen, in zijn nekvel gegrepen. De term 'een Paulusbekering' is bijna spreekwoordelijk, in ieder geval in het christendom. "Overweldigend is de genade van onze Heer geweest met het geloof en de liefde die in Christus Jezus is."
En dan gaat hij zeggen: "Dit is een betrouwbaar woord en alle verwelkoming waardig." Dit is een frase die Paulus vaker gebruikt; dat doet hij bijvoorbeeld in deze brief ook in hoofdstuk 4 vers 10, waar hij spreekt over het feit dat wij onze hoop gevestigd hebben op de levende God, die de Redder is van alle mensen. Hier zegt hij iets soortgelijks: "Dit is een betrouwbaar woord en alle verwelkoming waardig, dat Christus Jezus in de wereld kwam om zondaars te redden."
De Basisbetekenis van het Woord 'eerste' ↑ hoofdstukken
Van wie ik de eerste ben. Christus kwam dus in de wereld om zondaars te redden, en Paulus zegt: "Ik ben daarvan de eerste." Dit woordje "eerste" is het Griekse woord *prōtos*. Dat kennen wij ook nog wel, bijvoorbeeld van een prototype. Maar dit woordje "eerste" betekent ook gewoon wat je op het eerste gezicht zou denken dat het is: namelijk de eerste van een reeks.
Hier aan de rechterkant zie je alle voorkomens van het woord. Ik heb nu toevallig in beeld de eerste keer dat het voorkomt in het Nieuwe Testament. Er worden daar twaalf afgevaardigden, twaalf apostelen, opgesomd: eerst Simon. En dan komt nummer twee, nummer drie, enzovoort. De basisbetekenis van dit woord "eerste" is dat het de eerste is van een reeks. Dat kan zijn in tijd, in plaats of in een andere opeenvolging, maar in ieder geval van een reeks.
Soms komt het ook voor als "eerste" in rangorde. Dat kan ik ook laten zien, bijvoorbeeld in Mattheüs 20 vers 27: "Wie onder jullie de eerste wil zijn, laat hij jullie slaaf zijn." Dit is "eerste" in de zin van een voornaamste. Laat ik nog een voorbeeld geven uit Handelingen 28 vers 17. Daar wordt het ook zo vertaald; in deze vertaling staat dat het na drie dagen gebeurde dat Paulus de voornaamste mannen van de Joden bijeenriep. Hier staat dus datzelfde woordje *prōtos*. Het gaat over de voornaamsten, maar dat blijkt dan natuurlijk ook uit het verband.
Weer terug naar 1 Timotheüs 1 vers 15. Wat je zou kunnen doen — en dat heb ik ook gedaan, maar ik ga het nu niet herhalen omdat het veel tijd vergt — is inderdaad een softwareprogramma zoals ISA pakken, dit woord opzoeken en al die voorkomens even langsgaan. Dan zie je ook dat Paulus dit woord altijd gebruikt in de zin van de eerste van een reeks. Paulus is ook de schrijver van 1 Timotheüs, dus we mogen ervan uitgaan dat hij het ook hier op deze manier gebruikt.
Ik lees even verder: "Dit is een betrouwbaar woord en alle verwelkoming waardig, dat Christus Jezus in de wereld kwam om zondaren te redden, van wie ik de eerste ben." Als je dit nu heel letterlijk opvat, precies zoals het er staat, dan is Paulus de eerste van de reeks zondaren die gered worden. Dan is Paulus de eerste die gered wordt door Christus Jezus, die in de wereld kwam om zondaren te redden. Zo moet ik het eigenlijk zeggen.
Gered Los van de Wet en Los van Werken ↑ hoofdstukken
Paulus is dus de eerste van een reeks die op die manier gered is. Namelijk, zoals hij dat van tevoren zei in het vers daarvoor: overweldigd door de genade van onze Heer. Paulus is gered los van de wet, los van werken en alleen door genade.
In Handelingen 20 vers 24 noemt hij het evangelie waardoor hij gered is — en wat ook zijn bediening was om te proclameren — het evangelie van de genade van God. Hij was overweldigd met Gods genade, en dus gered los van de wet en los van werken.
Kijk, anderen zoals Petrus en de twaalf geloofden in Jezus als de Messias. Zij hadden nog nooit gehoord van... Kijk, Paulus kwam tot geloof in Christus Jezus die gestorven was, begraven en opgewekt. Want Christus Jezus verscheen ook aan hem vanuit de hemel. Maar zo kenden de twaalf Hem niet; zij waren gered omdat zij geloofden dat Jezus de Messias was die zou komen om een koninkrijk op te richten.
Paulus is dus de eerste van een andere reeks. Hij is de eerste van zondaren die gered werden doordat zij overweldigd werden met Gods genade. Dat is wat hier letterlijk staat.
In het volgende vers gaat hij erop door en zegt hij: "Maar hierom verkreeg ik ontferming, dat Jezus Christus in de eerste plaats in mij al zijn geduld zou betonen tot een patroon van hen die op het punt staan hun geloof te vestigen op Hem voor het aeonische leven." Dat is een hele mond vol, laten we dat even langzaam bekijken. "Maar hierom verkreeg ik ontferming dat Jezus Christus..." — in de vertaling staat er letterlijk: opdat in mij eerst Christus Jezus al Zijn geduld zou betonen.
Dat is met andere woorden gezegd hetzelfde als dat Paulus werd overweldigd met Gods genade, zoals dat in vers 14 stond. Hij is de eerste die op die manier gered wordt, de eerste in die reeks. Hier staat dat in hem, in Paulus eerst, Christus Jezus als eerste al Zijn geduld betoonde. Daarin was Paulus dus de eerste, en dan staat er ook: "tot een patroon van hen die op het punt staan hun geloof te vestigen op Hem voor het aeonische leven."
Paulus als Patroon en Prototype ↑ hoofdstukken
De Statenvertaling heeft: "tot een voorbeeld dergenen die in Hem geloven zullen ten eeuwigen leven". Daar gaat het ook om: dat zij op het punt staan te geloven. Dat heeft in ieder geval met de toekomende tijd te maken, met de toekomst waarin zij zullen geloven.
Maar wat hier staat, is dat Paulus een patroon is. Dit woordje, *hupotupōsin*, is letterlijk een ondertype, een patroon. Dat kennen wij ook wel: een patroon wordt altijd herhaald. Dus Paulus was de eerste van een hele reeks, en die hele reeks zou gered worden naar het patroon van Paulus. Als wij zeggen dat iemands dagen verlopen volgens een vast patroon, dan zijn alle dagen gelijk aan die eerste dag. Bij wijze van spreken zijn het afdrukken van die eerste dag. Nou, wij worden op dezelfde manier door genade alleen, door Gods genade, gered net als Paulus. Maar Paulus was daarin een eerste. In een patroon – dat zegt het woord patroon immers al – is de volgende dus hetzelfde, of naar hetzelfde model als de eerste.
Dit woord is ook mooi, dat komen we twee keer tegen in de Schrift, en ook allebei in Paulus' brieven. We waren net in 1 Timotheüs 1 en nu ga ik naar 2 Timotheüs 1. Daar staat dat Paulus zegt: "Heb een patroon van gezonde woorden, die jij van mij hoort, in het geloof en de liefde die in Christus Jezus is." Hij moedigt Timotheüs aan om een patroon te hebben van gezonde woorden. Naar welk patroon dan? Wel, naar het patroon van de woorden die hij van Paulus hoort.
Timotheüs zou dus dezelfde woorden, dezelfde gezonde woorden gebruiken – en wij natuurlijk ook – als die Paulus gebruikt. Woorden die niet van menselijke wijsheid zijn, maar woorden die naar de Schrift zijn. Toevallig ben ik zondag begonnen met het bespreken van de tweede Timotheüsbrief en ik heb zondag tot en met vers 12 gesproken, dus aanstaande zondag zal ik beginnen in dit vers en daar dan ook wat meer over gaan zeggen. Maar dat is dus een patroon: een herhaling van een model of een herhaling van een prototype, van een eerste type.
Nou, dat is Paulus dus ook. Paulus is een patroon voor ons, en vandaar dat hij zegt: "Maar hierom verkreeg ik ontferming, dat Jezus Christus in mij eerst zou betonen al zijn geduld, tot een patroon van hen die geloven zullen in Hem tot aeonisch leven", of hoe het er ook verder precies staat. God had dus een nieuw programma, om het zo te zeggen, een nieuw plan waarin Hij zondaren redt zonder wet en zonder voorwaarden. Dat heet dus "het evangelie van de genade van God" in Handelingen 20 vers 24. En Paulus was hierin de eerste; Paulus was de eerste in dat plan, in dat programma. Sterker nog, hij kreeg ook nog eens als eerste de bediening om deze boodschap van het evangelie van de genade van God manifest te maken, om dat kenbaar te maken.
Paulus als de Voornaamste ↑ hoofdstukken
Het punt dat Paulus maakt in 1 Timotheüs 1 is niet dat hij het wil hebben over de mate van zijn zondigheid, of dat hij de grootste zondaar zou zijn. Nee, het is een veel belangrijker punt. Christus Jezus – dat is de titel en naam van de Opgewekte – had hem uitgekozen om verborgenheden te openbaren, dingen die tot dan toe verborgen waren gebleven. Paulus was hierin de eerste.
Wat ook nog eens zo is: Paulus bracht niet alleen als eerste dit evangelie, dit goede bericht, maar het werd ook nog eens als eerste aan hem betoond. Namelijk dat God de goddeloze rechtvaardigt om niet, dat God de zondaar rechtvaardigt. Hij kreeg als eerste de bediening om dat evangelie, dat bericht, te vertellen. Paulus is dus in alle opzichten de eerste. Hij is niet alleen de eerste die op die manier gered is, maar hij is ook de eerste in tijd. Bovendien is hij de eerste in die andere nuance van het woord: de voornaamste.
Hij kreeg de hoogste bediening en daarmee is hij echt in alle opzichten de eerste. Wij mogen hem daarin navolgen; vandaar dat Paulus ook op verschillende plekken in zijn brieven zegt: "Word dan mijn navolgers." Zoals ik van Christus... voeg jij dat er al aan toe? Wij zouden hem navolgen, zoals 2 Timotheüs 1 vers 13 zegt. Ook daarin moeten we hem navolgen. Heb een patroon van gezonde woorden. Wij worden gered volgens hetzelfde model, naar het patroon van Paulus. Hij was daarin de eerste en wij volgen daarin.
Ik hoop dat ik mijn punt duidelijk heb kunnen maken. En zo niet, dan hoor ik dat graag van jullie. Graag tot de volgende keer!