In dit gedeelte spreekt Paulus over de oude en nieuwe mens. Dat betekent: afleggen wat hoort bij de oude wandel en vernieuwd worden in de geest van uw denken, en de nieuwe mens aandoen, die naar God geschapen is in ware gerechtigheid en heiligheid.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Paulus is er echt, ik zeg het nogmaals, heel laconiek over: oude mens, jasje uit; nieuwe mens, jasje aan.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding en Terugblik op Efeze 4: Volwassenheid in Christus
- De Wandel van de Natiën in de Zinloosheid van Hun Denken
- Jullie Echter Leerden de Christus Kennen
- De Oude Mens Laconiek Afleggen als een Versleten Jas
- Van Dag tot Dag Verjongd Worden in Je Denken
- Het Negatieve Negeren: Spreek de Waarheid
- Doelmatige Toorn en de Duivel Geen Plaats Geven
- Niet Stelen maar Delen: Woorden van Genade en Opbouw
- Maak de Heilige Geest van God Niet Bedroefd
- Gebruiksvriendelijk en Genadig met Elkaar Omgaan
Inleiding en Terugblik op Efeze 4: Volwassenheid in Christus ↑ hoofdstukken
We gaan naar de Efezebrief en wat is het goed om weer zo bij elkaar te komen en elkaar te ontmoeten. Gisteren had ik ook een ontmoeting met wat broeders; we waren net alleen, natuurlijk onder het mom van een religieuze of levensbeschouwelijke samenkomst. Want anders kan je nooit met z’n zevenen bij elkaar komen natuurlijk. Maar we hebben het uitgebreid over het Woord gehad en dat is natuurlijk ook goed. Met z’n twaalven? Nee, dat haalden we niet. Maar zeven lijkt me een mooi getal in dat verband. En dan heb ik de kinderen niet meegeteld. Maar zo gaat het ook in de Schrift: vrouwen en kinderen rekenen gewoon niet mee. Ze tellen wel mee, maar we rekenen ze niet mee. Dus als er nog BOA's komen... ik weet niet of zij ook zouden rekenen.
Er gebeurt zoveel in de wereld en daar hebben we het natuurlijk ook over gehad. Er zijn ook zoveel mogelijke scenario's van de dingen die aanstaande zijn, die wij verwachten op basis van de Schrift. Ook de weg ernaartoe; wat in de Schrift staat is natuurlijk in beton gegoten, op schrift gesteld. Maar daar zijn natuurlijk wel openingen: hoe gaan die scenario's allemaal vervuld worden? Wat is de weg ernaartoe? Het is altijd goed om daarover na te denken en daar eens zo over te speculeren. Maar uiteindelijk is het natuurlijk het beste om naar dat Woord te gaan, want dat staat vast en dat geeft ons ook vastigheid.
Daar hebben we het de vorige keer over gehad toen we het hadden over Efeze 4. Toen hebben we de verzen 11 tot en met 16 besproken. Die laat ik nog een keer lezen voor degenen die er toen niet waren, om even bepaald te worden bij het verband waar we straks verdergaan in vers 17. Maar ook voor de anderen en natuurlijk voor mijzelf om even het geheugen op te frissen en de sfeer weer even te proeven: waar waren we ook alweer in die Efezebrief? Want we zijn inmiddels in hoofdstuk 4, dus daar hebben we het grootste gedeelte van de brief al gehad. We zijn dik over de helft. Maar er komt nog een en ander aan wat we gaan bespreken. Een geweldige brief is het natuurlijk. Misschien moet ik ook eens een overzichtje maken van wat we tot nu toe hebben besproken, zodat we daar even aan kunnen refereren. Dat heb ik nu niet gedaan, maar wellicht een volgende keer.
In ieder geval hebben we de vorige keer vanaf vers 11 besproken, dus die verzen lezen we nu even door: "En Hij geeft zowel de apostelen als de profeten en evangelisten en de herders en leraren voor het op orde brengen van de heiligen, voor het werk van de bediening, voor de opbouw van het lichaam van Christus, totdat wij allen de eenheid van het geloof en het besef van de Zoon van God zullen bereiken, de volwassen man, het formaat van het postuur van de volheid van de Christus."
Laat ik dit er nog kort over zeggen. We hebben het de vorige keer vrij uitgebreid over deze verzen gehad, maar ook over 1 Korinthiërs 13. God heeft functies en gaven gegeven in de beginfase van de Ecclesia. Wat Paulus ook in 1 Korinthiërs 13, maar ook hier nog noemt: de kinderlijke fase ofwel de fase van een onmondige. Die Ecclesia zou tot een fase van volwassenheid komen, en dat is niet het moment dat we naar de hemel gaan of hoe je dat ook wilt zeggen. Dat is een moment hier op aarde waarin de Ecclesia de beschikking zou hebben — ik zeg het even met mijn eigen woorden — over het complete Woord van God. Want Paulus is degene die het Woord completeerde. Dat staat hier allemaal: "totdat hij de status van een volwassen man had bereikt." En ook het besef van de Zoon van God. Dus wat de Zoon van God zich beseft, dat heeft Hij allemaal bekendgemaakt. En dat is voor iedere gelovige beschikbaar. Straks moet ik nog een tabletje hiernaast hebben met Google Translate; we hebben gisteren zoveel over Trump gehad en over de Great Reset en dat soort dingen. Laat ik het daar maar aan wijten.
De Ecclesia zou komen tot de status van een volwassen man. Het besef van de Zoon van God, het formaat van het postuur van de volheid van de Christus. De Christus zou tot volheid zijn gekomen en alles wat Hij zich beseft, heeft Hij bekendgemaakt via de apostel Paulus. "Opdat wij niet meer onmondig zullen zijn en op- en neergolven en rondgedragen of rondgeslingerd worden door iedere wind van onderwijzing." Zie je dat het gaat over een tijd hier op aarde? Niet over in de hemel, want in de hemel zijn we sowieso niet meer onmondig, golven we niet meer op en neer en worden we niet rondgeslingerd door iedere wind van onderwijzing. Dat is een situatie hier op aarde.
Natuurlijk gaat dit in de eerste plaats over religieuze leer, religieus onderwijs waar je allerlei hypes hebt. Dan moeten we weer die kant op en dan weer die kant. Maar ook de theologische bolwerken van leringen die gedoceerd worden op universiteiten met theologische titels enzovoort. Ik ga er geen voorbeelden van noemen, ik heb dat de vorige keer gedaan. Als ik zo het kringetje rondkijk, dan kennen jullie die ook allemaal. Maar dit gaat natuurlijk ook over dat op- en neergolven en dat heen en weer geslingerd worden in de wereld om ons heen. Dan wordt er weer dit gezegd of geleerd, want het wordt onderwezen in de media om het even samen te vatten. Het wordt onderwezen, het wordt geleerd en je wordt erdoor op- en neergegolfd en heen en weer geslingerd. "In de willekeur van mensen" — breek me de bek niet open! "In sluwheid" — ik heb de vorige keer laten zien hoe dit woord in de Schrift gebruikt wordt voor de slang die onder andere Eva verleidde. "Met het oog op de methodiek van de dwaling." Ik had het net over theologische bolwerken en wat gedoceerd wordt aan universiteiten, maar het is gemethodiseerd, gesystematiseerd. Het is op schrift gesteld en het zijn hele leringen. Maar ook de dwaling zoals we die zien als we de tv aanzetten of inloggen op social media; ook achter die dwaling zit systematiek. Er zit een gedachte achter: het is sluwheid, het is misleiding en je wordt gewoon bedonderd waar je bij staat.
Nu zit ik natuurlijk weer op die verzen in te gaan. Maar de boodschap van Paulus is: God gaf apostelen, profeten, evangelisten en leraren totdat de Ecclesia een bepaalde status zou bereiken. Er staat een "totdat", maar ook een "opdat". Het heeft een reden. Opdat we niet meer onmondig zijn enzovoort, maar dat we dus niet heen en weer geslingerd worden en op- en neergolven. "Maar dat wij, waarheidsgetrouw in liefde, zullen groeien tot Hem, de Alles, die het Hoofd is, Christus. En aan Hem ontleent het gehele lichaam de groei van het lichaam tot opbouw van zichzelf in liefde." En hoe doet Hij dat? Dat staat in de tussenzin, daar hebben we het de vorige keer ook over gehad: "Aan Hem ontleent het gehele lichaam dat onderling samen verbonden en verenigd wordt door elk contact van de voorziening naar de inwerking van de maat van ieders deel." Dus iedereen draagt daar zijn steentje aan bij, om die andere beeldspraak uit de Efezebrief te gebruiken. Hij is degene die zorgt voor de groei van het lichaam, maar dat doet Hij doordat Hij ons met elkaar in contact brengt. Letterlijk staat er het woord 'aanraking', *haphe*, in ieder geval iets waar ons woord haptonomie van afgeleid is.
Nou, dat waren de verzen van de vorige keer. En nu schakel ik weer over naar het interlineaire programma. Is dit voor iedereen leesbaar of moet het iets groter? Ik doe één keer plus.
De Wandel van de Natiën in de Zinloosheid van Hun Denken ↑ hoofdstukken
Dit zeg ik dan en betuig ik in de Heer: dat jullie niet meer wandelen zoals ook de natiën wandelen in de zinloosheid van hun denken. Het voorgaande gedeelte ging over de onderlinge verhoudingen in de Ecclesia, en waar Paulus het nu over gaat hebben, is de verhouding van de gelovigen tot de natiën. Hij had al tegen die Efeziërs gezegd — om het zo maar te noemen, want het was eigenlijk een rondzendbrief, zoals we hebben besproken — in hoofdstuk 2: "En jullie, die dood waren in jullie misstappen en zonden, waarin jullie eens wandelden in overeenstemming met de aion van deze wereld, deze boze aion, in overeenstemming met de overste van de macht of autoriteit van de lucht; van de geest die nu inwerkt in de zonen van de ongezeggelijkheid."
Dat is een hele mond vol, maar in ieder geval wandelden zij ooit in overeenstemming met deze boze aion, waar de overste van de macht van de lucht regeert en van de geest die nu inwerkt. Dat is niet de Geest waarmee wij verzegeld zijn; nee, dat is de geest van deze aion, de god van deze aion, onder wie ook wij allen eens verkeerden in de begeerten van ons vlees. Wij deden de wilsbeschikkingen van het vlees en van de denkwijze, en wij waren van nature, zoals ook de overige kinderen, kinderen van de toorn. Dat was de positie die zij hadden, of liever gezegd: die wij hadden.
Nu blikt Paulus daar nog even op terug in hoofdstuk 4 en hij laat in dit gedeelte de contrasten zien tussen de oude en de nieuwe mens. Die oude mens is weggedaan, die is dood; daar zouden wij niet meer mee rekenen. Die is compleet nieuw geworden. Zoals Paulus het in 2 Korinthiërs 5 zegt: het oude is voorbijgegaan, zie, het nieuwe is gekomen. Daar gaat dit gedeelte ook over. Hij zegt: "Dit zeg ik dan en betuig ik in de Heer, dat jullie niet meer wandelen zoals ook de natiën wandelen."
Wat noemt hij dan als eerste? De zinloosheid van hun denken. Hij begint niet over hoererij, ontucht of diefstal, hoewel dat natuurlijk een eindeloze rij is. De zinloosheid van denken noemt hij als eerste. De NBG-vertaling zegt "ijdelheid" en de Statenvertaling spreekt over de "ijdelheid huns gemoeds". Dat denken van de natiën is leeg. Dat komt omdat zij God niet kennen en erkennen. Dat lees je al in de Spreuken en in de Psalmen: de vrees, het ontzag en het rekening houden met Yahweh, met God, is het begin van wijsheid en van wetenschap. Daar begint de echte wijsheid. De Schrift zegt dus ook dat als je God niet kent, al je redeneringen op niets uitlopen. Het begint niet met handelen en doen, het begint met denken. Want vanuit wat een mens denkt, handelt hij ook. De natiën wandelen dus in de zinloosheid van hun denken.
In het vervolg zegt hij: "Ja, maar jullie leerden de Christus kennen." Dat is dus compleet veranderd. Maar ik lees even verder over die zinloosheid van hun denken; dat denken dat leeg is en geen inhoud heeft. Zij zijn verduisterd in hun denkwijze. Het licht is uit, het is donker. Ze zien niets en tasten maar wat rond, dat is het idee. Als je de televisie aanzet, dan weet je precies waar het over gaat. Ze zijn vervreemd van het leven van God vanwege de onwetendheid die in hen is. Het gaat hier dus weer over weten — of in dit geval: het niet-weten — vanwege de verstening en de verharding van hun hart.
Ik kan me voorstellen dat degenen die de brieven van Paulus een beetje kennen, denken: dit lijkt wel heel erg op Romeinen 1. Daar ga ik dan ook even naartoe, want daar wordt dit ook gezegd over de natiën. Want hoewel zij God kennen — ik kan nu niet heel Romeinen 1 bespreken — zegt de Schrift dat elk mens vanuit de schepping kan weten dat er een God is. Vanuit de zienlijke dingen kun je weten dat er een onzienlijke is, of dat het onzienlijke er is. Want terwijl zij God kennen, verheerlijken of danken zij Hem niet als God. Dit gaat trouwens ook over religie, maar de Bijbel veegt dat vaak op één hoop, want zoveel verschil zit daar eigenlijk niet tussen. Terwijl zij God kennen, verheerlijken of danken zij Hem niet als God, maar zij werden zinloos gemaakt in hun redeneringen en hun onverstandige hart werd duister gemaakt. Het licht gaat uit wanneer ze God niet verheerlijken of danken als God.
De rest van Romeinen 1 gaat erover dat God de wereld heeft overgegeven. God zegt: "Als jullie Mij niet verheerlijken of danken, terwijl jullie Mij wel kennen en kunnen kennen, dan gaat het licht uit en geef Ik jullie over aan je eigen duisternis, in je eigen onwetendheid en je eigen begeerten." Dat staat tot drie keer toe in Romeinen 1: overgegeven in hun eigen begeerten. Het laat de symptomen zien van een schepping die haar Schepper loslaat. Het wordt geschilderd als de vrouw die de man niet meer herkent en erkent. Het is in ieder geval duisternis; ze zijn verduisterd in hun denkwijze.
Terug naar Efeze 4: "Verveemd van het leven van God." Daar had Paulus het al over gehad in hoofdstuk 2 vers 12 en 13: vervreemd van het burgerschap van Israël, zonder hoop en zonder God in deze wereld. Dat is vanwege de onwetendheid en vanwege de verharding van hun hart. "Onwetendheid" is in het Grieks *agnoia*. Daar komt ons woord agnost nog vandaan. Het tegenovergestelde van dit woord is *metanoia*, dat is je bezinnen. De Schrift roept ons dan ook op dat we ons zouden bezinnen en de dingen zouden bedenken.
Iemand merkt op dat er een verschil is tussen ontkennen en onwetendheid. Dat klopt, ontkennen komt inderdaad uit dezelfde woordstam. De opbouw van het woord is "on-" in de zin van "niet", en dan "kennen" in de zin van weten. Er staat dus niet letterlijk dat het "ontkennen" betekent, maar "niet-kennen". Dat is bij jou misschien zo geconditioneerd dat je direct "ontkennen" leest, maar daarvoor komen we juist bij elkaar, Leon. Je zit in ieder geval goed op te letten, laten we het daar maar op houden.
Zij zijn afgestompt en geven zichzelf over aan losbandigheid in het bedrijven van elke onreinheid in hebzucht. Dat woord "afgestompt" wordt in de NBG vertaald als "verdoofd". In het Engels staat er "being past feeling", dus het gevoel voorbij. Dan ben je afgestompt of verdoofd. De Schrift spreekt er ook over dat het geweten dichtgeschroeid wordt; als je dingen maar weg blijft stoppen, dan verliest het geweten zijn functie. De NCV heeft ook een interlineair die ik er vaak naast leg, en die geeft bij de woordopbouw aan: "vanaf" plus "voelen". Je bent dus weg van het gevoel. Dat is wat verdoofd zijn betekent.
Afgestompt is het ook; zo zou je het ook kunnen zeggen. Zij zijn dus verdoofd of afgestompt en ze geven zichzelf over aan losbandigheid. Dit gaat, denk ik, in de eerste plaats over seksualiteit; tenminste, dat is het eerste wat bij mij opkomt. Losbandigheid, dus seks zonder band. In het bedrijven van elke onreinheid in hebzucht.
Hebzucht is dat je meer wilt, meer hebben. Kijk naar de woordopbouw van dit woord: 'meer' plus 'hebben'. Dus meer willen, meer hebben. Gierigheid; de Statenvertaling vertaalt dit woord vaak met gierigheid. Maar dan denken wij vaak aan geld, terwijl het niet alleen om geld gaat. Het gaat gewoon om het meer willen hebben. Want als je leeg bent en als het duister is, is het enige wat je kunt doen: verdoven. Maar dat werkt niet, dus wil je altijd meer. Je blijft verdoven omdat je een leegte hebt die je niet opvult. Je kunt blijven verdoven, want zoals we weleens zeggen: het oog wordt niet verzadigd. In die richting moet je denken.
Maar nu volgt wat die leegte en duisternis van de binnenkant – vanuit de zinloosheid van het denken, verduisterd in het hart – in de praktijk uitwerkt. Daar gaat dit over. Ze zijn afgestompt en geven zichzelf over aan losbandigheid in het bedrijven van elke onreinheid in hebzucht. Ik was net even in Romeinen 1, want daar gaat het ook over deze dingen. Het zijn natuurlijk niet de meest vreugdevolle verzen om te lezen, maar ik heb altijd zoiets van: als je deze verzen leest, dan moet je eigenlijk nog eens teruggaan en bedenken dat dit over de natiën gaat.
Paulus zegt in het volgende vers: 'Maar jullie leren...' – daar kom ik straks wel op – 'Jullie hebben het heel anders geleerd', zegt de NBG. Maar jullie niet zo. Wij dus niet zo. Je zou terug moeten gaan, en dat zou je met Romeinen 1 ook eens moeten doen: dit lezen en dan elke keer precies het tegenovergestelde bedenken. De natiën zoals zij hier beschreven staan, maar wij niet zo. Ons denken is gevuld; het is zinvol. In plaats van 'zij zinloos', zijn wij 'zinvol'. Ons denken is gevuld.
Zij zijn verduisterd, maar in ons hart heeft God geschenen; Hij schijnt daar met Zijn licht. Namelijk met Zijn Woord. Uw Woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad. Hij schijnt met Zijn licht in ons hart, dus ons hart is verlicht. Zij zijn vervreemd van het leven van God, maar wij hebben deel aan het leven van God. Dat leven heeft Hij ons gegeven. De natiën zijn onwetend, maar wij kennen Hem; wij groeien op in het besef van Hem. Zij hebben een versteend en verhard hart, maar wij hebben een hart waarin Zijn Woord geschreven is, een hart dat zacht is.
Een zacht gemoed is een gemoed waarin God Zijn Woord kan schrijven. Als het hard is, kan daar niet in geschreven worden. Dat is natuurlijk beeldspraak, maar u begrijpt wat ik bedoel. Ons hart is ontvankelijk gemaakt. Het is allemaal Zijn werk, maar dit is de positie van de natiën. Daar tegenover zou je nog veel meer kunnen vertellen, ook naar aanleiding van Romeinen 1. Leg die verzen er maar eens naast als je dit soort teksten leest. Dat is de ene kant van de medaille. De andere kant is waar we elkaar juist op zouden moeten wijzen: zij zijn afgestompt en verdoofd, maar wij niet. Wij zijn wakker en alert.
En waar zij losbandigheid kennen, hebben wij de eenheid van de Geest in de band van de vrede. Dat was het begin van Efeze 4, de eerste verzen. Zij kennen onreinheid en hebzucht, maar Hij heeft ons gereinigd en Hij geeft ons alles wat we nodig hebben. Wij hoeven dus niet steeds 'meer' te hebben; wij hebben alles ontvangen wat we nodig hebben. Hij voorziet in wat nodig is. Is het niet geweldig om de medaille even om te draaien en het licht daarop te laten schijnen?
Jullie Echter Leerden de Christus Kennen ↑ hoofdstukken
Maar jullie niet zo, jullie leerden Christus kennen. Ja, hier zegt de NBG-vertaling: "Geheel anders." Dat is dus geheel anders vertaald, en niet zo goed. Ik zeg dat even omdat dat vers vaak wordt gebruikt om gelovigen erop te wijzen dat ze zich toch wel beter moeten gedragen dan die ander. Maar Paulus doet geen beroep op de mens, Paulus wijst op Hém. Omdat wij Hem kennen – het gaat weer over kennen of leren – daardoor is ons hart verlicht, zijn wij niet verduisterd in het hart en zijn we niet zinloos in ons denken, want Hij vult ons.
Wij hebben deel aan Zijn leven en Paulus wijst dus op wat wij geleerd hebben. Hij wijst degenen aan wie hij de brief schrijft, maar ook ons natuurlijk, op wat wij geleerd hebben. En niet op wat wij moeten doen, maar op wat wij geleerd hebben. Zij leerden de Christus. "Jullie echter niet zo, jullie leerden de Christus." Dat staat er letterlijk. De Christus maakt Zich via Paulus bekend en wij leerden de Christus. Natuurlijk is Hij ons Hoofd, maar de Christus is ook vaak de benaming voor Hoofd en lichaam, voor het geheel. Dus wij leren ook onze positie in Hem; daar gaat deze brief over.
De Concordante Vertaling (NCV) heeft hier: "Maar jullie leerden de Christus zo niet." En ik vind het een beetje lastig, hoe moet dat nou vertaald worden? "Jullie echter niet zo. Jullie leerden de Christus." Volgens mij is dat wat er precies staat. Maar de gedachte is in ieder geval duidelijk: het is het contrast tussen de natiën en ons. Wij die delen in de Ecclesia, het Lichaam van Christus. Wij delen Zijn positie. Zij waren zinloos, verduisterd in hun denken en onwetend, maar wij kennen Hem nu. Dat geeft uitzicht, hoop, licht en zin.
Aangezien jullie Hem hoorden en in Hem werden onderwezen, zoals in Jezus de waarheid is. Wat er niet staat, is dat Paulus zegt: "aangezien jullie *over* Hem horen." Ze hadden wel over Hem gehoord via Paulus, maar wat Paulus letterlijk zegt, is: "Jullie horen Hem." Christus maakt Zich bekend via Paulus en wanneer wij Paulus horen, dan horen wij Hem. Zo staat het er.
Ik haal dan altijd het vers in Galaten aan waar Paulus zegt dat hij niet te rade was gegaan bij vlees en bloed. Nee, hij zegt dat hij vanaf de moederschoot was afgezonderd. En wanneer het God behaagd heeft Zijn Zoon in mij te openbaren... Toen ging hij naar Arabië. Maar het behaagde God op een zeker moment Zijn Zoon in Paulus te openbaren. Zo sterk staat dat daar: God openbaart Zijn Zoon in Paulus. En als we dus Paulus horen, als we Paulus lezen, dan horen we Hem. Aangezien jullie Hem hoorden en in Hem werden onderwezen, zoals in Jezus de waarheid is. Ja, ze hadden Christus Jezus Zelf gehoord en waren in Hem onderwezen, en in Hem is de waarheid.
De Oude Mens Laconiek Afleggen als een Versleten Jas ↑ hoofdstukken
Dat jullie wat jullie vroegere gedrag betreft, de oude mens wegdoen, die verdorven is naar de begeerten van de verleiding. Dat gaf ik in het begin al even aan: het gaat hier over de oude mens en de nieuwe mens. Wat Paulus echter niet zegt, is dat er een enorme strijd is tussen die oude en die nieuwe mens en dat we die oude mens voortdurend moeten bestrijden. Het was vroeger gedrag, zegt hij, en dat doe je gewoon weg.
Dit woord 'wegdoen' is interessant. De NBG vertaalt het met 'afleggen' en dat is natuurlijk ook wat er met een dode gebeurt; die wordt afgelegd. Maar het is hier bedoeld in de zin van uittrekken. De woordopbouw is letterlijk 'af' plus 'plaatsen'. In andere vertalingen wordt dit ook vertaald met 'uitdoen'. De Statenvertaling zegt ook 'afleggen', maar het komt neer op simpelweg wegdoen. Het is vorig gedrag, het is oud en het past niet meer. We doen het dus uit als een jas.
Paulus is daar eigenlijk heel laconiek over. Ik weet dat het bijna altijd heel anders wordt voorgesteld: dat het allemaal nog zo moeilijk is, dat je een cursus moet volgen en dat het een strijd is tot onze dood tegen de zonde en de oude mens. Nou, dat is niet wat Paulus zegt. Paulus zegt: het is de oude mens, die is dood, daarmee is afgerekend. Trek het maar uit, gooi die jas maar weg en trek de nieuwe aan. Het is achterhaald, over de datum zelfs. Het is voorbij. Het oude is voorbijgegaan, zie, het nieuwe is gekomen, zoals we lezen in 2 Korinthe 5. Ik zou talloze voorbeelden kunnen noemen.
Hier gaat het over de oude mens ten opzichte van de nieuwe mens. Ik noem even wat verwijzingen, zoals Efeze 2 vers 15, wat we al besproken hebben. Hij doet de wet van de voorschriften die uit officiële besluiten bestaat teniet, opdat Hij in Zichzelf, in Christus de Opgewekte, terwijl Hij vrede maakt — dat is dus ook eenmaken, verzoenen — de twee, Jood en heiden, tot één nieuwe mens zou scheppen. In deze brief ging het dus al eerder over die nieuwe mens.
Laten we ook naar Romeinen 6 kijken. Paulus is hier logisch aan het redeneren: 'Indien wij samen geplant zijn in de gelijkenis van Zijn dood...' In de Statenvertaling staat dat wij één plant zijn geworden in de gelijkenis van Zijn dood. De Schrift gebruikt diverse metaforen, zoals één lichaam, maar ook één plant, één organisme. De woordopbouw hier is 'samengesproten' of 'samengegroeid'. We zijn dus één met Hem, één plant, samengeplant. Als wij nou zijn samengeplant in de gelijkenis van Zijn dood, dan zullen wij het ook zijn in de gelijkenis van Zijn opstanding. Als het ene waar is, is het andere ook waar. Dat is gewoon de conclusie die Paulus stelt: we delen in Zijn positie, in alles. In Zijn dood, dan zullen we het ook zijn in de gelijkenis van Zijn opstanding.
Want wij weten dit: dat onze oude mens mede — ook weer letterlijk 'samen' — gekruisigd werd, opdat het lichaam van de zonde tenietgedaan zal worden. Ons lichaam is er nog wel, maar met betrekking tot de zonde is het voorbij. Het is tenietgedaan. Ditzelfde woord wordt ook gebruikt in 1 Korinthe 15 vers 26, waar staat dat de dood uiteindelijk tenietgedaan zal worden. Onze oude mens is echter al tenietgedaan. Als de dood straks tenietgedaan is, dan is er geen dood meer en leeft iedereen. Bij ons is de oude mens nu al tenietgedaan; die oude mens is er gewoon niet meer. Er wordt niet meer mee gerekend. Zo horen we onszelf dat voor te houden. We zijn dus geen slaaf, geen eigendom of lijfeigene meer van die zonde. We zijn slaaf van Hem, en de Bijbel zegt dat je geen twee heren kunt dienen; er staat eigenlijk dat je niet van twee heren de slaaf kunt zijn. Het is het een of het ander. Dat zegt Paulus hier ook.
In Colossenzen 3 zegt hij het ook zo laconiek en makkelijk: 'Lieg niet tegen elkaar, omdat jullie de oude mens hebben afgestroopt.' Er staat een woord dat 'vanaf' plus 'uit' plus 'slippen' betekent. De NBG zegt hier ook weer 'afleggen', maar het gaat echt over iets uittrekken. Lieg niet tegen elkaar, omdat jullie de oude mens uittrekken, afstropen in de zin van uitdoen en weghalen, samen met zijn praktijken. Dat wat die oude mens in de praktijk allemaal uitwerkt: trek het uit. En jullie hebben de jonge of de nieuwe mens aangetrokken. Zie je? De ene jas uit, de andere jas aan. Dat is de vergelijking die Paulus hier maakt. Die nieuwe mens wordt vernieuwd in het denken tot besef, in overeenstemming met het beeld, de afbeelding van Degene die hem schept.
Laten we teruggaan naar Efeze 4. Dat jullie wat jullie vroegere gedrag betreft de oude mens wegdoen, afleggen, uitdoen. Die oude mens is verdorven naar de begeerten van de verleiding. Dat heeft allemaal met bederf te maken. Die oude mens is dood, verdorven. Je zou kunnen zeggen: die oude mens, dat zijn wij in Adam. Maar de nieuwe mens is jong, nieuw, fris en levend. Die heeft leven ontvangen: het leven van de Laatste Adam. Ooit zal heel de schepping dat ontvangen, zoals 1 Korinthe 15 vers 22 zegt, maar wij hebben dat leven al ontvangen. Dus dat oude: weg ermee!
Van Dag tot Dag Verjongd Worden in Je Denken ↑ hoofdstukken
En dat jullie verjongd worden, vernieuwd worden, dat jullie verjongd worden in de geest van jullie denken. Zijn jullie al jong van geest? Dat zegt men toch wel eens. Het gaat niet om leeftijd, het gaat erover dat je jong in de geest bent. Wij worden dus verjongd; die nieuwe mens wordt verjongd in de geest van het denken. Het denken wordt vernieuwd. Waar de oude mens gevoed wordt door of onderhevig is aan bederf en het een aflopende zaak is, daar wordt die nieuwe mens verjongd. Dus ook al word je honderd en ga je steeds krommer lopen, ook al gaat het allemaal steeds moeilijker: de geest wordt verjongd. Die wordt telkens verfrist in de geest van jullie denken. De oude mens bederft en verderft, en de nieuwe wordt verjongd.
Jullie kennen allemaal dit vers, 2 Korinthe 4 vers 16 is dat: "Daarom worden wij niet moedeloos." Nou ja, ik ga even het verband voorbij, maar: "ook al wordt onze uiterlijke mens aangetast." Nou, dat zien jullie om jullie heen. Ja, jullie zitten nu allemaal naar mij te kijken, maar zelfs ik heb daar al wat last van hier en daar. Daar worden we dagelijks mee geconfronteerd. Die uiterlijke mens wordt aangetast, niettemin wordt onze innerlijke mens van dag tot dag vernieuwd, verjongd. Die blijft fris. Het licht schijnt in onze harten; wij kennen Hem en we voeden ons met Zijn woord. Dus we ontvangen dagelijks Zijn voedsel en Zijn leven. Die oude mens is in Adam en dat loopt niet goed af, maar die nieuwe mens is in Christus. In Christus zijn we een nieuwe schepping.
Het is een nieuw leven, dat we weten, en we weten natuurlijk ook dat dat een deel is straks van de hele schepping. Dat verjongde en verfrissende denken zorgt ervoor dat je jong van geest blijft. Toch, Therese? Ja, Therese zegt dat nogal eens tegen me. Dus ja, als ik dit soort dingen overdenk en bestudeer — en ik bereid het meestal even voor natuurlijk — dan zit ik allemaal tekstverwijzingen op te schrijven. Dat zijn dan van die schriftplaatsen waar we niet te uitgebreid op in kunnen gaan, maar ik wil ze wel noemen en ook laten zien.
Romeinen 12 vers 2 bijvoorbeeld. Maar kijk ook dan weer naar het verband waarin dit staat: "wordt niet gevormd naar deze aion." Deze aion is boos; in de aion golft het op en neer en dan word je heen en weer geslingerd. Maar wij hebben Zijn woord. "Wordt niet gevormd", dat is een middenvorm; het kan zowel actief als passief zijn. "Maar wordt omgevormd", ook weer zo’n middenvorm, "in de vernieuwing van jullie denken." Wat moet je doen om je te laten vormen naar deze aion? Nou, helemaal niets. Gewoon de tv aanzetten en in je luie stoel gaan zitten; het allemaal over je heen laten komen. Dan krijg je over je heen wat deze aion allemaal bezighoudt en daar word je heel makkelijk in meegezogen, heen en weer geslingerd en op en neer gegolfd.
Maar Paulus zegt: wordt niet gevormd naar deze aeon, maar wordt omgevormd in de vernieuwing van jullie denken. Deze aeon is boos, maar deze aeon wordt ook beëindigd, voleindigd. Dat duurt niet lang meer. En wij leven weliswaar in deze aeon, maar we staan eigenlijk al met één been in de toekomende aeonen. Wij hebben dat leven van die toekomende aeonen ontvangen en dat aeonische leven, dat hebben wij nu al. En dat zou ook ons denken moeten bepalen. Dus wordt niet omgevormd naar deze aeon, maar wordt omgevormd in de vernieuwing — ook weer hier de vernieuwing van jullie denken — om te toetsen wat de wil van God is: het goede, welgevallige en volmaakte.
Dat jullie verjongd worden in de geest van jullie denken en de nieuwe mens aantrekken. Ook hier staat het dus gewoon als een kleed: aankleden, aantrekken. De oude mens, die jas past ons niet meer; die is een paar maatjes te klein. Dus nou ja, dan koop je normaal een nieuwe, maar wij krijgen hem. We hebben hem ontvangen, dus dan trekken wij die aan. De oude mens wegdoen en de nieuwe mens aantrekken, die in overeenstemming met God geschapen is in rechtvaardigheid en rechtschapenheid van de waarheid. Volgens mij is het Petrus die spreekt over het deelachtig worden aan de goddelijke natuur; dat is wat ik nu citeer. Wij hebben het leven van God ontvangen, de nieuwe mens, het leven van Christus, het leven dat Hij geeft: onvergankelijk.
Die nieuwe mens wordt in overeenstemming met God geschapen in de rechtvaardigheid en rechtschapenheid van de waarheid. Ja, want die nieuwe mens is onvergankelijk en die is gericht op de waarheid. Die wordt ook gevoed door de waarheid. En de waarheid, dat is wat rechtvaardig is, wat recht is. En rechtschapenheid, dat betekent zoiets als dat iemand die rechtschapen is, uit één stuk is. Die heeft geen dubbele agenda’s. Nou, dat is de waarheid natuurlijk ook. De waarheid is één, die is uniek. In tegenstelling tot de leugen, daar zijn er heel veel van natuurlijk. Maar het vlees geeft verdeeldheid, terwijl de waarheid rechtvaardigheid en rechtschapenheid geeft.
Paulus zegt dit allemaal — dat heb ik nu niet eens vermeld, maar we zijn een paar studies geleden in vers 1 begonnen — omdat hij daar sprak over dat wij zouden wandelen waardig aan de roeping waarmee wij geroepen zijn. Dan schildert hij de positie van de natiën en de oude mens, en daartegenover zet hij die nieuwe mens. We zouden in overeenstemming daarmee wandelen, in overeenstemming met je positie. Je bent gekleed voor de gelegenheid; je trekt het juiste jasje aan. Paulus is er echt, ik zeg het nogmaals, heel laconiek over: oude mens, jasje uit; nieuwe mens, jasje aan. En het gedrag dat bij die nieuwe mens past, dat jasje zouden wij dus ook aantrekken.
Het Negatieve Negeren: Spreek de Waarheid ↑ hoofdstukken
Doe daarom de leugen weg, want wij zijn naar God geschapen in rechtvaardigheid en rechtschapenheid van de waarheid. Doe daarom de leugen weg, want dat past niet. En spreek de waarheid, ieder met zijn naaste, want wij zijn leden van elkaar. Ik zou eigenlijk niet eens weten wat ik hieraan toe moet lichten. Wij zijn gered in de waarheid, wij staan in de waarheid, wij kennen Gods waarheid; dus doe daarom de leugen weg en spreek waarheid, ieder met zijn naaste, want wij zijn leden van elkaar.
Kijk, Paulus gaat hier niet zeggen wat we dus niet meer mogen doen. Wat hij elke keer gaat zeggen, is dat we het negatieve zouden negeren. En negeren... dat woord ‘negatief’ en ‘negeren’ heeft natuurlijk ook alles met elkaar te maken. Het negatieve negeren, want dat wat negatief is, zouden we negeren. Paulus zegt dus elke keer niet: "Je mag niet liegen", maar hij geeft daar meteen het alternatief bij, dat waar we ons wel op zouden richten: "Doe daarom de leugen weg, spreek waarheid."
Wanneer je de waarheid spreekt, dan spreek je automatisch al geen leugen. Dus het is niet: "Je mag niet liegen." Nee, spreek de waarheid, dan doe je de leugen weg. De leugen is dat oude jasje, en de nieuwe jas hebben we nu aan. We zijn een nieuwe mens en die spreekt waarheid. Dat is natuurlijk in de eerste plaats het spreken van Gods Woord en van wat Hij tot stand brengt. Ieder met zijn naaste, want wij zijn leden van elkaar.
Ja, dat is wel duidelijk, toch? Wij zijn één, dat was ook het begin van het hoofdstuk: één geest, één lichaam, één Heer, één geloof, één doop, één God en Vader van allen, die daar is boven allen, door allen en in allen. Dus wij zijn elkaars naasten, elkaars leden van het lichaam. Spreek dus waarheid, wijs elkaar op de waarheid, ieder met zijn naaste.
De leugen ook, hè? De leugen is tijdelijk. We kunnen ons druk maken om al die leugens, maar het is allemaal tijdelijk. Het is vergankelijk, straks houdt het allemaal op. Dat is het mooie. Als we naar al die leugen om ons heen kijken, de ongerechtigheid... het is allemaal vergankelijk, het houdt allemaal op. En de waarheid, die staat en die blijft staan.
Dus waar zouden we ons mee bezighouden? Nou, spreek waarheid met ieder en met zijn naaste. Daarom komen we ook bij elkaar: natuurlijk om ons op elkaar en op het Woord van God te wijzen. Wat Hij naar voren brengt, dat is vast en dat verandert niet. Doe daarom de leugen weg, spreek waarheid, ieder met zijn naaste, want wij zijn leden van elkaar.
Doelmatige Toorn en de Duivel Geen Plaats Geven ↑ hoofdstukken
Zijn jullie boos? Paulus zegt niet: "Dat mag niet, je mag niet boos zijn." Nee, "zondig dan niet, laat de zon niet ondergaan over jullie irritaties", staat er dan. "Toorn", zegt de NBG. Dat las ik ergens, ontstemming geloof ik. Ja, ontstemming of ergernis las ik nog ergens, maar het idee is duidelijk. Als je boos bent, laat dan de zon niet ondergaan over die boosheid. Boosheid of toorn zou doelmatig moeten zijn en ook een doel moeten hebben, en dus ook kortstondig zijn. Zodra het het doel gediend heeft, is het ook klaar. Paulus heeft het hier eigenlijk over goede boosheid, om het zo te zeggen; over rechte boosheid en slechte boosheid.
Hoe zeg ik dat? "Zijn jullie boos, zondig dan niet; laat de zon niet ondergaan over jullie toorn of irritatie. Geef de verdachtmaker, de diabolos, de duivel, geen plaats." Wanneer je boos blijft, geef je de duivel dus plaats. Dat is wat hier staat, indirect. En dan te bedenken dat wat men in het christendom leert, is dat God altijd boos blijft, toornend op het grootste deel van Zijn schepselen. Nou, dan weet je waar dat vandaan komt, toch? Dat komt van de diabolos, van de duivel. Dat is een duivelse leer. Dat heeft hij ook verzonnen. Dat kan niet anders, want God denkt in ieder geval heel anders.
Jullie kennen dat spreekwoord of gezegde wel: "Boos zijn is menselijk, boos blijven is duivels." Of: "Kwaad zijn is menselijk, kwaad blijven is duivels." Boosheid, toorn, het heeft een doel. Ik bedoel, ik heb het ook wel eens namelijk. Maar het heeft altijd een doel en als het doel bereikt is, dan is het ook klaar. Je zou zeker niet je ogen moeten sluiten en gaan slapen in boosheid. Dat is wat hier wordt gezegd. We zouden immers in vrede en rust onze ogen moeten sluiten.
Van God lezen we ook dat Hij toornt, maar het is altijd kort. Wel, het kan kort en krachtig zijn, en dat is het ook. Ik bedoel, als je het boek Openbaring leest, dat gaat over de schalen van toorn en dergelijke, maar het is allemaal kort; zo kort mogelijk in ieder geval. Totdat het doel bereikt is en dan houdt het ook op. En als God ons dit nu zo voor zou houden, zou Hij het dan zelf anders doen? Hij onderwijst ons dit via de apostel Paulus: dat wij de zon niet onder zouden laten gaan over onze toorn. Maar zou Hij zelf dan wel het grootste deel van Zijn schepselen laten branden in de hel? Het is een krankzinnig idee. Het is een duivels idee, en dus ook krankzinnig. Nou goed, daar heb ik wel genoeg over gezegd, denk ik.
Niet Stelen maar Delen: Woorden van Genade en Opbouw ↑ hoofdstukken
Hier ook weer: laat wie steelt, niet meer stelen. Je mag niet stelen, maar Paulus zegt meteen: laat hem liever zwoegen om met zijn handen het goede werk te werken, opdat hij iets zal hebben om mee te geven aan wie het nodig heeft. Dus niet stelen van een ander, maar geven aan een ander. Paulus geeft meteen het alternatief. Het is zaliger, gelukkiger te geven dan te nemen. De MBG zegt hier "mededelen". Dus niet stelen, maar mededelen. Niet stelen, maar delen — dat rijmt mooi natuurlijk. Wij zouden niet stelen, maar delen.
En dat is wat. Paulus zegt niet alleen: je mag niet liegen, je mag niet stelen. Hij zegt gewoon dat zulk gedrag niet past, en hij geeft er meteen bij aan wat het gedrag is dat wel passend is. Dan heb je een alternatief, en als je gericht bent op delen, dan komt het niet meer in je hoofd op om te stelen. Ik zeg niet dat jullie nu je portemonnee moeten gaan trekken, het gaat ook gewoon om het delen van de waarheid bijvoorbeeld. Zijn Woord delen, daar gaat het natuurlijk in de eerste plaats over. Dat zouden we met elkaar moeten delen, en alles wat daarbij hoort, dat gaat dan echt automatisch. Laat wie steelt niet meer stelen, maar laat hem liever zwoegen, arbeiden, om met zijn handen het goede werk te werken, opdat hij iets zal hebben om mee te geven aan wie het nodig heeft. Hoe simpel stelt Paulus deze dingen ook voor? Geen moeilijke behandelingen, geen moeilijke therapieën, maar gewoon het een afleggen en het ander aantrekken. Zo geweldig, zo laconiek ook, dat ik denk: tja, wat kan het allemaal moeilijk gemaakt worden?
Dus alle leugenaars, agressieven en dieven — ook dat rijmt. Dit is het devies van de apostel Paulus. Nee, dit is wat Christus ons bekendmaakt via Paulus: gewoon de andere jas aantrekken dus. Die dingen gaan allemaal over gerichtheid op jezelf. Als je steelt, denk je dat je niet genoeg hebt. Als je liegt, dan wil je daar zelf beter van worden. Maar wanneer je gericht bent op Hem, dan gaan al die dingen veranderen. Want wij zijn elkaars leden, dus wanneer we gericht zijn op Hem, zijn we automatisch ook gericht op elkaar. Ik vind het echt geweldig hoe Paulus dit naar voren brengt.
Ook hier weer: je mag geen "rotte praat" uitslaan, geen bedorven woord. Laat geen enkel bedorven woord uit jullie mond uitgaan, maar spreek indien er een goed woord is voor de benodigde opbouw. Dus niet alleen denken: "Ja, dat mag ik niet zeggen", nee: laat dat woord niet uit je mond uitgaan, maar spreek dit alternatief indien er een goed woord is voor de benodigde opbouw, omdat het genade zal geven aan wie het hoort. Weer dat contrast hè: het bedorven woord tegenover opbouw en genade. Een woord van genade, dat is wat opbouwt. Een bedorven woord kan van alles zijn natuurlijk, maar het is elke keer dat contrast. De oude mens die ontneemt, de nieuwe mens die geeft. De oude mens is leeg, de nieuwe mens heeft zoveel dat hij kan delen. Dat oude bedroeft en deprimeert, en het nieuwe maakt blij.
Want genade is datgene wat blij maakt. Dat heeft met vreugde te maken, met gunst, genade en dankbaarheid; het zit allemaal in dat woord van genade. Genade is dat wat blij maakt. En als je blij bent, dan dank je; dan ga je vanzelf danken. Al die contrasten: het oude is ook wat angst, angst zaaien en paniek. De nieuwe mens spreekt van Gods liefde, en in de liefde is er geen plaats voor vrees. Hoe schrijft de Schrift dat? De liefde drijft de vrees uit. Ja, dus wanneer je die angst voelt en die paniek voelt: vul je met Zijn liefde. Wanneer je gevuld wordt met Zijn liefde, met Zijn Woord, dan wordt al die angst vanzelf uitgedreven. Dan ga je de dingen in het juiste perspectief zien. En weet je: Hij is er, Hij zorgt en Hij geeft.
Nog één ding: het oude breekt af, het nieuwe bouwt op; het is tot opbouw. Hoe vaak is dat niet zo? Dat spreek ik even uit eigen ervaring: als je bij elkaar komt en je deelt met elkaar het Woord van God, dan merk je ook: ja, ik ben verjongd, mijn denken is vernieuwd. Ik word van dag tot dag vernieuwd en verjongd en opgebouwd. En je bent blij. Dat is wat Zijn Woord doet. En het mooie is: hoe groter al die paniek en leugen om ons heen, hoe groter het contrast wordt met dat Woord van God. En hoe meer Zijn Woord ook bewijst hoe vast het is, en hoe groter en zichtbaarder de waarde ervan wordt.
Wij zouden wandelen waardig aan de roeping waarmee wij geroepen zijn. Maar als alles om je heen wegvalt, de leugen regeert en de ongerechtigheid neemt toe, dan wordt dat wat wel recht is en dat wat wel waarheid is — ja, dat contrast wordt steeds groter, mooier en heerlijker. Als alles maar op en neer gaat en heen en weer geslingerd wordt, zoals eerder in het hoofdstuk, dan ga je ook steeds meer zien: dit is echt vaste grond. Dit is de rots waarop we staan. Dit is het! En al het andere: so be it. We staan op die rots en we kijken om ons heen. We kunnen daar wel bedroefd om worden; dat is ook normaal, dat je het niet prettig vindt wat je om je heen ziet gebeuren. Maar ook dat leggen we in Zijn handen, en ook daarin vertrouwen we op Hem dat Hij het allemaal goed gaat maken. Laat geen enkel bedorven woord uit jullie mond uitgaan, maar spreek indien er een goed woord is voor de benodigde opbouw, opdat het genade zal geven aan wie het hoort.
Maak de Heilige Geest van God Niet Bedroefd ↑ hoofdstukken
En maak de Heilige Geest van God niet bedroefd, waarmee jullie verzegeld worden tot de dag van de verlossing. Ja, ik maak het hoofdstuk nog even af. Ik zal proberen een beetje tempo te maken, want ik zie dat ik het uur nader. Maar wij hebben Gods Geest ontvangen. Dat zei Paulus al in — daar ga ik even naar terug — een interne verwijzing in de Efeze brief.
In Hem zijn ook jullie. We zijn in Hem, in Christus. Dat mag ons niet ontgaan zijn als we inmiddels in hoofdstuk 4 zijn. Maar in Hem zijn ook jullie die het woord van de waarheid horen. Wat is dat woord van de waarheid? Het goede bericht. Het evangelie van jullie redding. Het is de waarheid dat wij gered zijn en zij hebben dat gehoord toen ze zich daar nog niet van bewust waren. Zij hoorden het woord van hun redding. In Hem zijn ook jullie die het woord van de waarheid horen, het evangelie van jullie redding. Dat hadden zij gehoord en dat geloven zij. God is de Redder van alle mensen en dat geloofden zij.
En dus, in Hem worden ook jullie die geloven verzegeld als een waarmerk en een garantie — daar hebben we het toen over gehad — met de Heilige Geest van de belofte. De belovende Heilige Geest die een onderpand is, ook weer een garantie, een waarmerk, een onderpand van ons lotbezit, van onze erfenis, tot verlossing van het verworvene, tot lof van Zijn heerlijkheid. Nou, laat ik daar verder niet op ingaan. Wij zijn dus verzegeld met die Heilige Geest van de belofte.
Paulus zegt hier: maak de Heilige Geest van God niet bedroefd. Maar die Geest is Zijn leven in ons; Hij heeft ons Zijn Geest gegeven, Zijn leven. De Geest van God, de Geest van Christus — in Romeinen 8 worden volgens mij wel vijf of zes synoniemen daarvan achter elkaar genoemd. Maar wij zouden die Geest niet bedroeven. Dat is ook weer zo'n schriftplaats waar men vaak mee aan de haal is gegaan. In 1 Thessalonicenzen 5 wordt gezegd: blus of doof de Geest niet uit. Maar die Geest is dat leven in ons en wij zijn verzegeld met die Heilige Geest van de belofte.
En als we de Heilige Geest bedroeven, betekent dat dat wij dat leven wat wij hebben ontvangen niet leven in de praktijk. Of dat wij niet wandelen waardig aan de roeping waarmee wij geroepen zijn. Want dat is datgene waarvan de Geest ons ook op de hoogte brengt. En wanneer wij die Heilige Geest bedroeven of uitblussen of uitdoven, dan leven wij in de praktijk niet uit wat wij ontvangen hebben. Nou, dat is als je het mij vraagt, het bedroeven of uitblussen of uitdoven van die Geest.
Maak de Heilige Geest van God niet bedroefd waarmee jullie verzegeld worden tot de dag van de verlossing. Ja, dat bedroeven staat tegenover blijdschap. Dat is ook wanneer je je blijdschap laat uitdoven. En Hij geeft genade, een woord tot opbouw; leef daaruit. Maak de Heilige Geest van God niet bedroefd waarmee jullie verzegeld worden tot de dag van de verlossing. Niet leven als de oude, maar als de nieuwe mens. Juist niet die oude jas aantrekken, maar die nieuwe. Tot de dag van de verlossing of de bevrijding. Maar ja, we weten allemaal waar dat over gaat toch? Totdat Hij ons haalt en wij verenigd worden met ons Hoofd. Tot aan de wegrukking, laat ik het zomaar zeggen.
Gebruiksvriendelijk en Genadig met Elkaar Omgaan ↑ hoofdstukken
Laat alle bitterheid en woede en boosheid en luidte als roepen en lastering – *blasfemia* – van jullie worden weggenomen. Bitterheid, woede, boosheid, luidte als roepen, lastering: laat het van jullie worden weggenomen, samen met alle kwaadaardigheid. Het zijn er zes, het getal van de mens. Laat zij weggenomen worden. Dit is een passieve vorm: laat dat weggenomen worden. Het is niet: "doe dat niet" of "dat mag je niet doen". Nee, laat het weggenomen worden.
Nou, hoe dan? Ik lees gewoon verder: word naar elkaar vriendelijk, innerlijk welwillend en ga genadig met elkaar om, zoals ook God in Christus genadig met jullie omgaat. Dit is dus weer het contrast tussen de oude mens in vers 31 en de nieuwe mens in vers 32. Ik ga niet stuk voor stuk op al die woorden in, maar bitterheid... als je verbitterd bent, dan heeft dat ook met zuur te maken. "Een weinig zuur deeg doorzuurt het hele deeg." Dat heeft met valse leer te maken, maar natuurlijk ook met de leugen. Valse leer is leugen. Bitterheid is wat bederft; het bederft relaties en het bederft de sfeer. Laat dat weggenomen worden met al die kwaadaardigheid en lastering.
Word naar elkaar vriendelijk en innerlijk welwillend. Hier staan de thema’s. "Word naar elkaar vriendelijk" – het woord dat hier wordt gebruikt, heeft met gebruik te maken. Je zou kunnen zeggen: word naar elkaar "gebruiksvriendelijk". Wij hebben allemaal een bijsluiter, een gebruiksaanwijzing. Die zocht ik! Kijk, jullie hebben allemaal andere gebruiksaanwijzingen dan ik, en dat is voor mij lastig, want ik ben de enige die normaal is. De rest wijkt allemaal af! Maar ja, vanuit jullie eigen perspectief is dat natuurlijk ook zo: de rest wijkt allemaal af. Dus die ander heeft een gebruiksaanwijzing en wij zouden naar elkaar toe gebruiksvriendelijk of geschikt zijn. Je ook schikken in die ander die soms een beetje lastig is, of soms heel lastig. Ik probeer iedereen maar een beetje aan te kijken, maar bij de één heb ik daar wat meer ervaring mee dan bij de ander. Leon? Maar ja, dat was vroeger, toen waren we allemaal nog oude mensen. Gelukkig kunnen we er allemaal om lachen, maar dit is natuurlijk wel een beetje waar. Wanneer we elkaar naar het vlees zien, dan zien we verschillen, maar in Hem zijn we één. Daar ging het hoofdstuk al over. Gebruiksvriendelijk, word naar elkaar geschikt. Mild heeft daar ook wel mee te maken.
Innerlijk welwillend, dus innerlijk goedwillend. Dan moet je soms wat toegeeflijk zijn. En dan zegt Paulus: "ga genadig met elkaar om". Want daar valt hij eigenlijk alles in samen: ga genadig met elkaar om. En hoezo dan? Nou, zoals ook God in Christus genadig met jullie omgaat. Hij overlaadt ons dag aan dag met Zijn gunstbewijzen – met Zijn genade dus. Nou, dan kunnen wij maar één ding doen: navolgers zijn van Hem. Is dat niet wat hoofdstuk 5 vers 1 zegt? "Zijt dan navolgers van God als geliefde kinderen." Daar gaan we volgende keer mee verder, maar wij zouden Hem daarin volgen. Hij geeft ons genade, wij geven de ander genade.
En niet zoals de NBG en ook de Statenvertaling zegt: "elkaar vergevend zoals ook God in Christus uw vergeving schenkt". Dit gaat veel verder. Genade, daar hadden we het net over, dat is elkaar blij maken. Elkaar wijzen op de waarheid en op wat vreugde geeft en wat opbouwt. Daar gaat dat over. Word naar elkaar vriendelijk, innerlijk welwillend en ga genadig met elkaar om zoals ook God in Christus genadig met jullie omgaat.
Hier pakken we de volgende keer de draad weer op, want zoals ik net zei, dat is hoofdstuk 5 vers 1. Maar als ik zeg dat het vervolgd wordt met "word mijn navolgers", dan haakt het natuurlijk meteen aan op wat hier geschreven staat. Van die hoofdstukindeling moet je je dus niet al te veel aantrekken. Dat gaan we de volgende keer ook niet doen; we gaan gewoon weer verder.
Ik dacht dat ik nog een afsluiter had. Die had ik, ja. Dit is dat hoofdstuk waar staat: "Blus de Geest niet uit" en "Verheug je altijd". Paulus heeft hier allemaal aansporingen. Ik heb er een drietal uitgehaald, maar het zijn er veel meer. Verheug je, verblijd je altijd, zoals hij ook in de Filippenzenbrief zegt, in Filippenzen 4. Daar zegt hij zelfs nog een keer: "Verheug je altijd!" Nou, we weten nu toch waar we ons in kunnen verheugen? In Zijn genade, het woord van opbouw, de nieuwe mens samengevat in Hem, in Christus.
Verheug je altijd, bid ononderbroken. En dan niet handjes samen en ogen dicht als je straks op de fiets zit of achter het stuur, maar een houding van wat men een "biddende houding" noemt. Het woord voor bidden dat hier gebruikt wordt, gaat echt over gerichtheid: het van Hem verwachten. Dit is de wil van God in Christus Jezus voor jullie. En in Efeze 5 gaat Paulus ook nog zeggen: "Dankt voor alles". Maar daar komen we een volgende keer op. We hebben zoveel om Hem voor te danken en we danken Hem dat Hij onze God is. En ook weer dat we deze ochtend zo bij elkaar konden komen en ons mochten richten op Zijn Woord wat Hij ons bekendmaakt. Amen, zeg ik, amen.