In Galaten 5 brengt Paulus een dubbele tegenstelling naar voren: de werken van het vlees tegenover de vrucht van de geest . Tegenstellingen die we al eerder tegenkwamen in deze brief. Paulus geeft ook een beschrijving van die beide tegenstellingen. In deze studie zullen we ons voornamelijk bezighouden met de vrucht van de geest. Hoewel ‘vrucht’ een enkelvoud is, leest men over het algemeen alsof er 9 kenmerken van die vrucht genoemd worden. Het in net even anders: de vrucht van de geest is liefde en die vrucht heeft 8 kenmerken. Waar spreekt dat van en wat is het verband met dat andere bekende hoofdstuk over de liefde : 1 Korinthe 13?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Wie wandelt in de geest, die wandelt in de liefde. Als vanzelf.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Terugblik: Vrijheid of het Juk van Slavernij
- Galaten 5:18: de Tegenstelling Tussen Vlees en Geest Onder de Wet
- Galaten 5:19-21: de Openbare Werken van het Vlees
- Lotbezitters van Christus en de Zinloosheid van Vleselijke Praktijken
- Galaten 5:22: Vermoeiende Werken Tegenover Organisch Groeiende Vrucht
- De Enkelvoudige Vrucht: Wandelen in Gods Onvoorwaardelijke Agape-liefde
- De Acht Kenmerken van de Liefde en de Symboliek van een Nieuw Begin
- De Eigenschappen van de Vrucht Verklaard: Vreugde, Vrede en Zachtmoedigheid
- Galaten 5:24-26: het Vlees Gekruisigd, Wandelen in de Geest
- Galaten 6:1-5: een Misstap Herstellen in Zachtmoedigheid en Elkanders Lasten Dragen
- Toets Jezelf en Laat het Oordeel over de Harten aan de Heer
- Galaten 6:7: de Onafwendbare Wetmatigheid van Zaaien en Oogsten
- Efeziërs 5: de Duisternis Ontmaskeren Door de Waarheid van het Licht te Spreken
- Galaten 6:8-10: Oogsten uit de Geest en het Goede Werken voor de Huisgenoten van het Geloof
Introductie en Terugblik: Vrijheid of het Juk van Slavernij ↑ hoofdstukken
Goed, dan gaan we beginnen. We gaan beginnen, maar we gaan ook weer verder met de Galatenbrief en we zijn inmiddels toch een heel eind gevorderd, mag ik zeggen. Galaten 5, ik ga bespreken vanaf vers 18; we zijn de vorige keer gebleven bij vers 17. Daar waren een aantal van jullie niet bij, dus daar ben ik op voorbereid. Ik zal de gedeelten die we vorige keer besproken hebben even doorlezen, zodat we een beetje kunnen opwarmen en zodat we ook niet midden in een hoofdstuk invallen, om het verband ook weer een beetje te pakken te hebben.
Galaten 5, en dan lees ik gewoon vanaf vers 1: "Voor de vrijheid maakt Christus ons vrij. Sta dan vast en laat je niet weer in het juk van slavernij vastzetten. Zie, ik Paulus zeg tegen jullie: in het geval dat jullie je laten besnijden, zal Christus jullie in niets baten. En ik betuig weer aan ieder mens die zich laat besnijden dat hij een schuldenaar is de gehele wet te doen. Jullie die jezelf in de wet rechtvaardigen, werden ontheven van Christus. Jullie vallen uit de genade. Want wij verwachten uit geloof in de geest de hoop van de rechtvaardigheid. Want in Christus Jezus heeft noch besnijdenis enige sterkte of kracht, noch voorhuid, maar geloof dat door liefde inwerkt. Jullie liepen goed. Wie hindert jullie om je niet door de waarheid te laten overtuigen? Die overtuiging is niet uit Hem die jullie roept. Een klein beetje zuurdeeg doorzuurt het hele deeg. Ik heb vertrouwen in jullie en de Heer dat jullie niets anders gezind zullen zijn, maar wie jullie verontrust zal het oordeel dragen, wie hij ook is. Maar ik bedoel dus: indien ik nog de besnijdenis proclameer, waarom word ik nog vervolgd? Dan is de valstrik of het struikelblok van het kruis van Christus buiten werking gesteld. Och, dat zij die jullie opruien het bij zichzelf ook zouden afhakken. Want jullie werden tot vrijheid geroepen, broeders; alleen niet de vrijheid als aangrijpingspunt voor het vlees, maar wees door de liefde slaaf voor elkaar. Want de gehele wet is in één woord vervuld, in het: je zult je naaste liefhebben als jezelf. Maar indien jullie elkaar bijten en vereten — sorry, vereten, dat deed ik expres — kijk dan uit dat jullie niet door elkaar verteerd worden. En ik zeg: wandel in de geest en jullie zullen niet aan de begeerten van het vlees voldoen. Want het vlees begeert tegen de geest en de geest tegen het vlees. Deze streven tegen elkaar, zodat jullie niet doen wat jullie maar willen."
Tot zover waren we de vorige keer ongeveer gebleven. Daar hebben we het toen uitgebreid over gehad. Ik wil er nu twee dingen nog even uitlichten, omdat dit belangrijk is voor het gedeelte waar we nu in komen. Hier wordt een tegenstelling gemaakt: vlees en geest. Die twee streven elkaar tegen; die twee staan tegenover elkaar, zegt Paulus hier in vers 17. Het zijn elkaars tegenovergestelden. Het is natuurlijk niet de eerste keer dat Paulus die tegenstellingen naar voren brengt. Juist in de Galatenbrief gaat het over dit soort tegenstellingen, met name tussen vlees en geest.
En ik wil nog een dingetje eruit halen, dat is vers 14. Daar staat: "Want de gehele wet wordt in één woord vervuld, in het: jij zult je naaste liefhebben als jezelf." Ik heb vorige keer aangehaald dat — volgens mij was dat onder andere uit Romeinen 13 — daar letterlijk staat dat al die wetsartikelen, zeg maar de geboden of de tien geboden, alle vervuld worden in dit woord: je zult je naaste liefhebben als jezelf. Want degene die zijn naaste liefheeft, die doet de naaste geen kwaad. Al die tien geboden en ook al die andere, dat zijn in principe allemaal zonden tegen de naaste. "Jij zult niet doodslaan." Ja, wie niet doodslaan? Uw naaste. "Jij zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste." "Jij zult niet echtbreken van uw naaste." "Jij zult niet stelen van uw naaste." Enzovoort.
Dus wanneer wij elkaar liefhebben, dan vervullen wij daarmee de wet. Waarom haal ik die twee dingen naar voren? Omdat we nu in het gedeelte komen waar het gaat over de werken van het vlees en de vrucht van de geest. Daar wordt die tegenstelling ook weer genoemd en zelfs uitgewerkt. En de vrucht van de geest is liefde. Dus daar komen we weer op uit: die liefde. Liefde, blijdschap, vrede, moedigheid... We gaan dat vanzelf tegenkomen.
Galaten 5:18: de Tegenstelling Tussen Vlees en Geest Onder de Wet ↑ hoofdstukken
Dus wij gaan naar Galaten 5 vers 18. Dat is het volgende vers: 'Het vlees begeert tegen de Geest'. En hoe stond het er ook alweer? 'En de Geest tegen het vlees, zodat jullie niet doen wat jullie maar willen', zegt Paulus hier. Ik heb de vorige keer ook gezegd: lees Romeinen 7 eens, waar Paulus dat beeld schildert van iemand die onder de wet leeft. Want juist onder de wet wordt het vlees getriggerd en geprikkeld. De wet is de prikkel van de zonde. Wanneer je leeft onder die wet, dan krijg je te maken met het vlees. Paulus zet in Romeinen 7 uiteen hoe dat leven zich presenteert. Hij roept dan uiteindelijk uit: 'Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen?' En hij geeft dan ook het antwoord. Maar dat is dus wat de wet doet: het activeert het vlees.
Maar Paulus zegt dan: 'Indien jullie je door de Geest laten leiden, dan zijn jullie niet meer onder de wet'. Precies. Er valt niet veel aan uit te leggen, maar laat ik er ten overvloede bij zeggen: het is dus niet geestelijk om onder de wet te leven. Dat is natuurlijk wel wat in het mainstream christendom over het algemeen geleerd wordt. Het zou vroom zijn om de wet te houden, uit wat voor motief dan ook; uit dankbaarheid, of gewoon omdat het moet, of omdat een mens nu eenmaal een wet nodig zou hebben. Maar Paulus zegt: als je je door de Geest laat leiden, dan ben je pas geestelijk — of 'geestig'. In ieder geval, wanneer je je door de Geest laat leiden, dan ben je niet meer onder de wet. Want het zijn twee totaal verschillende dingen die tegenover elkaar staan.
Het ene gebied, laat ik het zo zeggen, staat helemaal los van het andere. Paulus zei in de vorige verzen: jullie zijn vervallen uit de genade. Als genade een gebied is... Ze waren geroepen in de genade van Christus, zoals Galaten 1 vers 6 zegt. In dat gebied, in die sfeer bevonden ze zich, en ze waren daaruit gevallen. Ze waren van A naar B gegaan, naar iets heel anders waar totaal andere wetmatigheden werkten. Want daar wordt namelijk het vlees geactiveerd. Ze leefden niet uit de Geest, maar ze leefden in het vlees.
We gaan straks lezen wat dat tussen aanhalingstekens 'oplevert' als je leeft uit het vlees. Indien jullie je door de Geest laten leiden, dan zijn jullie niet meer onder de wet. Je wordt daar namelijk niet compleet van, of beter. Integendeel: het vlees wordt geactiveerd en dat is geen pretje. Maar laat ik verder gaan lezen, dan komen we er vanzelf op wat dat bewerkt.
Galaten 5:19-21: de Openbare Werken van het Vlees ↑ hoofdstukken
En het is openbaar wat de werken van het vlees zijn. Nou, zet jullie schrap, riemen vast, daar gaan we. Het zijn er zestien. Ja, het zijn er zestien, twee keer acht. Ik ken een bijbelleraar die, als hij bij dit vers aankomt, hem altijd in de vijfde versnelling zet en dan doorleest. Maar zodra hij bij vers 22 aankomt, gaat hij weer naar de eerste versnelling. Want hier worden de werken van dat vlees genoemd en hij zegt dan altijd: "Ik wil jullie niet op ideeën brengen." Dat wil ik jullie ook niet natuurlijk, maar we lezen het gewoon even door.
Het is openbaar wat de werken van het vlees zijn: echtbreuk, ontucht, onreinheid en losbandigheid. Nou ja, ik hoef die dingen niet toe te lichten. Kijk, over echtbreuk zou ik kunnen zeggen dat het wat anders is dan echtscheiding. Het wordt meestal wel met elkaar verward, maar echtbreuk is overspel. Vreemdgaan, ja, zo kan die ook.
Maar dit zijn eigenlijk ontucht, onreinheid en losbandigheid. Dat laatste is: dan ben je zonder band. Wij zijn natuurlijk wel vrij, maar wij zijn niet zonder band. Wij hebben de binding met Christus. Wij zijn één met Christus, samen met Christus. Wij delen in Zijn lot, in Zijn erfenis. Maar daardoor zijn we ook één met elkaar. Dus wij zijn gebonden aan elkaar, onlosmakelijk. Zoals het lichaam verbonden is: de vinger zit aan de hand en de hand zit weer aan de arm. Ga zo door, dat hoort allemaal bij elkaar. Dus zo zijn wij ook gebonden. Maar losbandigheid... ik denk dat dit allemaal seksuele zonden zijn. Seks zonder band: losbandigheid. Ontucht, we kennen dit woord ook nog wel hè? Porneia. Alle seksuele gemeenschap buiten het huwelijk om. Nou ja, enzovoorts.
Afgodendienst. Toverij. Ja, het een heeft met het ander te maken. Moet ik even kijken wat Paulus in het volgende vers zegt: afgodendienst, toverij, vijandschappen, ruzie, jaloersheden. Als je jaloers op iemand bent, dan vind je dat je zelf tekortkomt en die ander krijgt wel wat jij wilt. Als je op God vertrouwt, dan weet je gewoon dat Hij jou geeft wat je nodig hebt.
Woede-uitbarstingen. Het gaat ook altijd over de naaste. Het is altijd ruzie met de naaste. Vijandschappen tegen de naaste. Jaloersheden naar de naaste. Woede-uitbarstingen tot de naaste. Nou enzovoort: eigenbelangen, onenigheden, groeperingen, afgunst, moord, dronkenschappen, wild uitgelaten feesten. Kijk, en wat daarop lijkt. Want die rij kun je natuurlijk eindeloos maken. Dat gaan we nu niet doen, maar in een brainstormsessie zouden we aan dit rijtje natuurlijk nog heel wat kunnen toevoegen. Het lijkt dan altijd op het voorgaande, zegt Paulus, om het daarmee af te maken: "En wat daarop lijkt."
Zoals ik het ook al... waarvan ik aan jullie voorzeg. Zoals ik het ook al eerder zei. Dus Paulus brengt nu iets naar voren waarvan hij zegt: "Dit heb ik al eerder gezegd." Maar hij benadrukt het nog maar een keer.
Lotbezitters van Christus en de Zinloosheid van Vleselijke Praktijken ↑ hoofdstukken
Degenen die zulke dingen verrichten, zullen het koninkrijk van God niet als lotbezit ontvangen. Dit is misschien een moeilijk vers. Misschien ook niet, maar daar hebben we het al eerder over gehad, onder andere naar aanleiding van Galaten 2: "Ik ben met Christus gekruisigd en ik leef, maar niet meer ik, maar Christus leeft in mij." Daarin brengt Paulus in al zijn brieven de waarheid naar voren dat wij één zijn met Christus en dat wij delen in zijn erfenis. Dat wat aan Hem beloofd is – aan de Messias, het Hebreeuwse woord voor Christus – dat valt toe door het lot. Dat is ons lot. Dat valt niet alleen aan Hem toe, maar ook aan ons, wij die één met Hem zijn. Wij delen in zijn zegeningen en ontvangen met Hem dat lotsdeel.
Wat is dat lotsdeel? Dat vind je niet direct in Galaten, maar daarvoor zouden we naar Efeze moeten gaan. Maar het is alles: hemel en aarde is zijn lotsdeel, dat ontvangt Hij. En wij delen in dat bezit, dat is ons lotbezit. Ons lotsdeel is het aandeel dat wij ontvangen. Hebben wij daar iets voor gedaan? Nee, dat is ons lot. Wij zijn dus lotgenieters met Christus. Zo staat het ook in Romeinen 8: wij zijn erfgenamen van God en mede-erfgenamen, samen erfgenamen met Christus.
Degenen die "die dingen verrichten", zegt Paulus – we hebben er hiervoor zestien genoemd – die ontvangen geen lotbezit in het koninkrijk van God. Laat ik dat woord "verrichten" even aanklikken. Verrichten is niet hetzelfde als wanneer iemand een keer in dat soort zonden valt; daar kom ik zo nog op terug. Nee, hier gaat het echt om het verrichten van die dingen, het praktiseren. Dat is je praktijk. Wat is de praktijk van jouw leven? Zijn dat de dingen die we hiervoor noemden? De Schrift zegt ergens anders: "Gij geheel anders." Maar degene die zulke dingen verricht, dat is zijn wijze van handelen. Dat is zijn handel en wandel, zeggen we dan. De persoon van wie dat de praktijk is, die ontvangt geen lotbezit in het koninkrijk van God. Het is gewoon een beschrijving van ongelovigen.
Ik heb de Studiebijbel er ook nog bijgepakt. Daar stond: "Degenen die zulke dingen bedrijven." Dat is net zoiets als handel drijven. Als je iets bedrijft, dan is dat jouw bedrijf. De Studiebijbel zei ook nog "volbrengen", fulltime ja. Kijk, ik klik even door naar Galaten 6 vers 1 – ik weet niet of ik daar vandaag nog aan toe kom – maar daar staat: "Broeders, ook als een mens op een misstap betrapt wordt, breng gij, die geestelijk zijt, zo iemand terecht in een geest van zachtmoedigheid. En let op jezelf dat jij ook niet beproefd wordt." Hier gaat het over een gelovige die een misstap begaat. Dat kunnen natuurlijk die dingen zijn die in Galaten 5 vers 20 tot 21 genoemd worden. Daar kun je in misstappen, maar dat wil nog niet zeggen dat je dat praktiseert, bedrijft, verricht of volbrengt. Dat is namelijk niet onze levenspraktijk als gelovigen. Want wij delen in de zegeningen van Christus en dat is ook een lotbezit; wij zijn onlosmakelijk met Hem verbonden. Dat is niet iets dat ons nog afgenomen kan worden. Degenen die zulke dingen verrichten of volbrengen, praktiseren, bedrijven enzovoorts, zullen het koninkrijk van God niet als lotbezit, als erfdeel, ontvangen.
Dat vinden we wel vaker in de brieven van Paulus. Ik heb twee voorbeelden om het nog wat te verduidelijken. In Efeze 5 bijvoorbeeld. Lees dit ook even in het verband, want er gaan verzen aan vooraf en er komen verzen achteraan. Ik meen dat Paulus in vers 25 zegt dat Christus zijn Ecclesia reinigt door het waterbad van het woord. Wij worden gereinigd van deze dingen. Daarom zegt Paulus: "Laat allerlei ontucht en onreinheid of hebzucht zelfs niet onder u genoemd worden, zoals het heiligen betaamt." Want dat past ons niet. Want dit weten en kennen jullie: dat geen enkele ontuchtige of onreine of hebzuchtige – dat is een afgodendienaar – lotbezit (weer hetzelfde woord: lotsdeel, erfdeel) heeft in het koninkrijk van Christus en van God.
Het koninkrijk van Christus, daar delen wij in. Wij zijn erfgenamen van God en mede-erfgenamen, samen-erfgenamen, samen lotdeelbezitters met Christus. Een heilige is apart gezet. "Heilig" is eigenlijk een beschrijving van gelovigen. Zo schrijft Paulus aan de heiligen in Efeze of Korinthe. Ik ga nu naar Korinthe: "Of weten jullie niet dat onrechtvaardigen het koninkrijk van God niet als lotbezit zullen ontvangen?" In de Statenvertaling zal er zoiets staan als "geen erfenis zullen ontvangen". Weer datzelfde woord. Maar wat is een onrechtvaardige? Dat is een ongelovige. Want wat rekent God tot rechtvaardigheid? Geloof. Dat staat ook in Galaten, ik meen in hoofdstuk 2 of 3, over Abraham. Abraham wordt daar als voorbeeld genomen. Ik heb het gisteren nog met de kinderen gelezen: Abraham werd naar buiten geroepen door God. Hij zei: "Kijk maar naar boven, Abraham. Tel de sterren als je kunt." Want Abraham zei: "U belooft me nu al van alles, maar ik heb geen nageslacht en nu wordt mijn knecht Eliëzer mijn erfgenaam." God zegt: "Loop maar naar buiten, kijk naar de lucht, naar de sterren, en tel ze maar als je ze tellen kunt. Zo groot zal jouw nageslacht zijn, jouw zaad." En Abraham geloofde God – dat staat in Genesis 15 – en dat werd hem gerekend tot rechtvaardigheid. Een onrechtvaardige is dus een ongelovige.
Weten jullie niet dat onrechtvaardigen het koninkrijk van God niet als lotbezit zullen ontvangen? Ook dit moet je in het verband lezen. De Korinthiërs zochten bij geschillen, ruzies en twisten hun heil bij ongelovigen. Paulus laat hun inzien hoe dwaas dat is. Hij zegt: "Wij zijn lotbezitters, erfgenamen van God en mede-erfgenamen met Christus. Wij delen in de zegeningen van Christus en dat doen wij met elkaar als één lichaam. Wij zijn daardoor in Christus met elkaar verbonden." Paulus zegt: "Weten jullie dan niet dat jullie de onrechtvaardigen zullen oordelen? En weten jullie dan niet dat jullie zelfs engelen zullen oordelen?" In dat verband zegt hij: "Hoe haal je het in je hoofd om je recht te zoeken bij onrechtvaardigen?" Nu ga je je recht halen bij die onrechtvaardige; die moet dan rechtspreken over jullie, terwijl je straks zelf recht over hém zult spreken. Dat is krankzinnig natuurlijk. Daarom zegt hij: "Weten jullie dat dan niet?" "Weten jullie niet dat de onrechtvaardigen het koninkrijk van God niet als lotbezit zullen ontvangen? Dwaal niet." En dan komen er weer een paar: ontuchtige mannen, afgodendienaars, echtbrekers, zachten en manneliggers. De manneliggers zijn dus de harde en de anderen zijn de zachte. Die wil ik verder niet uitleggen, maar ik vond het zo in deze vertaling en ik laat het maar gewoon staan.
Ik vond het wel leuk eigenlijk, ik heb er geen plaatje van. Dat zeg je altijd al. En wat zijn dat? Hoe worden die beschreven? Nou, als onrechtvaardigen. Zijn die niet-gelovigen of ongelovigen?
Ja, dat moet ik er natuurlijk nog even bij zeggen. We hebben 1 Korinthiërs 15 hier weleens besproken, maar dat zal inmiddels echt al een tijdje geleden zijn. Daar staat dat Christus aan het einde van Zijn heerschappij Zijn koninkrijk zal overdragen aan God de Vader. En in het koninkrijk, wanneer dat koninkrijk openbaar wordt, zie je de openbaring van Jezus Christus in ons Bijbelboek. Maar dat koninkrijk waarin Christus regeert tijdens die komende aeonen, daarin zullen ongelovigen, de onrechtvaardigen, geen erfenis, geen lotsdeel ontvangen. Die zullen daar geen deel aan hebben.
Maar daarna, in 1 Korinthiërs 15, als Christus het koninkrijk overdraagt aan Zijn God en Vader en de laatste vijand, de dood, tenietgedaan zal worden, dan zal God elk schepsel levend maken. Dan zullen allen die in Adam gestorven zijn, in Christus worden levend gemaakt. Dat zijn heel verschillende fases in Gods plan, maar nu gaat het even over dit stukje. Een klein stukje, maar dat is het natuurlijk niet; het is ook qua tijd, maar ook qua – hoe zeg je dat – qua omvang en impact van Gods plan. Het gaat trapsgewijs omhoog natuurlijk qua heerlijkheid, dus het wordt steeds mooier, laat ik het zo zeggen.
Dus dat moeten we ook niet zomaar aan de kant schuiven natuurlijk. Wij mogen uit genade daar wel deel aan hebben; genoeg om je in te verblijden, zou ik zo zeggen, ook al regent het de hele dag. Dus ik hoop dat ik daarmee dit heb duidelijk gemaakt, en zo niet, dan hoor ik dat nog weleens, liefst zo snel mogelijk natuurlijk. Maar we gaan nu even verder.
Ja, dan komt-ie. Het ging over de werken van het vlees. Het is openbaar wat de werken van het vlees zijn en dan wordt heel dat vermoeiende rijtje genoemd, want het is vermoeiend. Werk is sowieso vermoeiend, toch? Er zijn nog mensen die moeilijk het woord lezen, maar de werken van het vlees, ja, dat is dit en dat is zus; allemaal ongein, om het zo te zeggen. Dat is ook nogal mooi, want 'gein' komt van 'genade' natuurlijk. Dus allemaal ongein. Maar nu komen we bij de gein.
Galaten 5:22: Vermoeiende Werken Tegenover Organisch Groeiende Vrucht ↑ hoofdstukken
Maar! De vrucht van de geest. En hier staat dus niet alleen vlees tegenover geest, de werken van het vlees tegenover de vrucht van de geest, maar ook werken tegenover vrucht. En werken, dat moet je doen en daar word je moe van. Maar vrucht, dat is iets organisch. Dat gebeurt gewoon. Dat groeit. Als het boompje of het plantje op de juiste plek staat, een beetje licht en een beetje water, dan komt daar vanzelf de vrucht. Ook al probeer je er iets aan te doen zodat het niet gebeurt, dat gaat gewoon door. Zet een plantje neer en geef het wat water, dan gaat het vrucht dragen. Nou, dat hoef ik niet uit te leggen denk ik.
Maar de vrucht van de geest is liefde. Wat de geest voortbrengt, die vrucht, dat is liefde. En we gaan nu heel precies lezen, want het is een belangrijk vers. Hier staat niet – laat ik dat er ook bij zeggen – 'de vruchten van de geest zijn', dubbele punt: liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, enzovoort. Nee, hier staat: de vrucht (enkelvoud) van de geest is (enkelvoud) liefde. Punt. Dan de dubbele punt; die staat hier niet, maar zo zou ik hem wel zetten. Want zoals het hier staat – en zo staat het volgens mij in alle vertalingen, ik heb hier in ieder geval de NBG en de Statenvertaling – daar staat: 'Maar de vrucht van de geest is liefde'. Er staat elke keer een komma: liefde, blijdschap, vrede, enzovoort. Maar de vrucht van de geest is liefde. Het is één vrucht en die vrucht is liefde. En die vrucht heeft eigenschappen; daar komen we straks op.
Ik herinner jullie nog even aan dit vers – ik heb dat net toen ik de verzen van de vorige keer las even uitgelegd: 'want de gehele wet is in één woord vervuld, namelijk: je zult je naaste liefhebben als jezelf'.
De Enkelvoudige Vrucht: Wandelen in Gods Onvoorwaardelijke Agape-liefde ↑ hoofdstukken
Dus de vrucht van de geest is liefde. Dat komt hier niet zomaar uit de lucht vallen. Paulus borduurt gewoon verder op wat hij in vers 14 onder andere naar voren heeft gebracht: de hele wet is in één woord vervuld. Je zult — en dat is ook een belofte — je naaste liefhebben als jezelf. Want de vrucht van de geest is liefde.
Kijk, over die liefde, dit woord kennen we ook allemaal. Er zijn volgens mij boeken over volgeschreven: Agape. We weten allemaal dat dit onvoorwaardelijke liefde is. Het Grieks kent nog twee woorden voor liefde: Filio — ik weet nooit precies hoe je dat allemaal uitspreekt, maar dat schijnt niemand echt te weten — Filio en Eros. Bij Filio gaat het erom dat je door eigenschappen van de ander wordt aangetrokken. "Die ligt me wel," zeggen wij dan. Dat vind ik een aardige gozer, ik kan goed met hem door één deur, we hebben een klik. Dat heeft alles te maken met Filio. Een ander Grieks woord is Eros, en dat is lust; wat het oog wil, zeg maar. Je vindt dat iemand er goed uitziet, dus die vind je leuk. Op die manier. En er zullen vast nog allerlei synoniemen voor zijn, maar daar gaan we het nu niet over hebben.
Filio en Eros... Erotiek komt natuurlijk van Eros, en dat zegt al een hoop. Dat heeft te maken met lichamelijke aantrekkingskracht. En je weet natuurlijk dat dit ook kan overgaan, want dat lichaam blijft niet altijd hetzelfde. Ik kijk nu naar jullie, maar ik bedoel natuurlijk ook mezelf. Kijk naar dit kale hoofd; sommigen vinden het mooi, sommigen niet. Vroeger had ik wel haar. Dat kan een aantrekkingskracht hebben die vervolgens weer verdwijnt. Als je ouder wordt, dan verdwijnen die dingen. Zou ik denken dat die liefde dan nog verandert? Nee, ik denk dat die niet verandert.
En dat heb je bij Filio ook: mensen kunnen veranderen. Heeft het ook met filosofie te maken? Ja, Filio betekent vriendschap, zoals in Philadelphia. En filosofie heeft daar inderdaad ook mee te maken; 'sofie' is wijsheid en 'filo' komt van dat woord. Het betekent liefde voor de wijsheid, dat de wijsheid een aantrekkingskracht op jou heeft. Maar Agape — of Agapè, ik zeg gewoon Agapè — dat is onvoorwaardelijke liefde. En wat is onvoorwaardelijke liefde? Die is onveranderlijk en constant. Dat is onvoorwaardelijk; het heeft niets te maken met aantrekkingskracht, noch fysiek, noch op een ander level. Het is onveranderlijk en constant, want het is namelijk de liefde van God. De liefde die God heeft voor Zijn schepping, dat is Agape.
Wij kennen dat zelf eigenlijk niet of nauwelijks. Het enige voorbeeld dat wij kennen wat een beetje in de buurt komt, is onze liefde voor onze kinderen. En die is ook — als alles tenminste normaal verloopt — onvoorwaardelijk. In deze schepping, deze zondige wereld, heb je natuurlijk talloze uitzonderingen op die regel, waardoor het eigenlijk geen regel meer is. Maar Gods liefde is onvoorwaardelijk constant en daar kun je dus ook niets aan toedoen door, weet ik veel, beter je best te doen. Maar je kunt er dus ook niets aan afdoen door niet je best te doen of heel slecht te zijn. Nee, God houdt van Zijn schepping, want Hij heeft het gemaakt. Het zijn Zijn werken, de werken van Zijn handen, en die laat Hij nou eenmaal niet varen.
God houdt dus van al Zijn schepselen, dat is Zijn onvoorwaardelijke liefde. We hadden het net even over 1 Korinthe 15; dat Gods plan met al Zijn schepselen is dat het goed komt. Maar dat is logisch, want Hij houdt onvoorwaardelijk van Zijn schepping. En dat Hij daar fasen in heeft en verschillende onderdelen van Zijn plan, ja tuurlijk, maar alles werkt mee ten goede. Alles werkt mee voor het ten goede van Zijn eindplan, het "finale halleluja", zeg maar.
De vrucht van de geest is dus liefde. Straks kom ik daarop terug, maar ik besef dat ik nog een stukje had moeten lezen. Ga ik dat nog doen, of raakt u dan in de war? Nee, we doen het gewoon. Kijk, even terug naar 1 Korinthe 6. Even terugspoelen. In 1 Korinthe 6 staat dat die onrechtvaardigen het Koninkrijk van God niet als lotbezit zullen ontvangen. En dan zegt Paulus: sommige van jullie waren dat. Jullie wáren dat, maar jullie zijn dat niet meer. Jullie zijn nu heiligen in Christus. Jullie worden geheiligd. God maakt ons schoon. Hij reinigt ons door het waterbad van het woord, die woorden uit Efeziërs 5 die ik net aanhaalde. Jullie worden schoongebaad, jullie worden geheiligd.
Jullie werden gerechtvaardigd. Dat is eens en voor altijd gebeurd: jullie wérden gerechtvaardigd. Zo staat het er echt, al staat het in de vertaling meestal net iets anders. Jullie worden schoongemaakt, jullie worden geheiligd, jullie werden gerechtvaardigd in de naam van onze Heer Jezus Christus en door de geest van God. We hebben Gods geest ontvangen en die woont in ons. Daar zijn wij mee verzegeld. Dat is weer Efeziërs 1 vers 13, meen ik. En een verzegeling, ja, die kun je niet onklaar maken.
Nu spoelen we weer verder naar het punt dat de vrucht van de geest liefde is. Dit was even een intermezzo dat ik net vergeten was. In Galaten 5 vers 16 zegt Paulus: "Ik zeg echter: wandel in de geest en jullie zullen de begeerte van het vlees niet volbrengen." Meestal wordt dit vertaald als een opdracht: "Wandel in de geest en voldoe niet aan de begeerte van het vlees." Nee, dit is een automatisme. Als je in de geest wandelt — als je in die sfeer bent, al vind ik "sfeer" altijd zo’n vaag woord — als je in dat gebied bent, in de genade van Christus, in de geest... als je daarin wandelt, dan voldoe je als vanzelf niet aan de begeerte van het vlees. Want die twee staan tegenover elkaar. Het een heeft niets met het ander te maken. Het is zwart en wit, water en vuur, vlees en geest.
De tekst zegt dat het openbaar is wat de werken van het vlees zijn, maar de vrucht van de geest is liefde. Wanneer wij dus wandelen in de geest, waar wandelen wij dan in? Je kunt gewoon die twee verzen naast elkaar zetten; ik heb het jullie makkelijk gemaakt door het een kleurtje te geven. Wie wandelt in de geest, die wandelt in de liefde. Als vanzelf. En dan heb ik het niet over "lief zijn voor elkaar", daar heb ik het niet over. Dat mag natuurlijk wel, maar het gaat erom dat wij elkaar en de schepping zien zoals God die ziet, namelijk in liefde. God heeft Zijn schepping onvoorwaardelijk lief. God houdt van jullie, zelfs van mij, maar ook van — noem ze maar op — die vervelende collega's. Wij kennen allemaal heel irritante mensen natuurlijk, maar ook daar houdt God onvoorwaardelijk van. Dat is Agape.
En Paulus zegt: de vrucht van de geest is liefde. En hij zegt: wandel in de geest. Maar wandelen in de geest is wandelen in die liefde. Niet Filio of Eros, maar wandelen in Gods liefde; het besef dat God Zijn schepping liefheeft. Dat is wandelen in geest en in liefde. Gods onvoorwaardelijke liefde... ik zeg bijna "Gods voorwaardelijke liefde", want zo wordt het vaak wel gepredikt natuurlijk. De prediking is dan meestal: "God houdt van je, maar nu je gelooft moet je wel dit, dat, zus en zo doen. En als je niet gelooft... God houdt van je, maar als je niet gelooft, dan stuurt Hij je voor altijd naar de hel." Het is niet leuk natuurlijk, maar ik vind het zo belachelijk klinken dat ik er eigenlijk om moet lachen. We mogen daar ook wel de humor van inzien, toch? Wij die zicht hebben op het feit dat het uiteindelijk allemaal goed komt.
Wandel in de geest, wandel in de liefde. Dat is dus elk mens zien als geliefd door Hem. Dan: de vrucht van de geest is liefde. Enkelvoud. Maar die liefde... je zou daar nu een dubbele punt kunnen zetten, of je zou er "schuine woordjes" tussen kunnen vullen, zoals vertalers dat soms doen: "De vrucht van de geest is liefde, en de eigenschappen daarvan zijn...". Want dat is wat die dubbele punt betekent, ook al staat hij er hier strikt genomen niet.
Maar de eigenschappen van die liefde zijn vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Die acht. Nu kennen wij een heel hoofdstuk dat gaat over de liefde, en ook daar gaat het over agape, over Gods onvoorwaardelijke liefde. Alle eigenschappen van die liefde die hier genoemd worden in Galaten 5, die vinden we allemaal op de een of andere manier – soms heel direct en soms wat indirect – terug in 1 Korinthe 13.
Ik heb er van elk één voorbeeld gegeven; dat had ik wat uit kunnen breiden, maar dan had ik meerdere dia's moeten doen. Ik zeg het onder voorbehoud, maar ik denk dat als ik klaar ben met de Galatenbrief – en dat zal volgende keer zijn, schat ik zo in – ik 1 Korinthe 13 wel eens wil bespreken: de lofzang op de liefde. Hier staat in Galaten 5: "De vrucht van de Geest is liefde", en in 1 Korinthe 13: "De liefde is...". Je hebt daar ook van die postertjes van: "Liefde is...". Maar de vrucht van de Geest is liefde, en die bestaat uit vreugde, vrede, geduld, enzovoort. We vinden dan bijvoorbeeld in 1 Korinthe 13: de liefde is geduldig, de liefde is vriendelijk. Goedheid, daar kun je ongeveer alles wel onder scharen wat je in 1 Korinthe 13 vindt.
Ik ga ze nu niet allemaal opnoemen. Ik ben echt van plan om dat te gaan doen, omdat men vaak de clue, of een van de clues, in 1 Korinthe 13 ook nog mist. Ik zou dat hoofdstuk graag eens een keer bespreken. Dus die staat in ieder geval op de planning, maar het is een menselijke planning, dus ik pin me er niet op vast. Maar ik ben het wel van plan. Heb ik zo genoeg disclaimers geplaatst, maar toch een soort van vage belofte gedaan? Ik houd een slag om de arm, ook zo eentje.
Paulus had in de Galatenbrief een aantal keren gesproken over de werken van de wet en de werken van het vlees. Ja, ik zou die verzen nu langs kunnen gaan, maar ik heb er hier een paar genoteerd. We hebben ze eigenlijk allemaal nog gehad. Dat is hoofdstuk 2 vers 16 en hoofdstuk 3 vers 2. Laat ik het gewoon doen; ik bedoel, we hebben de tijd toch? Even het geheugen opfrissen wat Paulus ook alweer zei over de werken van de wet: "Wij weten echter dat een mens niet gerechtvaardigd wordt uit werken van de wet, maar alleen door het geloof van Christus Jezus. Ook wij geloven in Christus Jezus, opdat wij gerechtvaardigd zullen worden uit het geloof van Christus en niet uit werken van de wet, want uit werken van de wet zal geen vlees gerechtvaardigd worden." Ik lees het gewoon door; toegelicht hebben we het al.
Dan Galaten 3 vers 2: "Dit alleen wil ik van jullie leren" – een retorische vraag dit – "namen jullie de Geest in ontvangst uit werken van de wet of uit het horen van het geloof?". Zie je al die tegenstellingen: wet tegenover Geest, werken tegenover geloof. En drie verzen verder, vers 5: "Hij dan die jullie de Geest verstrekt en krachten onder jullie inwerkt... namen jullie de Geest in ontvangst uit het werken van de wet of uit het horen van het geloof?". En het laatste voorbeeld tenminste: "Want allen die uit de werken van de wet zijn, zijn onder een vloek." Want er staat geschreven: "Vervloekt is eenieder die niet blijft in alles wat er geschreven is in het boek van de wet om dat te doen." Stel je jezelf onder de wet, dan zou je aan alles moeten voldoen, aan al die werken. Paulus zegt – dat zei hij in dit hoofdstuk ook – dat als je je laat besnijden, je ook meteen verplicht bent om alles wat in die wet genoemd wordt te volbrengen.
Nou, snel weer van de werken naar de vrucht. Juist in deze brief zien we: werken tegenover vrucht, vlees tegenover Geest. De werken van het vlees tegenover de vrucht van de Geest. De werken van het vlees of de werken van de wet? Want ik zei al: dat is eigenlijk hetzelfde. Wanneer je onder de wet leeft, wordt het vlees geactiveerd. En wat gaat het vlees doen als het geactiveerd wordt? Zie het voorgaande vers, dat rijtje van vers 16. Wat kan het vlees? Dat kan die dingen. Dus wil je dat activeren, ga dan vooral onder de wet leven, en dan kom je daaruit. Want onder de wet leven wordt in godsdienstige kringen natuurlijk als netjes en vroom gezien. Maar dit is wat er gebeurt. En niet dit, maar de volgende verzen.
Het begint met hoe je over dingen denkt. Ja, het begint bij het denken. Maar dat is Romeinen 12: wij zouden veranderd worden in ons denken. En waardoor worden wij veranderd in ons denken? Nou, door Zijn Woord. "Mijn woorden zijn geest en leven." Geest is natuurlijk een abstract begrip, ontastbaar. Maar wanneer dat zichtbaar wordt, wordt het concreet in Zijn Woord: "Mijn woorden zijn geest en leven."
Maar de vrucht van de Geest is liefde. Een vrucht dus. Ik zei dat net al: zoals aan een boom of een plant, als die op de juiste plek staat, dan groeit die vrucht. Paulus zei in vers 1 van dit hoofdstuk: "Sta dan in de vrijheid en houd daaraan vast. Sta daarin vast en laat je niet weer een juk van slavernij opleggen."
De Acht Kenmerken van de Liefde en de Symboliek van een Nieuw Begin ↑ hoofdstukken
Over die acht kenmerken van de liefde, dus van de vrucht van de Geest, gaan we het na de pauze hebben, want daar valt nog veel meer over te zeggen. We zijn echt blijven steken, blijven hangen in vers 22, omdat daar nu eenmaal veel over te zeggen valt. Dit is wel een van de hoogtepunten van de brief, misschien wel hét hoogtepunt, dat weet ik niet. Maar er staat dus: de vrucht van de Geest is liefde. En dat is een enkelvoud. Daarover hebben we het gehad, maar dan zou er dus eigenlijk een dubbele punt moeten staan waarna er eigenschappen worden genoemd: vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing.
Dat zijn er acht. De vrucht van de Geest bestaat dus uit acht aspecten of acht kenmerken. Wie een beetje verstand heeft van Bijbelse symboliek, van getallensymboliek — en daar schaar ik jullie eigenlijk allemaal onder — die weet dat acht het getal is van een nieuw begin. Zeven is het getal van de volheid, dat heb ik vroeger op de zondagsschool al geleerd. Bij zeven is het compleet. Als er dan een achtste komt, dan zijn we als het ware op de eerste dag van de week. We hebben net zeven dagen van de vorige week achter de rug en nu begint er een nieuwe week. Wij komen bij elkaar op de achtste dag, op de zondag. Acht is zeven plus één, en dat wijst dus op een nieuw begin.
Ik zat daar even naar te zoeken op internet en toen kwam ik iets tegen wat ik wel wist, maar wat een beetje was weggezakt. Acht in het Hebreeuws is Shemoneh. Dit is hoe je het getal acht uitschrijft in het Hebreeuws. Van dezelfde stam als acht komt het woord voor olie: shemen. We kennen trouwens Bijbelse plaatsnamen met shemen; volgens mij is Beth-Semes ook een Bijbelse plaats, maar er zijn er nogal wat. Shemen is olie, en dan niet de aardolie die we uit de grond omhoog boren, nee, dat groeit in de lucht, in die olijfbomen. Dus dat is niet aards, maar hemels.
Olie is zo'n begrip in de Schrift dat te maken heeft met zalving. Koningen en priesters werden gezalfd met olie. Dat is ook weer een beeld van de Geest. De vrucht van de Geest is liefde en die bestaat uit acht kenmerken. Dat heeft van alles te maken met zalving, met olie, met de Geest. Ook het woord Mashiach is daarvan afgeleid, de Messias. Christus is de Opgewekte, en ook dat is natuurlijk een nieuw begin: het begin van een nieuwe schepping. Christus is het Hoofd van een nieuwe schepping en indien iemand in Christus is, die is een nieuwe schepping. Wij delen daarin. Hij is de eersteling van die nieuwe schepping.
In de Schrift werden koningen en priesters gezalfd. Hij is natuurlijk Koning en ook Hogepriester naar de ordening van Melchizedek, om maar eens woorden uit Genesis, de Psalmen, maar met name uit de brief aan de Hebreeën aan te halen. De Hogepriester, Christus onze Hogepriester. Die acht zijn dus niet voor niets acht. Geen woord in de Schrift is voor niets. Alles is geplaatst, het is Gods Woord en elk woord heeft zijn betekenis. Ook als er getallen of aantallen worden genoemd, dan moeten we niet verbaasd zijn als we daarin ook iets terugvinden. Daar spreekt die acht dus van. Want de vrucht van de Geest is liefde met acht kenmerken, en de Geest heeft alles te maken met nieuw leven, nieuwe schepping en zalving. Laten we die woorden nog eens nader bekijken.
De Eigenschappen van de Vrucht Verklaard: Vreugde, Vrede en Zachtmoedigheid ↑ hoofdstukken
Liefde, daar hebben we het over gehad. De volgende is vreugde of blijdschap. Het woord voor vreugde of blijdschap is *chara*. Dat komt ook weer van het woord *charis*, wat genade of gunst betekent. Want dat is wat blij maakt: genade. Paulus zei in Galaten 1 al dat jullie in de genade van Christus geroepen zijn. Die Galaten waren echter vervallen van de genade, en daarom bijten en vreten ze elkaar. Dat is wat er gebeurt als je geen blijdschap hebt. Maar wij mogen vreugde en blijdschap hebben, ook als de omstandigheden daar niet naar zijn. We hadden het er in de pauze nog over: niet alles is rozengeur en manenschijn. Nou, niet alles; dat is nogal een understatement. Maar ondanks die omstandigheden kunnen en mogen we blijdschap hebben, omdat we wandelen in Gods liefde. Wij kennen Gods plannen.
Dan vrede. Daar wil ik straks mee afsluiten: de vrede van God die alle verstand te boven gaat. Die mogen wij kennen. We lezen dat in Filippenzen 4, maar ook in Romeinen 5: "Wij dan, gerechtvaardigd zijnde uit het geloof, hebben vrede met God." De volgende is geduld. Als je denkt dat alles van jou afhangt, dan word je ongeduldig. Maar als je weet dat er een God is die alles in Zijn hand heeft en die alles werkt naar de raad van Zijn wil, dan heb je geduld. Dan kun je geduldig afwachten. Wij hebben een zekere toekomstverwachting in een onzekere wereld; daar hebben we geduld en daar hebben we vrede. Vriendelijkheid is de volgende. Elders wordt dit ook wel vertaald met goedheid.
Dan volgt geloof. Geloof is het woord *pistis* of *pistos*. Dat wordt ook wel vertaald met trouw. Wij mogen trouw zijn, want God is trouw. God is trouw en Hij laat niet varen de werken van Zijn handen. Al die eigenschappen, die vruchten van de Geest, zijn natuurlijk ook eigenschappen van God. Dan zachtmoedigheid, zoiets als mildheid. Ik haalde net Galaten 6 vers 1 al even aan. Hoe stond dat er ook alweer? Want daar wordt hetzelfde woord weer gebruikt: "Broeders, ook als een mens op een misstap betrapt wordt, brengen jullie die geestelijk zijn..." Paulus zegt dat misschien wel enigszins cynisch: "Jullie die geestelijk zijn, breng zo iemand terecht in een geest van zachtmoedigheid en mildheid." Niet hard oordelend naar die ander omdat hij een misstap heeft begaan, nee, wees daarin zachtmoedig. En let op jezelf dat jij ook niet beproefd wordt, want we zijn allemaal van dezelfde lap gescheurd, van hetzelfde laken een pak. Kijk dus maar uit dat je zelf ook niet misstapt.
Zelfbeheersing is het volgende woord. Dat betekent inhouden, je inhouden. Dat heeft ook weer met je naaste te maken. De liefde zoekt zichzelf niet. We hoeven niet altijd maar onze drijfveren na te jagen; we hoeven niet alles te doen wat we voelen, wat we denken of wat we vinden. Inhouden, ja. Tegen zulke dingen is de wet niet, want de wet wordt in één woord vervuld en dat is: "Je zult je naaste liefhebben als jezelf." Dat is het einde van de verzen over de vrucht van de Geest.
Maar ik moet nog op één dingetje wijzen naar aanleiding van Galaten 5 vers 22 en 23, en dat is Efeze 5 vers 8 en 9. Hier wordt in de Statenvertaling namelijk ook de vrucht van de Geest genoemd. Ik lees het eerst even: Paulus zegt dat jullie ooit duisternis waren. Ook hier weer: we zijn niet meer aards, wij bevinden ons nu hier. "Jullie waren ooit duisternis, maar nu zijn jullie licht in de Heer. Wandel als kinderen van het licht." Ik wandel in het licht met Jezus, nou, dat dus. "Want de vrucht van het licht bestaat in alle goedheid, rechtvaardigheid en waarheid." In de Statenvertaling staat hier: "De vrucht van de Geest bestaat in alle goedheid, rechtvaardigheid en waarheid." Dat heeft met de handschriften te maken. De Statenvertaling is gebaseerd op een bepaald handschrift en in dat handschrift staat "de vrucht van de Geest". In de meeste oudere handschriften staat blijkbaar "de vrucht van het licht". Nou ja, het zal wel; het is mij eigenlijk om het even. Er is namelijk meer overeenkomst dan dat er verschillen zijn tussen licht en Geest. We zagen net al dat olie een beeld is van de Geest, maar waar wordt olie voor gebruikt? Voor de lamp. Dus dat heeft ook alles met licht te maken. En de nieuwe schepping — wij zijn al een nieuwe schepping in Christus — maar straks als de Dag des Heren aanbreekt, als het licht opgaat, dan zal die nieuwe schepping werkelijk openbaar worden. Wij leven daar al in, wij zijn al een nieuwe schepping. Maar dag, licht, Geest; het heeft natuurlijk alles met elkaar te maken. Nou, dat voor de volledigheid. We gaan nu verder met vers 24.
Galaten 5:24-26: het Vlees Gekruisigd, Wandelen in de Geest ↑ hoofdstukken
Ja, wie van Christus Jezus zijn, kruisigen het vlees samen met zijn passies en begeerten. Weten jullie het nog? Kijk, dit is zo makkelijk met zo'n programmaatje: een paar muisklikken en je bent in Galaten 2 vers 20. Maar als je bijvoorbeeld een papieren Bijbel bij je hebt en je slaat één bladzijde terug, dan ben je er ook. Daar staat: "Ik ben samen met Christus gekruisigd en ik leef. Maar ik leef, echter niet meer ik, maar Christus leeft in mij."
Dus ik ben samen met Christus gekruisigd. En dan staat hier in Galaten 5 vers 24 weer: "Wie van Christus Jezus zijn, kruisigen het vlees samen met zijn passies en begeerten." Dat is voorbij. Wij zijn met Hem gekruisigd. Hij stierf daar, wij stierven met Hem. Onze oude mens is daar aan zijn einde gekomen. En wij zijn met Christus gekruisigd en wij leven, want we zijn met Hem opgewekt. Dus het vlees is samen met zijn passies en begeerten gekruisigd. En nu leven wij in de Geest, en de vrucht van de Geest is liefde, enzovoorts.
Wie van Christus Jezus zijn, kruisigt het vlees samen met zijn passies en begeerten. Indien wij in de Geest leven, laten wij ook in de Geest de elementaire dingen onderhouden. Het vlees is gekruisigd en wij wandelen nu in de Geest. De beginselen van de Geest, die onderhouden wij daarin. Wat zijn de beginselen van de Geest? Dat hebben we net gelezen. De vrucht van de Geest is liefde en dat bestaat uit blijdschap, vrede, geduld, enzovoort. Ik moet het toch eens uit mijn hoofd leren.
Dus als wij in de Geest leven, laten wij dan ook in de Geest de beginselen, de elementaire dingen, de "grondbeginselen" — zoals ik het in de NCV-vertaling zag staan — onderhouden. De grondbeginselen van die Geest laten wij daarin onderhouden of daarin wandelen. Wandelt in de Geest, dan zullen jullie de begeerten van het vlees niet volbrengen. Want het vlees is gekruisigd; dat is voorbij.
Laten wij niet ijdel zijn, elkaar uitdagen of op elkaar afgunstig zijn. Want de liefde — denk aan 1 Korinthe 13 — de liefde zoekt zichzelf niet. Dit zei Paulus natuurlijk tegen die Galaten. En hij zei ook: "Jullie bijten en vreten elkaar." Het versnummer weet ik niet uit mijn hoofd, maar dat hebben we gelezen: jullie bijten en vreten elkaar. Paulus riep ook uit: "Waar is nu jullie geluk?" Onder de wet neem je elkaar de maat natuurlijk. De werken van de wet en de werken van het vlees, dat prikkelt allerlei ongein. Laten wij niet ijdel zijn, elkaar uitdagen of op elkaar afgunstig zijn.
Galaten 6:1-5: een Misstap Herstellen in Zachtmoedigheid en Elkanders Lasten Dragen ↑ hoofdstukken
En dan komen we nu in dat nieuwe hoofdstuk waar ik dit vers al aanhaalde, Galaten 6 vers 1: "Broeders, ook als een mens op een misstap betrapt wordt, brengen jullie die geestelijk zijn zo iemand terecht. In een geest van zachtmoedigheid en let op jezelf dat jij niet ook beproefd wordt." Kijk, hier gaat het dus niet over het praktiseren, het volbrengen of het verrichten van de werken van het vlees. Nee, hier gaat het over iemand die op een misstap betrapt wordt. Dus iemand die wandelt in de Geest, die wandelt recht, maar die beging een misstap. Die stapt even op een verkeerde afslag.
Nou, wat moet je doen met iemand die zich op een verkeerde afslag begeeft? Paulus zegt: brengen jullie die geestelijk zijn zo iemand terecht. Terecht, ofwel weer op het rechte pad. In een geest van zachtmoedigheid. Dat is hetzelfde woord dus als in hoofdstuk 5 vers 22 of 23: zachtmoedigheid. En let op jezelf dat jij niet ook beproefd wordt. Want wij zijn, dat heb ik al gezegd, van dezelfde lap gescheurd.
Draag de zware dingen, draag de lasten. In de meeste vertalingen staat het zo. "Draagt elkanders lasten", zegt de Statenvertaling. Draag de zware dingen van elkaar, draag de lasten van elkaar en vul zo de wet van Christus aan. Vervult zo de wet van Christus, want de liefde is gericht op de ander. De liefde zoekt zichzelf niet, maar de liefde is gericht op de ander. Dus draag de lasten van elkaar, ook als iemand misstapt, zoals hij in vers 1 aangaf. En vervul zo de wet van Christus, zoals de Statenvertaling het heeft.
Want indien iemand meent dat hij iets is, terwijl hij niets is, dan bedriegt hij zichzelf. Volgens mij gaat het hier over iemand die meent geestelijk te zijn. Daar ging het over in vers 1: "Broeders, brengen jullie die geestelijk zijn zo iemand terecht?" Indien iemand meent dat hij iets is, namelijk geestelijk, terwijl hij het niet is, dan bedriegt hij zichzelf. En de vrucht van de Geest is liefde en daardoor zouden wij ook de lasten van de ander dragen. Hoe zegt Paulus dat? In Romeinen 14 zegt hij: "Neemt de zwakke in het geloof bij u aan." Aanvaard hem. Jullie die denken of menen dat je sterk bent, neemt die andere, die zwakke, aan. "Draagt elkanders lasten", staat er dan hier in Galaten 6.
Oké. Ik vind het niet zo'n zware boodschappentas, weet je wel? Het is in je ene hand, dan in je andere hand, dan in de achterbak... dan valt het wel weer mee. Dat zie je niet echt. Er zijn wel mensen die overal moeilijkheden zien. Indien iemand meent dat hij iets is terwijl hij niets is, dan bedriegt hij zichzelf. Laat ieder zijn eigen werk toetsen en dan zal hij alleen roem voor zichzelf hebben en niet voor een ander. Hoe zeg je dat? Verbeter de wereld, begin bij jezelf, of zoiets is het gezegde. Laat een ieder zijn eigen werk toetsen, dan zal hij alleen roem voor zichzelf hebben en niet voor een ander. Want ieder zal zijn eigen last dragen.
Toets Jezelf en Laat het Oordeel over de Harten aan de Heer ↑ hoofdstukken
Kijk, wat Paulus eigenlijk zegt: als we al zouden toetsen – want daar gaat het om – is dat wat onder de wet natuurlijk ook gebeurt. Met name de ander toetsen, want dat is het makkelijkste; je neus staat natuurlijk altijd die andere kant op. Maar Paulus zegt: als je dan al zou toetsen, dan zou je jezelf toetsen en niet die anderen. Ik moest denken aan deze woorden van Paulus in 1 Korintiërs 4, waar hij zegt: "Laat een mens zo met ons rekenen als assistenten van Christus en beheerders van Gods geheimen."
Hij heeft het over zichzelf en zijn medeschrijvers, want die Korintiërs pruimden Paulus niet echt. Die keken niet echt naar hem op. Paulus moest zich verantwoorden over zijn apostelschap; hij werd nogal getoetst door de Korintiërs. De mensen waren daar ook met zichzelf in de ring, met het vlees. Ze waren inderdaad gericht op het vlees. Ik ga nu geen uiteenzetting geven over waar de Korintiërsbrief precies over gaat, maar daar gaat het dus wel een beetje over: "Laat de mens zo met ons rekenen als assistenten voor Christus en beheerders van Gods geheimen." Hier wordt overigens in beheerders gezocht dat zo iemand betrouwbaar wordt bevonden.
Paulus zegt: "Ik ben een beheerder van Gods geheimen, een assistent van Christus, en het enige wat telt is dat ik betrouwbaar ben." Maar voor mij is het van het minste belang, zegt Paulus, of ik door jullie of door een menselijk oordeel kritisch beoordeeld word. Het kan hem helemaal niets schelen wat zij vinden. Bij 'oordeel' staat er letterlijk 'dag', maar iets aan de dag brengen is natuurlijk ook iets in het licht brengen. Denk maar aan woorden als 'dagvaarding'; dat heeft ook met oordeel te maken. Paulus zegt heel netjes: "Voor mij is het van het minste belang of ik door jullie of door een menselijk oordeel beoordeeld word." Maar, zo zegt hij ook: "Ik beoordeel mezelf ook niet kritisch."
"Want ik ben mij van niets bewust wat mijzelf betreft, maar daardoor ben ik niet gerechtvaardigd." En Paulus wist natuurlijk waar hij het over had, want diezelfde Paulus heeft met een goed geweten de Ecclesia van God vervolgd. Hij gooide mensen in de gevangenis en noem maar op. Hij was ijverig, ja, met een schoon geweten. Dus hij zegt: "Ik ben me van niets bewust wat mijzelf betreft." Daar gaat het helemaal niet om. Het gaat er ook niet om wat zij ervan vinden of wat zij oordelen. "Hij die mij kritisch beoordeelt, is de Heer." Dat is het enige wat telt.
Dat een beheerder betrouwbaar wordt bevonden, dat was in Paulus' geval de kern. Maar wij zouden elkaar ook niet de maat moeten nemen. Dat staat weer ergens anders: "Wie ben jij dan dat je een andermans dienstknecht oordeelt?" Hij die mij beoordeelt, is de Heer. Er is dus maar één mening van belang en dat is wat God ervan vindt. Dat zegt Paulus: het is niet van belang wat jullie ervan vinden, en het is zelfs niet van belang wat ik er zelf van vind. Hij die mij beoordeelt, is de Heer. Oordeel daarom niets voor de bestemde tijd, totdat de Heer komt.
Dan breekt 'de dag' aan. De Heer zal ook de verborgen dingen van de duisternis openbaar maken, want we leven in een wereld van duisternis. Heel veel blijft onder de oppervlakte en blijft verborgen, ook goede motieven. Ook dat is vaak verborgen, en als het niet verborgen is, wordt het vaak verkeerd uitgelegd. Want in zo'n wereld leven we natuurlijk ook. Paulus zegt: dat maakt allemaal niet uit. Oordeel niets voor de bestemde tijd. Totdat de Heer komt, die ook de verborgen dingen van de duisternis aan het licht zal brengen en die de raadslagen – de motieven, wat het hart drijft – openbaar zal maken. Dan zal alles aan het licht komen en dan zal de lof van God aan eenieder komen.
Dan pas. Nu is het allemaal maar... hoe zeg je dat? Prietpraat en koffiedik kijken. Wat weten wij nou? We reageren alleen maar op wat we zien, en al die motieven kun je meestal zowel positief als negatief uitleggen. Dus laat het maar aan de Heer over, zegt Paulus. Er is er maar Eén die ons zou oordelen, want ieder zal zijn eigen last dragen. En hij die onderricht wordt in het Woord, laat hij bijdragen in alle goede dingen aan hem die onderricht. Dat was Paulus natuurlijk. Maar er zijn natuurlijk nu ook nog mensen die zich inzetten om anderen te onderrichten – fulltimers, zou je kunnen zeggen, in dienst van de Heer. Denk vooral niet dat ik het over mezelf heb, want ik heb gewoon een goede baan en ik zit hier alleen op zondag met jullie bij elkaar.
Maar er zijn mensen die afstand hebben genomen van betaald werk, en daar zouden wij aan bijdragen. Dat is wat ik hier lees: "Hij die onderricht wordt in het Woord, laat hij bijdragen in alle goede dingen aan hem die onderricht." Ik wil nog even naar het volgende vers, want dat is echt mooi, zeker in dit verband.
Galaten 6:7: de Onafwendbare Wetmatigheid van Zaaien en Oogsten ↑ hoofdstukken
Dwaal niet, God laat niet met Zich spotten. Dat is natuurlijk niet zo mooi, dat volgende, want wat een mens zaait, dat zal hij ook oogsten. Kijk, en dit is een mooi beeld, want ik had het net over al die dingen die nu in de duisternis gebeuren. Dan denk je vaak aan alle ongein, maar hier gaat het natuurlijk ook over wat de vrucht van de Geest in ons bewerkt.
Wij zullen straks lof hebben van God, zoals we net lazen in 1 Korintiërs. Maar dat wat God heeft uitgewerkt in ons leven, de vrucht die Zijn woord, Zijn werk en Zijn Geest in ons leven hebben uitgedragen, de vrucht die ons leven uiteindelijk oplevert, wordt hier vergeleken met een oogst. Hij zegt: we zijn nu aan het zaaien, want wat een mens zaait, dat zal hij ook oogsten.
En wat doet een zaaier, een boer die zaait? Nou, die zaait en vervolgens gebeurt er echt een hele tijd helemaal niets. Die zaaier, die boer in mijn voorbeeld, vertrouwt erop dat het straks in de oogst wel goed komt. Zo leven wij ook. Wij doen gewoon ons ding, wij wandelen in geloof en we wandelen in de Geest. En God zal Zijn vrucht in ons leven wel uitwerken. Daar mogen we op vertrouwen. En als je denkt: "Ik zie er nu echt helemaal niets van...", dan zeg ik: dat hoeft ook niet. Want de oogst is pas straks.
God laat niet met Zich spotten. Wat een mens zaait, dat zal hij ook oogsten. Dat geldt voor het zaaien van de vergankelijke dingen, maar dat geldt eveneens voor het zaaien van de onvergankelijke dingen. Alles zal dan aan het licht komen en op dat moment pas zullen de raadslagen van het hart openbaar worden en in het licht gesteld worden. Zowel positief als negatief? Ja, zowel positief als negatief.
Dus ook met de ongein hoeven we ons niet te bemoeien. Laat het allemaal maar. Het is niet naar Gods wil, maar uiteindelijk werkt wel alles naar de raad van Gods wil. Wij hoeven niet te oordelen; Hij zal het in het licht brengen. En als Hij het nu niet nodig vindt om het in het licht te brengen, waarom zouden wij dat dan wel doen? Dat geldt ook voor wat wij doen in ons kleine, nietsbetekenende leventje binnen dat hele grote geheel. Je kunt je natuurlijk zo nietig voelen en je afvragen: "Doe ik het wel goed? Draag ik wel vrucht?" Nou, dat is aan Hem. Vertrouw maar op Hem. Nu is het de tijd van zaaien en is het allemaal verborgen, maar straks in de oogst wordt alles openbaar.
Ja, dat is ook de mening van FV. Maar er staan nog wel dingen achter, meen ik: "Heb geen gemeenschap met de onvruchtbare werken der duisternis, maar bestraf ze ook veeleer." Efeze 5 vers 11. Daar staat ook dat al deze dingen door het licht bestraft of blootgelegd worden. Want al wat openbaar maakt, dat is licht. Maar goed, dat staat daar; zal ik het even opzoeken?
Efeziërs 5: de Duisternis Ontmaskeren Door de Waarheid van het Licht te Spreken ↑ hoofdstukken
Efeziërs 5 vers 11 zegt: "Neem niet deel aan de onvruchtbare werken van de duisternis, maar ontmasker ze veeleer." Nou, wie die "hen" zijn, dat staat in het voorafgaande gedeelte. Want het is zelfs schandelijk om te zeggen wat er in het verborgene door hen gebeurt. Want alles wat door het licht ontmaskerd wordt, wordt openbaar; want alles wat openbaar maakt, is licht.
Dus, hoe ontmasker je de duisternis? Ja, door te spreken van het licht. Het gaat er niet om – tenminste, zo lees ik het – dat wij specifiek gaan benoemen wat al die werken van de duisternis precies zijn om ze zo te ontmaskeren. Nee, die ontmaskeren wij door te spreken van het licht, door Zijn Woord te laten schijnen in deze duistere wereld. Dan wordt als vanzelf de duisternis ontmaskerd.
Je hoeft niet alle leugens te herkennen en te erkennen; je hoeft alleen maar de waarheid te spreken. Want leugens zijn er vele, maar de waarheid is er maar één. Het is net als met die werken van het vlees. Paulus noemt ze op en dan zegt hij erachteraan: "en wat nog meer zij". Want dat zijn er natuurlijk talloos. En dat is met de leugen ook zo. Je hoeft de leugen niet te kennen, of alle leugens te kennen om ze te ontmaskeren. Nee, je hoeft alleen maar te weten wat licht is en wat de waarheid is. Zo lees ik hem althans.
Maar misschien moeten we het daar eens uitgebreider over hebben bij Efeziërs 5; die zetten we in de wachtrij. Wat een mens zaait, dat zal hij ook oogsten. En dan gaat Paulus verder in die redenering.
Galaten 6:8-10: Oogsten uit de Geest en het Goede Werken voor de Huisgenoten van het Geloof ↑ hoofdstukken
Want wie in zijn vlees zaait, zal uit het vlees vergankelijkheid oogsten. We hebben het al gehad over de werken van het vlees, en wie daarin zaait, wat levert dat op? Nou, vergankelijkheid. Dat houdt allemaal op en houdt op te bestaan; het eindigt in de dood. Maar wie in de Geest zaait, zal uit de Geest het aeonische leven oogsten. In dat aeonische leven, in die toekomende aeon of aeonen, zal bij de voleinding van de aeon de oogst plaatsvinden. In Mattheüs 13 wordt de voleinding van de aeon trouwens de oogst genoemd — of is het Mattheüs 24? Dat meen ik althans. Bij die voleinding van de aeon zal de oogst plaatsvinden en dan zal aan het licht komen wat nu nog verborgen is.
Wie in zijn vlees zaait, zal uit het vlees vergankelijkheid oogsten, maar wie in de Geest zaait, zal uit de Geest het aeonische leven oogsten. Dat wat in het vlees gezaaid wordt, is vergankelijk, want het vlees is vergankelijk en houdt op te bestaan. Wat daarin gezaaid is, houdt dus ook op. Maar wat in de Geest gezaaid is, dat doorstaat de aeon. En wanneer wij het goede doen — de meeste vertalingen zullen hier 'het goede' hebben, maar je zou ook kunnen zeggen 'het ideale' — laten wij dan niet moedeloos worden. Want in de eigen bestemde tijd zullen wij oogsten, indien wij niet bezwijken. Dat is ook al zo mooi, vindt u niet? Het gaat hier nog steeds over dat beeld van het zaaien in de Geest; dus niet in vergankelijkheid, maar het zaaien in de Geest.
Wanneer wij dus het goede doen, namelijk het goede uit het voorgaande vers waar we zaaien in de Geest en waar de vrucht van de Geest zichtbaar wordt, laten wij dan niet moedeloos worden. Je zaait wel, maar soms denk je: gebeurt er nog wel wat? Het is allemaal nog verborgen. Maar Paulus zegt: laten wij niet moedeloos worden wanneer wij het goede doen, want in de eigen bestemde tijd, in die tijd die voor ons ligt, zullen wij oogsten. Wij zullen dan uit de Geest oogsten en dat doorstaat inderdaad het aeonische leven, mits we niet bezwijken. Want hoewel ons zaaien soms weinig lijkt op te leveren en we daardoor moedeloos zouden kunnen worden, zegt Paulus: word niet moedeloos, want in die eigen bestemde tijd zullen wij oogsten.
Dan komen we bij het laatste vers: "Laten wij dus, als wij de gelegenheid hebben, het goede voor allen werken, maar vooral voor de huisgenoten van het geloof." Wij zouden bij elke gelegenheid gericht moeten zijn op het goede en dat goede voor allen werken, maar in het bijzonder, of 'in zonderheid', voor de huisgenoten van het geloof. Wij zijn immers één met de huisgenoten van het geloof; we zijn één met onze medegelovigen in Christus. Maar we zouden het goede voor allen werken.
Ik vind dit overigens altijd een interessant punt. Het is misschien een klein beetje buiten het onderwerp, maar ik heb nog twee minuten, dus ik doe het toch. Er staat hier het Griekse woord *malista*, wat 'vooral', 'in het bijzonder' of 'in zonderheid' betekent. Als ik dat woordje opzoek, dan zie ik dat het ook voorkomt in 1 Timotheüs 4 vers 10. Daar staat dat wij onze hoop gevestigd hebben op de levende God, die de Redder is van alle mensen, vooral — *malista* — van de gelovigen. Nu heb ik al zo vaak gehoord dat mensen zeggen: "Zie je wel, dat is dus de beperking, het is alleen voor gelovigen." Maar er staat: "vooral van gelovigen", of "in de eerste plaats van gelovigen". Mensen lezen dit op de een of andere manier vaak als een beperking, terwijl het woord juist een prioriteit aangeeft zonder de rest uit te sluiten. Je zou het kunnen vertalen als "allermeest" of "in het bijzonder".
Hier staat dus dat wij het goede voor allen zouden werken, maar vooral, in de eerste plaats, voor de huisgenoten van het geloof. Dat betekent absoluut niet dat wij alleen voor de huisgenoten van het geloof het goede zouden moeten werken. Soms wordt het zo geïnterpreteerd dat je bijvoorbeeld alleen bij christelijke ondernemers zou moeten kopen. Nou, dat wordt lastig, want we hebben hier in het dorp geen christelijke bakker, dus dan zou ik geen brood kunnen eten. We kunnen gelukkig altijd nog bij jou terecht voor het opruimen, en Fred is de broeder... Het is een beetje een vreemd einde wellicht, maar ik wil het hier toch maar bij laten voor deze ochtend.