In de bijbel vinden we veel genezingen, met name in de evangeliën. Deze genezingen staan niet op zichzelf, maar zijn tekenen. Dat wil zeggen: ze staan symbool voor iets anders. Als letterlijk ogen worden geopend of doven kunnen horen, is dat een uitbeelding van geestelijke ogen die worden geopend en geestelijke oren die horen. Ook de genezing van de man met de verdorde hand is zo’n teken. We vinden deze geschiedenis bij Mattheüs, Marcus en Lukas. Waar spreekt het van? De oudtestamentische profeten geven het antwoord.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 1 december 2019
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Israël zou dus Gods instrument zijn en dat was het niet. Dus die dorre hand is hier in de synagoge, in de Joodse zetting, in ieder geval een beeld van Israël.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: de Genezing van de Man met de Dorre Hand
- Wonderen en Tekenen als Goddelijke Bevestiging
- De Context: de Zoon Des Mensen Is Heer over de Sabbat
- De Dorre Hand als Beeld van het Verdorde Israël
- Een Schaap in de Kuil: Geoorloofd Om Goed te Doen
- De Uitgestoken Rechterhand en het Herstel van Alle Dingen
- Jezus Trekt Zich Terug en Wendt Zich tot de Natiën
Introductie: de Genezing van de Man met de Dorre Hand ↑ hoofdstukken
We gaan het hebben over een genezing: de genezing van de man met de dorre hand, of de verdorde hand, dat hangt een beetje van de vertaling af. Dat is een van de vele wonderen in de Bijbel, een van de vele wonderen ook uit de Evangeliën. We vinden daar heel veel genezingen. Ik herinner me eigenlijk niet dat we een ochtend over een specifiek thema als één van die genezingen hebben gehad. Wel eens over wonderen in het algemeen, daar kom je bijna niet onderuit natuurlijk. Niet dat ik dat zou willen, maar we hebben het bijvoorbeeld wel eens gehad over de bruiloft te Kana, waar water in wijn werd veranderd. Overigens staat de bruiloft te Kana in het Johannesevangelie en deze geschiedenis vinden we juist niet in het Johannesevangelie, maar wel in de andere drie Evangeliën: Mattheüs, Marcus en Lukas, wat de synoptische Evangeliën worden genoemd.
Ik heb overigens een nieuw projectiescherm, mooi hè? Dat is niet de aankondiging van een collecte ofzo, maar het ziet er wel goed uit. Toen ik vanmorgen die beamer aanzette, had ik zoiets van: nee, ik was blind maar nu kan ik zien. Dat is ook een wonder inderdaad. Jij dacht dat het aan je nieuwe bril lag? Dat is dan een dubbel wonder.
Zullen we dat hele verhaal even voor de pauze bewaren? Op mijn werk hebben we multifunctionals; daar kun je mee printen, kopiëren, scannen en van alles. Maar dit scherm is natuurlijk ook een multifunctional: je kunt het verduisteren, je kunt de zon tegenhouden en je kunt erop projecteren. Ik dacht: ik koop nu een mooi licht scherm en dan komt het met het projecteren in ieder geval goed uit. Maar daar zitten we hier niet voor. We gaan naar de geschiedenis van de man met de dorre hand.
Wonderen en Tekenen als Goddelijke Bevestiging ↑ hoofdstukken
Daar wil ik eerst nog wat dingen in het algemeen over zeggen, over wonderen in de Bijbel. Want zo’n genezing is natuurlijk een wonder. Ik bedoel, als wij wat hebben, gaan we wel eens naar een dokter. Maar dan is het niet zo dat wij door een woord worden genezen. Er moet een vracht pillen aan te pas komen of andere therapieën. Maar hier wordt dus echt iemand van het ene op het andere moment genezen van een dorre hand.
Als ik deze week nog bij de huisarts zou zijn geweest... dat had ik eigenlijk bij hem willen navragen: wat voor diagnose hij stelt als mensen met een dorre hand langskomen. Wat dat voor diagnose is, maar daar komen we vanzelf op.
Wonderen in de Bijbel, daar wil ik toch wat algemeens over zeggen. Een genezing als deze is niet zomaar een genezing. Deze man werd hier genezen, en dat is natuurlijk heel fijn voor die man geweest, maar het heeft ook nog meer betekenis. Zo vinden we heel wat wonderen in de Bijbel en daar worden ook dingen over gezegd.
Ik haalde zojuist de bruiloft te Kana al aan. Ik heb alles in PowerPoint gezet; ik had wat tijd over, dus dat is voor jullie misschien ook op mijn gemak. Maar de bruiloft te Kana... als dat wonder geschied is, dan staat er dit in Johannes 2 vers 11: "Dit heeft Jezus gedaan als begin van de tekenen, te Kana in Galilea, en Hij heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard." Dit is het eerste wonder wat we vinden in het Johannesevangelie, die bruiloft te Kana. Geen genezing, maar wel een wonder.
En die bruiloft gebeurde ook nog eens op de derde dag. We hebben deze geschiedenis besproken — ik weet niet of jullie daar allemaal bij waren, de meesten wel denk ik. Maar die bruiloft is een uitbeelding, dan zeg ik het heel kort, van hoe straks op de derde dag van duizend jaar... op de derde dag na twee dagen van duizend jaar, op de derde dag na de opstanding van Christus, de bruiloft zal aanvangen en het Nieuwe Verbond zal worden gesloten tussen de Heer en Zijn verbondsvolk Israël.
Deze derde dag... lees het maar na in Johannes 1, daar kun je dagen tellen. Deze derde dag is ook een zevende dag. In Johannes wordt er geteld met dagen en dan is het: des anderen daags, de volgende dag, de volgende dag, en dan op de derde dag was er een bruiloft te Kana. Dan blijkt die derde dag samen te vallen met de zevende dag.
Ik noem dat omdat het wonder waar we het straks over gaan hebben ook plaatsvindt op een zevende dag, namelijk op een sabbat. De sabbat in de Schrift is de zevende dag. Wij hebben die zevende dag van de week, maar dan kan het net zo goed gaan over dagen van duizend jaren, zoals Petrus onder andere rekent in 2 Petrus 3: "Bij de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag." Op die zevende dag zal de werkelijke rust aanvangen voor Gods volk. Dan zullen de bruiloften worden gesloten, dan zullen ogen worden geopend en oren worden geopend, dan zullen de lammen springen, enzovoort. Dat gaat daar allemaal over.
Kijk, en hier staat het eigenlijk al, omdat zo’n wonder een teken is. Daar kom ik straks op. Het is een openbaring van Zijn heerlijkheid. Hij heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard. Daar veranderde Hij water in wijn en zorgde Hij dat mensen heel tijdelijk en heel specifiek op die plaats hun dorst gelest werd, doordat water in wijn veranderd werd en de bruiloft in ieder geval door kon gaan. Maar dat heeft natuurlijk een veel diepere betekenis.
Nou, al die wonderen in de Schrift hebben een diepere betekenis, dus ook het wonder, de genezing waar we het nu over gaan hebben. Zo’n wonder is een teken en heeft dus een be-teken-is. Ik vind het altijd leuk om dat zo te schrijven omdat je daarin ziet dat in dat woord 'betekenis' het woord 'teken' ligt ingesloten.
Ik heb dat ook eens gewoon via de reguliere weg opgezocht. Wat is nu eigenlijk een teken? Wikipedia zegt daarover: "Een teken is een woord, gebaar, voorwerp of andersoortige betekenisdrager die verwijst naar een betekenis." Oftewel, een teken is een zinnenbeeld, een symbool. Het staat voor iets anders.
Die wonderen in de Schrift zijn allemaal tekenen. We vinden dan ook de frase 'wonderen en tekenen', of 'tekenen en wonderen', regelmatig terug. Ik zal twee schriftplaatsen laten zien waar dat voorkomt, maar het komt wel vaker voor. Die wonderen zijn tekenen en hebben een betekenis. Ze hebben nog een functie die ik ook nog zal laten zien, tenminste, de teksten die ik naar voren breng zullen dat laten zien.
Bijvoorbeeld hier in Handelingen 2, dat is de toespraak van Petrus op de pinksterdag, waar hij zegt: "Israëlitische mannen, luister naar deze woorden: Jezus de Nazarener, een Man Die u van Godswege aangewezen is door krachten, wonderen en tekenen, die God in uw midden door Hem gedaan heeft, zoals u ook zelf weet." Dan gaat de toespraak nog verder natuurlijk. Maar wat hier staat is dat die wonderen tekenen zijn, het zijn ook nog eens krachten, en dat Jezus de Nazarener hier door die wonderen en tekenen wordt geduid; dat Hij daardoor van Godswege is aangewezen.
Dus die tekenen en die wonderen, die bevestigden ook nog eens Zijn goddelijke zending. Dat was namelijk ook allemaal voorzegd in de profeten dat het zou gebeuren. Doordat Hij die tekenen deed, doordat Hij die wonderen deed, leverde Hij daarmee het bewijs van Zijn zending door God. Dat is wat hier staat.
Dan heb ik er nog een uit Hebreeën 2. Daar val ik dan midden in de zin, maar daar gaat het over zo’n grote redding — "zaligheid" in de Statenvertaling. De schrijver van de Hebreeënbrief spreekt van zo’n grote redding waarover hij uitvoerig gaat spreken in deze brief. "Zo’n grote redding die een begin neemt door het spreken van de Heer" — dus daar is de Heere Jezus, Jezus de Nazarener uit Handelingen 2 — "die een begin neemt door het spreken van de Heer (dus Hij is daarmee begonnen) en dat aan ons bevestigd werd door hen die Hem gehoord hebben."
En dan gaat het me om dit vers: "God heeft er bovendien mede getuigenis aan gegeven door tekenen, wonderen en allerlei krachten, en uitdelingen van heilige geest, overeenkomstig Zijn wil." Dus ook hier wordt weer gezegd dat het een getuigenis is en dat de zending van de apostelen hier wordt bevestigd door God door tekenen, wonderen en allerlei krachten en uitdelingen van heilige geest. Ik denk niet dat dat iets anders is, maar dat het gewoon een manier is om het anders te zeggen. Je zou kunnen lezen namelijk: niet 'plus', maar 'en' of 'namelijk'.
Dus God geeft mede getuigenis aan die zending, aan die afvaardiging van Jezus, maar ook van de apostelen — dat is wat apostel betekent: afgevaardigde — door allerlei tekenen, wonderen en allerlei krachten te geven. Zij konden die tekenen, wonderen en allerlei krachten doen als bevestiging van hun zending van Godswege.
Wonderen en tekenen zijn dus ook niet twee verschillende dingen. Het zijn wonderen, namelijk tekenen. Elk wonder is een teken. Elk teken is een wonder. Maar ook elk wonder is een teken, namelijk: het heeft een betekenis. Want het is natuurlijk allemaal heel aardig dat er een man aan zijn hand werd genezen, maar om nu te zeggen dat dat op groot niveau iets heeft betekend... Voor die man was dat erg prettig, dat zal ik niet ontkennen, maar het heeft een veel grotere betekenis omdat het ergens een uitbeelding van is. Zoals ze zelfs bij Wikipedia weten: ons leven en ons spraakgebruik is vol van zinnenbeelden, symbolen en metaforen. Hoe meer je erop gaat letten, hoe meer je dat ziet.
De Context: de Zoon Des Mensen Is Heer over de Sabbat ↑ hoofdstukken
En voor het verband lees ik ook even die eerste verzen. Deze studie gaat niet over vers 1 tot en met 8, maar we lezen het wel even door, want voor het verband is het wel handig om dat even gedaan te hebben. Nog even samenvattend als conclusie: de wonderen en tekenen zijn dus een bevestiging van het getuigenis van degene die het wonder of het teken doet. Dus van Jezus en de apostelen, maar het zijn ook illustraties.
Mattheüs 12 vers 1: "In die tijd ging Jezus op een Sabbat door de korenvelden en Zijn discipelen hadden honger en begonnen aren te plukken en te eten." Toen de Farizeeën dat zagen, zeiden zij tegen Hem: "Zie, Uw discipelen doen iets wat niet geoorloofd is te doen op de Sabbat." Maar Hij zei tegen hen: "Hebt u niet gelezen wat David deed toen hij honger had en zij die bij hem waren? Hoe hij het huis van God binnengegaan is en de toonbroden gegeten heeft die hij niet mocht eten, evenmin als zij die bij hem waren, maar alleen de priesters?" Alleen de priesters mochten die eten. Maar David kwam bij die priester — hoe heette hij ook alweer? Was dat niet Achimelech of Abimelech? Nou ja, die zoeken we op. Maar David kwam daar en David had honger. Er lagen twaalf toonbroden en hij zei: "Nou, doe mij maar vijf." En hij krijgt ze mee. Terwijl hij was koning... hij was zelfs nog geen koning, maar het was naar de wet niet geoorloofd daarvan te eten.
Maar hier zegt de Heer: "Hebben jullie dat dan niet gelezen?" zegt Hij tot die Farizeeën. "Of hebt u niet gelezen in de wet dat de priesters op de Sabbatdagen de Sabbat ontheiligen in de tempel en toch onschuldig zijn?" Want ook die priesterdienst ging gewoon door op de Sabbat. En dat was weliswaar de Sabbat, de rustdag, waarop heel veel dingen niet geoorloofd waren, maar het werk van die priesters ging gewoon door. "Ik zeg u echter dat hier Iemand is Die meer is dan de tempel. Maar als u geweten had wat het betekent: Ik wil barmhartigheid en geen offer, dan zou u de onschuldigen niet veroordeeld hebben. Want de Zoon des mensen is Heer, ook van de Sabbat."
Er is veel meer over te zeggen natuurlijk dan ik nu heb gedaan, maar ik wilde dit verband even meenemen omdat dit hoofdstuk aanvangt met dingen die er gebeuren op de Sabbat. En de godsdienstige elite is het er niet mee eens dat de discipelen aren plukken. Maar de Heer zegt: "Ja, de Zoon des mensen is Heer, ook van de Sabbat." Dus er zijn belangrijkere dingen dan die Sabbatsrust. Dat is wat de Heer hier eigenlijk zegt. En Hij staat daar als Heer, want dat betekent het woordje 'Heer': Hij staat daar boven. Nogmaals, er is veel meer over te zeggen, maar ik lees het alleen voor het verband.
En dan staat er: "En Hij vertrok vandaar en kwam in hun synagoge." Dit is de aanvang van die geschiedenis over de man met de dorre hand, en die gaan we dus gewoon vers voor vers meenemen. Dat "vandaar" zegt natuurlijk dat er een verband is met het voorgaande en daarom heb ik het ook even meegelezen. Hij vertrok vandaar en kwam in hun synagoge. Daar ligt ook nog eens een soort afstandelijkheid in: het is hún synagoge. Maar de setting is in ieder geval Joods of Israëlitisch. De synagoge is de plek van samenkomst; dat is ook wat het woord synagoge ongeveer betekent: samenkomen of bijeenvergaderen. Dat is de plek waar men samenkwam. Hij vertrok vandaar en kwam in hun synagoge.
In hun synagoge is een man met een dorre hand. En daar — maar nu loop ik op de muziek vooruit natuurlijk — in die synagoge, in die Joodse setting, daar demonstreert de Heer waar de Sabbat echt van spreekt.
De Dorre Hand als Beeld van het Verdorde Israël ↑ hoofdstukken
En zie, er was iemand die een verdorde hand had. Een hand; het zou wel een studie op zich zijn om het over de hand in de Bijbel te hebben. We kennen bijvoorbeeld de hand des Heeren, die kom je nogal eens tegen in het Oude Testament. De hand van de Heere is in ieder geval het instrument waardoor Hij Zijn werk doet. Ik heb die term 'hand des Heeren' gisteren nog opgezocht. De hand des Heeren verwekte de Filistijnen tegen het volk Israël; dat zijn hele negatieve dingen in eerste instantie als we dat zo lezen, maar altijd met een doel om dat volk weer terug bij Hem te krijgen. Die handen zijn de manier waarop God werkt, het instrument waardoor God Zijn werk doet.
Eigenlijk was ook het volk Israël gesteld tot werktuig van God, tot instrument van God. Aan hen waren de woorden van God toevertrouwd en zij zouden de natiën daarvan bedienen. Dat hebben ze niet gedaan, zou je generaliserend kunnen zeggen. Natuurlijk is er altijd een gelovig overblijfsel geweest waar de Schrift van spreekt, maar in het algemeen gezegd heeft men die taak niet opgepakt. Dus die hand, die hand des Heeren, in dit geval Israël, stond niet open, maar die was verdord. Ik vroeg net aan Fem: "Wat is eigenlijk een dorre hand?" Ze zei: "Nou, dat is verlamd." Dat is ook zo, maar er was ook een ander woord daarvoor: dood of verdroogd. In die zin kom je dat woord 'dor' ook in de Schrift tegen.
Israël zou dus Gods instrument zijn en dat was het niet. Dus die dorre hand is hier in de synagoge, in de Joodse zetting, in ieder geval een beeld van Israël. En het was ook nog eens de rechterhand die verdord was, maar dat lezen we in Lukas en niet hier in Mattheüs. Het was dus Gods rechterhand die daar verdord was. Dat is soms wat lastig met typologie, want als ik denk aan Gods rechterhand, dan denk ik meteen aan Christus. Maar ook Hij is 'dor' of verdord geweest, want ze hebben Hem aan een kruis geslagen en Hij stierf. En ook Hij werd genezen, zoals in de metafoor van de man met de dorre hand; ook Hij werd opgericht. Dat is wat de tekst letterlijk zegt, maar daar kom ik straks nog op. Dat heb je vaker met typologie: die dingen zijn op meerdere manieren toepasbaar, maar in ieder geval is het een beeld van Israël.
Ik zal laten zien waarom ik dat denk. Verdord wil zeggen dat die arm lam was; er zat geen beweging in. Maar hij was ook dood. Die arm deed het niet. We komen dat bijvoorbeeld tegen in Ezechiël 37. Want als we hier lezen van een dorre hand, dan zouden we ons af moeten vragen of dat nog vaker in de Bijbel voorkomt dat iets verdord is. Nou, dat komt zeker vaker voor. In Ezechiël 37 gaat het over een visioen dat Ezechiël krijgt over een dal met dorre doodsbeenderen. 'Dor' is dood, dus dat zijn verdroogde doden waar geen leven in is, maar dat suggereert de term doodsbeenderen natuurlijk ook al. Hij krijgt een visioen over die beenderen die daar in een dal liggen en in dat visioen gaat er wat gebeuren. Er komen spieren en pezen op en dan worden het lichamen, maar, zo staat er, er was nog geen geest in. En dan gebeurt later toch nog dat ook die geest erin komt. Een boeiend visioen.
De uitleg daarvan staat gewoon in hetzelfde hoofdstuk. Er wordt tegen Ezechiël gezegd: "Mensenkind, deze beenderen zijn heel het huis van Israël." Dus die dorre doodsbeenderen zijn een uitbeelding van heel het huis van Israël. "Zie, ze zeggen: onze beenderen zijn verdord en onze hoop is vergaan, wij zijn afgesneden." Profeteer daarom en zeg tegen hen: "Zo zegt de Heere YAHWEH: Zie, Ik zal uw graven openen en Ik zal u uit uw graven doen oprijzen, Mijn volk, en Ik zal u brengen in het land van Israël." Dus het volk Israël, het ongelovige volk Israël zoals we dat nu ook kennen in onze tijd, wordt voorgesteld als een volk dat verdord is en in de dood ligt. In het graf. In de toekomst zullen die graven geopend worden en zij zullen uit hun graven oprijzen, oftewel opstaan. God zal ze brengen in het land van Israël. Niet dat kleine gedeelte wat er nu is in dat stukje wat wij nu Israël noemen, want dat is maar een fractie van het hele land wat hun beloofd is. Nee, heel Israël zal verzameld worden in het hele beloofde land.
"Dan zult u weten dat Ik YAHWEH ben als Ik uw graven open en als Ik u uit uw graven doe oprijzen, Mijn volk. Ik zal Mijn Geest in u geven. U zult tot leven komen en Ik zal u in uw land zetten. Dan zult u weten dat Ik, YAHWEH, dit gesproken en gedaan heb, spreekt YAHWEH." Dus hier wordt dat volk Israël voorgesteld als een dal met dorre doodsbeenderen; verdord, de hoop is afgesneden en vergaan. In de toekomst zal daar geest in komen en leven. Die beenderen zullen tot leven komen en ze zullen in hun land gezet worden. Dus als we in het Nieuwe Testament een verdorde hand tegenkomen, dan is dat één van die handen die daar in het dal met dorre doodsbeenderen ligt.
We komen dat nogal vaak tegen, bijvoorbeeld in het Johannesevangelie. Daar gaat het over de lamme van Bethesda, zo noemen wij hem altijd. In de Statenvertaling staat in Johannes 5 vers 3 dat er op die plek een grote menigte lag van 'kranken, blinden, kreupelen, verdorden', wachtende op de roering van het water. Ook die man die daar genezen wordt, is een uitbeelding van het volk Israël. En ik meen dat ook dat op een sabbat was. Jezus zei: "Neem uw bed op en wandel," of: "Neem uw matras op en wandel." En dat deed hij, en dat mocht ook al niet van de Farizeeën, want hij mocht dat ding niet dragen op de sabbat.
Het is eigenlijk krankzinnig als je gewoon objectief naar die dingen kijkt. Iemand wordt genezen die 38 jaar verlamd is geweest, en het eerste wat hij te horen krijgt is dat hij zijn matje niet mag dragen. Dat is toch te gek voor woorden als je erover nadenkt? Maar de Heere van de sabbat had hem genezen en tegen hem gezegd dat hij dat matrasje moest opnemen en moest gaan wandelen. En dat deed hij. Hij was er blij over: hij kon niet alleen lopen, maar hij kon ook nog eens iets pakken en optillen. Dat is echt prachtig. We gaan nu terug naar Mattheüs 12, naar de man met de dorre hand.
Een Schaap in de Kuil: Geoorloofd Om Goed te Doen ↑ hoofdstukken
En zie, er was iemand die een verdorde hand had en ze vroegen Hem: "Is het ook geoorloofd op sabbatdagen te genezen?" Dit was bedoeld om Hem te kunnen beschuldigen; het was dus vooropgezet met verkeerde intenties. Nu genas Jezus vaak op de sabbat. Ik wil niet zeggen per definitie, want dat is niet helemaal waar, maar af en toe denk je wel: Hij deed het erom. Ik heb er een paar gevonden: de achttien jaar zieke vrouw in Lukas 13 en een waterzuchtige man.
Water is een uitbeelding van het Woord van God. Maar die Farizeeën kenden het Woord van God ook, maar zij waren opgeblazen. De Heer geneest hier een waterzuchtige man; dat betekent dat je opgeblazen bent van water. De Farizeeën kenden het Woord wel, maar ze kenden het toch weer niet. Ze konden het uit hun hoofd opdreunen en ze wisten waar het stond, maar ze kenden het niet en ze waren nog opgeblazen ook. Daar is die waterzuchtige man een beeld van.
En dan landen we te Bethesda. Toen ik de PowerPoint maakte, wist ik dat het op een sabbat was, maar dat was al voor de sabbat dat ik deze maakte. De sabbat is de zevende dag van de week. Maar als we rekenen in dagen van duizend jaar, dan zal in de toekomst die werkelijke grote sabbat plaatsvinden, waarop het nieuwe verbond wordt gesloten en waarin het volk de rust zal ingaan. Dat is natuurlijk een beeld van de grote sabbat.
Is het geoorloofd om op sabbatdagen te genezen? Het antwoord zou moeten zijn: "Ja, natuurlijk." Want de genezing op een sabbat is een beeld van wat er in de toekomst gaat plaatsvinden. Maar ja, wisten zij veel? Zij deden dit enkel om Hem te beschuldigen. Ik heb hier twee schriftplaatsen om te laten zien dat dit vaker gebeurde. De eerste is Lukas 10, de geschiedenis van de barmhartige Samaritaan die de Heer vertelt. Er stond een zeker wetgeleerde op om Hem uit te proberen, dus ook weer met verkeerde bedoelingen, zeggende: "Rabbi, wat moet ik doen opdat ik aionisch leven als lotbezit zou ontvangen?" De Heer wijst hem op het liefhebben van God en je naaste als jezelf. Toen wilde hij zichzelf rechtvaardigen en zei: "Ja, maar wie is dan mijn naaste?" Dan gaat de Heer hem uitleggen wie zijn naaste is. Die wetgeleerde had in ieder geval niet Degene lief die voor hem stond. De Heer maakt met die geschiedenis duidelijk: "Die naaste, dat ben Ik."
In Johannes 8 staat: "Dit nu zeiden zij hem, beproevend, opdat zij iets zouden hebben om Hem te beschuldigen." We vinden dat vaker in de evangeliën; ze waren er continu op uit om de Heer te pakken te nemen op Zijn woorden. Dat ging over de meest vreemde dingen, zoals over het betalen van belasting. Maar juist daar krijgen we de mooiste antwoorden van de Heer.
Hier krijgt men ook een antwoord. Hij zegt: "Welk mens onder u die één schaap heeft, zal het niet, als het op een sabbat in een kuil valt, grijpen en eruit tillen?" Eigenlijk zegt de Heer: "Jullie weten donders goed dat er belangrijkere zaken zijn dan de sabbat." Want als jullie schaap in een kuil valt, dan haal je hem eruit, ook al is het sabbat. Het goed doen is blijkbaar hoger dan het onderhouden van de sabbat. Nood breekt wet, zeggen wij ook. Dat was toen al zo en dat is nu nog steeds zo.
Als je dit leest, komt de associatie met Lukas 15 heel sterk bovendrijven: "Welk mens onder u die honderd schapen heeft en er één verliest, verlaat niet de negenennegentig in de woestijn en gaat achter het verlorene aan totdat hij het vindt?" In die gelijkenis van de schapen is die mens de Heer die op zoek is naar het verlorene. Ik denk dat dit hier ook het geval is. Hier is ook een Mens, Christus Jezus, die op een sabbat dit schaap redt.
We hadden het er de vorige keer over naar aanleiding van Jesaja 53. Een schaap is een beeld, niet alleen van de Heer, maar ook van Israël. Ook daar vind je die parallel. Het volk Israël wordt vaak voorgesteld als een kudde schapen. Ik heb de vorige keer Ezechiël 34 aangehaald waar dat wel heel duidelijk naar voren komt. De Heer is hier op zoek naar een schaap. Deze man is niet letterlijk in een kuil gevallen, maar hij heeft wel een ander probleem.
Hij zei tegen hen: "Welk mens onder u die één schaap heeft, zal het niet, als het op een sabbat in een kuil valt, grijpen en eruit tillen? Hoeveel gaat niet een mens een schaap te boven! Daarom is het geoorloofd om op de sabbatdagen goed te doen." Ik weet niet of ik dit nog mag zeggen, sinds we de Partij voor de Dieren hebben, maar hier staat: een mens gaat zijn schaap te boven. Zo trek je ook nog eens een algemene les. Hoeveel gaat niet de mens zijn schaap te boven! Daarom is het geoorloofd op de sabbatdagen goed te doen. Want de vraag in vers 10 was: "Is het ook geoorloofd op de sabbatdagen te genezen?" "Nou," zegt de Heer, "het is geoorloofd op de sabbatdagen het goede te doen." Is genezen goed doen? Ja, dat lijkt me wel. Wij gaan ook gewoon naar het ziekenhuis op zondag, toch? Tenminste, wij sowieso. Maar ook mensen die denken dat de sabbat de zondag is en onder de wet leven; als er een acuut probleem is, dan breekt nood wet. Het is dus geoorloofd om op sabbatdagen goed te doen.
De Uitgestoken Rechterhand en het Herstel van Alle Dingen ↑ hoofdstukken
Toen zei Hij tegen die man: "Steek uw hand uit!" Die hand, daar hadden we het al over, dat was de rechterhand. En hij stak hem uit en hij werd hersteld, gezond als de andere. Ik zat dat gisteren te overdenken en dacht: ja, die linkerhand was dus blijkbaar al gezond. Dat klinkt logisch, maar er had ook simpelweg kunnen staan dat hij hem uitstak en werd hersteld. Er staat echter nadrukkelijk bij: gezond als de andere.
Ik denk dat hierin naar voren komt dat Israël in de toekomst zal worden hersteld, maar blijkbaar is er iets dat in eerste instantie niet meetelde: links. Rechts spreekt van verhoging, dat weten we allemaal. God heeft Christus aan Zijn rechterhand gezet. Daar hadden we het de vorige keer ook over naar aanleiding van Jesaja 53, want dat spreekt over het lijden en sterven, de vernedering, maar ook de verhoging van Christus. Dat vinden we door de hele Schrift heen. Rechts is in het Engels 'right', en dat is 'recht'; het juiste doen. Maar links spreekt van vernedering. Vooral in het Engels komt dat mooi naar voren: 'to leave behind' of 'left behind'. Dat is iets links laten liggen, iets achterlaten of iets achterstellen. Dus links spreekt van vernedering en rechts van verhoging. Rechts heeft ook voorrang, dat weten we.
Behalve bij de Engelsen, maar ja, die doen wel meer vreemde dingen. Ook in ons dagelijks spraakgebruik zie je dit terug, bijvoorbeeld in de politiek. Links zoekt naar dat wat achtergesteld of vernederd is, terwijl rechts meer opkomt voor de welgestelden. Ik ga geen partijnamen noemen, daar ben ik sowieso niet zo in thuis, maar wat links- en rechtspolitiek in essentie inhoudt, dat weten we wel. Al die nuances komen dus terug in ons taalgebruik: links spreekt van vernedering en rechts van verhoging. In de toekomst zal de rechterhand van deze man worden genezen en opgericht, als een uitbeelding van Israël. Ik hoop dat ik dat al duidelijk heb gemaakt aan de hand van Ezechiël en er zijn natuurlijk nog veel meer profetieën. Maar er is dus blijkbaar iets wat in eerste instantie links was laten liggen en toch al gezond was. Daar zie ik ons ook in terug.
Wij leven nu in een tijd waarin Christus weliswaar aan Gods rechterhand zit, maar Hij is verborgen. Wat de wereld – en ook Israël, want daar gaat het hier natuurlijk over – als laatste van Hem heeft gezien, is een Man die eindigde aan een kruis en in een graf werd gelegd. Uiteindelijk was het graf leeg, maar waar Hij gebleven is, dat weten ze niet. Wij weten het echter wel. Wij bevinden ons nu in een verborgen, vernederde positie met Hem, maar wanneer Hij in heerlijkheid geopenbaard wordt, zullen wij met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid. Volgens mij zit dat ook opgesloten in die woorden: gezond als de andere.
De Heer zei tegen hem: "Steek uw hand uit." Letterlijk staat er uitstrekken, en dat heeft natuurlijk ook weer met opstanding te maken. Ik stel me zo voor dat die hand slap en bewegingloos langs het lichaam heeft gehangen; verlamd en niet in staat om iets te doen. Maar de Heer zei: "Strek uw hand uit." En hij deed dat. In het Grieks zit in dat woordje 'uit' ook het voorvoegsel 'ek'. Hij werd hersteld, gezond als de andere. Dit woord 'hersteld' is een sleutelwoord dat we in de profetieën terugvinden als het gaat over het herstel van Israël.
Ik kijk even op de klok, maar dit zijn maar een paar verzen uit deze geschiedenis, dus ik denk dat ik in één keer doorga. Om nu ergens een punt of een komma te zetten, pauze te houden en dan nog tien minuten verder te gaan, heeft niet zoveel zin. Ik maak het gewoon af, dan kunnen we daarna uitgebreid koffie gaan drinken. De Heer zei tegen die man: "Steek uw hand uit." Hij stak hem uit en hij werd hersteld, gezond als de andere. 'Hersteld' is dus hetzelfde woord dat in Handelingen wordt gebruikt voor het herstel van Israël. Aan het begin van het boek Handelingen is de grote vraag – de Heer is opgestaan en verschijnt aan Zijn discipelen – "Heere, zult U in deze tijd voor Israël het Koninkrijk weer herstellen?" (Handelingen 1:6). Dat is exact hetzelfde woord als wordt gebruikt voor het herstel van die hand.
Die vraag vinden we aan het begin van Handelingen, maar heel het boek is eigenlijk het antwoord op die vraag. De Heer geeft in Handelingen 1 een ontwijkend antwoord: "Het komt u niet toe de tijden of gelegenheden te weten, die de Vader in Zijn eigen macht gesteld heeft." In het boek Handelingen zie je uitgeschreven en uitgebeeld hoe Israël steeds meer naar de achtergrond verdwijnt. Ook Petrus en de twaalf verdwijnen naar de achtergrond, terwijl Paulus, de apostel van de natiën, steeds meer op de voorgrond komt. Aan het einde van Handelingen wordt dan ook gezegd: "Het zij u dan bekend, dat de redding van God aan de natiën is gezonden." Dat is het uiteindelijke antwoord op de vraag of Hij in die tijd het Koninkrijk voor Israël zou herstellen. Nee, dat gebeurde toen niet en dat is nog steeds toekomst. Het Koninkrijk zou verborgen worden en God zou een verborgen werk doen onder de natiën. Dat wat eerst 'links' lag, kwam nu als het ware naar boven. Maar in de toekomst zal Israël hersteld worden; daar staat datzelfde woord.
In Handelingen 3, twee hoofdstukken verder, vinden we opnieuw een toespraak van Petrus. Dit was ook naar aanleiding van een genezing, namelijk van de verlamde man bij de Schone Poort. Hij lag daar verlamd aan de poort en was dus niet in staat om die poort binnen te gaan. Dat is een uitbeelding van Israël, dat verlamd was en niet in staat was om de poort van het Koninkrijk binnen te gaan. Ook dat was een antwoord op de vraag uit Handelingen 1. Petrus wist toen nog niet alles; de Heer had immers een ontwijkend antwoord gegeven. Petrus zegt naar aanleiding van de genezing van die verlamde man tegen zijn volksgenoten: "Kom dus tot bezinning."
Je zou de hele toespraak eens moeten lezen – wat ik nu natuurlijk niet ga doen – om te zien hoe Petrus zegt: "Deze Jezus, die jullie gekruisigd hebben, heeft God opgewekt." Hij roept hen op: "Kom dan tot bezinning en bekering, opdat uw zonden uitgewist worden en er tijden van verkwikking zullen komen van het aangezicht van de Heere, en Hij Jezus Christus zal zenden, Die tevoren aan u verkondigd is. Hem moet de hemel ontvangen tot de tijden waarin alle dingen worden hersteld." Hier zegt Petrus dus dat Hij ten hemel is gevaren, zoals we in Handelingen 1 lezen. Deze Jezus is opgewekt en God heeft Hem aan Zijn rechterhand gezet. Hij is nu in de hemel, en de hemel moet Hem ontvangen tot de tijden waarin alle dingen worden hersteld. In de tijd van Handelingen was dat natuurlijk nog heel actueel: zou het nu wel of niet gebeuren? Wij weten inmiddels dat het toen niet gebeurde, maar achteraf praten is makkelijk. In de toekomst zal het echter wel gebeuren. Hem moet de hemel ontvangen tot de tijden waarin alle dingen worden hersteld.
...waarover God gesproken heeft bij monde van al Zijn heilige profeten vanaf de aeon. Dat laatste ga ik nu niet op in, maar dat is in ieder geval vanaf al heel lang geleden. Dus bij monde van al Zijn heilige profeten. Waar spreken al die profeten over? Over het Koninkrijk. Over het Koninkrijk dat God via Israël over deze aarde zal vestigen. En dat is nu nog toekomst.
Maar Petrus zegt ook hier — hij gebruikt daar dat woordje ‘hersteld’ — en dat is dus exact hetzelfde woord als we vinden in de geschiedenis van die man met de dorre hand. Die hand wordt genezen als beeld van Israël. En dan staat er: ‘Hij stak hem uit en hij werd hersteld, gezond als de andere.’ Ja, en ook dat ‘gezond’... Want als iets gezond wordt, in dit geval is het een genezing. Ook daar zijn al allerlei profetieën over te vinden, van allerlei handicaps om het zomaar even te noemen. Blinden, doven, lammen die zouden worden genezen. Dat vinden we in de profetieën.
Maar ook in die profetieën is dat het openen van de ogen en het openen van de oren en de lamme die zal springen een uitbeelding van Israël: dat zou herleven. Bijvoorbeeld, ik heb één voorbeeld: Jesaja 35. ‘De woestijn en de dorre plaatsen zullen vrolijk zijn.’ Nou, dan zullen ze wel niet meer... dan zal het wel geen woestijn meer zijn en zal het wel niet meer dor zijn als het vrolijk wordt. Want de woestijn en dorre plaatsen geven niet veel aanleiding tot vrolijkheid.
Staat er dan ook achter, hè? ‘De woestijn en de dorre plaatsen zullen vrolijk zijn, de wildernis zal zich verheugen en in bloei staan als een roos.’ Dat gaat niet over irrigatie zoals ze dat nu op een handige manier doen hoor, in die paar plekken. Nee, de woestijn zal bloeien als een roos. Helemaal, van A tot Z, van begin tot eind. De wildernis zal zich verheugen en in bloei staan als een roos. Allemaal nog toekomst. Ze zullen zien de heerlijkheid van YAHWEH, de glorie van onze God. ‘Versterk de slappe handen, verstevig de wankele knieën.’ Daar komen we al een beetje in de sfeer van dorre handen en lammen die weer lopen. En die haakjes — ik heb niet heel Jesaja 35 — maar die haakjes betekenen dat ik wat stukken oversla.
‘Dan zullen de ogen van de blinden worden opengedaan, de oren van de doven zullen worden geopend, de kreupele zal springen als een hert.’ Nou, ook dat vind je... Ik denk aan de genezing van de blindgeborene waarvan de ogen werden opengedaan. Ook een uitbeelding van hoe Israël in de toekomst zal zien. Dan zullen... want kijk, er zullen ook wel letterlijke wonderen plaatsvinden in die tijd. Maar dan zal ook waar al die genezingen een beeld van zijn, werkelijkheid worden. Geestelijke ogen zullen worden geopend. Want dat vinden we ook in de brieven van bijvoorbeeld Paulus, dat God hun ogen heeft toegesloten. Romeinen 9 of 11, dat weet ik dan nooit. Maar onder andere Romeinen 9 en 11. De oren van de doven zullen worden geopend. Ze zullen horen wat Gods Woord werkelijk betekent. En de kreupele zal springen als een hert. Nou, dat heeft natuurlijk met opstanding te maken.
‘De tong van de stomme zal juichen.’ Ja, nu kennen ze het Woord niet. Maar dan zullen ze het kennen en zullen ze het ook spreken en uitdragen aan de natiën. Als priesterlijk volk. ‘In de woestijn zullen wateren zich een weg banen en beken in de wildernis.’ Dat zal allemaal letterlijk waar zijn, maar dit is natuurlijk ook allemaal beeldspraak. Je vindt dat nogal eens in de profetie. Want water is natuurlijk een beeld van het Woord van God. En zeker als het stroomt, dan beweegt het en dan zal die woestijn geen woestijn meer zijn. Die zal zich verheugen en bloeien als een roos. Het dorre land — of de dorre hand — het dorre land zal tot een waterpoel worden, het dorstige land tot waterbronnen. Dood zal veranderd worden in leven.
Ik denk ook aan de Dode Zee; daar zullen vissersdorpen zijn. Het zal ook voor de ogen een geweldig wonder zijn. Maar ja, al die dingen hebben ook hun geestelijke betekenis. Dus dat werd erover gezegd in de profetie, en dit is maar een enkele schriftplaats. Maar er zijn er talloze.
Ja, de Farizeeën gingen weg en beraadslaagden tegen Hem hoe zij Hem zouden kunnen ombrengen. Dat is dan de reactie. Nou, ook absurd dus. Maar dat is wat verblindheid doet met een mens. Ze beraadslaagden tegen Hem hoe ze Hem zouden kunnen ombrengen. Dat vinden we ook nogal eens in de evangeliën. En dit is in principe het einde van de geschiedenis. Maar ik heb toch nog even doorgelezen. Dat wil ik met jullie ook doen, omdat het te mooi is om het niet te doen. Einde... eigenlijk had ik moeten zeggen: einde. Maar kijk, dit is één beeld en hierna komt een volgend beeld. Lastig met typologieën misschien, laat ik dat van tevoren even zeggen: dat dingen niet altijd chronologisch zijn.
Jezus Trekt Zich Terug en Wendt Zich tot de Natiën ↑ hoofdstukken
We hebben het nu over het herstel van Israël, maar het beeld dat nu komt, gaat daar niet over. Dat gaat over die linkerhand. Jezus wist dat en Hij trekt zich vandaar terug. Hij was in een synagoge en genas daar iemand; dat beeld hebben we gezien. Ik hoop dat ik voldoende duidelijk heb gemaakt wat ik daarin zie, maar nu trekt Hij zich terug uit de synagoge. Hij trekt zich daarvandaan terug vanuit die Joodse setting, ook als uitbeelding van wat er gebeurde na Zijn opstanding. Het is het beeld dat het boek Handelingen schetst: dat de Heer daarin duidelijk maakt hoe Hij zich terugtrekt van dat volk. Dat doet de Heer hier letterlijk; Hij trekt zich vandaar terug.
Toch zijn er vele menigten die Hem volgen, en die geneest Hij. Hij trekt zich dus terug uit de synagoge en er is dan toch een menigte die Hem volgt en die Hij geneest. Let er dan ook op wat er staat, want elk woordje staat er niet voor niets. Het heeft allemaal een lading; het had er ook heel anders kunnen staan, maar het staat er zoals het er staat en dat is niet voor niets. Hij vermaant hen dat zij Hem niet openbaar zullen maken. Is dat geen plaatje van onze tijd? Hij trekt zich vandaar terug, Hij trekt zich terug van Israël en Hij maakt zich niet openbaar. Wat doet Hij als Hij zich niet openbaar maakt? Dan verbergt Hij Zich. Dat is een schitterend plaatje van onze tijd, waarin de Heer verborgen is en waarin Israël terzijde is gesteld. Hij heeft zich teruggetrokken van Israël en er komt een menigte tot Hem, die Hij geneest.
Wij mogen geopende ogen of oren hebben door de handen die het doen. We mogen springen van blijdschap en we zijn met Hem opgewekt. Wij hebben daar nu al deel aan. Wij zijn die gezonde linkerhand; de rechterhand wordt straks gezond "als de andere". Wij mogen Hem nu al kennen. Hij trok zich vandaar terug en maakte zich niet openbaar; Hij verborg Zich dus, opdat vervuld zou worden wat gesproken is door de profeet Jesaja.
Volgens Mattheüs wordt dit al voorzichtig in Jesaja voorzegd: "Zie Mijn Knecht, Die Ik uitverkoren heb, Mijn Geliefde, in Wie Mijn ziel een welbehagen heeft." Vorige keer hadden we het over Jesaja 52 en 53, over de Knecht des Heeren. Toen zei ik dat er vier profetieën in Jesaja zijn die gaan over de Knecht des Heeren, en dit is er één van. Dit is de profetie die in Mattheüs wordt aangehaald uit Jesaja 42. Hier wordt het dus vervuld: doordat de Heer zich vandaar terugtrekt, komt er een andere menigte tot Hem die Hij geneest, maar Hij vermaant hen dat zij Hem niet openbaar zullen maken. Hij trekt zich terug en wordt verborgen voor Israël. Dat is opdat de profetie van Jesaja vervuld zou worden.
Die profetie zegt: "Zie Mijn Knecht, Die Ik uitverkoren heb, Mijn Geliefde, in Wie Mijn ziel een welbehagen heeft. Ik zal Mijn Geest op Hem leggen en Hij zal aan de heidenen, aan de natiën, het oordeel verkondigen." Bij het woord "oordeel" denken wij heel snel aan hel en verdoemenis, maar als je dat woord opzoekt in de profetie van Jesaja 42, staat er in de vertaling die ik heb geraadpleegd: "recht". Hij zal dus het recht aan de natiën verkondigen. Hij zal niet twisten en niet roepen, en ook zal niemand Zijn stem op de straten horen. Het geknakte riet zal Hij niet breken en de walmende vlaspit zal Hij niet doven, totdat Hij het oordeel — of het recht — uitvoert tot overwinning. En op Zijn naam zullen de heidenen, de natiën, hopen. Ook hier staat weer hetzelfde woord: op Zijn naam zullen de natiën hopen.
We hebben dus die geschiedenis van de man met de dorre hand als uitbeelding van het herstel van Israël. Ik dacht: die profetie van de Knecht des Heeren pikken we ook even mee, ook omdat het toevallig is dat we het de vorige keer over een andere profetie van de Knecht des Heeren hebben gehad en ik deze nu tegenkom. We hebben dus die geschiedenis waarin de Heer zich terugtrekt en Zich niet openbaar maakt als vervulling van de profetie waarin twee keer gesproken wordt over de natiën. Hij bevindt zich nu inderdaad teruggetrokken, verborgen en niet openbaar onder de natiën. Zijn werk in de toekomst, wanneer Hij openbaar zal worden, heeft weer met Israël te maken; dan zal Israël hersteld worden. Samenvattend: de Heer verlaat hier Joods terrein, Hij verbergt Zich en blijft aan Israël onbekend, en Hij wendt Zich tot de natiën. Hier wilde ik het bij laten voor deze ochtend.