navolgers, van wie?

Zeven keer vinden we in de brieven van Paulus (als we de Hebreeën brief hierin meerekenen) het Griekse woord mimētēs, dat in de meeste vertalingen wordt vertaald met navolgers. Letterlijk betekent het nabootsers. Wie zouden we nabootsen, hoe en waarom? In deze studie gaan we alle zeven Schriftplaatsen langs.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie onderzoekt de zeven plaatsen in het Nieuwe Testament waar het Griekse woord 'mimetai' (nabootsers of navolgers) in positieve zin wordt gebruikt. De kernboodschap is dat gelovigen uit de natiën niet geroepen zijn om de aardse Jezus na te volgen, maar om Paulus na te bootsen zoals hij de verheerlijkte Christus navolgde. Dit omvat het ontvangen van het woord met vreugde te midden van verdrukking en het leven vanuit een hemelse toekomstverwachting. Uiteindelijk leidt deze navolging ertoe dat we nabootsers van God worden door in liefde te wandelen en elkaar te begenadigen, net zoals Christus de ecclesia liefheeft en reinigt.

Besproken Schriftgedeelten: Efeze 5:1, 1 Korinthe 11:1, Mattheüs 15, Galaten 1, 1 Korinthe 4:16, Handelingen 18:11, 1 Korinthe 3, 1 Korinthe 4, 2 Korinthe 5:16, Romeinen 8:3, 1 Korinthe 15, Mattheüs 15:24, Handelingen 9, Kolossenzen 1:13, 1 Korinthe 9, 1 Korinthe 10, 1 Thessalonicenzen 1, 1 Thessalonicenzen 2, Romeinen 8, Hebreeën 6, Hebreeën 11, Hebreeën 12, Filippenzen 3, Filippenzen 4, Efeze 4, Efeze 5, Efeze 5:26, Efeze 5:27, Johannes 13

“Paulus was een nabootser van Christus; Paulus was geen nabootser van Jezus.”

Inleiding: de Betekenis van het Griekse Woord 'mimetai' (nabootsen) ↑ hoofdstukken

Goedemorgen allemaal. Fijn om hier weer eens te zijn. Ik heb als onderwerp voor deze ochtend: 'navolgers, van wie?' en daarop zijn verschillende antwoorden mogelijk. Die antwoorden zullen we allemaal langsgaan en tegenkomen.

Ik geef zelf op een redelijk structurele basis bijbelstudie. Dat deed ik op een plek in Rhoon, maar vanwege de lockdown zijn we nu wat meer op tournee en hebben we verschillende locaties. Daar bespreek ik momenteel één onderwerp en dat is de Efezebrief. Toen ik dacht aan 31 januari in Den Haag, moest ik eens goed nadenken over een onderwerp. Normaal ben je altijd wel bezig met losse onderwerpen als je daar veel over spreekt; dan heb je altijd wel wat in het achterhoofd. Maar ik ben zo gefocust op die Efezebrief dat ik echt even na moest denken. Het toeval, om het zo maar te noemen, hielp mij echter een handje.

Ik besprak vorige week namelijk Efeze 5 vers 1. Waar was dat ook alweer? Dat was in Ridderkerk. Daarnaast maak ik vanuit huis wel eens video's waarin ik de eerste Korinthebrief bespreek. Toevallig was ik deze week in 1 Korinthe 11, ook vers 1. In beide gedeelten gebruikt Paulus een term en spreekt hij over navolgen en navolgers. Hij gebruikt daar het Griekse woordje 'mimetai' en dat is letterlijk vertaald — je ziet ook het Strongnummer erbij staan — 'nabootser'. Wij herkennen daar het woord 'imiteren' ook nog wel in.

Paulus gebruikt dit woord zeven keer, tenminste als je de Hebreeënbrief meerekent als een brief van Paulus. Er staat geen naam boven, dus ik ben er redelijk van overtuigd dat het Paulus was die hem schreef, maar daar zoek ik geen ruzie over met degenen die daar anders over denken. Dit woord 'mimetai' is in een overzichtje uit het ISA-softwareprogramma te vinden, waarin staat hoe het vertaald is in de NBG: als 'navolgers', 'navolgers mogen zijn' en één keer als 'voorbeeld'. Dit zijn de schriftplaatsen waar het voorkomt. Het gaat om het woordje 'mimētēs', dus nabootsen of navolgen; het zelfstandig naamwoord. Woorden als imiteren, imitatie en mimiek zijn ervan afgeleid.

Bij het woord 'imitatie' hebben wij wellicht een wat negatieve klank. Ik ging nogal eens op vakantie naar Turkije, all-inclusive met de kinderen, lekker makkelijk. Dan moesten we altijd even naar zo'n winkelcentrum om wat voetbalshirtjes te kopen voor mijn zoon. Die zijn daar een stuk goedkoper dan bij ons, maar het is wel allemaal imitatie. De een wat beter dan de ander, en je merkt het meestal pas goed als je ze een paar keer gewassen hebt. Voor weinig geld kochten we dan die shirtjes, dure trainingspakken enzovoort. Het is allemaal imitatie, dus dat heeft bij ons een negatieve klank.

Maar dit woord 'mimetai', nabootsen of imiteren, heeft in alle schriftplaatsen waar het voorkomt juist een positieve betekenis. Het wordt in de Schrift alleen positief gebruikt. We komen het zes keer tegen en één keer is het een samenvoeging met het woordje 'sun' (of 'sum'), wat 'samen' of 'mede' betekent: 'mede-navolgers' of 'samen-navolgers'. Echt heel letterlijk: 'samen-nabootsers met' of 'samen-imitatoren'. Dat laatste ga ik niet te vaak zeggen, want daar ga ik over struikelen natuurlijk. Bij elkaar komt het dus zeven keer voor. Dat moet wel kloppen, want zeven is het getal van de volheid. Dit betreft het zelfstandig naamwoord.

Daarnaast hebben we nog een werkwoord dat daarvan afgeleid is: 'mimeomai'. Dat komen we vier keer tegen in het Nieuwe Testament. Die laat ik voor deze studie — of predicatie, hoe jullie het ook willen noemen — buiten beschouwing. Ik ga die zeven schriftplaatsen langs waar het zelfstandig naamwoord 'mimetai', navolgers of nabootsers, voorkomt. Ik doe dat onder andere omdat dit begrip 'navolgen', het volgen van, een fundamenteel begrip is. Ook in het christelijk jargon, om het zo te noemen, spreekt men vaak over 'Jezus volgen'. Een ander woord voor een volgeling is een discipel, wat eigenlijk leerling betekent. Wij kennen de discipelen uit de Bijbel en dat waren volgelingen van Jezus die gingen en stonden waar Hij ging en stond.

Daarvan afgeleid zijn er allerlei varianten. Ik heb ooit in een evangelische gemeente gezeten en daar hadden ze 'discipelschaptrainingen' die over het volgen van Jezus gingen. Of wat dacht je van 'What Would Jesus Do?'? Dat is daar natuurlijk ook op gebaseerd: op het volgen van Jezus, in Zijn voetstappen treden. Maar ja, wat doe je als je Jezus volgt? Dan laat je je dopen, maar je komt ook al gauw in de sfeer van bijvoorbeeld het genezen van mensen. Als je Jezus volgt zoals Hij hier in Zijn aardse wandel was — want dat wordt er dan toch vaak mee bedoeld — rijst de vraag: gaat het daarover wanneer Paulus het erover heeft? Ik wil laten zien dat dat toch wel anders ligt.

Ik had eigenlijk in eerste instantie de bedoeling om als titel te geven: 'Navolgers van Christus'. Maar ook dat dekt niet helemaal de lading, wat we wel zullen zien als we die schriftplaatsen langsgaan. Paulus heeft het namelijk ook over: 'Wordt navolgers van mij', 'Wordt navolgers van mij, zoals ik van Christus' of 'Wordt navolgers van God'. Ik richt me dus op de brieven van Paulus, de apostel van de natiën, die ook een boodschap heeft voor de natiën. Wat we weten van de Heer Jezus zoals Hij hier op aarde was — dat zegt Hij zelf ook in Mattheüs 15 — is: "Ik ben niet anders gezonden dan tot de verloren schapen van het huis van Israël." De woorden die Jezus hier op aarde sprak, zijn dus woorden in de eerste plaats voor het huis van Israël. Wanneer wij gelovigen uit de natiën zijn en we willen weten wat Christus — niet Jezus, maar Christus — tot ons zegt, dan zouden wij ons in eerste instantie moeten richten tot de brieven van Paulus. In Galaten 1 zegt Paulus zelfs heel sterk dat God Zijn Zoon openbaart 'in hem', in Paulus. God openbaart Zijn Zoon in Paulus. Dat gebeurt met name natuurlijk in zijn brieven, maar ook in zijn handel en wandel.

Dat zijn zo'n beetje de inleidende woorden. Ik kan daar nog veel meer over zeggen, maar laten we gewoon die schriftplaatsen eens langsgaan, dan komen die dingen vanzelf ter sprake. Ik heb ze netjes genummerd, zodat we weten waar we zijn. Dan kan ik af en toe ook even op de klok kijken om te zien of ik gas bij moet geven of gas terug kan nemen. Nou ja, gas terugnemen... het zal wel gas bijgeven worden, ben ik bang. Maar we gaan ze gewoon even langs.

Korinthe 4: Paulus Navolgen als Geestelijke Vader ↑ hoofdstukken

1 Korinthe 4 vers 16. Ik behandel de teksten zoveel mogelijk in de volgorde waarin ze in de Schrift staan, maar toch niet helemaal. Ik had ook nog kunnen kiezen voor de volgorde waarin de brieven geschreven zijn, maar ik heb daar keuzes in gemaakt en we gaan ze gewoon allemaal langs, alle zeven.

Paulus zegt in 1 Korinthe 4: "Deze dingen schrijf ik niet om jullie te beschamen, maar om jullie als mijn geliefde kinderen te attenderen." Als je een Statenvertaling of een NBG hebt, dan staat er dacht ik: "vermanen". "Dat zeg ik om jullie te vermanen." In ieder geval in de oude Statenvertaling – niet de Herziene, maar de oude – daar staat dat in. Maar Paulus zegt: "Deze dingen schrijf ik niet om jullie te beschamen, maar om jullie als mijn geliefde kinderen te attenderen."

Dit woord 'attenderen' betekent eigenlijk, het heeft met het denken te maken: *noia*, net zoals paranoia met het denken te maken heeft. Plaatsen; hij plaatst dus iets in het denken. Dat is attenderen. Niet vermanen, niet met dat vingertje: "Ik zeg dit om jullie te attenderen, te vermanen." Nee, ik zeg dit om jullie te attenderen. Als mijn geliefde kinderen, zo zegt hij dat.

Paulus was een jaar en zes maanden, dus achttien maanden, anderhalf jaar in Korinthe geweest. Dat is een hele tijd, want er zijn echt wel plaatsen te noemen waar hij veel korter was. Hij was daar anderhalf jaar geweest, dat lees je in Handelingen 18 vers 11. Hij zegt: "Ik heb daar het fundament gelegd en het fundament is Christus." In 1 Korinthe 3, het voorgaande hoofdstuk, zegt hij: "Een ander ziet toe hoe hij op dat fundament bouwt." Daar noemt hij een voorbeeld van: je kunt bouwen met goud, zilver en kostbare stenen, als uitbeeldingen van het werk van God, onvergankelijke zaken. Maar je kunt ook bouwen met hout, hooi en stro. De dag van Christus zal dat verklaren, want de dingen zullen als door vuur beproefd worden. En je weet wat er gebeurt met hout, hooi en stro als het door vuur beproefd wordt: daar blijft niets van over. Maar goud, zilver en kostbare stenen, dat doorstaat het vuur.

Paulus zegt: "Ik heb als een wijs architect, een bouwmeester, dat fundament gelegd." Dat fundament is Christus en een ander ziet toe hoe hij daarop bouwt. Nu blijkt wel uit die brief dat er anderen waren die daar gebouwd hadden. Na Paulus waren er andere leraren, andere predikers gekomen die met hout, hooi en stro bouwden, om het zo te zeggen. En Paulus zegt: "Deze dingen schrijf ik niet om jullie te beschamen, maar om jullie als mijn geliefde kinderen te attenderen." Hij attendeert ze als een liefhebbende vader zijn kinderen attendeert. Want in het geval dat jullie tienduizenden kindergeleiders, pedagogen, in Christus hebben, niettemin niet veel vaders. Dus wat hij doet, hij zegt hiervan: "Jullie kunnen wel tienduizenden..." Er waren daar andere leraren gekomen die andere dingen hadden verkondigd dan Paulus. En Paulus zegt: "Ja, jullie kunnen nu al tienduizenden van die geleiders hebben, van die kindergeleiders, maar niettemin: jullie hebben niet veel vaders."

"Want ik verwekte jullie in Christus Jezus door het evangelie." Door Paulus' prediking was daar die ecclesia tot stand gekomen. Hij had daar het evangelie gepredikt en er waren mensen, Korinthiërs, die daar 'amen' op hadden gezegd; die hadden dat woord geaccepteerd en ontvangen. Paulus was in die zin als een vader. Hij had hen verwekt door het goede bericht, door het evangelie. Hij zegt: "Ik ben jullie vader in het evangelie, op die manier. En ook al kunnen jullie nu al tienduizenden anderen hebben die jullie als kind geleiden..." Daar zit ook een stukje ironie of sarcasme in, als je het mij vraagt. Maar jullie hebben maar één vader en dat ben ik.

"Ik roep jullie dan op: word nabootsers van mij." Hier zeggen de vertalingen dus: "word navolgers van mij". Word nabootsers, dat Griekse woord *mimētēs*, word imitatoren van mij. Kijk, zij zouden Paulus nabootsen. Ze zouden de boodschap die Paulus hen had verteld, die zouden zij naspreken. Maar nabootsen is nog meer dan iemand naspreken; dat is de hele houding en het gedrag wat daarbij past. Paulus zegt: "Ik roep jullie dan op: word nabootsers van mij." Daarmee zegt hij ook: "Geen nabootsers van die anderen." Dat klinkt wel tussen de regels door.

Het fundament van Christus Jezus had hij daar gelegd. Hij zegt in die eerste hoofdstukken ook dat hij de wijsheid van God aan hen bekend had gemaakt, in tegenstelling tot woorden van menselijke wijsheid. Hij legt in het vervolg van 1 Korinthe 4 uit wat die scheve prediking met die Korinthiërs had gedaan en hij probeert ze hier recht te zetten. Hij zegt: "Word nabootsers van mij. Ik roep jullie daartoe op."

Overigens is dat ook weer zo'n woord wat vertaald wordt met 'vermanen'. Ik zit even te spieken in de Statenvertaling. Ja: "Zo vermaan ik u dan", heeft de Statenvertaling. Dat zijn dus twee keer verschillende woorden in de grondtekst die met hetzelfde 'vermanen' worden vertaald. Dat is natuurlijk al vreemd. Maar ook hier staat niet vermanen, hier staat oproepen: *parakaléō*. Erbij roepen, ernaast roepen. Iemand erbij roepen, dat kan zijn als iemand die aan de kant staat te klappen bij de marathon of in het stadion. Dan sta je ernaast te roepen in de zin van aanmoedigen. Maar je kunt ook iemand erbij halen, een arm om hem heen slaan en zeggen: "Kom nou eens even hier." Dat is ook ernaast roepen. Dat is meer bemoedigen. Dus aanmoedigen en bemoedigen, dat zit allemaal in het woord. Dat heeft toch een heel andere klank dan "ik vermaan u". Paulus vermaande ze niet, hij moedigde ze aan en hij attendeerde hen als zijn geliefde kinderen. Word nabootsers van mij.

Korinthe 11: Navolgers van de Opgewekte Christus, Niet de Aardse Jezus ↑ hoofdstukken

Word nabootsers van mij. Weer datzelfde woord: *mimētēs*. Word nabootsers van mij, zoals ook ik van Christus. Paulus roept zijn lezers, ook de Korinthiërs hier een paar hoofdstukken verderop, op om nabootsers te worden, nabootsers te zijn van hem, van Paulus, zoals ook hij van Christus is. Paulus was een nabootser van Christus; Paulus was geen nabootser van Jezus. Dan hebben we het over Degene die hier ooit op aarde geboren werd in Bethlehem en hier Zijn loopbaan, Zijn aardse wandel had. Daarin was Hij gezonden tot het huis van Israël. En Paulus kende Hem niet naar het vlees. Ik weet niet of hij Hem ooit ontmoet heeft; dat zou in theorie kunnen, maar hij zegt hoe dan ook in 2 Korinthe 5 vers 16: "Van nu af aan kennen wij Hem niet meer naar het vlees."

Paulus predikte de opgewekte Christus. Hij noemt Hem – en dat is echt een typische Paulus-term – vrijwel altijd Christus Jezus. Bijna elke keer dat hij Hem noemt, noemt hij Hem Christus Jezus. En dat betekent dat de naam van de Opgewekte, namelijk de Christus, voorop staat. Bij de naam Jezus Christus staat de naam zoals Hij die hier op aarde ontving als mens vooraan. Paulus noemt Hem, op een enkele uitzondering na, vrijwel altijd Christus Jezus. Dus de naam van de Opgewekte en Verheerlijkte staat voorop. Ja, Christus of Christus Jezus is de naam van de Opgewekte, en Jezus Christus is de naam van Degene die hier op aarde was.

Ik heb dat eens in een overzichtje gezet, al had dat veel uitgebreider kunnen zijn. Jezus is Degene die hier werd geboren in het vlees. In Romeinen 8 vers 3 wordt dat zelfs genoemd: "in de gelijkheid van het zondige vlees." Maar Christus is Degene die opgewekt werd door de Geest. Paulus noemt Hem in 1 Korinthe 15 zelfs een levendmakende Geest. Daar worden Adam en Christus, de laatste Adam, tegenover elkaar gezet: Adam met een levende ziel, Christus een levendmakende Geest. Jezus is de naam van Degene die geboren werd in het vlees; Christus is de naam van Hem die opgewekt is door of in de Geest.

Jezus is Degene die zou sterven; Christus is de Opgewekte en heeft de dood achter Zich. Jezus had een boodschap voor de verloren schapen van het huis van Israël; dat zegt Hij Zelf in Mattheüs 15 vers 24. Christus daarentegen vaardigde Paulus af tot de natiën zonder onderscheid. Dus niet tot één uitverkoren volk Israël, maar tot de natiën zonder onderscheid. Jezus riep de twaalf apostelen, de twaalf discipelen, hier op aarde en stuurde hen eropuit. Christus riep Paulus vanuit de hemel. Die geschiedenis kennen we natuurlijk uit Handelingen 9, maar Paulus herhaalt dat nog een aantal keren.

Jezus kwam als de Messias om Zijn koninkrijk op te richten of te openbaren op aarde. Christus, de Opgewekte, maakte vanuit de hemel verborgenheden bekend met betrekking tot een hemels volk en een hemels koninkrijk. Mensen schrikken altijd als je dat woord 'koninkrijk' noemt met betrekking tot de *ecclesia*, maar ik citeer dan altijd gewoon Colossenzen 1 vers 13: "Wij zijn overgezet in het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde." Dat is een verborgen koninkrijk. Straks zal Hij wederkomen en Zijn koninkrijk oprichten over Israël en over heel deze aarde.

Maar dit is dus Degene die wij zouden navolgen: word nabootsers van mij, zoals ook ik van Christus. Namelijk de Opgewekte, die gezet is in de hemel, verborgen aan Gods rechterhand. Hém zouden wij navolgen, en hoe anders dan door de brieven van Paulus? En als Paulus zegt: "Word nabootsers van mij, zoals ook ik van Christus," dan moeten we natuurlijk weten waarin we Paulus zouden navolgen. Ik heb daar een paar voorbeelden van genoemd. Hij zegt in hoofdstuk 9: "Alles doe ik vanwege het evangelie." Hij noemt daar het voorbeeld van een atleet op de renbaan die afziet van alles en slechts één doel heeft: die prijs daar aan het einde, die krans. Zoals bij de Olympische Spelen; tegenwoordig krijgen ze medailles, maar toen was dat een lauwerkrans. Paulus zegt dat wij ook zo onze renbaan, onze loopbaan, zouden lopen en zouden afzien van al het andere, zoals een atleet dat doet. Hij focust zich volledig op dat doel: zijn training, zijn slaap, zijn voeding, alles. Hij ziet daarvoor af van andere dingen.

Paulus zegt dat wij ook zo zouden focussen en afzien, en hij zegt: "Ik doe dat vanwege het evangelie." In hoofdstuk 10 zegt hij: "Doe alles tot eer van God." Ja, Paulus was de Joden een Jood en de Grieken een Griek; hij paste zich makkelijk aan en dat deed hij om allen te winnen voor het evangelie. Dat zijn een paar dingen die Paulus in dit verband van 1 Korinthe 11 naar voren brengt, als hij zegt: "Word nabootsers van mij, zoals ook ik van Christus." Nummer drie.

Thessalonicenzen 1: een Goed Bericht Worden Onder Verdrukking ↑ hoofdstukken

De volgende twee voorbeelden komen beide uit de eerste brief aan de Thessalonicenzen. Ik val natuurlijk een beetje midden in het gedeelte en ik lees niet vanaf vers 1, maar je zou voor de aardigheid eens moeten lezen hoe Paulus deze brief opent. Het is zo geweldig hoe positief hij is over de Thessalonicenzen. Hij was daar waarschijnlijk maar een paar weken geweest, in ieder geval een stuk korter dan de anderhalf jaar die hij elders doorbracht, maar hij schrijft in vers 5 dat het goede bericht van onze God niet alleen in woorden tot hen kwam, maar ook in macht, in heilige geest en in veel volle zekerheid. Ze hadden dat woord ontvangen en er waren krachten en de heilige geest; zij hadden het ontvangen in veel volle zekerheid.

In vers 6 zegt hij: "En jullie zijn nabootsers van ons geworden en van de Heer." Paulus schreef deze brief samen met Timotheüs en Silvanus, en hij stelt vast dat de Thessalonicenzen nabootsers van hen en van de Heer zijn geworden. De titel van deze studie is: "nabootsers van wie?" Nou, van Paulus, van Christus, van de Heer; dat zijn de antwoorden die we al tegengekomen zijn. Paulus prijst de Thessalonicenzen dat zij nabootsers waren geworden van hem en van de Heer. Hoe dan? Wel, zij hadden het woord ontvangen onder veel verdrukking. De Thessalonicenzenbrieven staan er bol van: de verdrukking die zij ervoeren. Maar toch hadden zij het woord ontvangen onder veel verdrukking mét vreugde.

Dat woord 'vreugde' is nog afgeleid van het woord *charis*, wat genade betekent. Ze hadden een woord van genade ontvangen en ze hadden het ontvangen met vreugde onder veel verdrukking. Dan weet je ook: dat is niet naar de mens, maar het is het woord van God. Als een mens verdrukt wordt, dan word je naar de mens gesproken ook bedrukt; dan verlies je de moed en dergelijke. Maar als je God kent en Hij opent je ogen, dan ontvang je het woord onder veel verdrukking met vreugde van heilige geest. Dat woord is dus helder met vreugde ontvangen. En dat komt natuurlijk ook juist doordat er verdrukking en ellende is; tegen zo'n achtergrond schittert dat woord van genade, van nieuw leven, van toekomst en van hoop. Juist tegen donkere achtergronden wordt dat zichtbaar. Vandaar ook: onder veel verdrukking met vreugde.

Jullie zijn nabootsers van ons geworden en van de Heer, en jullie ontvangen het woord onder veel verdrukking met vreugde van heilige geest, zodat jullie modellen worden voor al de gelovigen in Macedonië en Achaje. Ik had eigenlijk een kaartje erbij moeten doen, maar dat ben ik vergeten. Dit zijn twee provincies in het gebied van Griekenland. Paulus zegt dus tegen de Thessalonicenzen dat zij nabootsers zijn geworden van Silvanus, Timotheüs en hemzelf, en van de Heer. Zij hadden het woord ontvangen, zodat zij modellen of 'typen' zijn geworden — *typon* is het Griekse woord — voorbeelden voor al de gelovigen in Macedonië en Achaje.

Er ging een sprake van hen uit over hoe zij het woord hadden ontvangen onder veel verdrukking en toch met vreugde. Dat bericht verspreidde zich door heel dat land van Macedonië en Achaje. En toen hadden ze nog geen internet en alle media die wij nu hebben; in dat opzicht waren het gezegende mensen, denk ik wel eens. Maar ondanks het feit dat zij die moderne middelen niet hadden, ging het als een lopend vuurtje. Zij waren modellen geworden voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje. Ze hoorden een goed bericht en daardoor werden zij zelf een goed bericht. Paulus prijst hen daarvoor. Overal waar hij kwam in Macedonië en Achaje hoorde hij over die Thessalonicenzen. Anderen vertelden hem hoe zij het woord onder veel verdrukking met vreugde hadden ontvangen.

Ik weet niet hoe dat u vergaat, maar ik heb wel eens mensen aan de telefoon van wie ik denk: tjonge jonge, wat hebben die een partij ellende te verduren. Ik ken een aantal van die mensen en die zijn blij, omdat zij geloven in een God die alles beschikt en alles plaatst. Zij hebben tranen in de ogen en toch een lach op het gezicht. Nou, dat was ook zo bij die Thessalonicenzen. Verdrukking, veel verdrukking — 'grote verdrukking' is weer wat anders — maar je leest in de brieven ook over de toekomstverwachting en de hoop die zij hadden. Paulus hield hen die hoop ook voor. Juist die toekomstverwachting, die hoop en die volle zekerheid, zoals ze dat eerder noemden, geven een bepaald perspectief aan die verdrukking en ellende.

Zij hoorden dus een goed bericht en zij werden daardoor een goed bericht. Het woord 'evangeliseren' is niet slechts iemand een goed bericht vertellen. Wanneer je geëvangeliseerd wordt, dan word je daardoor zelf ook een goed bericht. Dat werkt namelijk aanstekelijk. Als je echt een goed bericht hoort en je bent daar vol van, dan vertel je dat tegen anderen. De één accepteert dat wel en de ander niet — meestal niet, is mijn ervaring — maar er zijn er altijd die het wel mogen zien, nu al. En die worden daar ook weer blij van; je steekt elkaar daarin aan.

Dat woord 'evangeliseren', de uitgang die het in het Nederlands heeft, is afgeleid van de Griekse uitgang en betekent ook: 'tot een goed bericht maken'. Net zoals 'kristalliseren' bijvoorbeeld betekent dat je iets tot een kristal maakt, zo betekent evangelisering: iemand tot een evangelie, een goed bericht maken. In dat woord zit dus veel meer dan zomaar iemand een goed bericht vertellen; je maakt iemand daardoor ook tot een goed bericht. En zij waren, die Thessalonicenzen, modellen en voorbeeldig geworden voor al de gelovigen in Macedonië en Achaje. Geweldig! Nummer 4.

Thessalonicenzen 2: Nabootsers van de Ekklesia's in Judea ↑ hoofdstukken

Een hoofdstuk verder, in 1 Thessalonicenzen 2. Hierom danken wij God ook ononderbroken. En kijk, ook dat weer; ook dat is vreugde. Er zijn altijd redenen om God te danken. Sterker nog, Paulus zegt: dank in alles en dank voor alles. Want als God voor ons is, wie of wat zou dan tegen ons zijn? Dan is er niets tegen ons. En in Romeinen 8, datzelfde hoofdstuk, staat dat alles meewerkt ten goede. Nou ja, voor het goede kunnen we wel begrijpen dat het meewerkt ten goede, maar Paulus zegt dat juist omdat ook de dingen die we niet als goed ervaren, wel meewerken ten goede.

Hierom danken wij God ononderbroken: dat jullie, toen jullie het gehoorde woord van God bij ons accepteerden en ontvingen, het niet als een woord van mensen ontvingen, maar zoals het waarlijk is, als een woord van God. Dat woord werkt ook in jullie die geloven. Ja, ze hadden dus een woord gehoord en dat hadden Paulus, Silvanus en Timotheüs als medeschrijvers aan hen gebracht. En ze hadden dat niet als een woord van mensen ontvangen, maar zoals het echt, zoals het waarlijk is: een woord van God. En dat woord werkt ook in jullie die geloven, zo staat het er letterlijk. Dat het ook inwerkt in jullie die geloven, want dat verandert je. De inwendige mens wordt vernieuwd van dag tot dag, zegt Paulus elders.

Want jullie, broeders, zijn nabootsers geworden. Ja, daar is hij weer; ik haal het ook weer aan op die wijze. We weten het nu wel, maar jullie zijn nabootsers geworden van de ecclesia's van God in Christus Jezus die in Judea zijn. Dat woord 'ecclesia', dat Griekse woord, heb ik gewoon maar laten staan. De interlineair hier geeft dat weer met 'uitgeroepen vergaderingen', maar dit woord wordt meestal vertaald met 'gemeente'. Maar het zijn inderdaad die gemeenten, die ecclesia's van God in Christus Jezus die in Judea zijn. In Judea waren diverse van zulke groepen. Ecclesia betekent 'uitgeroepenen'. Er waren plekken waar gemeenschappen en vergaderingen waren ontstaan en die kwamen daar bij elkaar; wanneer zij bij elkaar komen, is dat een ecclesia.

Paulus zegt in deze brief tegen dezelfde Thessalonicenzen die het woord hadden ontvangen onder veel verdrukking met vreugde: jullie zijn nabootsers geworden van de ecclesia's van God in Christus Jezus die in Judea zijn. Hoezo dan? Nou, omdat ook jullie hetzelfde leden door jullie eigen volksgenoten als zij door de Joden. Wij weten van die ecclesia's in Judea, in het Joodse land, dat die nogal wat zware verdrukking hadden te lijden van hun eigen volksgenoten. Zij werden gezien als ontrouwen aan het Jodendom, omdat zij Jezus Christus als Messias accepteerden. Maar die Thessalonicenzen hadden hetzelfde ervaren van hun eigen volksgenoten. Zoals de ecclesia's van God in Christus Jezus die in Judea zijn hadden geleden, zo hadden zij ook geleden van hun eigen volksgenoten. Daarin waren zij nabootsers geworden. Zij hadden dat woord ontvangen, ook onder veel verdrukking, maar met vreugde. Daarin waren zij dus nabootsers geworden van de ecclesia's van God in Christus Jezus. Nummer 5, ik zie de tijd op de klok.

Hebreeën 6: Nabootsers Door Geloof en Geduld in de Beloften ↑ hoofdstukken

Dat is Hebreeën 6, ja dat is ook een mooie. Ik sta elke keer naar dit scherm te kijken, maar er zijn natuurlijk twee schermen. Laat ik het bij één scherm houden, anders sta ik zo te draaien.

Wij begeren dat eenieder van u dezelfde ijver betoont, gericht op de volle zekerheid van de hoop tot het einde toe. Het gaat ook hier weer over hoop. En hoop is toekomstverwachting. Dat wat in de toekomst ligt, dat weten wij. Wij weten dat uit de Schrift; we hebben beloften van God ontvangen. Paulus zegt tegen de Hebreeën dat hij begeert dat eenieder van hen dezelfde ijver betoont, gericht op de volle zekerheid van de hoop tot het einde toe. Het gaat me nu even niet om de vraag of die Hebreeën dezelfde hoop hadden als wij, maar het is bij elke gelovige zo dat we in het hier en nu leven, om het zo te zeggen, maar dat we weten dat we een toekomstverwachting hebben. Een hoop, en die is voor Israël anders dan voor ons als Ecclesia, maar hoe dan ook: we hebben een hoop, een toekomstverwachting.

Wij begeren voor eenieder van u dezelfde ijver te betonen, gericht op de volle zekerheid van de hoop tot het einde, of het einddoel. Het woord *telos* heeft ook met het doel te maken; tot het einddoel toe. Dit is opdat u niet traag wordt, maar nabootsers bent van hen die door geloof en geduld de beloften als lot-bezit ontvangen. Dat lot-bezit is het lotsdeel, de erfenis; dat is die hoop. Wij ontvangen een hemels lot-bezit, een hemels lotsdeel. Ons lotsdeel is dat wij delen in alle beloften die aan Christus Jezus gedaan zijn. Wanneer Hij hemel en aarde gaat besturen, dan delen wij daarin. Israël heeft een ander lot-bezit, maar daar gaat het hier over: het lotsdeel, het lot-bezit.

De standaardvertalingen, de NBG en de Statenvertaling, geven dit weer met 'erfenis'. Dat is op zich een prima woord, mits je daarbij even vergeet dat er niet iemand hoeft te sterven voordat wij dat lot-bezit ontvangen. Wij ontvangen het lot-bezit en Paulus zegt: "Wij begeren voor eenieder van u dezelfde ijver te betonen." Blijf hierin gericht op de volle zekerheid van de hoop tot het einde toe. Net als die atleet op de renbaan; die is ook gericht op de volle zekerheid van de hoop tot het einde, tot het einddoel, tot de finish toe.

Word dus niet traag, maar wees nabootsers van hen die door geloof en geduld — want wat zouden wij nabootsen? Wij zouden hen nabootsen en navolgen die door geloof en geduld de belofte als lot-bezit ontvangen. Hoop gaat altijd over de toekomst en daar mogen we in geloven en op vertrouwen. We hebben dat ontvangen en het zal ook komen, maar daar hebben we wel geduld voor nodig. Want het is er nu nog niet; het ligt in de toekomst. Wees dus nabootsers van hen die door geloof en geduld de beloften als lot-bezit ontvangen.

Het verband in Hebreeën 6 spreekt meteen over Abraham. Abraham is zo iemand die beloften had ontvangen en daar lang op heeft moeten wachten. Sterker nog: hij heeft het nog steeds niet ontvangen. Maar over zijn toekomst staat geschreven dat alle geslachten van de aardbodem in hem gezegend zullen worden. Dat is aan Abraham beloofd. Abraham leefde uit die hoop. Maar hij had natuurlijk ook de belofte dat hij een zoon zou krijgen in wie zijn zaad genoemd zou worden. Dat duurde even. Natuurlijk heeft Abraham ook misstappen begaan; hij was ook een mens, net als wij. Die vinden we ook beschreven. Maar de oproep is dat wij niet traag zouden worden, maar nabootsers zouden zijn van hen die door geloof en geduld de beloften als lot-bezit ontvangen.

Het verband gaat meteen verder over Abraham, maar wat dacht u van die galerij van geloofsgetuigen in Hebreeën 11? Waar staat: "Door het geloof heeft..." Noem ze allemaal maar op: Abel, Mozes... Abraham wordt daar natuurlijk ook genoemd, en Isaak. Die hebben allemaal beloften ontvangen en door geloof en geduld hebben zij hun wandel in geloof hier op aarde voleindigd. Wij zouden hen nabootsen in geloof, dus door geloof en geduld.

In Hebreeën 12 wordt dat een "wolk van getuigen" genoemd. Wij hebben een wolk van getuigen rondom ons, zegt de schrijver van de Hebreeënbrief. Noem ze allemaal maar op — ik heb er hier een paar genoemd, maar er staan er veel meer in Hebreeën 11. De schrijver zegt eigenlijk dat het hem aan tijd zou ontbreken en dat het heel wat papier zou kosten als hij ze allemaal op moest schrijven; dat is onbegonnen werk. We gaan naar nummer 6: Filippenzen 3.

Filippenzen 3: Ons Hemels Burgerschap en de Toekomstige Metamorfose ↑ hoofdstukken

Paulus schrijft hier aan de Filippenzen. Eerder in hoofdstuk 3 zegt hij dat — en dan vat ik het echt heel kort samen, maar lees dat voorgaande gedeelte of de voorgaande verzen van hoofdstuk 3 maar eens — hij alles wat zijn winst was, om Christus’ wil schade heeft geacht. Hij noemt daar: ik ben een Hebraïer uit de Hebraïën, besneden ten achtste dage, naar de wet was ik onberispelijk. Hij noemt al die dingen die juist in zijn cultuur, in het jodendom, als winst werden beschouwd. Hij zegt: die heb ik allemaal schade geacht. Ik vergeet wat achter mij ligt en ik strek me uit. Ook weer dat uitstrekken naar dat wat voor mij ligt, zoals een atleet in de renbaan. Die heeft maar één doel: de finish en de prijs die daarbij hoort. In 1 Korinthe 9 zegt Paulus: zij doen dat om een vergankelijke prijs, maar wij om een onvergankelijke. Paulus deed alles om Christus te winnen, zegt hij in de voorgaande verzen.

Dan zegt hij: "Wordt dan samen" — hier staat dat woord *summimētai* — "wordt dan samen nabootsers van mij, broeders." Hij roept zijn publiek op om met elkaar samen nabootsers van hem te worden. Natuurlijk in die dingen die hij in het voorgaande noemde, wat ik zojuist even kort samenvatte: dat hij om Christus’ wil alles schade heeft geacht en wat hem winst was achter zich heeft gelaten. Alles om Christus te winnen. Word nabootsers van mij, broeders, en let op degenen die ook zo wandelen zoals jullie ons tot model hebben. Ook hier weer dat woord model, type, voorbeeld. Het gaat natuurlijk over het voorgaan, maar ik ga ook even verder lezen wat hij hierna zegt: "Wordt samen nabootsers van mij, broeders, en let op degenen die ook zo wandelen zoals jullie ons tot voorbeeld of model hebben." Zie dus ook op degenen die Paulus navolgen en volg hen weer na, zodat we samen nabootsers, samen navolgers van Paulus worden en daarmee van Christus natuurlijk.

Want velen — over wie ik het vaak tegen jullie zei, maar nu zeg ik het ook huilend, in tranen zei Paulus dit — wandelen als vijanden van het kruis van Christus. Hun einde is de ondergang, hun God is de buik. Ik denk dat "hun God is de buik" een samenvatting is voor het vergankelijke, het kortstondige. Het komt in de buik en dat is ook snel weer weg. Hun heerlijkheid is in hun schande, zij zijn aardsgezind. Dit is een tegenstelling tot degenen waarvan Paulus zegt: "Wordt mijn nabootsers." Het is een contrast met degenen die hem nabootsen zoals zij hen tot model hebben. Hier noemt hij het contrast: deze zouden we dus niet navolgen, want zij zijn aardsgezind.

Hij zegt: "Want ons burgerschap is in de hemelen." Wat hij hiervoor noemt, is natuurlijk een tussenzin waarin hij het contrast schetst van degenen die we niet zouden navolgen. Maar hij zei: "Wordt samen nabootsers van mij, broeders, en let op degenen die ook zo wandelen zoals jullie ons tot model hebben, want ons burgerschap is in de hemelen." Dat is de hoofdzin. Wij zouden Paulus navolgen zoals hij Christus navolgde, de Opgewekte die gezet is aan Gods rechterhand in de hemel. Die maakt Paulus in zijn brieven bekend. Want ons burgerschap is in de hemelen, van waaruit wij ook de Redder afwachten, de Heer Jezus Christus. Hij komt ons redden, dat staat hier. Wij wachten Hem af, wij verwachten Hem. Ook daarin zouden we Paulus navolgen en daarom maakt hij dat natuurlijk ook in zijn brieven bekend.

Wat gaat Hij dan doen als Hij ons redt? Hij zal het lichaam van onze vernedering een ander aanzien geven. Een metamorfose. Die het lichaam van onze vernedering een ander aanzien zal geven; ons vernederde lichaam, ons vergankelijke lichaam, krijgt een ander aanzien. Dat zal Hij doen, onze Redder Christus Jezus. Hij maakt ons lichaam gelijkvormig aan het lichaam van Zijn heerlijkheid. Wij ontvangen dus een nieuw lichaam. Niet met dit vergankelijke, vernederde lichaam, maar een nieuw lichaam gelijkvormig aan het lichaam van Zijn heerlijkheid, zoals Hij nu in de hemel aan Gods rechterhand zit. Dat gebeurt naar de inwerking waarmee Hij ook alles aan Zichzelf kan onderschikken. Dat zal Hij ook doen, dat lezen we natuurlijk elders: Hij gaat alles onderschikken onder Zijn voeten. Maar wij wachten op Hem, wij verwachten Hem. Wij zijn nabootsers van Paulus in die verwachting. En die verwachting is dat Hij ons vernederde lichaam een ander aanzien zal geven en het gelijkvormig maakt aan het lichaam van Zijn heerlijkheid. Wauw!

Als je dat weet, dan kun je het Woord van God onder veel verdrukking aannemen met vreugde. Want onze tijd komt nog wel. Paulus zegt in Romeinen 8 dat al het lijden van deze tegenwoordige tijd niet te waarderen is tegen de heerlijkheid die in ons geopenbaard zal worden. Daar gaat het hier over: een lichaam gelijkvormig aan Zijn heerlijkheid. Zodat — en dat is hoofdstuk 4 — mijn geliefde broeders naar wie ik verlang, mijn vreugde en lauwerkrans, sta zo vast in de Heer, geliefden. Ook daarin zou je hem navolgen: om vast te staan in de Heer. Standvastig te zijn op Zijn Woord, op Zijn belofte, op wat Hij beloofd heeft. Als je je daarop richt en als je dat beseft, dan word je ook wel wat laconieker over wat zich hier allemaal afspeelt. Het wordt allemaal zo groot gemaakt en je hoeft de tv maar aan te zetten... dat hoef ik jullie allemaal niet te vertellen, dat hoor je de hele week al. Maar Paulus zegt: sta vast in de Heer.

Je zou eigenlijk door moeten lezen — ik moest hier natuurlijk stoppen — maar hoofdstuk 4 van Filippenzen is, als ik een paar favoriete gedeelten uit de brieven van Paulus zou moeten noemen, echt een hoogtepunt. Daar gaat hij ook vertellen: verheug je altijd. Verheug je altijd? Kan dat dan? Ja, zegt hij, want de Heer is nabij. Sta zo vast in de Heer. Hij is onze Eigenaar, Hij is onze Bezitter. We zijn Zijn eigendom, we zijn voor Zijn rekening. Daar kunnen we in staan en Hij heeft ons lief. Als Hij voor ons is, wat zou er dan tegen ons zijn? Ook daarin zouden we Paulus navolgen. Je moet eigenlijk gewoon al zijn brieven lezen, kijken wat hij allemaal zegt en hem daarin nabootsen en navolgen. Wat ik nu doe is natuurlijk niet compleet. Ik breng wel dingen naar voren en lees wat verzen in het verband, maar het is maar een topje van de ijsberg. De klok gaat echter door, dus laten we naar de laatste gaan. Ik heb de mooiste voor het laatst bewaard, zo hoort dat, in de hoop dat jullie allemaal nog wakker zijn natuurlijk.

Efeziërs 5: Nabootsers van God Door Elkaars Begenadigers te Zijn ↑ hoofdstukken

Efeziërs 5 is dat. En ik pak de draad op in Efeziërs 4, het laatste vers. Maar ik had ook veel verder terug kunnen gaan in Efeziërs 4, maar dit vers vat het mooi samen: "Word naar elkaar vriendelijk." Letterlijk staat er zoiets als 'geschikt'. Word naar elkaar geschikt. Dan schik je je naar elkaar. Dat is af en toe nodig, want ik zeg altijd: al die andere mensen zijn allemaal apartelingen als je ze met mij vergelijkt. Dus je moet je af en toe even schikken om tot elkaar te komen. En dat zullen jullie wellicht ook hebben met mij.

Maar dit woord heeft met 'gebruiken' te maken. Laten we zeggen: gebruiksvriendelijk. Wordt gebruiksvriendelijk naar elkaar, innerlijk welwillend. Het goede, 'wel' is goed, dus het goede willend naar elkaar. En ga genadig met elkaar om. In standaardvertalingen staat in ieder geval ook: "en vergeef elkaar". Dit gaat echter veel dieper en veel verder. Vergeven past daar prima in, maar er staat letterlijk 'genade geven'. Elkaar begenadigen, als je het in één woord wilt hebben. *Charis* is het woord voor genade, maar dit is een werkwoord dat zoiets betekent als 'vreugde of genade maken', genadig zijn of genade geven. Dus begenadigen.

En begenadig elkaar, kan dat dan? Ja, dat kan. Want God gaat ook in Christus genadig met ons om. Dus zoals God met ons omgaat, zo zouden wij genadig zijn naar elkaar, genade geven aan elkaar en elkaar begenadigen. En wat is begenadigen? Nou, in de eerste plaats elkaar wijzen op het Woord van God dat opbouwt, dat blij maakt en dat verheugt. Daar spreekt Paulus van in deze verzen. In de voorgaande verzen had hij het over de oude en de nieuwe mens. Hij zegt dat de oude mens een oude jas is die we uitdoen; je trekt de nieuwe aan en dat zijn allemaal eigenschappen die ook van God zijn.

Als Paulus nu gaat zeggen: "Word dan nabootsers van God", dan verwijst hij natuurlijk naar het voorgaande. Over die oude en nieuwe mens, maar ook over het feit dat God in Christus genadig met ons omgaat. God geeft ons in Christus genade, Hij schenkt ons in Christus Zijn genade. Word dan nabootsers van God en schenk elkaar ook genade. Imiteer God daarin, doe God daarin na, word navolgers van God daarin als geliefde kinderen. Als je weet dat je geliefd bent door Hem, dan weet je ook dat die ander ook geliefd is door Hem. Dus begenadig elkaar, door God geliefd.

En wandel in de liefde, zoals ook Christus jullie liefheeft. Hier gaat het ook over het nabootsen en het navolgen van Christus. Wandel in de liefde. We zijn geliefd door Hem; Christus heeft ons lief, wandel dus in de liefde en begenadig elkaar. Heb elkaar lief en wandel in de liefde, zoals ook Christus jullie liefheeft en Zichzelf voor ons overlevert als offergave en slachtoffer aan God tot een aromatische geur. Een geur van aroma, dat is net als bij *euaggelion*, het goede bericht. Dat 'eu' betekent goed; een goede geur. De oude vertaling heeft dan 'welriekende reuk' of iets dergelijks. Dat spreekt van de offers die opstegen tot God als een welriekende reuk.

Nu ga ik het nu niet over die offers hebben, want mijn tijd is wel om geloof ik. Vorige week heb ik de eerste vijf verzen van Efeziërs besproken en ben ik daar wat verder op ingegaan. Maar hier staat dat Christus ons liefheeft, nu hè. Het gaat over nu. Hier gaat het over Christus de Opgewekte die ons liefheeft. Het gaat hier niet over Jezus die naar de aarde kwam en stierf aan het kruis; het gaat over Christus de Opgewekte, die gezet is in de hemel aan Gods rechterhand en die ons liefheeft. En wat doet Hij? Hij levert Zichzelf, Hij geeft Zichzelf voor ons over. Wat doet Hij dan? Wel, Hij reinigt ons in Zijn Woord. Dat is Efeziërs 5 vers 26 en 27. Hij levert Zichzelf voor ons over en reinigt ons in het waterbad van Zijn Woord. Dat staat daar. Dus Hij reinigt ons door Zijn Woord. Dat doet Hij nu. Hij geeft Zich over voor ons, Hij heiligt ons, Hij reinigt ons en Hij doet een werk aan ons.

Dat wordt geïllustreerd in Johannes 13, in de voetwassing. Waar de Heer de voeten van de discipelen wast, zo reinigt Hij ons ook. Onze wandel in deze wereld reinigt Hij. Wij zouden nabootsers worden van God als geliefde kinderen en in de liefde wandelen, zoals ook Christus jullie liefheeft. Want Christus levert Zich voor ons over en Hij geeft Zich voor ons over; Hij reinigt ons en Hij heiligt ons. En zo zouden we elkaar ook begenadigen, elkaar opbouwen en elkaar liefhebben.

Als voorbeeld geeft Paulus daarvoor zichzelf, zoals hij Christus navolgde. En in dit vers zegt hij zelfs dat wij nabootsers, navolgers zouden zijn van God. Nou, daar wilde ik het bij laten voor deze ochtend, want ik zie dat het echt de hoogste tijd is. En ja, dat waren zo de zeven schriftplaatsen die ik eens voor jullie aandacht wilde brengen. Dus hier laat ik het bij. Amen.

📖 Categorie: Studies