Hielden de Korinthiërs er een dooppraktijk op na waarbij ze zich lieten dopen voor degenen die al overleden waren? Dat hebben sommigen uit dit vers geconcludeerd. De groepering van de Mormonen beoefent dit en heeft hier ook hele leerstellingen omheen gebouwd.
De oplossing is verrassend simpel: gewoon lezen wat er staat en in het verband waarin het staat. Paulus wijst de Korinthiërs, waaronder sommigen zeiden dat er geen opstanding is (:12), op de praktijk van de waterdoop. Daarin wordt de opstanding juist uitgebeeld. Zonder opstanding is dit ritueel inhoudsloos en dus ‘voor doden’.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“De onderdompeling is een ondergaan in de dood, en het opstaan – dat woord zegt het al – is een beeld van de opstanding.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Introductie: 1 Korinthe 15:29 ↑ hoofdstukken
Hallo allemaal, beste kijkers. We zijn nu in de bespreking van de eerste Korinthebrief, 1 Korinthe 15 vers 29, aangekomen bij het moeilijkste vers in de Bijbel. Tenminste, dat heb ik er weleens over gelezen, maar daar ben ik het volstrekt mee oneens. Wat wel moeilijk is, is dat het een nogal problematisch verhaal is als je afgaat op de reguliere vertalingen en hoe zij het vertaald hebben.
Wat ik er eerst over moet zeggen: ik zoom nu in op zo’n vers, op woorden en op zinsdelen om te kijken wat er nou precies staat. Maar het is goed als je Bijbelstudie doet — tenminste, dat is mijn ervaring — om er ook een Bijbel naast te hebben. Ik zeg altijd: geef mij maar het beste van twee werelden. We hebben dit programmaatje waarin je echt op dingen kunt inzoomen en waarin je woorden onder de loep kunt leggen, maar als ik een Bijbel naast me heb liggen, dan heb ik meteen overzicht. Dan weet ik ook: ik ben in 1 Korinthe 15 vers 29. Ik zie dat staan en ik zie meteen wat er allemaal vóór staat en wat er daarnaast staat; dat dringt zich dan vanzelf ook op.
De Context: de Reikwijdte van de Opstanding ↑ hoofdstukken
Ik vind dat altijd erg prettig. En waarom zeg ik dat? Omdat we eigenlijk bij het vorige vers – kijk, dit is een hoofdstuk, hoofdstuk 15 – maar je kunt toch wel zeggen dat we bij het vorige vers een gedeelte hebben afgesloten waar Paulus naar een climax toegewerkt heeft. Ik ga dat nu niet nog eens dunnetjes overdoen, maar eigenlijk vanaf vers 20 is het, meen ik, waar hij met een omkeer komt, waar hij zegt: maar nu, Christus is opgewekt uit de doden. En vanaf dat punt gaat Paulus onderbouwen wat de reikwijdte is van Christus’ opstanding.
Daarvoor had hij het gehad over de historische feiten: Zijn dood, Zijn begrafenis, Zijn opstanding ten derde dage naar de Schriften. De getuigen die daarvan zijn en de bewering die onder de Korintiërs rondzong dat er geen opstanding is. Daar rekent hij faliekant mee af en hij spreekt in de verzen 20 tot 28 over de reikwijdte van de opstanding; dat door de opstanding van Christus allen zullen worden levend gemaakt. En dat besluit hij hier in vers 28 met: opdat God zal zijn alles in allen.
Dan kom je dus in vers 29 en dan begint er echt wel even weer een nieuw gedeelte. Paulus maakt dan een gedachtesprong. Het gaat nog steeds over de opstanding, want daar gaat het hele hoofdstuk over, alleen – en dat zullen jullie met mij eens zijn – in het vorige vers heeft hij wel een bepaalde climax bereikt. Hij gaat nu weer verder.
Eigenlijk op... Ja, laat ik dat er even bij halen. Want ik noemde het net wel, maar in 1 Korinthe 15 vers 14 was het dacht ik... nee, dit is vers 12: "Indien van Christus geproclameerd, gepredikt wordt dat Hij uit de doden is opgewekt, hoe zeggen sommigen onder jullie dat er geen opstanding van doden is?" Dat is de aanleiding van het schrijven van dit hoofdstuk over de opstanding; sommigen zeiden dat er geen opstanding van doden is. Paulus borduurt natuurlijk een heel hoofdstuk daarop verder, maar in vers 29 komt gewoon weer de volgende gedachte ter sprake. Hij zegt: "Anders, wat zullen degenen doen die dopen? Het is helemaal ten behoeve van de doden, indien de doden niet opgewekt worden."
Traditionele Vertalingen en de Mormoonse Dooppraktijk ↑ hoofdstukken
Waarom dopen zij ook ten behoeve van hen? Ik ga, voordat ik daar dieper op inga, even naar de NBG en de Statenvertaling. In de NBG staat: "Wat zullen anders zij doen die zich voor de doden laten dopen, indien er in het geheel geen doden opgewekt worden? Waarom laten zij zich nog voor hen dopen?" Hier hebben de mormonen een dooppraktijk aan opgehangen, gebaseerd op de vertaling — de foute vertaling, mag ik wel zeggen — van dit vers, namelijk dat zij zich laten dopen voor hen die al overleden zijn.
Ook de Statenvertaling zegt: "Anders, wat zullen zij doen, die voor de doden gedoopt worden, indien de doden ganselijk niet opgewekt worden? Waarom worden zij voor de doden ook gedoopt?" Dit zijn dus twee vertalingen waarbij je, als je het zo leest, zou zeggen: oké, ze laten zich blijkbaar dopen voor de doden. "Wat zullen anders zij doen die zich voor de doden laten dopen?" Daaruit heeft men geconcludeerd: bepaalde personen zijn al overleden, nou, wij gaan ons postuum voor hen laten dopen. Wat daar dan ook voor voordeel aan mag zitten, dat begrijp ik sowieso niet, maar daar zullen ze ook nog wel een reden voor hebben.
Maar we gaan gewoon even kijken hoe het er precies staat: "Anders, wat zullen degenen doen die dopen? Het is helemaal ten behoeve van de doden, indien de doden niet gewekt worden. Waarom dopen zij ook ten behoeve van hen?"
De Correcte Vertaling: Gedoopt Worden (baptizomai) ↑ hoofdstukken
Ik ga het mezelf nog makkelijker maken en schakel even over naar een dia, een PowerPoint-presentatie. Ik zou het zo vertalen: wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt? Want dit woord, *baptizomai*, betekent 'dopen maken' of 'gedompeld maken'.
Wij zouden dus zeggen — de NBG zegt "zich laten dopen" — maar het is niet "zich laten dopen". Hoewel dat in de praktijk wel zo kan zijn, betekent het hier gewoon "gedoopt worden". Gedompeld maken, gedoopt maken; dan word je dus gedoopt. Want dat gebeurt door een ander.
Wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt? "Anders, wat zullen degenen doen die gedoopt worden?" Voor de doden, als doden helemaal niet worden opgewekt. Waarom worden zij dan ook gedoopt voor hen? Ja, dat klinkt nog steeds misschien een beetje mysterieus. Dus ik ga nog even terug: wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt?
De Doop als Uitbeelding van Dood en Opstanding ↑ hoofdstukken
Het onderliggende idee, de onderliggende vraag is: sommigen in Korinthe zeiden dat er geen opstanding van doden is. Nou, de doop, de waterdoop... waarvoor Paulus niet gezonden was, maar daar hebben we het over gehad in Korinthe, volgens mij in het laatste vers van 1 Korinthiërs 1. Maar de waterdoop is een uitbeelding van dood en opstanding. Ondergaan in het watergraf; je wordt ondergedompeld, maar je staat daaruit op. Dus dat is een uitbeelding van dood en opstanding.
Nou, Paulus gaat nog steeds in op die opmerking: "Hoe zeggen sommigen onder jullie dat er geen opstanding van doden is?" Nu haalt hij het voorbeeld van de doop erbij. Hij zegt: "Maar wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt?" Als er geen opstanding is, dus. Want daar gaat het om: wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt? Die zouden dus in dat beeld, als er geen opstanding is, onder water moeten blijven. Want doop in water is een beeld van dood en opstanding. De onderdompeling is een ondergaan in de dood, en het opstaan – dat woord zegt het al – is een beeld van de opstanding.
En als er geen opstanding is, dan is dat ook een nietszeggend beeld. Want wat zullen degenen anders doen die worden gedoopt? Die zouden dan onder water moeten blijven. Voor de doden, als doden helemaal niet worden opgewekt. Je doopt dus voor de doden, als doden helemaal niet worden opgewekt. Want er is geen opstanding, dus hoef je ook niet op te staan uit dat water. Dus hoe kun je dat hele beeld van de doop dan niet achterwege laten? Dat is wat Paulus hier eigenlijk zegt. Maar we hebben dat beeld juist gekregen, zegt Paulus, omdat het een beeld is van doden die worden opgewekt. En hij zegt: daarom doen we dat ook, en anders kun je dat net zo goed niet doen. Wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt voor de doden, als doden helemaal niet worden opgewekt? Dan is het maar iets wat, ja, zinloos is. Want dan is het voor de doden, als doden helemaal niet worden opgewekt.
En Paulus had al gezegd dat eigenlijk alles zinloos is als er geen opstanding is. Dan was hun geloof zinloos, want dan is Christus niet opgewekt, enzovoorts. En ijdel en leeg was dan ook hun prediking. Sterker nog, dan waren zij valse getuigen. Keiharde leugenaars, fraudeurs, zegt Paulus van zichzelf, als er geen doden worden opgewekt; want zij hebben getuigd van Christus dat Hij is opgewekt. En Paulus zegt: "Ja, waarom worden zij dan ook gedoopt voor hen?" Het hele beeld van de doop is nietszeggend als er geen opstanding is. En Paulus zegt: "Wat zullen anders degenen doen die worden gedoopt?" Het is dan maar voor de doden, als doden helemaal niet worden opgewekt. Waarom worden zij ook gedoopt voor hen?
Nou goed, ik heb even die dia erbij gepakt omdat ik ooit wel eens bijbelstudies heb gegeven over dit hele hoofdstuk. Dus die dia had ik nog paraat, zag ik. Omdat de vertaling van een geschrift ook net wat anders is, leek mij dat wel duidelijker te maken. Tenminste, dat hoop ik, en ik laat het hierbij. Volgende keer verder in vers 30. Graag weer tot dan!