de ark bij Obed-Edom

In 2 Samuël 6 vinden we de geschiedenis van David die de ark van het verbond naar Jeruzalem wil laten brengen. Maar dat loopt anders. De ark wordt op een kar gezet, de ossen struikelen en Uzza, die de vallende ark wil tegenhouden, sterft. De optocht wordt onderbroken en de ark komt terecht in het buitenland: bij Obed-Edom in Gath. Dit verhaal is een illustratie van de onderbreking in Gods handelen met Israël.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: De geschiedenis van de ark bij Obed-Edom is een diepgaande uitbeelding van de heilsgeschiedenis en de vestiging van het komende Koninkrijk. De ark, als type van de opgewekte Christus, is onderweg naar Jeruzalem, maar deze feestelijke optocht wordt ruw onderbroken door het struikelen van de ossen en de dood van Uzza. Dit illustreert de struikeling van het volk Israël onder de wet en de tijdelijke terzijdestelling van dit volk. Als gevolg van deze breuk wijkt de ark voor drie maanden uit naar het huis van de Gethiet Obed-Edom. Dit typeert onze huidige verborgen tijd, waarin de redding naar de natiën is gegaan en Christus als een zegen onder de heidenen verblijft, voordat het Koninkrijk alsnog definitief in Jeruzalem gevestigd zal worden.

Besproken Schriftgedeelten: 2 Samuël 5, 2 Samuël 6, 2 Samuël 6:1-11, 2 Samuël 6:12-23, 2 Samuël 24, 1 Kronieken 13, 2 Kronieken 3, Openbaring 14, Romeinen 9, Romeinen 10, Romeinen 11, Genesis 38, Kolossenzen 1:27, Efeze 2

“De weg naar het koninkrijk, de ark die in Jeruzalem zou aankomen, wordt onderbroken door de struikeling van de ossen. En daarmee wordt de struikeling van Israël, die Paulus beschrijft in Romeinen 11, hier in 2 Samuël 6 uitgebeeld.”

Introductie en Schriftlezing (2 Samuël 6) ↑ hoofdstukken

Zo te zien doet alles het. Goedemorgen allemaal, fijn om weer eens in uw midden te zijn. Dat is volgens mij alweer een hele tijd geleden; ik ben vergeten na te kijken hoe lang precies, maar het zal een kwestie van een aantal maanden geweest zijn. Volgens mij was het juni of zo dat ik hier voor het laatst was en inmiddels gaan de blaadjes vallen, is het oktober. Maar wij hebben een Woord waarin het licht schijnt en daar wilde ik het vanmorgen met u over hebben.

Ik wil uw aandacht vragen voor deze geschiedenis: de ark bij Obed-Edom. Ik weet niet of iedereen deze geschiedenis kent. Het is een geschiedenis die we vinden in het Oude Testament, onder andere in 2 Samuël 6. Het staat ook nog op een andere plek, dat laat ik straks even zien. Ik kende het verhaal zelf wel, want ik heb vroeger op een goede christelijke school gezeten. Daar stond op de gevel 'School met den Bijbel' en daar kreeg je dus elke dag, elke ochtend als eerste een bijbelverhaal te horen. Dat ging niet met methodes en boekjes; nee, er werd gewoon een bijbelverhaal verteld.

Gisteren zat ik toevallig nog met mijn dochter aan tafel en we hadden een gesprekje. Ze vroeg: "Pap, hoe komt het nou dat jij al die bijbelverhalen kent?" Ik zei: "Nou, dat is onder andere omdat wij dat gewoon op school nog leerden." Daarnaast ging ik op zondag ook nog naar de zondagsschool. Dat vond ik toen overigens geen zaak van vreugde, want ik kan me nog herinneren dat bijvoorbeeld mijn oom en tante en neefjes en nichtjes op bezoek kwamen en dat ik dan moest afdruipen naar de zondagsschool. Destijds vond ik het dus geen zaak van vreugde, maar ik heb daar nu veel profijt van. Waar ik ze precies geleerd heb, weet ik niet meer en van die zondagsschool kan ik me ook niet zo heel veel meer herinneren, maar ik ken toch aardig wat van die verhalen en dat is altijd prettig.

Ik wil deze ochtend natuurlijk niet alleen maar het verhaal vertellen, maar ik wil ook de diepere betekenissen van zo'n geschiedenis laten zien. Dus laten we aan de slag gaan en de os in dit geval bij de horens vatten. Ik wil de geschiedenis eerst even lezen. Het zijn slechts elf verzen, dus dat valt wel mee. Dat is dan met name voor degenen die de geschiedenis niet kennen, en voor degenen die hem wel kennen frissen we het geheugen even op. Ik lees het voor in de Herziene Statenvertaling.

Daarna verzamelde David opnieuw de beste van alle mannen in Israël, dertigduizend. David stond op en ging op weg met al het volk dat bij hem was, vanuit Baälim-Juda, om vandaar de ark van God op te halen. De ark waarbij de Naam wordt aangeroepen, de Naam van de HEERE van de legermachten, Die daarop troont, tussen de cherubs. Zij vervoerden de ark van God op een nieuwe wagen. Ze haalden hem uit het huis van Abinadab, dat op de heuvel lag. En Uzza en Ahio, zonen van Abinadab, leidden de nieuwe wagen. Zij haalden de wagen uit het huis van Abinadab, dat op de heuvel lag, met de ark van God. En Ahio liep voor de ark uit.

David en het hele huis van Israël huppelden voor het aangezicht van de HEERE, met allerlei muziekinstrumenten van cipressenhout, met harpen, met luiten, met tamboerijnen, met rinkelbellen en met cimbalen. Maar toen zij bij de dorsvloer van Nachon kwamen, strekte Uzza zijn hand uit naar de ark van God en greep die, omdat de runderen struikelden. Toen ontbrandde de toorn van de HEERE tegen Uzza en God strafte hem daar om deze onbedachtzaamheid, en hij stierf daar bij de ark van God. David ontstak in woede omdat de HEERE Uzza een zware slag had toegebracht en hij noemde die plaats Perez-Uzza, tot op deze dag. David was op die dag bevreesd voor de HEERE en hij zei: "Hoe moet de ark van de HEERE bij mij komen?" David wilde de ark van de HEERE niet bij zich laten komen in de stad van David, maar David liet hem uitwijken naar het huis van Obed-Edom, de Gethiet. Zo bleef de ark van de HEERE in het huis van Obed-Edom, de Gethiet, drie maanden lang, en de HEERE zegende Obed-Edom en heel zijn huis.

Dit is dus de geschiedenis die ik wil bespreken. In eerste instantie dacht ik: het zijn maar elf verzen, daar ben ik zo doorheen. Maar daar zitten toch wel wat details in en op sommige details zal ik wat dieper ingaan. Sommige moet ik echt laten liggen omdat ik toch ook wel het idee heb dat ik hier aan een bepaalde tijd gebonden ben en u vanmiddag wellicht ook nog andere dingen te doen heeft. Deze geschiedenis vinden we dus in 2 Samuël 6, het gedeelte wat ik zojuist gelezen heb, en u vindt in 1 Kronieken 13 een parallel gedeelte.

De Context: Jeruzalem als Type van het Vrederijk ↑ hoofdstukken

Om deze geschiedenis te kunnen duiden, moeten we ook iets weten over het voorgaande. En daar gaan we ook meteen de diepte in, want voorafgaand zien we dat David koning wordt. Hij wordt koning in zijn dertigste levensjaar. Dat heeft denk ik nauwelijks uitleg nodig: de Messias komt uit die familie, uit dat koningshuis van David. En David wordt dus koning in zijn dertigste levensjaar; is dat ook niet het jaar waarin de Heer Zijn openbare optreden begon? Op Zijn dertigste. Dat zijn allemaal van die prachtige parallellen.

David verovert Jebus op de Jebusieten en hij geeft de stad een nieuwe naam: hij noemt die stad Jeruzalem. Jeruzalem betekent zoiets als 'stichting van vrede'. Daarmee is Jeruzalem een type van het koninkrijk van de Messias. Het wordt ook wel de stad van de grote Koning genoemd. Ik denk dat het in 2 Samuël 5 staat, het direct voorgaande gedeelte. David noemt de stad ook de stad Davids, en in het Mattheüs-evangelie, dat gaat over de komst van de Messias als Koning, wordt Jeruzalem de stad van de grote Koning genoemd. In de toekomst zal de Heer Jezus Christus, de Messias, letterlijk plaatsnemen op de troon in Jeruzalem. Vandaaruit zal Hij Zijn koninkrijk regeren, en daarom is het de stad van de grote Koning.

Die stad is dan ook een uitbeelding van dat komende koninkrijk. Als wij het over de Nederlandse overheid hebben, dan denken we aan Den Haag; straks zal het centrum in Jeruzalem zijn. Het is een beetje een banale vergelijking natuurlijk, want dat koninkrijk dat straks gevestigd zal worden, is onvergelijkbaar met wat we hier nu allemaal zien. De Messias zal regeren in gerechtigheid en dat zal Hij doen vanaf de troon in Jeruzalem. Vandaaruit zal dat koninkrijk uitgebreid worden. Er is een opwekkingslied dat zegt: "Vanaf de troon bevestigt de Zoon Zijn heerschappij", en die heerschappij zal wereldwijd worden.

Ik heb hier gezegd dat het een uitbeelding is van het koninkrijk en dan tussen aanhalingstekens het 'vrederijk', omdat we die term allemaal wel kennen. Het duizendjarig rijk of het duizendjarig vrederijk. Volgens mij is het een term die Johannes de Heer heeft bedacht, of in ieder geval in gebruik heeft genomen. Het is geen term die je rechtstreeks in de Schrift vindt, maar we weten wel wat ermee bedoeld wordt. In dat koninkrijk zal vrede zijn, en zoals ik al aangaf: Jeruzalem betekent 'stichting van vrede'. Vanaf die troon zal de vrede gebouwd en gesticht worden. Als je nu naar Jeruzalem kijkt en ziet wat zich daar allemaal afspeelt, dan is de stad die naam eigenlijk niet waardig. Er is geen stad waar zoveel conflicten over zijn of waar zoveel conflicten uit voortkomen. Eigenlijk heeft de hele wereldpolitiek en alle beslissingen die daarin worden genomen met dat ene stadje te maken. Maar in de toekomst zal dat veranderen. Daarmee is Jeruzalem een uitbeelding van dat koninkrijk, dat vrederijk.

David is een type van de Zoon van David. Wat er in het voorgaande gebeurt, is dat er een begin gemaakt wordt met de vestiging van het koninkrijk. David heeft Jeruzalem veroverd op de Jebusieten en geeft de stad een profetische naam die nog vervuld moet worden. Daarmee is het een illustratie van de vestiging van het koninkrijk. Maar het verhaal is nog niet compleet, want het allerheiligste symbool van Israëls eredienst, de ark van het verbond, die ontbreekt nog. In dit hoofdstuk, 2 Samuël 6, zie je dat de ark uiteindelijk terechtkomt in Jeruzalem. In de verzen 12 tot en met het einde van het hoofdstuk komt de ark pas daadwerkelijk in de stad aan. Als ik hier op korte termijn weer had gesproken, dan had ik die geschiedenis in een volgende spreekbeurt verder besproken. Misschien doe ik dat ook wel in december; dan fris ik jullie geheugen weer op en gaan we verder waar we gebleven zijn, als mijn geheugen me tenminste niet in de steek laat.

Voor nu wil ik alleen deze verzen bespreken. De voltooiing vindt dus pas plaats in 2 Samuël 6 vers 12 tot 23; daar wordt het plaatje compleet. Daarmee zie je dat er een gat ontstaat, zoals ook op mijn dia staat. De geschiedenis in 2 Samuël 6 vers 1 tot 11 is dan ook een onderbreking. Voor sommige mensen zou ik nu een punt kunnen zetten en 'amen' kunnen zeggen, omdat zij al weten wat ik ga vertellen als het gaat om een onderbreking, een pauze of een scheur. Maar laten we toch de verzen gaan bespreken. Ik heb in ieder geval alvast wat hints gegeven. We gaan de verzen vers voor vers langs en zoomen soms even in op zinsdelen of woorden.

"Daarna verzamelde David opnieuw de beste van alle mannen in Israël, dertigduizend. David stond op en ging op weg met al het volk dat bij hem was vanuit Baälim-Juda." Baälim-Juda is hetzelfde plaatsje als Kirjath-Jearim, wat we vinden in het parallelle gedeelte in 1 Kronieken 13. Op de kaart ziet dat er zo uit: het wordt ook wel Baäla genoemd, maar Baälim-Juda lag dus tamelijk dicht bij Jeruzalem. De bedoeling is dat de optocht naar Jeruzalem gaat. "David stond op." Dat is al iets... ik weet niet hoe jullie de Bijbel lezen, maar ik sta meteen 'aan' als ik lees dat iemand opstaat. Dan denk ik direct: ik ken er nog Eén met een hoofdletter die is opgestaan. Je ziet het ook vaak in de geschiedenissen van Jozua. Jozua stond op, maar als je dat anders zou zeggen, zou je kunnen zeggen: Jezus staat op, want Jozua en Jezus zijn exact dezelfde namen. Deze geschiedenis heeft dus iets te maken met de opstanding van David, of sterker nog: met de opstanding van de Zoon van David.

David stond op en ging op weg met al het volk dat bij hem was vanuit Baälim-Juda. Ik heb daar in de voorbereiding niet eens bij nagedacht, maar ik zie het nu: hij stond op en hij vertrok. Hij ging bij Juda vandaan, bij het Joodse volk vandaan, zou je kunnen zeggen. Is dat niet de tijd waarin wij leven? De tijd na de opstanding van Christus, waarbij de redding naar de natiën is gegaan en Israël-Juda terzijde is gesteld. Daar gaat deze geschiedenis dus over. Laten we verder lezen: "...om vandaar de ark van God op te halen, de ark waarbij de Naam wordt aangeroepen: de Naam van de HEERE van de legermachten, Die daarop troont, tussen de cherubs." De HEERE met allemaal hoofdletters is de Godsnaam, de naam van Yahweh, zoals je ook ziet in de interlineair die ik eronder heb afgedrukt. Maar ik houd gewoon even de Herziene Statenvertaling aan, en als er echt wat toegelicht moet worden aan de vertaling, dan laat ik dat zien.

De Ark van het Verbond als Uitbeelding van Christus ↑ hoofdstukken

Die ark heet de Ark van het Verbond. Die kennen wij denk ik allemaal, maar toch wil ik er wat over vertellen. De ark speelt in deze geschiedenis een hoofdrol, dus ik wil graag een paar dingen over de ark zeggen. Dat moet ik wel heel beperkt doen, want als we het echt over die ark zouden gaan hebben, dan zouden jullie mij het hele jaar elke zondag op de agenda kunnen zetten. En dan overdrijf ik niet, want we zouden natuurlijk beginnen bij hoe die ark gemaakt is en de afmetingen ervan, maar ook waar die ark stond.

Wat we nu doen, is naar de geschiedenis kijken. Die ark stond in de tabernakel, de tent, en later in de tempel. We vinden allerlei geschiedenissen waarbij die ark een hoofdrol speelt; je zou een hele reis door de Bijbel kunnen maken achter de ark aan. Ik zal er zo nog wel een paar noemen, maar de ark stond dus in die tabernakel. De tabernakel is de tent die Israël meenam op reis door de woestijn. Bij elke standplaats werd hij weer neergezet en weer afgebroken als men verderging. Het was eigenlijk een portable, mobiele tempel, het heiligdom van Israël, en daar stond die ark.

De ark stond in het allerbinnenste vertrek: het Heilige der Heiligen. Op de afbeelding is te zien dat de tabernakel in het midden van het volk Israël stond. Al die stammen waren rondom de ark en de tabernakel gegroepeerd. Dat was niet willekeurig; daar waren voorschriften voor en elke stam had zijn eigen locatie. Het werd allemaal heel gestructureerd en ordelijk neergezet. De tabernakel stond in het midden van het volk, maar daar weer in het midden had je die tent met de twee vertrekken. Als je die tent binnenging, kwam je eerst op een binnenplaats. Daar stond een brandofferaltaar en een wasvat. Als je dan de tent binnenging – wat het normale volk niet mocht, maar de priesters wel – kwam je in het Heilige. Daar stonden ook weer drie attributen: een kandelaar, een reukofferaltaar en de tafel met de toonbroden. Maar als je in het allerbinnenste vertrek kwam, het Heilige der Heiligen, dan kwam je in het meest centrale gedeelte van het hele volk.

Dat was het Heilige der Heiligen, en daarin stond de Ark van het Verbond. Dat was een plek waar de priesters niet eens mochten komen; slechts eenmaal per jaar kwam de hogepriester daar binnen. De tabernakel stond dus in het midden, en daar weer centraal het Heilige der Heiligen, met nog centraler de Ark van het Verbond. Dat was het allerheiligste attribuut binnen het volk, maar ook binnen de rituelen en de godsdienst. De ark was een houten kist van een speciaal soort hout: hout dat spreekt van vergankelijkheid, van dat wat uit de aarde voortkomt. Dit was Sittimhout. Als ik dat wat meer op z’n Engels zeg, dan zeg ik 'shit-in-hout' en dan weten jullie allemaal waar het over gaat. 'Shit' in het Engels, maar bijvoorbeeld ook het Duitse 'Schade' komt daarvandaan. Het is een woord dat zelfs afgeleid is van een stam die te maken heeft met de tegenstander, de satan. Het heeft alles te maken met vergankelijkheid, met dat wat uit de aarde komt.

Die kist was dus van hout, maar hij was overtrokken met puur, zuiver goud. Goud spreekt juist van onvergankelijke dingen. Het is dat edelmetaal dat zich niet verbindt met zuurstof en daardoor ook niet roest; het is niet aan vergankelijkheid of bederf onderhevig. Daarmee is die kist alleen daarom al een beeld van vergankelijkheid die onvergankelijkheid aandoet. Het is een type, een illustratie van de opstanding van Christus, want de ark is een type van Christus. Vergankelijkheid heeft onvergankelijkheid aangedaan; het is een beeld van de opgewekte Christus. Daar kan ik nog veel meer over zeggen, maar dat doe ik nu niet.

Eén keer per jaar ging de hogepriester het Heilige der Heiligen binnen. Op Jom Kipoer, wat wij Grote Verzoendag noemen, maar wat eigenlijk 'Grote Beschut- of Bedekkingsdag' is, ging hij daar naar binnen om zonder de bedekking verzoening te doen voor de zonden van het volk. De hogepriester is natuurlijk ook een type van Christus. Op die dag werden alle zonden van heel het volk verzoend of bedekt. Dat was de belangrijkste dag in de eredienst van Israël, en daarbij speelde de Ark van het Verbond een grote rol.

In de Hebreeënbrief – een brief waarvan ik meen dat Paulus hem heeft geschreven, hoewel hij zijn naam er niet boven heeft gezet – wordt een toelichting gegeven op de tabernakel en de Ark van het Verbond. Met name wordt er ingegaan op de hogepriester en de rol die hij speelt; er wordt uitgelegd wat de betekenis daarvan is. Je leest daar dat zich in het Heilige der Heiligen de ark van het verbond bevond. In de Statenvertaling staat: "En de ark des verbonds, alom met goud overdekt, in welke was de gouden kruik, daar het manna in was, en de staf van Aäron die gebloeid had, en de tafelen des verbonds."

In die ark waren dus drie attributen aanwezig. Allereerst een gouden kruik met het manna dat in de woestijn was neergevallen. Dat manna is natuurlijk een uitbeelding van het Woord van God. Dan de staf van Aäron die gebloeid had, waarmee God had aangewezen wie de hogepriester van Zijn keuze was. Ik hoop dat jullie met 'dubbelzinnige' oren luisteren. Er was een soort opstand onder Israël: wie zei er nu dat deze Aäron de hogepriester moest zijn? God sprak toen tot Mozes: "Ik zal aanwijzen wie de hogepriester van Mijn keuze is. Leg van elke stamoudste de staf – een dode stok – neer in het Heilige der Heiligen voor de ark, en Ik zal je morgenochtend laten zien wie de hogepriester van Mijn keuze is." De volgende ochtend was er één staf die gebloeid had: de staf van Aäron. Die dode staf was tot leven gewekt; er waren bladeren en bloesem aan gekomen, en er was zelfs vrucht aan gekomen. Dat is natuurlijk weer een beeld van de opstanding van Christus. Een staf is sowieso iets waar je mee staat; je staat ermee op en je blijft ermee staan. En ten slotte waren er de tafelen van het verbond, de tabletten waar de woorden van God op waren geschreven. Die bevonden zich in die ark. Er is even de vraag of die staf en die kruik zich daadwerkelijk in de ark bevonden of ervoor – dat heeft met vertalingen te maken – maar in ieder geval bevonden de woorden van God zich in die ark. En aangezien de ark een type is van Christus, zien we daar de woorden van God in Hem.

Die bevonden zich dus in het binnenste van de ark van het verbond als uitbeelding van het geloof van Christus. En bovenover deze ark waren de cherubijnen, de cherubs der heerlijkheid. We zagen zojuist die cherubs, een soort engelachtige wezens die daar boven waren afgebeeld. En de schrijver van de Hebreeënbrief zegt: ja, daar zullen we nu van stuk tot stuk maar niet over spreken. Want er valt heel veel over te zeggen en dat ga ik nu dus ook niet doen.

Maar we zagen net in dit vers dat David opstond en op weg ging met het volk dat bij hem was vanuit Baälim-Juda, om vandaar de ark van God op te halen. We weten nu in vogelvlucht wat die ark is en wat het uitbeeldt: een type van de opgewekte Christus, waarbij de Naam wordt aangeroepen, de Naam van de HEERE van de legermachten, de Naam van Yahweh van de legermachten, Die daarop troont tussen de cherubs.

Dat is ook weer een attribuut van de ark: dat deksel. Dat wordt het verzoendeksel genoemd. Dat daar bovenop die ark zit waar die cherubs op staan, dat is dus een beeld van de troon van God. Want Yahweh van de legermachten troont daarop tussen de cherubs. Dus dat verzoendeksel is een beeld van de troon van God. Dat is natuurlijk ook de plaats waar de opgewekte Christus zich bevindt: aan Gods rechterhand op de troon. De opgewekte Christus zittend op de troon in de hemel. In Hebreeën wordt dat dan ook weer genoemd de troon van de genade, de troon der genade.

Want Hij is daar gezeten in rust. In onze tijd zeggen sommigen dat God niet bestaat of dat Hij dood is, want Hij laat niet van Zich horen. Maar Paulus leert in zijn brieven dat dit is omdat aan Paulus het evangelie van de genade van God toevertrouwd was. En God bemoeit zich dus niet openlijk met deze wereld. Hij heeft Zich teruggetrokken, Hij heeft Zich verborgen en daarom is het ook een troon van genade. En willen we meer over die genade weten? Ja, dan moeten we bij de apostel Paulus terecht.

Maar daar is dus die ark een beeld van, met al die verschillende aspecten ook nog eens van de ark. En dan heb ik het nog niet eens over de draagstokken en de ringen, en de hoogte en de afmetingen van die ark. Maar daar gaan we het nu ook niet over hebben. Ik hoop dat dit voor nu even voldoende is om in ieder geval te beseffen: ja, wat is dat, die ark? En als David die dan op gaat halen, waar hebben we het dan over?

De Struikelende Ossen: Israël Onder het Juk van de Wet ↑ hoofdstukken

Zij vervoerden de ark van God op een nieuwe wagen. Ze haalden hem uit het huis van Abinadab, dat op de heuvel lag, en Uzza en Ahio, zonen van Abinadab, leidden de nieuwe wagen. Als je dit zo leest en je kent de boeken van Mozes, dan weet je dat dit niet oké was, want de ark moest gedragen worden. De ark zou gedragen worden door de priesters.

Ik ken bijvoorbeeld een geschiedenis waarin die ark wordt gedragen door priesters; dat is de geschiedenis met Jozua, waar ik het zojuist over had. Ze moeten dan de Jordaan door. Net als bij het water van de Rode Zee werden die wateren gesplitst en kon de ark zo droogvoets door de Jordaan worden geleid. Je leest dan dat hij ook gedragen werd door de Levitische priesters en dat het volk Israël volgde op tweeduizend el. Ook dat is weer een schitterend plaatje van die ark van het verbond die gedragen wordt door degenen die bij die ark horen. Christus en zijn gezelschap; ik hoop dat u zichzelf daarin herkent. En wanneer komt Israël dan? Want door het water gaan is natuurlijk ook weer een beeld van dood en opstanding. Wanneer volgt Israël dan? Nou, dat duurt tweeduizend eenheden. Wat die eenheden zijn, mag u zelf invullen, maar als dat jaren zijn, dan gaat het niet lang meer duren.

Er zijn zoveel geschiedenissen waarin die ark een hoofdrol speelt. In deze geschiedenis komt hij ergens terecht in het buitenland – daar komen we zo wel op – maar ik ken nog een geschiedenis waar de Filistijnen de ark hadden buitgemaakt. Ze zetten hem in hun eigen tempel van hun god, Dagon. Dan lees je dat ze de volgende dag komen en dat bij Dagon eerst zijn handen eraf gevallen waren. Vervolgens komen ze, ik meen op de derde dag, weer en dan liggen zijn hoofd en zijn handen eraf. Dan heeft Dagon gebogen voor de ark; hij is meteen een kopje kleiner gemaakt. Die Dagon is een beeld van de tegenstander, de god van deze aion, en die is dus verslagen. De opgewekte Christus heeft de dood overwonnen en dat is de hoop waaruit wij leven: dat straks ook de dood volledig tenietgedaan zal zijn. Dat is nog een heel proces, maar het einde, de overwinning, staat vast.

Laat ik bij de huidige geschiedenis blijven voordat we er nog meer bij gaan halen. Ze vervoerden de ark van God op een nieuwe wagen en haalden hem uit het huis van Abinadab, wat zoiets betekent als 'edele vader'. Ik ben op al die namen verder niet ingegaan, maar er valt veel over te vertellen. Uzza en Ahio, zonen van Abinadab, leidden de wagen. Degenen die in dienst zijn geweest, kennen de Uzi wel; dat is een krachtig wapen en zoiets betekent Uzza ook: krachtig, sterk of sterkte. Het zal wel een wapen van Joodse makelij zijn – ik heb dat niet nagekeken – maar het is ook tamelijk dramatisch dat het Joodse volk haar kracht blijkbaar zoekt in die Uzi in plaats van bij hun God. Ahio betekent zoiets als 'broer'. Dus hier hebben we de vader en twee zonen. De ene zoon verdwijnt; dat zeg ik even voor de fijnproevers, want als je het boek Genesis kent, dan ken je dat verhaal van een vader met twee zonen waarbij de een wordt aangewezen en de ander minder wordt geacht.

Zij haalden de wagen uit het huis van Abinadab dat op de heuvel lag, met de ark van God, en Ahio liep voor de ark uit. David en het hele huis van Israël huppelden voor het aangezicht van de Heer met allerlei muziekinstrumenten van cipressenhout: met harpen, luiten, tamboerijnen, rinkelbellen en cimbalen. Jullie dachten misschien dat de band hier veel geluid produceerde, maar dat zal daar ook een feestelijke aangelegenheid geweest zijn. Alle registers werden opengetrokken met allerlei muziekinstrumenten. In de interlineair staat er zoiets als: David en het gehele huis van Israël maakten plezier. Andere vertalingen hebben hier 'dansen'. Ze dansten en huppelden voor het aangezicht van de Heer en deden dat met allerlei muziekinstrumenten. Het was echt een feestelijke optocht.

In beeld is dit natuurlijk ook zo als we naar de evangeliën gaan. Daar wordt de Zoon van David geboren en Hij begint te prediken. Net als Johannes vóór Hem doopt Hij en zegt: "Bezint u, bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." Dat zag er allemaal heel hoopvol uit. In de evangeliën lees je ook over een blijde optocht: "Hosanna, hosanna!" Maar ook dat liep daar niet helemaal goed af.

Toen zij bij de dorsvloer van Nachon kwamen... we kennen nogal wat dorsvloeren in de Bijbel. Wat is een dorsvloer? Dat is de plaats waar het kaf van het koren wordt gescheiden. Je vindt de dorsvloer vanaf het begin van de Bijbel tot het einde. Dat meen ik letterlijk, want in Openbaring 14 wordt er gesproken over oogsten met sikkels en wordt er ook gesproken van een dorsvloer: de plaats waar het kaf van het koren wordt gescheiden. De dorsvloer spreekt ook van oordeel. Oordelen is eigenlijk onderscheiden; wanneer je oordeelt, wordt er onderscheid gemaakt, en het kaf van het koren scheiden is ook onderscheid maken.

De bekendste dorsvloer is misschien wel die van Arauna of Arnun, dat hangt van de vertaling af. Daar bouwde David een altaar. Dat is in ditzelfde boek, 2 Samuël, in het laatste hoofdstuk: 2 Samuël 24. Daar bouwt David een altaar op de dorsvloer van Arauna. David wilde graag een tempel bouwen, want de tabernakel bestond inmiddels ook niet meer. David zei: "Nu heb ik een huis, maar voor God is er eigenlijk geen plek." Toen zei God – dat weten we allemaal – dat David die tempel niet mocht bouwen. Dat zou de zoon van David doen: Salomo. Die naam heeft weer te maken met het stichten van vrede: Shalom, Salomo. De zoon van David zou dus die tempel bouwen. In 2 Kronieken 3 lees je dat dit op exact diezelfde plek was. De tempel is dus gebouwd op een dorsvloer. Ook die tempel is natuurlijk een uitbeelding van het Koninkrijk, en de komst van het Koninkrijk zal gepaard gaan met oordeel. God gaat de dingen rechtzetten; alles wat krom is. Dat begint bij Israël, maar vanaf de troon vestigt de Zoon Zijn heerschappij. Eerst Israël en vervolgens zal het Koninkrijk gebouwd worden over de hele wereld. Maar dat zal gepaard gaan met oordelen. Dat is eigenlijk waar het boek Openbaring over gaat: zegels, bazuinen en schalen die allemaal oordelen inhouden. Dus als het gaat over een dorsvloer, dan gaat het over oordeel, maar ook over de komst van het Koninkrijk.

David had Jeruzalem veroverd op de Jebusieten als een begin van dat Koninkrijk, maar het was niet compleet. De ark moest daar nog komen. Toen kwamen ze bij de dorsvloer van Nachon. Uzza strekte zijn hand uit naar de ark van God en greep die omdat de runderen struikelden. Letterlijk staat hier dat de ossen struikelden. Dat is een belangrijk verschil, daarom heb ik het er even bij gezet. Want wat is precies een os? Een os is een rund, alleen hij is gecastreerd en dus onvruchtbaar. Daar zit natuurlijk een praktische uitleg aan: dan is hij wat gewilliger en kunnen ze hem makkelijker gebruiken.

Nou ja, enzovoort. Maar ik heb het nu niet over de praktische toepassing, maar waar zijn ossen dan een beeld van? Het heeft in ieder geval met onvruchtbaarheid te maken. Het is een lastdier, dus een dier dat zich bevindt onder een juk. En we bespreken hier een geschiedenis van het Joodse volk, Israël. Zij zijn ook een volk geplaatst onder een juk, namelijk de wet. Een juk dat wij noch onze voorouders hebben kunnen dragen, zoals Petrus zegt in Handelingen.

Maar zij waren daarin ook onvruchtbaar. Dus, Israël onder de wet, het leidde tot niets. Sterker nog, toen Degene kwam waar de wet van sprak en die de wet beloofde, de komst van de Messias, toen hebben ze Hem niet herkend. Ze hebben Hem gekruisigd en gedood. Natuurlijk paste dat allemaal in Gods bedoeling, maar je zou ook kunnen zeggen dat het heeft geleid tot niets; het was onvruchtbaar.

Ze waren trouwens ook een koninklijk en priesterlijk volk. Dat betekent dat hun de woorden Gods toevertrouwd waren, zegt Paulus. Maar ze zouden die woorden niet voor zichzelf houden. Ze zouden die woorden priesterlijk onderwijzen en delen met de volkeren. Nou, daar hebben ze zich nauwelijks mee beziggehouden, en dan druk ik het nog zwak uit denk ik. Dus daarin waren ze een onvruchtbaar volk. Ze waren onder een juk, onder de wet, en daarmee zijn die ossen een beeld van het volk Israël onder de wet.

En die ossen... Uzza strekte zijn hand uit naar de ark van God en hij greep die, omdat de ossen struikelden. Paulus gebruikt exact dezelfde woorden over dat struikelen in Romeinen 11 als hij spreekt over Israël: "Ik zeg dan: struikelen zij soms opdat zij zouden vallen?" In de zin van: het volk Israël is gestruikeld. Dat is wat Paulus in deze hoofdstukken, Romeinen 9, 10 en 11, uitlegt.

Maar hij zegt: "Struikelen zij dan soms opdat zij zouden vallen?" In de zin van dat ze zouden vallen en niet meer zouden opstaan. Dat is natuurlijk het idee. En dan zegt hij: "Volstrekt niet!" Maar in hun misstap, een struikeling, is de redding voor de natiën, om hen weer tot jaloersheid te wekken. Paulus legt in deze hoofdstukken uit dat die struikeling, die misstap, ook een tijdelijk iets is. Want als hun verwerping dan verzoening voor de wereld betekent, hoeveel te meer hun volheid?

Hoeveel te meer als ze straks tot volheid zullen komen? Ja, dan zullen ze inderdaad dat zegenkanaal zijn voor de natiën. Maar nu, in onze tijd, zijn ze gestruikeld. En ja, struikelen zij dan opdat zij vallen zouden? Nee, volstrekt niet. Dat komt allemaal goed, maar dat is niet de tijd waarin we leven. In deze tijd zijn zij gestruikeld en daarom ook terzijde gesteld.

En daar zijn dus die struikelende ossen een beeld van. De weg naar het koninkrijk, de ark die in Jeruzalem zou aankomen, wordt onderbroken door de struikeling van de ossen. En daarmee wordt de struikeling van Israël, die Paulus beschrijft in Romeinen 11, hier in 2 Samuël 6 uitgebeeld.

Perets-uzza: de Breuk in de Vestiging van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Toen ontbrandde de toorn van de HEERE tegen Uzza en God strafte hem om deze onbedachtzaamheid. Hij stierf daar bij de ark van God. Het is interessant wat hier precies staat, want het is nogal een vertaalkwestie. 'De toorn van de HEERE ontbrandde' – dat woord voor 'toorn' zie je onderin de interlineair ook staan; het wordt op andere plaatsen vaak vertaald met 'aangezicht'. Ik wil daar vertaaltechnisch niet te diep op ingaan, maar ik noem het toch voor degenen die het willen nakijken. Letterlijk staat er: 'toen verhitte het aangezicht van Yahweh'. Ik heb begrepen dat het Hebreeuws niet zo specifiek is in het aanduiden van emoties zoals wij dat doen. Als je geëmotioneerd bent – en dat kan van alles zijn – dan is het eerste wat je ervaart dat je een verhit gezicht krijgt. Een rode kop, zouden we wellicht zeggen. Die krijg ik zelf ook wel eens. Dat kan van blijdschap zijn, maar ook van schaamte of van boosheid. Zojuist vertelde ik wat over mijn kinderen; soms heb je zo'n vredig gesprek als ik met mijn dochter had, maar ik krijg er ook weleens een verhit gezicht van. Het is in ieder geval een heftige emotie. Wat die emotie precies is, hebben de vertalers hier ingevuld, maar het is maar zeer de vraag of we dat ook zo moeten interpreteren. In ieder geval wordt hetzelfde woord in het volgende vers ook gebruikt, maar dan voor David. Daar kom ik straks nog op.

God sloeg hem neer vanwege deze onbedachtzaamheid of onachtzaamheid. Uzza is een beeld van Israël. Van het volk Israël lezen we ook dat zij handelden in onwetendheid; het was een onbedachtzaamheid. Ik herinner me van de zondagsschool of de school met de Bijbel dat hier vaak een ethische uitleg aan werd gegeven: hij mocht die ark niet aanraken en daarom viel hij dood neer. Maar ik denk dan altijd: wat had hij dan moeten doen? Mocht hij de ark dan te pletter laten vallen? Mocht dat wel? Dit was het meest heilige object van de cultus, de eredienst van Israël. De ark stond op het punt van de kar te vallen – 'karta' zeggen we dan netjes natuurlijk – en die man houdt hem tegen. Dat mag officieel niet, maar mocht hij hem dan op de grond laten kletteren zodat het ding in duizend stukken zou liggen? Mocht dat wel? Ethisch kom je daar volgens mij niet uit. Wat is een onbedachtzaamheid? Het is een reflex. Hadden wij niet hetzelfde gedaan als we daar stonden? Ik denk het wel. Dat is gewoon een onbedachtzaamheid, een reflex; je doet iets zonder daarover na te denken. Maar hij stierf daar in ieder geval wel. Dat is wat we vinden, en dat is ook wat we van het Joodse volk terugzien in de profetie, zij het met een ander beeld. Wat is Israël momenteel? Het is een dal van dorre doodsbeenderen. God vroeg aan Ezechiël: 'Wat gaat er met die beenderen gebeuren?' Ezechiël antwoordde: 'Ik weet het niet, zegt u het maar.' Dan zie je wat er gebeurt: er komen spieren en vlees op, en uiteindelijk komt daar ook geest in. Het is allemaal een uitbeelding van hoe Israël in de toekomst tot leven komt. Maar wat is het nu? Dood. De profetie zegt dat het volk zal worden opgewekt uit de graven. Hier in Uzza stierf Israël in beeld. God sloeg hem neer om deze onbedachtzaamheid en hij stierf daar bij de ark van God. Ik wil wegblijven bij die ethische uitleg; ik wil gewoon laten zien wat het uitbeeldt.

David ontstak ook in woede. Hier staat dus weer hetzelfde woord: David werd verhit. Was hij boos? Misschien was hij wel boos op zichzelf. Hij was immers degene die die ark op een kar had laten plaatsen. Uiteindelijk had hij de regie en zou hij het zichzelf ook aan kunnen rekenen dat die Uzza daar dood neerviel. Maar dan ben ik dus weer in de ethiek, en daar wilde ik juist wegblijven. David ontstak in woede, hij had een heftige emotie. Logisch natuurlijk. De NBG zegt hier dat David 'diep getroffen' was. Dat geeft maar weer aan hoe willekeurig men soms vertaalt. Het klopt denk ik wel dat hij diep getroffen was, maar ja, hoe dan en wat dan? Was het boosheid of teleurstelling? Je hebt een feestelijke optocht georganiseerd en het eindigt natuurlijk in zo'n anticlimax. Zeg het maar wat hij voelde. Ik ben niet van de afdeling emoties, dus ik houd me daar maar bij vandaan en lees gewoon verder.

David ontstak in woede omdat de HEERE Uzza een zware slag had toegebracht. In de vertaling die ik hier voorlees, mis je toch wel echt wat er letterlijk staat. De oude Statenvertaling zegt: 'omdat de HEERE een scheur gescheurd had'. Je zou het ook kunnen vertalen met: 'omdat de HEERE een breuk gebroken had'. Ik breek er bijna de tong over, maar omdat de HEERE een breuk gebroken had... Een bres, een scheur of een breuk is natuurlijk allemaal hetzelfde. Het spreekt van een onderbreking. Deze optocht wordt onderbroken. Als beeld van de heilsgeschiedenis zien we dat de vestiging van het koninkrijk wordt onderbroken nadat de Zoon van David opstond. David noemde die plaats Perez-Uzza. Als je de vertaling leest, ontgaat je hier het een en ander, maar wat hier staat is drie keer hetzelfde woord: Perets, Perets, Perets Uzza. David ontstak in woede omdat de HEERE bij Uzza een breuk gebroken had – of een scheur gescheurd had – en daarom noemde hij die plaats Perez, de breuk, in Uzza. Misschien zou je het wel kunnen vertalen met 'een krachtige breuk', want Uzza betekent krachtig. Nou inderdaad, ook in de heilsgeschiedenis zien we een krachtige breuk. Het volk Israël, waar alle beloften aan werden gegeven, wordt terzijde gesteld en God gaat een verborgen plan uitvoeren dat tot dan toe verborgen was gebleven. Al die aionen is dat verborgen gebleven, en dat gaat Hij aan de apostel Paulus openbaren. Dat gaat over die onderbreking, over die breuk. De vestiging van het koninkrijk wordt onderbroken; er komt een scheur of een bres: Peres.

Drie keer vind je in dit vers dus dat woord 'peres'. Daarom wordt die plek tot op de dag dat men dit op schrift stelde Perez-Uzza genoemd. De naam Peres kennen we trouwens nog uit de Israëlische politiek; er zijn gewoon mensen die zo heten. We vinden dat woord 'peres' wel vaker in de Schrift. Pak maar eens een interlineair programma of een concordantie en ga dat maar eens opzoeken. Ik zal er één noemen: Genesis 38. Daar krijgt Thamar twee zonen, een tweeling. Bij de geboorte komt daar als eerste een hand naar buiten. De vroedvrouw bindt daar snel een rode draad om het polsje. Maar de hand trekt zich terug en dan komt die andere eruit. Dan zegt de vroedvrouw: 'Hoe krachtig ben jij doorgebroken!' En daarom noemden ze hem Peres. Ook daar vinden we die breuk. De komst van Zera – wat zoiets betekent als 'het opgaande licht' – wordt onderbroken door de geboorte van Peres.

De Ark bij Obed-edom: Christus Verborgen Onder de Natiën ↑ hoofdstukken

David wilde de ark van de HEERE niet bij zich laten komen in de stad van David, de stad van de grote Koning. In plaats daarvan liet hij de ark uitwijken naar het huis van Obed-Edom, de Gethiet. Dit is een veelzeggende wending: de ark komt uiteindelijk niet direct bij Israël terecht. Zoals de ark onderweg was naar Jeruzalem, zo is het ook met Christus; de komst van het Koninkrijk en de vestiging ervan worden hier onderbroken.

Wat is een Gethiet precies? Een Gethiet is een inwoner van Gath. We kennen trouwens nog iemand uit die plaats die nog langer was dan ik: Goliath. Dat was ook een Gathiet. Waar ligt dat dan? Op de kaart zien we dat het in de regio van de Gazastrook ligt, waar de Filistijnen woonden. Tegenwoordig wonen daar de Palestijnen — de namen zijn verwant — maar Gath is dus een plaats buiten Israël. De ark komt in het buitenland terecht.

De ark is een beeld van Christus; ik hoop dat ik dat deze ochtend duidelijk heb kunnen maken. De ark was onderweg naar Jeruzalem, een tocht die symbool staat voor de vestiging van het Koninkrijk in de stad van David. Maar die tocht wordt onderbroken en David laat de ark uitwijken naar het huis van Obed-Edom in Gath. In plaats van in Jeruzalem komt de ark dus terecht onder de natiën. De ark, die een type is van Christus, komt terecht bij de onbesnedenen.

David noemde Goliath indertijd die 'onbesneden Filistijn'. De Filistijnen waren onbesneden en in de brieven van Paulus wordt dat aangeduid met de term 'de voorhuid'. Wanneer je onbesneden bent, heb je de voorhuid nog — dat hoef ik verder niet uit te leggen, toch? Paulus gebruikt deze termen in zijn geschriften vaak als technische aanduidingen: de besnijdenis voor Israël en de voorhuid voor de natiën. Dit huis van de onbesneden Gethiet staat model voor de volkeren buiten Israël. In Kolossenzen 1 vers 27 spreekt Paulus over "Christus onder u", de natiën. Dat is precies wat we hier zien: de ark onder de natiën in het huis van Obed-Edom. "Christus onder u, de hoop der heerlijkheid," zegt Paulus erachteraan. Deze geschiedenis is daar een schitterende uitbeelding van: hoe Christus, in plaats van direct naar het Joodse volk in Jeruzalem te gaan, eerst terechtkomt onder de natiën.

Kijk nog even naar het laatste vers: "Zo bleef de ark van de HEERE in het huis van Obed-Edom, de Gethiet, drie maanden lang, en de HEERE zegende Obed-Edom en heel zijn huis." Drie maanden. Als u een concordantie pakt — of kijkt op die handige websites van tegenwoordig — zult u zien dat de periode van drie maanden in de Schrift vaak spreekt van een tussenperiode of een onderbreking. Denk bijvoorbeeld aan de koningen die slechts een hele korte periode regeerden in de geschiedenis van Israël. In het management noemen we dat een interimperiode, een tussentijd.

Die drie maanden spreken ook vaak over een verborgenheid. De zwangerschap van Tamar, waarover ik zojuist sprak bij de geboorte van Perez en Zera, bleef drie maanden verborgen. Nu zult u zeggen: "Ja, maar dat is biologisch altijd zo; na drie maanden begin je het pas te zien." Dat mag zo zijn, maar het wordt niet voor niets expliciet genoemd. Het bleef drie maanden verborgen. Ook Mozes werd drie maanden verborgen gehouden. Maria bleef drie maanden bij Elisabeth voordat zij weer terugging naar haar man. Telkens weer zien we die drie maanden als een type van onze tijd: een tussenperiode, een interimperiode waarin Christus onder de natiën verblijft. Hij is daar bij 'de voorhuid' en Hij is daar op dit moment ook verborgen.

En wat gebeurt er in die tijd onder de natiën? Welnu, waar de ark is, daar ervaren zij Gods zegen. "De HEERE zegende Obed-Edom en heel zijn huis." Ik zou naar Efeze 2 kunnen gaan om dit verder uit te diepen. In de Statenvertaling, waar ik in mijn geestelijke leven een beetje mee ben opgegroeid, wordt daar gesproken over een 'woonstede Gods in de Geest'. Er is nu geen zichtbare, stenen tempel. Wat is nu Gods tempel? Dat zijn jullie, zegt Paulus in Efeze 2. "Of weet u niet dat u een tempel van de Heilige Geest bent?" Er wordt daar gesproken over een heilige tempel, een woonplaats van God in de Geest. Het is geestelijk en dus niet 'zienlijk'. De Ecclesia, het lichaam van Christus waar het in Efeze 2 over gaat, is een metafoor, maar er is dus ook sprake van een heilige tempel. Een woonplaats van God in de Geest. Hij woont nu in de gelovige: Christus onder de natiën.

Samenvattend Schema en Dankgebed ↑ hoofdstukken

Ja, en ten slotte dan nog iets voor degenen die van schemaatjes houden. Deze geschiedenis is een uitbeelding van onze tijd en de komst van de Messias. Hij kwam en Hij had Zijn wandel hier op aarde, wat we beschreven vinden in de evangeliën. Maar Hij werd gedood door Israël, stond op en daarna werd het evangelie van het Koninkrijk ook nog aan Israël gepredikt. Maar op een gegeven moment ging als het ware het licht uit en werd Israël terzijde gesteld. Wij leven nu in de onderbreking, want in de toekomst zal God alsnog Zijn beloften vervullen. Zijn beloften zijn onberouwelijk, dat lezen we ook in Romeinen. God gaat Zijn beloften vervullen in dat volk en dat volk zal de positie innemen waartoe zij ook bestemd zijn. Dat zal in de toekomst gebeuren. Maar wij leven in die tussentijd, die onderbreking waarin Israël terzijde is gesteld, waarin de redding naar de natiën gaat en waar God Zich een volk verzamelt uit de natiën voor Zijn Naam. Wat in de brieven van Paulus ook genoemd wordt het uitroepsel, de ekklesia, het lichaam van Christus.

Daar is deze geschiedenis een beeld van en dat wilde ik graag deze ochtend met jullie delen. Ik denk dat ik hier een punt ga zetten, dus hier laten we het bij voor vanmorgen. Ik kijk even naar Jonathan wat de plannen zijn voor het vervolg. Gaan wij nog een lied zingen? Wie heeft er een lied, is dan de vraag? Niet allemaal tegelijk natuurlijk. Ik heb er niet direct een, maar als... Dat is in ieder geval een mooie tekst. Ik ken het lied niet, maar dat geldt voor de meeste liederen. Ja, laat ik dan nog afsluiten door God te danken voordat we in optocht naar de koffie gaan.

Trouwe Vader, we danken U dat we zo deze ochtend bij elkaar mochten komen en na mochten denken over zo'n geweldige geschiedenis, die duizenden jaren geleden opgetekend is en waarin we tegenwoordig een waarheid geïllustreerd vinden. Heer, wat is het een enorm voorrecht om in deze tijd te mogen leven als leden van het lichaam van Christus en ook om de geweldige toekomst te kennen die daaraan verbonden is. Heer, we zien uit naar die geweldige toekomst met U en Uw Zoon, waarin we betrokken zullen zijn in dat werk van U en waarbij deze hele schepping aan U onderworpen zal worden. Elk schepsel zal zijn knie buigen en van harte belijden dat die Jezus Christus, die wij nu al mogen kennen als onze Heer, inderdaad de Here is. Heer, we danken U dat U ons daarvoor de ogen geopend hebt. Wat een genade! Amen.

Koffie.

📖 Categorie: Studies