4. Paulus’ doorn voor het vlees: driemaal de Heer erbij geroepen

Read in English →

In de vorige blog zagen we dat Paulus’ “doorn voor het vlees” geen lichamelijke kwaal was, maar een tegenstander: een boodschapper van Satan die hem benauwde en hem met vuisten sloeg. Paulus wist bovendien waarom deze doorn hem gegeven was: opdat hij zich vanwege de overtreffendheid van de onthullingen niet zou verheffen.

Vervolgens zegt hij:

2 Korinthe 12 (naar ISA)
⁸ Driemaal heb ik de Heer erbij geroepen, opdat hij afstand zou nemen van mij.

In veel vertalingen lezen we hier iets anders. De Herziene Statenvertaling zegt:

2 Korinthe 12 (HSV)
⁸ Hierover heb ik de Heere driemaal gesmeekt dat hij van mij weg zou gaan.

Andere vertalingen spreken over “bidden”. Daarmee ontstaat al snel het bekende beeld: Paulus had een kwaal waar hij vanaf wilde en heeft de Heer drie keer gesmeekt om die weg te nemen. Maar dat is niet wat er letterlijk staat.

erbij geroepen
Het woord dat Paulus gebruikt, parakaleō, betekent letterlijk: erbij of ernaast roepen. Het kan, afhankelijk van het verband, ook worden weergegeven met bijvoorbeeld oproepen, aansporen of bemoedigen. Maar hier is het belangrijk om te kijken hoe Paulus deze specifieke vorm elders gebruikt.

We komen die vorm vijf keer tegen in het Nieuwe Testament. Eén daarvan is hier in 2 Korinthe 12. De andere vier zijn bijzonder verhelderend.

In Handelingen 28 spreekt Paulus tot de voornaamsten van de Joden:

Handelingen 28 (naar ISA)
²⁰ Om deze reden dan heb ik jullie erbij geroepen: om jullie te zien en met jullie te spreken, want om de verwachting van Israël heb ik deze boeien om.

Paulus heeft deze mannen niet “gesmeekt”. Hij heeft hen erbij geroepen. Hij wilde met hen spreken en hun zijn boodschap voorleggen. Een ander voorbeeld vinden we bij Apollos:

1 Korinthe 16 (naar ISA)
¹² En wat Apollos, de broeder, betreft, ik heb hem er vele malen toe opgeroepen dat hij met de broeders naar jullie toe zou komen, maar hij wilde nu beslist niet komen. Hij zal echter komen wanneer het hem gelegen komt.

Ook hier roept Paulus iemand erbij met het oog op een taak. Apollos zou naar Korinthe gaan en daar optreden. Ook in 2 Korinthe 12 zelf komen we deze vorm opnieuw tegen. Even verderop zegt Paulus over Titus:

2 Korinthe 12 (naar ISA)
¹⁸ Ik heb Titus erbij geroepen en vaardig hem samen met de broeder af.

Paulus roept Titus erbij en zendt hem vervolgens als zijn vertegenwoordiger naar de Korinthiërs.

En tegen Timotheüs zegt hij:

1 Timotheüs 1 (naar ISA)
³ Doe, zoals ik jou bij mijn reis naar Macedonië oproep: blijf nog in Efeze, om aan sommigen opdracht te geven geen andere leer te onderwijzen.

Ook Timotheüs wordt erbij geroepen om een taak te vervullen. Hij moet in Efeze blijven en daar de belangen van het evangelie behartigen.

een pleitbezorger
In deze vier gevallen zien we steeds dezelfde gedachte. Paulus roept iemand erbij omdat hij diens hulp nodig heeft. Hij vraagt iemand om voor een zaak op te komen, hem te vertegenwoordigen of belangen te behartigen. Je zou kunnen zeggen: hij roept iemand erbij als pleitbezorger. En dan komt de vijfde keer:

2 Korinthe 12 (naar ISA)
⁸ Driemaal heb ik de Heer erbij geroepen, opdat hij afstand zou nemen van mij.

Nu roept Paulus geen Apollos, Titus of Timotheüs erbij. Hij roept de Heer erbij.

Dat maakt nogal verschil met de gebruikelijke voorstelling dat Paulus drie keer smeekte of God zijn probleem wilde wegnemen. Er staat niet dat Paulus de Heer smeekte. Er staat zelfs niet het gewone woord voor bidden. Paulus zegt dat hij de Heer erbij riep.

waarom riep Paulus de Heer erbij?
Daarmee wil ik niet zeggen dat Paulus graag met deze boodschapper van Satan te maken had. Natuurlijk wilde hij daarvan af. Wie zou dat niet willen? Maar dat is iets anders dan zeggen dat Paulus hier driemaal heeft gebeden: “Heer, neem deze doorn alstublieft van mij weg.” Dat staat er niet.

Paulus kon niet in eigen kracht omgaan met deze tegenstand. Hij riep daarom de Heer erbij om voor hem op te komen. Zoals hij eerder mensen erbij riep om hem te vertegenwoordigen en zijn belangen te behartigen, zo riep hij hier de Heer erbij. Hij wist dat hij Hem nodig had.

Dat past ook volkomen bij het onderwerp van deze hoofdstukken. Paulus roemde niet in zijn eigen kracht, maar in zijn zwakheid. Juist in deze omstandigheden werd duidelijk dat hij het zelf niet kon.

opdat hij afstand zou nemen
Paulus zegt dat hij de Heer driemaal erbij riep:

2 Korinthe 12 (naar ISA)
⁸ …opdat hij afstand zou nemen van mij.

De boodschapper van Satan benauwde Paulus. Paulus riep de Heer erbij met het oog daarop: dat deze tegenstander afstand van hem zou nemen.

Maar ook hier ligt het accent anders dan vaak wordt voorgesteld. De nadruk ligt niet op Paulus die God probeert over te halen om iets uit zijn leven weg te nemen. Paulus roept de Heer erbij, omdat hij Hem nodig heeft in de omstandigheden waarin hij is geplaatst. Dat is een belangrijk verschil.

de omstandigheden weg, of de Heer erbij?
God neemt moeilijke omstandigheden niet altijd weg. Natuurlijk kan Hij dat doen. Maar vaak blijven omstandigheden gewoon bestaan. Wanneer wij dan alleen bidden: “Neem het weg”, kan onze aandacht volledig op die omstandigheden gericht blijven. Maar wanneer de Heer erbij is, verandert er iets anders.

Het probleem hoeft niet meteen te verdwijnen, maar onze verhouding tot dat probleem verandert. We komen er als het ware verder vanaf te staan. Het wordt kleiner wanneer we zicht krijgen op wie Hij is, op Zijn genade en op het feit dat ook die omstandigheden niet buiten Hem om plaatsvinden.

Paulus wist zelfs waarom zijn doorn voor het vlees hem gegeven was:

2 Korinthe 12 (naar ISA)
⁷ …opdat ik mij niet verhef.

Dat weten wij van onze eigen omstandigheden meestal niet. Wij weten vaak helemaal niet waarom bepaalde dingen in ons leven plaatsvinden. Maar we weten wel dat God alles doet meewerken ten goede.

wij weten niet wat wij zullen bidden
Dat sluit aan bij wat Paulus elders zegt:

Romeinen 8 (naar ISA)
²⁶ En evenzo komt ook de geest onze zwakheid te hulp, want wat wij zullen bidden naar wat moet zijn, weten wij niet…

Wij weten niet wat wij zullen bidden naar wat moet zijn. Dat is nogal wat.

Wij kunnen aan God vragen om bepaalde omstandigheden weg te nemen, terwijl we helemaal niet weten welke plaats Hij juist aan die omstandigheden heeft gegeven. Paulus wist in dit geval waarom zijn doorn hem gegeven was. Hij was er zelfs om te voorkomen dat Paulus zich zou verheffen.

Paulus schrijft zelf dat deze doorn hem gegeven was “opdat ik mij niet verhef”. Of hij dat al besefte toen hij de Heer voor het eerst erbij riep, zegt hij niet. Maar juist zijn woorden laten zien dat hij achteraf wist dat ook deze moeilijke omstandigheden niet zonder bedoeling waren.

Dat past bij wat Paulus elders schrijft: God doet alles meewerken ten goede (Rom. 8:28). Ook moeilijke omstandigheden staan niet buiten Zijn bedoeling.

2 Korinthe 12 (naar ISA)
⁸ Driemaal heb ik de Heer erbij geroepen…

driemaal
Waarom precies driemaal? Dat zegt Paulus niet en daar wil ik dan ook niet meer van maken dan er staat. Drie is natuurlijk een veelzeggend getal in de Schrift. We hoeven alleen maar te denken aan de derde dag en opstanding.

Maar Paulus zegt niet waarom hij de Heer precies drie keer erbij heeft geroepen. Het belangrijkste is wat hij deed. Hij riep de Heer erbij.

de Erbij-geroepene
Dat woordgebruik kennen we ook uit Johannes 14. De Heer zegt daar tegen Zijn discipelen dat Hij zal weggaan en vervolgens zegt Hij:

Johannes 14 (naar ISA)
¹⁶ En Ik zal de Vader vragen, en Hij zal jullie een andere Erbij-geroepene geven, om tot in de aeon met jullie te zijn.

Het woord dat hier meestal met “Trooster” wordt vertaald, is paraklētos. Het is nauw verwant aan het woord dat Paulus gebruikt wanneer hij zegt dat hij de Heer erbij riep. Een paraklētos is letterlijk iemand die erbij geroepen is. Iemand die naast je staat. Die voor je opkomt. Die jouw zaak behartigt.

De Heer Zelf was tijdens Zijn wandel op aarde zo’n Erbij-geroepene voor Zijn discipelen. En wanneer Hij weggaat, zegt Hij dat de Vader hun “een andere Erbij-geroepene” zal geven.

Dat maakt Paulus’ woorden in 2 Korinthe 12 des te treffender. Hij kon deze boodschapper van Satan niet in eigen kracht aan. Daarom deed hij precies wat iemand doet die een pleitbezorger nodig heeft: hij riep de Heer erbij. En de Heer kwam.

In de meeste vertalingen lijkt het volgende vers te zeggen dat Paulus iets vroeg wat hem vervolgens werd geweigerd:

2 Korinthe 12 (HSV)
⁹ Maar Hij heeft tegen mij gezegd: Mijn genade is voor u genoeg…

Maar dat woord “maar” staat er niet. Paulus riep de Heer erbij en de Heer antwoordde hem.

2 Korinthe 12 (naar ISA)
⁹ En Hij heeft tot mij uitgesproken: Mijn genade is genoeg voor jou…

Dat is geen afwijzing van Paulus’ verzoek. Het is het antwoord op zijn erbij roepen.

Daarover gaat de volgende blog.

Deel 4 van 5