In de aanhef van deze brief maakt Paulus zich bekend en ook degenen waarmee hij de brief schreef: Silvanus en Timotheüs. Deze brief is geschreven aan de ecclesia van Thessalonicenzen, wat is dat? En hoe groet Paulus hen?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Waar gelovigen — dat zijn geroepenen, dat zijn uitgeroepenen — vergaderd worden en zich vergaderen rondom het Woord, of rondom het Hoofd moet ik zeggen, het Hoofd dat Christus is, daar is de ekklēsia.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Inleiding en Herstart van de Bijbelstudie Video's ↑ hoofdstukken
Hallo beste kijkers en luisteraars. Het is alweer een tijd geleden dat ik begon met het maken van video's met als hulpmiddel dit softwareprogramma, het ISA-programma. Ik heb destijds, ik meen in die allereerste video, ook uitgelegd waarom en ook waar je dit programma gratis kunt downloaden; dat is op scriptureforall.org.
Ik gebruik dit softwareprogramma vaak voor Bijbelstudie. Ik heb een aantal losse video's gemaakt over verschillende onderwerpen om het vergrootglas eens te leggen op bepaalde verzen of zelfs bepaalde woorden, met de vraag: wat is nu de betekenis hiervan? Ik heb ooit ook de hele Korintiërsbrief vers voor vers besproken op die manier.
De laatste maanden heb ik daar wat minder tijd voor gehad, omdat ik wekelijks op zondag Bijbelstudie geef. De komende maanden zal dat wat minder worden en zal het ongeveer tweewekelijks plaatsvinden. Dus ik wil de draad weer oppakken met het maken van deze video's. Er zijn zoveel losse onderwerpen en losse verzen waar ik eens iets over zou willen zeggen, maar er zijn ook hele brieven die ik eens zou willen bespreken.
De Thessalonicenzenbrieven: Toekomstverwachting en Verdrukking ↑ hoofdstukken
Een van die brieven, eigenlijk twee van die brieven, dat zijn de Tessalonicenzenbrieven. Dat zijn wat kortere brieven dan de brief aan de Korintiërs, dus wat dat betreft zal het wat sneller gaan. Maar ik beloof nog niet dat ik beide brieven aan de Tessalonicenzen ga bespreken; ik ga in ieder geval aan de slag met 1 Tessalonicenzen. Dat komt ook een beetje omdat deze brieven mij de laatste tijd nogal hebben beziggehouden. Dat heeft er ook mee te maken dat deze brieven veel vertellen over onze toekomstverwachting. De opname van de gemeente wordt het dan meestal genoemd, maar ik heb een voorkeur voor de term wegrukking of weggrissing.
Ik heb enige tijd geleden, een paar weken terug, een Bijbelstudie gegeven over een deel uit het vijfde hoofdstuk van deze brief, waar Paulus ingaat op de tijden en gelegenheden, zoals hij dat noemt, waarin de gebeurtenissen rond de wegrukking plaatsvinden. Ter inleiding bij iemand anders die een studie gaf, heb ik wat inleidende woorden gesproken met een aantal schriftplaatsen uit deze twee brieven. Die wegrukking komt elke dag dichterbij, dus het wordt ook elke dag actueler. Ik merk ook aan gelovigen om mij heen dat het verzen zijn die ons bezighouden, en dan met name het vierde en het vijfde hoofdstuk van de eerste Tessalonicenzenbrief. In 2 Tessalonicenzen is dat het tweede hoofdstuk. Maar het is ook gewoon goed om die dingen eens in hun verband te zien. Ik heb al vaak met de gedachte gespeeld om deze brieven eens te bespreken, en nu ga ik dan maar de koe bij de horens vatten.
Ik zou daar van alles inleidend over kunnen vertellen. Het is trouwens een brief van Paulus; dat zegt hij ook in het eerste vers. Als eerste noemt hij dat: Paulus. Men is het er wel over eens dat dit de eerste brieven zijn die hij geschreven heeft. In deze brief gaat het over de toekomstverwachting van de Tessalonicenzen en ook over het staan en staande blijven in verdrukking. We gaan zelf lezen dat de Tessalonicenzen zich in moeilijke omstandigheden bevonden. Nu wil ik niet zeggen dat wij ons in exact vergelijkbare omstandigheden bevinden, maar als we kijken naar de huidige situatie in de wereld of in ons land – laten we het wat kleiner houden – en de allerlei vrijheidsbeperkingen die ons worden opgelegd, dan is dat nog steeds niet te vergelijken met de verdrukking die de Tessalonicenzen hadden, geloof ik. Maar het is wel een stuk minder vrijheid dan we altijd gewend zijn geweest. Veel meer laat ik daar nu maar niet over zeggen; we gaan die dingen vanzelf zien.
Juist verdrukking en het verduren van de verdrukking bewerkt hoop. En dan niet een hoop in de zin van: "we hopen dat het ooit maar eens een keer staat te gebeuren." Nee, hoop is in de Schrift een zekere verwachting. Daar gaan deze brieven over: de toekomstverwachting die Paulus de Tessalonicenzen voorhoudt. Dit is een beetje een inleidende video.
Vers 1a: de Afzenders en de Uitgeroepen Vergadering (ekklesia) ↑ hoofdstukken
Ik bespreek vers 1. Paulus, Silvanus en Timoteüs. Deze drie kennen we alle drie. Paulus is de schrijver van deze brief, maar hij doet dat samen met Silvanus en Timoteüs. Ik wil daar niet te diep op ingaan, maar Silvanus schijnt dezelfde te zijn als Silas. Timoteüs kennen we natuurlijk ook goed, omdat Paulus daar twee brieven aan geschreven heeft. Beiden zijn zeer nauwe medewerkers van Paulus geweest.
Paulus, Silvanus en Timoteüs aan de uitgeroepen vergadering. Dat is de ekklēsia, wat in de NBG-vertaling en de Statenvertaling vertaald wordt met 'gemeente'. Ik zeg het nu wat sneller, want ik heb dat wel eens uitgebreider gedaan. Omdat elke brief hier wel mee begint, denk ik dat ik het bij het bespreken van elke brief wel ter sprake heb gebracht. Daarom wil ik er ook niet al te diep op ingaan, maar het woord ekklēsia betekent letterlijk 'uitroepsel'. Wij zeggen vaak 'uitroepsel', en dan zijn degenen die uitgeroepen zijn het uitroepsel. Maar het is eigenlijk nog net iets anders: het is de uitgeroepenheid. Het zijn weliswaar de gelovigen die zijn uitgeroepen, maar die ook weer bijeenkomen als een eenheid. Een uitgeroepen eenheid die bij elkaar komt.
Daarom heeft de Interlinear ervoor gekozen om dit weer te geven met 'uitgeroepen vergadering'. Dus uitgeroepen, maar ook vergaderd. Waar gelovigen — dat zijn geroepenen, dat zijn uitgeroepenen — vergaderd worden en zich vergaderen rondom het Woord, of rondom het Hoofd moet ik zeggen, het Hoofd dat Christus is, daar is de ekklēsia. Dat woord heeft ook een meer algemene betekenis. In het boek Handelingen vind je die; daar is het gewoon de volksvergadering. Ik pak de NBG er even bij: "Nu was er oproer en nu riep de één dit, de ander dat, want de volksvergadering..." Zie je, de ekklēsia, de uitgeroepen vergadering, de volksvergadering. Dat vinden we in Handelingen 19, in vers 32, 39 en 41. In vers 41 staat: "met deze woorden ontbond hij de volksvergadering". Drie keer wordt het hier vertaald met een volksvergadering.
Je moet dat zien als iets wat vergelijkbaar is met bijvoorbeeld een gemeenteraad of voor mijn part de Tweede Kamer. Dat is ook een vergadering. Daar komt de wetgevende macht en de besturende macht bij elkaar. Dat is zo bij een volksvergadering, dat is zo bij onze Tweede Kamer en dat is ook zo bij de ekklēsia: daar vertegenwoordigt het deel het geheel. Ik zeg dat nog eens: daar vertegenwoordigt het deel dat samenkomt het geheel. In de Tweede Kamer en in de gemeenteraad, en ook in de ekklēsia, is niet ieder die deel heeft aan die ekklēsia altijd aanwezig. Maar het deel dat aanwezig is, vertegenwoordigt het geheel. Dus als de ekklēsia samenkomt, dan is dat de ekklēsia.
Dit was de ekklēsia van de Tessalonicenzen. Paulus, Silvanus en Timoteüs aan de ekklēsia van de Tessalonicenzen in God de Vader. En dat 'in', dat kennen we van 'in Christus'. Wij zijn in Christus. We zijn één lichaam met Hem. Dat is een onlosmakelijk verbonden eenheid. De ekklēsia wordt ook het lichaam van Christus genoemd in de Efezebrief. Paulus, Silvanus en Timoteüs aan de ekklēsia van Thessalonica in God de Vader. Wij zijn dus één met God onze Vader. Alleen dat al is natuurlijk een geweldige waarheid, een rustgevende waarheid en een waarheid die blij maakt. In God de Vader en in de Heer Jezus Christus. Ze zijn één met beide, met beide verbonden.
En dan zegt hij: "Genade met jullie". Als ik dan een woord moet toevoegen, dan zou ik zeggen: genade is met jullie. En vrede van God onze Vader en van de Heer Jezus Christus. Ik denk dat dat een handschriftenkwestie is. "Genade zij jullie en vrede", dat zie ik hier ook in de grondtekst terug. "Van God onze Vader en van de Heer Jezus Christus", dat staat in andere handschriften er wel bij, maar niet in alle handschriften. Omdat het in andere brieven er natuurlijk wel bij staat en het ook gewoon een waarheid is, is dat niet zo van belang. Laat ik dat nu verder rusten.
Vers 1b: de Ware Betekenis van Genade en Vrede ↑ hoofdstukken
Maar ik wil nog wel even iets zeggen over dat 'genade en vrede'. Ik begin even achterstevoren. Vrede, dat is de Hebreeuwse groet: *shalom*. En van genade zeggen wij vaak: ja, dat was de Griekse groet. Ik denk dat dat gedeeltelijk waar is, of in ieder geval... daar kwam ik vandaag achter, dat wist ik ook nog niet. Maar als je kijkt, is er een woord dat vertaald wordt met 'gegroet'. Claudius Lysias aan de machtigste stadhouder Felix: groetenis. Of: Claudius Lysias groet de hoogedele stadhouder Felix. In de Geschriftenvertaling is dit heel letterlijk vertaald met 'Verheug je'. Maar dit woord is een iets ander woord dan in 1 Tessalonicenzen 1.
Dit woord wordt dus vertaald met allerlei vormen van blijdschap en 'we verblijden ons'. Dat zal het ongetwijfeld ook letterlijk betekenen: dat ze een groet hadden die 'verheug je' of 'verblijd je' was, maar het was een groet. Vandaar dat het dan ook wel eens vertaald wordt met 'gegroet', bijvoorbeeld in Johannes 19 vers 3, zoals we hier zien. Hier staat dan letterlijk in de Geschriftenvertaling: 'verheugen'. Maar als ik dan de NBG-vertaling erbij klik: 'Zij traden op Hem toe en zeiden: Gegroet, Koning der Joden!' Dat was toen de Heer Jezus een doornenkroon op Zijn hoofd kreeg voor Zijn kruisiging. Of hier in het parallelgedeelte in Matthäus 26: 'Wees gegroet, rabbi'. En in Matthäus 27 — dat is dus het parallelgedeelte — 'Wees gegroet, gij Koning der Joden!' Enzovoort.
Nu terug naar 1 Tessalonicenzen 1. Paulus gebruikt een iets ander woord. Dat betekent letterlijk 'genade'. Wat ik zelf denk, is dat Paulus de Hebreeuwse groet *shalom* nam, en dan de Griekse weergave *eirēnē* (vrede). Maar dat hij 'genade en vrede' zei, en dat dit woord *charis* niet de letterlijke groet was zoals men die in de Griekse wereld gewoonlijk deed, maar iets anders. Men gebruikte doorgaans dat woord dat letterlijk vertaald 'verheug je' is — maar wat de NBG dan vaak weergeeft met 'gegroet', zoals 'gegroet, koning der Joden' — maar Paulus gebruikte een iets ander woord, namelijk *charis*. Daarmee groette hij met de boodschap: 'Genade met jullie en *shalom* en vrede'. Dat is natuurlijk kenmerkend voor de apostel Paulus, aan wie het evangelie van de genade van God toevertrouwd was.
Ook deze brief stroomt over van blijdschap en genade. Blijdschap is dus — dat hebben we net gezien — verheugen en verblijden. Dat heeft alles met genade te maken, want genade is datgene wat blij maakt. In de volgende verzen barst Paulus ook gelijk in een dankgebed uit. Daar wil ik de volgende keer mee verder gaan, want die opening van deze brief is echt schitterend. Dit was even ter inleiding het eerste vers. Ik zou zeggen: graag tot de volgende keer.