In deze verzen blijkt hoezeer Paulus de Thessalonicenzen liefhad. Hij beschrijft zijn verblijf onder hen. Ook krijgen we een inkijkje in hoe Paulus in het leven stond als apostel. Hij kon bepaalde rechten laten gelden, zoals zich laten onderhouden door anderen, maar deed daar geen aanspraak op. Waarom niet?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Dat is geweldig, want daarmee beeldde hij precies uit wat het evangelie is.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Inleiding: Paulus' Relatie met de Thessalonicenzen ↑ hoofdstukken
Ik ga weer verder met de eerste brief aan de Thessalonicenzen, hoofdstuk 2. Ik ben aangekomen in vers 5; het vers dat u nu ziet, vers 4, is het laatste dat ik besproken heb. Ik lees dit vers nog even voor het verband.
Nog een opmerking vooraf, of tussendoor: deze verzen in 1 Thessalonicenzen 2 geven een mooi inkijkje in de relatie van Paulus met de Thessalonicenzen. Boven dit hoofdstuk staat in mijn Bijbel: 'Paulus' verblijf onder de Thessalonicenzen'. Hij geeft daarin ook aan hoe hij is geweest en hoedanig hij was toen hij bij hen was. Daarin proef en merk je wat de relatie was die zij hadden en hoezeer die Thessalonicenzen Paulus aan het hart lagen.
Dit zijn natuurlijk niet van die compacte verzen zoals we die bijvoorbeeld vinden in leerstellige gedeeltes. Neem bijvoorbeeld de Efeziërsbrief, waar Paulus leerstellig uiteenzet wat onze positie is in Christus en wat het geheimenis inhoudt, of de Romeinenbrief, waarin hij uitlegt wat rechtvaardiging inhoudt. Dit is een beschrijving van de ervaringen van de apostel Paulus. Dat is allemaal wat minder compact. De vorige keer heb ik geloof ik vier verzen besproken en ik wil nu ook ongeveer een dergelijk aantal verzen doen. Omdat het wat minder compact is, kun je er wat sneller doorheen, maar denk niet dat we daar niets van kunnen leren.
Tussen de regels door – en dat heb je ook in brieven als de Korintiërsbrief, waarvan je zou kunnen zeggen: 'Het gaat over de collecten, wat hebben we daar nu aan?' – heeft Paulus altijd van die geweldige opmerkingen tussendoor. Hij bekijkt de dingen in ieder geval altijd vanuit het perspectief van het kennen van de ene God en van het kennen van het evangelie. Ik zal er niet te veel meer over zeggen, maar gewoon de koe bij de horens vatten. Integendeel.
Spreken Om God te Behagen Zonder Vleierij of Hebzucht ↑ hoofdstukken
Zoals wij door God getoetst zijn om het goede bericht, het evangelie toevertrouwd te worden, zo spreken wij. Niet om mensen te behagen, maar God, die onze harten toetst. Want wij zijn nooit met woorden van vleierij gekomen, zoals jullie weten, en ook niet met een hebzuchtig voorwendsel. God is getuige.
Ja, Paulus zegt dus in het voorgaande dat hij sprak; het evangelie was hem toevertrouwd. Dat sprak hij vrijmoedig, lazen we in de vorige verzen, en dat was niet om mensen te behagen, maar om God te behagen. Want hij noemt zich een slaaf van God, een slaaf van Christus Jezus. Dus hij behoort Hem toe en een slaaf heeft slechts één taak: en dat is de opdracht uitvoeren die zijn Heer hem heeft gegeven. En dat deed Paulus.
Hij zegt dan ook: "Wij zijn nooit met woorden van vleierij gekomen." Natuurlijk – dat lezen we straks ook – de Thessalonicenzen lagen Paulus erg aan het hart. Natuurlijk is hij vriendelijk onder hen geweest, dat geeft hij straks ook nog aan. Maar niet met woorden van vleierij; "geen woorden van bedrog" noemde hij dat in de voorgaande verzen. Niet met dwaling, niet om iemand over te halen met allerlei argumenten. Nee, Paulus had een bericht en dat gaf hij door. En ja, dat bericht vond wel ingang bij de Thessalonicenzen, ook dat hebben we gelezen in hoofdstuk 1.
Wij zijn nooit met woorden van vleierij gekomen zoals jullie weten, ook niet met een hebzuchtig voorwendsel. Een voorwendsel van hebzucht. En het woord hebzucht, dit Griekse woord dat gierigheid is – een wat ouder Nederlands woord – maar dat is meer "plus hebben", meer willen hebben. Dat is hebzucht. Het is niet erg om veel te hebben, maar de houding dat je meer wil hebben, dat is hebzuchtig, want dan heb je niet genoeg. Dan ben je niet tevreden. Je kunt beter met heel weinig tevreden zijn dan veel hebben en nog niet genoeg hebben, dan nog hebzuchtig zijn.
Paulus was niet gekomen met woorden van vleierij of een hebzuchtig voorwendsel. Hij roept God aan als getuige; hij was ook echt zeker van zijn zaak daarin. Recht, recht doorzee.
Geen Eer van Mensen, maar Afgevaardigden van Christus ↑ hoofdstukken
Ook zoeken wij geen heerlijkheid of eer, zegt de MBG. Ook zoeken wij geen heerlijkheid bij mensen. Er staat: "noch zoekende vanuit mensen heerlijkheid of eer". Dus Paulus zegt: wij zoeken geen eer van mensen. Noch bij jullie, dus niet bij de Thessalonicenzen, noch bij anderen. Ook niet bij anderen, hoewel wij als afgevaardigden van Christus een zware last hadden kunnen zijn.
Paulus zegt dat zij als afgevaardigden kwamen; en afgevaardigd is het woord *apostolos*. Daarin herkennen we ons woord apostelen, zoals dat ook altijd wordt vertaald in de gangbare vertalingen. Maar dat woord afgevaardigd is wel mooi, omdat je je dan meteen afvraagt: afgevaardigd van of door wie? Nou, dat had hij al gezegd. Hij was een afgevaardigde van Christus Jezus en daarom zocht hij ook Hem te behagen. En hier zegt hij natuurlijk ook: hoewel wij als afgevaardigden van Christus een zware last hadden kunnen zijn.
Kijk, Paulus en de apostelen hadden naar aanleiding van het feit dat zij apostelen zijn, een beroep kunnen doen op anderen. Zij hadden daarin op hun positie kunnen gaan staan en daarmee eer kunnen zoeken van mensen door dat ambt, om het dan maar even zo te noemen, van apostel. Daar zaten voor Paulus bepaalde plichten aan vast. Hij zegt elders: "ik kan niet anders dan het evangelie doorgeven". Maar er hoorden ook bepaalde rechten bij het feit dat hij apostel was. In die zin zegt hij: wij zoeken geen eer van mensen, noch bij jullie, noch bij anderen. Hoewel wij als apostelen van Christus een zware last hadden kunnen zijn. We hadden die eer wel kunnen zoeken. We hadden een beroep kunnen doen op bepaalde rechten die wij hebben.
De Rechten van een Apostel en het Evangelie 'om Niet' ↑ hoofdstukken
Hij zegt bijvoorbeeld in de eerste Korintherbrief, in 1 Korinther 9 – een hoofdstuk dat eigenlijk één grote verantwoording is van Paulus over zijn apostelschap – in vers 3: "Dit is mijn verdediging tegen hen die mij kritisch beoordelen." De Statenvertaling zegt: "Dit is mijn verantwoording aan degenen die onderzoek over mij doen."
Vervolgens stelt hij een aantal retorische vragen: "Hebben wij helemaal geen recht om te eten en te drinken? Hebben wij helemaal geen recht om een zuster als vrouw rond te leiden – in de zin van mee te nemen – zoals ook de overige apostelen, de afgevaardigden, de broers van de Heer en Kefas, oftewel Petrus? Of hebben alleen ik en Barnabas geen recht om niet te hoeven werken? Wie is ooit soldaat en moet in zijn eigen rantsoenen voorzien?"
In dit gedeelte geeft Paulus aan dat hij het recht had om niet in zijn eigen levensonderhoud te hoeven voorzien. Hij had het recht om aanspraak te maken op degenen aan wie hij het goede bericht doorgaf. Hij noemt die voorbeelden: zoals een soldaat, of iemand die een wijngaard plant en van de vrucht mag eten, of een herder die een kudde hoedt en van de melk van de kudde drinkt. Lees dat hoofdstuk maar eens door, daar doet hij uitgebreid verslag over. Ik heb deze brieven en deze verzen trouwens ook wel eens vers voor vers besproken.
Paulus had dus een beroep kunnen doen op de Thessalonicenzen, en ook op anderen waar hij was, maar hij deed dat niet. Hij zegt: "Wij zoeken geen eer van mensen, noch bij jullie, noch bij anderen, hoewel wij als apostelen van Christus een zware last hadden kunnen zijn."
Nu ik net in 1 Korinther 9 was, schiet me weer te binnen: waarom deed Paulus dat eigenlijk niet? Hij had het recht om te eten en te drinken van degenen die hij diende met het evangelie, maar hij deed het niet. Ik zei al: lees dat hele hoofdstuk eens door, want ik pak er nu slechts twee verzen uit. Hij legt daar helemaal uit dat hij dat recht wel had, maar er geen gebruik van maakte. Hij zegt dan: "Ik gebruik niets van deze dingen en ik schrijf deze dingen niet op opdat het zo met mij zal gebeuren. Want het is mijn ideaal eerder te sterven dan dat iemand mijn roem leeg zal maken." Paulus zegt in feite: "Ik ga nog liever dood dan dat ik mezelf die eer, die roem ontneem."
Waarom is dat dan? Dat legt hij een paar verzen verder uit. Ik sla nu wat over wat je er eigenlijk bij zou moeten lezen voor het mooie, maar hij vraagt: "Wat is dan mijn loon?" Wat is zijn loon als apostel? Dat legt hij hier uit: "Dat ik, wanneer ik het goede bericht breng, het goede bericht kosteloos zal plaatsen, om mijn autoriteit in het goede bericht niet ten volle te gebruiken." Dat is ook de achterliggende gedachte bij de Thessalonicenzen. Paulus maakte geen aanspraak op de rechten die hij had. Hij zegt: "Ik ga nog liever dood dan dat ik mijn roem in het evangelie..." Hoe stond dat er ook weer in vers 15? "...dan dat iemand mijn roem leeg zal maken."
Wat is dan zijn loon en zijn roem? Dat is dat hij, wanneer hij het evangelie brengt, het goede bericht kosteloos mag plaatsen. De NBG zegt dat hij het "om niet" zou stellen of plaatsen. Dat is trouwens prachtig dubbelzinnig. Hij zegt dat hij het evangelie "om niet" zal plaatsen of brengen. En dat is het mooie, want het evangelie is een boodschap "om niet", het is gratis. God geeft het en een mens kan er niets voor doen; vandaar dat het "om niet" is. Juist daarom bracht Paulus het ook "om niet", gratis en kosteloos. Hij deed geen beroep op degenen die eigenlijk de plicht hadden om hem te onderhouden. Hij maakte daar geen gebruik van en daarom bracht hij het evangelie "om niet".
Dat is geweldig, want daarmee beeldde hij precies uit wat het evangelie is. Hij zegt: "...om mijn autoriteit, mijn volmacht in het evangelie niet ten volle te gebruiken." Zie je, hij had die volmacht en die autoriteit om een beroep te doen op zijn toehoorders, maar hij deed het niet. Dat is de eer van Paulus.
Zachtaardig in Hun Midden als een Voedster ↑ hoofdstukken
Laten we snel teruggaan naar 1 Thessalonicenzen 2. Wij zoeken geen eer van mensen, noch bij jullie, noch bij anderen, hoewel wij als afgevaardigden van Christus een zware last hadden kunnen zijn. Maar wij waren zachtaardig in jullie midden, zoals een voedster haar eigen kinderen koestert. Ook dit getuigt van de liefde die de apostel Paulus voor die Thessalonicenzen had.
Zoals een voedster haar eigen kinderen koestert... Dan is natuurlijk het idee van een vrouw die haar kinderen voedt, al dan niet zoogt. Een voedster die haar eigen kinderen voedt; dit is een vrouwelijk woord. Hier gaat het inderdaad over een vrouw, vandaar dat de MBG ook 'moeder' heeft staan. Maar een aantal verzen verderop – daar kom ik over een paar verzen nog op – zegt Paulus dat hij als een vader in hun midden was.
Die relatie was in ieder geval als die van ouders voor hun kinderen. Zo was Paulus in hun midden. Het is geweldig om dat zo te lezen en mee te krijgen hoe die relatie was tussen Paulus en de Thessalonicenzen.
Volgens mij loop ik verschrikkelijk uit de tijd. Voor zover ik die tijd heb natuurlijk, maar ik heb mezelf toch enigszins wat tijd toebedeeld. Dus ik ga hier stoppen en de volgende keer gaan we verder in vers 8. Graag weer tot dan!