2 Timotheüs (7) – 4:14-4:22 (slot)

Het slot van de tweede Timotheüs brief handelt over hoe Paulus zich in zijn gevangenschap in Rome moest verantwoorden voor het gerecht. Hij was inmiddels verlaten en stond daar naar de mens gesproken alleen. Maar dat ziet hij zelf heel anders: de Heer was bij Hem en maakte hem krachtig!

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie rondt de bespreking van de tweede brief aan Timotheüs af en blikt terug op het voltooide werk van de apostel. Hoewel hij door velen verlaten was tijdens zijn gevangenschap, ervoer hij dat God hem nabij bleef en hem vulde met inwerkende kracht. Deze overstijgende kracht, die God ook in de Christus werkte bij de opstanding, is exact dezelfde kracht die in gelovigen werkzaam is. De bijeenkomst benadrukt tot slot het beheer van de genade als het fundament van waaruit alles begint en eindigt.

Besproken Schriftgedeelten: 2 Timotheüs 4, Handelingen 19, Romeinen 2, Handelingen 7, 2 Korinthe 12, Kolossenzen 1, Romeinen 5, 1 Thessalonicenzen 4, Efeze 2, Efeze 2:15, Efeze 3, Handelingen 9, Filippenzen 1, Psalmen 22, Handelingen 21

“Het is niet zo dat we in genade zijn gered en dat er daarna (...) nu ook iets van jou wordt verwacht. Nee, blijf staan op die genade en in die genade. Daar begint het mee en daar eindigt het mee.”

Terugblik: Paulus' Voltooide Loopbaan en de Schriften ↑ hoofdstukken

Wij gaan beginnen met de laatste studie, Jos, over deze brief. Over de tweede brief aan Timotheüs, en we hebben daar zes keer eerder over nagedacht, dus dit is de zevende keer. Dat leek me een mooi getal om het mee af te ronden, wat ik me eigenlijk nu pas besef. Het sluit zeker aan bij wat we de vorige keer besproken hebben: het woord van God dat Paulus completeerde. De boeken van Ta Biblia, de Bijbel; die bibliotheek van boeken.

De laatste keer hebben we ook gezien hoe Paulus zich heeft ingezet om die geschriften bij elkaar te brengen. Dat deed hij niet alleen, maar onder andere met Lucas en Marcus. Ook Petrus geeft daar een uitgebreide beschrijving van: hoe hij zich inzette zodat zijn lezers zich tijdens zijn leven aan die zaken wilden herinneren, maar dat hij er ook druk mee bezig was — zeg ik het even in mijn eigen woorden — dat zijn lezers ook na zijn heengaan, na het afbreken van zijn tent, zijn lichaam, blijvend herinnerd zouden worden aan die woorden.

Daar hadden we het de vorige keer over en we gaan nu dus echt naar het slot van de tweede brief van Paulus aan Timotheüs. Het is ook het slot van wat Paulus geschreven heeft: zijn laatste brief. Ik lees nog even voor het geheugen, als opfrisser, de verzen voor die we de vorige keer besproken hebben. Vanaf vers 6 tot en met vers 13.

"Want wat mij betreft, ik ben al een plengoffer en de bestemde tijd van mijn opbreking is aanstaande." Kijk, dat is wat ik net al even in mijn eigen woorden aangaf. "Ik heb de ideale strijd gestreden, ik heb mijn loopbaan tot een einde gebracht, ik heb het geloof bewaard." En niet slechts 'behouden', wat de meeste vertalingen zeggen, alsof Paulus aan het eind van zijn loopbaan zou zeggen dat hij nog steeds gelooft. Nee, hij had ook het geloof bewaard; daar was hij een bewaarder van geweest, ook door het door te geven en inderdaad ook door die schriften bij elkaar te brengen.

"Verder wordt de lauwerkrans van de rechtvaardigheid voor mij gereserveerd, die de Heer, de rechtvaardige rechter, op die dag aan mij zal betalen; maar niet alleen aan mij, maar ook aan allen die Zijn verschijning hebben liefgehad. Beijver je om vlug naar mij toe te komen. Want Demas liet mij in de steek, omdat hij de huidige aeon liefheeft. Hij ging naar Tessalonica, Crescens naar Galatië, Titus naar Dalmatië. Alleen Lucas is nog bij mij. Wanneer jij Marcus opneemt of meeneemt, leid hem met je mee, want hij is voor mij zeer bruikbaar in de bediening."

Nou, daar hebben we het dus de vorige keer over gehad: in welk opzicht hij weer zeer bruikbaar was in die bediening. "Tychikus stuur ik naar Efeze. Als jij komt, breng dan de omslag mee die ik in Troas bij Karpus achterliet, en ook de boekrollen, vooral de perkamenten." Timotheüs wist heel goed waar Paulus het over had. Er staat een bepaald lidwoord voor: de boekrollen en de perkamenten. Tot zover de verzen van de vorige keer.

Waarschuwing voor Alexander de Kopersmid ↑ hoofdstukken

We komen in vers 14. Daar staat: "Alexander, de kopersmid, betoont mij veel kwaad." Ja, waarom? Dat zegt Paulus er niet bij. Hij noemt wel een Alexander, ook in de eerste Timotheüs-brief, en daarover zegt hij dat, omdat sommigen dit verstoten, hun geloof schipbreuk lijdt. Tot hen behoren Hymeneüs en Alexander, die ik aan Satan overlever, opdat zij gedisciplineerd zullen worden om niet te lasteren.

Dit zal ongetwijfeld dezelfde Alexander zijn. Dat was dus iemand waarvan Paulus in een beeld zegt dat hij een geloofsschipbreuk had geleden en waarvan hij zegt dat hij hen aan Satan, aan de tegenstander, overlevert. Hij laat hen los in de weg die ze gegaan waren. Er staat bij dat zij gedisciplineerd zullen worden om niet te lasteren. Dat woord disciplineren is pedagogie. Dat zeg ik er altijd maar even bij, omdat het volgens mij een wat lastiger woord is om elke keer met hetzelfde woord te vertalen. Want disciplineren... maar bij pedagogie denken wij ook aan het opvoedkundige. Of het wordt ook wel vertaald met 'leren'. Dat dekt allemaal wel enigszins de lading. Maar wat ik er in ieder geval over wil zeggen, is het woordje 'opdat'. Dat geeft het doel aan. Het doel bij Paulus is altijd positief, en dat zie je ook hier weer: opdat zij opgevoed zullen leren of gedisciplineerd zullen worden om niet te lasteren.

Nou, dat is dus die Alexander. Ik heb even zitten zoeken of ik nog meer kopersmeden kon vinden, maar dat was niet het geval. In het Nieuwe Testament is er alleen sprake van een zilversmid: Demetrius. Die maakte afgodsbeelden voor de godin Diana, de Diana van de Efeziërs. Dat vind je in Handelingen 19. Als je in het Oude Testament kijkt wanneer het over smeden gaat, dan gaat het daar hoofdzakelijk over goudsmeden die bijvoorbeeld afgodsbeelden maken. En dat is in Handelingen 19 natuurlijk ook al zo met die Demetrius. Dus als ik de lijn zou mogen doortrekken, dan is dat het enige wat ik over die Alexander zou kunnen zeggen.

Dan zegt Paulus: "De Heer zal hem vergelden naar zijn werken." Dat is wel interessant; dat woord 'vergelden' is hetzelfde woord als we net lazen in vers 8, waar Paulus sprak over die lauwerkrans. "Verder wordt de lauwerkrans van de rechtvaardigheid voor mij gereserveerd of weggelegd, die de Heer, de rechtvaardige rechter, op die dag aan mij zal betalen." Het is hetzelfde woord. Maar niet alleen aan mij, maar ook aan allen die Zijn verschijning hebben liefgehad. Vergelding is natuurlijk betalen. Alleen heeft 'vergelden' bij ons altijd een zeer negatieve connotatie. Nou, laat ik geen dure woorden gebruiken: vergelden is betalen.

Paulus heeft in vers 8, waar we de vorige keer uitgebreider naar hebben gekeken, beschreven dat de gelovige loon zal ontvangen. Maar ook degenen die niet geloven, zullen vergolden worden naar hun werken. En dat betekent — Romeinen 2 spreekt daar bijvoorbeeld over — dat de waarheid aan het licht zal komen. Het hoeft hier niet uit te leggen dat hij voor altijd gepeinigd gaat worden in de hel of weet ik wat. De waarheid zal aan het licht komen. Dat zal voor heel veel mensen een pijnlijke zaak worden. De waarheid is hard en dus ook pijnlijk voor velen.

"Wees ook jij op je hoede voor hem, want hij heeft onze woorden heel erg weerstaan." Dus dat was in ieder geval wat hij deed. En dat 'weerstaan', dat is echt het woord voor tegenstaan. Dat zie je hier in de interlineair. Paulus heeft het in de volgende verzen over zijn verantwoording. Paulus zat in gevangenschap en die moest zich ook verantwoorden. Dus wellicht dat dat hier ook mee te maken heeft. Hij zegt: "Hij heeft onze woorden heel erg weerstaan." Misschien was hij wel iemand die getuigenis tegen Paulus heeft afgelegd. Dat zou wel in het verband passen met het volgende vers. Maar verder zou ik dat eigenlijk ook niet zo goed weten. Paulus gaat er verder niet uitgebreid op in.

Bij de Eerste Verdediging Door Allen Verlaten ↑ hoofdstukken

En hier zegt hij dus: "Bij mijn eerste verdediging heeft niemand mij bijgestaan." Maar misschien heeft die Alexander hem juist wel tegengestaan; in ieder geval hebben ze hem allen in de steek gelaten. Dit is Paulus aan het einde van zijn loopbaan. Ik las in de commentaren dat men op een zitting de gelegenheid kon nemen om voor iemand ter verdediging op te treden als getuige, maar er was blijkbaar niemand die de moed had genomen om op te treden voor Paulus. Hij zegt: "Bij mijn eerste verdediging heeft niemand mij bijgestaan. Ze hebben mij allen in de steek gelaten."

In het vijftiende vers van het eerste hoofdstuk van deze brief zei hij al dat allen in Asia hem hadden verlaten. Wat Paulus in deze brieven schetst – en dat zijn we al diverse keren tegengekomen – is de neerwaartse spiraal waarin het christendom terecht zou komen. Maar dat zou niet tweeduizend jaar op zich laten wachten; dat is dus meteen al ingetreden, nog tijdens het leven van Paulus. Hij zegt dan ook tegen Timotheüs dat er een tijd zou komen dat men de gezonde leer niet meer zou verdragen. Hier zie je dus al dat niemand hem bijstaat, en in hoofdstuk 1 zei hij al dat ze hem in Asia in ieder geval allemaal hadden verlaten.

Maar hij zegt er wel bij: "Moge het hen niet toegerekend worden." En dat doet natuurlijk ook weer denken aan de woorden van de Heer aan het kruis: "Vader, vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen." Ook Stefanus zegt in Handelingen 7 iets soortgelijks. Je moet proberen het je voor te stellen: Paulus, hij was geroepen door Christus Jezus. Hij zegt in de tweede Korinthiërsbrief hoofdstuk 12 dat hij opgetrokken geweest is tot in de derde hemel en dat aan hem dingen geopenbaard zijn. Aan Paulus was het evangelie van de genade van God toebetrouwd als apostel van de natiën. Hij had die hele wereld, die heidenwereld, rondgereisd en had overal het evangelie gebracht. Er waren ecclesia's ontstaan, en hier is hij aan het einde van zijn loopbaan en zegt hij: "Ik heb mijn loopbaan tot een einde gebracht, ik heb het geloof bewaard."

Maar uiteindelijk stond hij daar alleen. Dan zou je denken: wat een anticlimax. En wat zal dat demotiverend voor hem geweest zijn, zou je naar de mens gesproken denken. Maar dan het volgende vers.

De Heer Stond bij en Gaf Inwerkend Vermogen ↑ hoofdstukken

"Maar de Heer stond bij mij," zegt hij dan. Hij stond bij mij, en dat woord betekent letterlijk "erbij doen staan" of "ernaast". Het is opgebouwd uit "naast" of "erbij" plus "staan". De Heer stond bij mij. Iedereen was weg, allen hadden me verlaten, maar de Heer stond bij mij. Ik weet niet of jullie dat ook wel eens hebben gehad, dat mensen aan je vragen als je vertelt wat je gelooft: "Hoeveel zijn er eigenlijk die dat geloven?" Dan zeg ik altijd: "Nou, minstens twee." Minstens twee, maar ik ken er gelukkig nog meer. Maar in ieder geval God en Zijn Zoon, dus dat zijn er al twee. En ik ben dan de derde waarvan ik het weet. En dan ken ik er gelukkig nog een paar, en bij twee of drie getuigen staat de zaak vast.

Maar de Heer stond bij mij, zegt hij. Hij staat daar helemaal alleen aan het einde van zijn loopbaan, aan het einde van zijn apostelschap, maar de Heer stond bij hem. Je zou naar de mens gesproken denken dat de moed hem in de schoenen moet zijn gezakt. Hij wist: ja, hier eindigt het. Maar nee, de Heer stond bij hem. Ik las in de Studiebijbel allerlei commentaren: hij zal misschien al een visioen hebben gehad. Dat weet ik nog zo net niet. Dit wist hij, dit geloofde hij. Aan Paulus was het geheimenis bekendgemaakt. Hij wist ook dat dit niet zozeer een leerstellige brief is, deze tweede Timotheüsbrief, in vergelijking met bijvoorbeeld de Efezebrief en de Kolossenzenbrief, waarin hij uiteenzet dat de gelovigen die nu uit de natiën verzameld worden, delen in de positie van – niet van Israël, maar van de Messias van Israël, van de Christus. En dat zoals de Messias boven alle overheid en macht is gezet, degenen die daarin geloven, daarin delen. Dat wist Paulus. Ik denk dat hij het daar hier gewoon over heeft. Hij weet: ja, ik ben in Christus en Christus is in mij. Dus Hij stond bij mij. De Heer stond bij mij.

De moed zakte hem niet in de schoenen, maar hij zegt: "...en Hij geeft mij energie." Ja, dit is wat de Schriftvertaling heeft. Ik vind dat woord "energie" niet de meest gelukkige keuze, maar ik zal straks nog wel wat verzen laten zien waar gesproken wordt over kracht, macht, energie en inwerking. Dat zijn natuurlijk allemaal woorden die heel sterk op elkaar lijken. Als je dan concordant wilt vertalen, dan zul je voor elk Grieks woord een ander woord moeten kiezen. Hier is gekozen voor energie, maar het woord is... Hij geeft energie? Hij geeft energie. Maar kijk, bij energie hebben wij misschien een beetje het idee van: nou, ik eet een banaantje en dan ga ik een rondje hardlopen. Of even een suikerstootje, hè? Even wat energie nodig.

Natuurlijk geeft Hij energie. Er is ook een Grieks woord, *energeia*, dat wordt vertaald met "inwerking". Daar komt ons woord energie vandaan, dus dat blijft wat lastig. Maar ja, daarom doen we Bijbelstudie en kijken we naar wat er precies staat. Hier staat dus inderdaad... nou ja, jullie zien het in de interlineair, dat heeft met "dynamisch" te maken. Met een dynamo, maar ook met dynamiek en dynamiet. Dat zijn allemaal woorden die wij kennen en die met kracht te maken hebben, met vermogen. Een dynamo is iets dat vermogen opwekt en dynamiet is explosief, krachtig. Daar komen die Nederlandse woorden van ons vandaan.

"Hij geeft mij energie." Het is het woordje "in" plus het woordje "vermogen" als je dat Griekse woord, *endunamoō*, ontleedt in zijn delen. Ik vind het woord "vermogen" wel een stuk mooier dan "energie", maar dat is meer de klank die het voor mij persoonlijk heeft. Hij geeft mij vermogen, Hij werkt vermogen in mij. Dat is wat er staat. Dynamisch, "power" zeggen de Engelsen; dat is ook zo'n lekker krachtig woord. Hij geeft mij energie, Hij geeft mij vermogen.

Ik zei al dat ik wat schriftplaatsen uit andere brieven van Paulus wil laten zien waar hij ook spreekt over die dingen: het vermogen dat Hij ons geeft, de kracht die Hij ons geeft, en waar dat op gebaseerd is. Dat is niet gebaseerd op een blikje energiedrank. Dat is gebaseerd op dingen die vaststaan, op Zijn Woord. Wat Hij ons geeft, de positie die Hij ons geeft, de toekomst die Hij ons geeft. Dáár is het op gebaseerd, want Paulus stond daar en had naar de mens gesproken helemaal niets meer. Hij was alles kwijt, zelfs zijn intimi, om het zo maar te zeggen.

Ik heb hier heel veel opgeschreven. Er staat *endunamoō*, en daarachter schreef ik: "overstijgende kracht". Overstijgende kracht, ja, dat is ook wel mooi. Er staat natuurlijk vermogen, maar dan ook nog eens met dat "in" ervoor. Dat is vermogen dat in ons werkt. En dat zit trouwens ook in het woord energie, want dat "en" is ook gewoon het Griekse woord voor "in".

De Overstijgende Kracht van God in Ons (kolossenzen & Efeziërs) ↑ hoofdstukken

In Kolossenzen 1 bijvoorbeeld — ik val er natuurlijk middenin, maar dat is altijd als je iets citeert — daar staat: "Daarom houden wij ook vanaf de dag dat wij dit horen, niet op voor jullie te bidden en te verzoeken dat jullie met het besef van zijn wil vervuld zullen worden in alle wijsheid en geestelijk inzicht." En dat is wat Paulus had; hij had wijsheid en geestelijk inzicht en daardoor stond hij daar. Ook al stond hij daar alleen, hij wist waarom hij er stond en hij wist dat de Heer bij hem was. Hij bidt dus om die wijsheid en dat geestelijk inzicht om de Heer waardig te wandelen, tot alle behagen en in elk goed werk vrucht te dragen en te groeien in het besef van God. Letterlijk staat hier ook 'de God'. Zie je dat dit allemaal gaat om wijsheid, geestelijk inzicht en groeien in het besef van God? Het gaat allemaal over werkelijk zien wie Hij is.

En dan komt het: "en met alle macht energie te krijgen naar de kracht van zijn heerlijkheid." Hier worden macht, energie en kracht genoemd; het zijn in het Grieks allemaal andere woorden, maar het zijn natuurlijk overlappende begrippen. Paulus heeft echter altijd meerdere woorden nodig als het om de kracht van God gaat om dat onder woorden te brengen. Met alle macht energie te krijgen en dan ook nog eens 'naar' of in overeenstemming met de kracht van Zijn heerlijkheid. Het is ook niet 'uit' de kracht van Zijn heerlijkheid, maar 'in overeenstemming met' de kracht van Zijn heerlijkheid. Zoals Paulus ook zegt over de rijkdom van Zijn genade: wij ontvangen niet iets 'uit' de rijkdom van Gods genade, maar wij ontvangen 'naar' de rijkdom van Zijn genade. Die is onuitputtelijk. Over die genade zegt Paulus dat waar de zonde toeneemt, de genade altijd overvloediger is (Romeinen 5).

Met alle macht energie te krijgen naar de kracht van Zijn heerlijkheid voor al het verduren en geduld met vreugde. Paulus heeft wat te verduren gehad, maar hij wist van wie hij de kracht ontving. Dat is voor al het verduren — een 'verduurder' is iemand die het ondergaat — en voor dat verduren moet je geduld hebben. Dat vergt iets, maar daar geeft Hij dus de kracht voor. En dan ook nog eens met vreugde. Als wij denken aan verduren en geduld, dan is 'vreugde' niet het eerste woord dat in ons opkomt om dat te ondergaan. Maar toch is dat wat Paulus hier wel zegt. Omdat wij in het verduren zien op Hem, op wie wij zijn in Hem en op onze toekomst. Met alle macht energie te krijgen naar de kracht van Zijn heerlijkheid voor al het verduren en geduld met vreugde. Ook hier zie je dat woord macht, dat is 'dynamis'. Dat woord 'energie krijgende' is ook weer van 'dynamis' afgeleid en dat woord kracht is ook weer een ander Grieks woord.

Dankende de Vader. Dus met alle macht energie te krijgen naar de kracht van Zijn heerlijkheid, voor al het verduren en geduld met vreugde, dankende de Vader. Ja, ik denk wel eens: als er energie genoeg is, dan heb ik het nog wel, maar dat is ook maar tijdelijk, zoals cafeïne. Maar hier heeft Paulus het erover, zoals hij ook in 2 Timotheüs 4 zegt, dat de Heer hem energie heeft gegeven. de Heer heeft hem bekrachtigd. In Kolossenzen spreekt hij over 'met alle macht' of 'alle kracht' of 'alle vermogen', hoe je dat woord 'dynamis' ook maar wilt vertalen. Ik vind 'vermogen' eigenlijk nog het mooiste. Met alle vermogen, overstijgend voor mijn part — dat zegt hij ook op bepaalde plaatsen — in overvloedigheid of overtreffend of overweldigend. Het zijn altijd superlatieven die Paulus gebruikt. Hij gebruikt meerdere woorden voor kracht, macht, energie en inwerking als hij het heeft over de kracht van God die wij ontvangen. Dat wil ik maar eens benadrukken: het is niet zo dat we daarbuiten ook nog ergens anders iets moeten zoeken. Nee, Hij geeft ons alle macht en alle vermogen om in overeenstemming met de kracht van Zijn heerlijkheid energie te krijgen. De krachtbron waaruit wij putten voor 'al' het verduren is onuitputtelijk. Let op dat woordje 'al'; daar valt niets buiten. Er is niets dat wij niet kunnen verduren in Zijn kracht. Voor al het verduren en geduld met vreugde, dankende de Vader. "Dankt God in alles," zegt hij op een andere plaats. En dat kan; dat kunnen we doen omdat Hij God is en Hij alles in Zijn hand heeft.

Die jullie bekwaam maakt tot het deel van het lotsdeel van de heiligen in het licht. Dat is een beetje een ingewikkelde zin, maar ook hier gaat het over het lotsdeel, het aandeel dat wij ontvangen. En wat is dat aandeel? Alles wat Christus ontvangt, daar delen wij in. Wat ontvangt Christus? Nou ja, alles. Het heelal, of 'het al', *ta panta* in het Grieks. Alles zal aan Hem ondergeschikt worden, onderworpen. God zal door Zijn Zoon het heelal met Zich verzoenen, dat staat trouwens ook in dit hoofdstuk, Kolossenzen 1. Degenen die daar een lotsdeel in hebben ontvangen, zullen daarin delen. Die zullen delen in Zijn positie; nu nog verborgen, maar straks geopenbaard met Hem in heerlijkheid.

Een ander voorbeeld: ik ben de laatste tijd veel bezig met de Efezebrief en ook dat is een geweldige brief. Daar bidt Paulus — hij dankte in Kolossenzen 1 ook, maar dat doet hij hier ook — en hij bidt om verlichte ogen van jullie hart. Hoezo dan? Waarom zouden wij verlichte ogen hebben? Om om ons heen te zien wat er allemaal gebeurt en wat de boze allemaal aan het uitwerken is? Nou, Paulus tapt uit een ander vaatje. Hij zegt: "zodat jullie weten wat de hoop is van zijn roeping, wat de verwachting is van zijn roeping." Dus wij zouden verlichte ogen van het hart ontvangen, zodat we zouden weten wat 'Zijn' roeping is. Niet eens onze roeping, maar wat Zijn roeping is. En waarom zouden wij weten wat Zijn roeping is? Omdat Zijn roeping de onze is. Wanneer we dus weten wat Zijn roeping is, weten we dat wij daar een lotsdeel in ontvangen, een erfenis, zoals andere vertalingen zeggen. Wij zijn mede-erfgenamen, samen lotsdeelbezitters van wat Hij ontvangt.

Dus Paulus bidt om verlichte ogen van jullie hart, zodat jullie weten wat de hoop is van Zijn roeping en wat de rijkdom is van de heerlijkheid. Heerlijkheid gaat altijd over onvergankelijkheid. Want de heerlijkheid is van Zijn lotbezit, of erfenis, te midden van de heiligen. Dat zijn wij dus, die heiligen. Hier staat 'te midden van', dat is in het Grieks het woordje 'en' (in). Wij zijn in Christus, maar dat woordje staat hier dus ook. Als dat gevolgd wordt door een meervoud, wordt het meestal vertaald met 'te midden van' of 'onder'. Maar het is hetzelfde woord: gewoon 'in'. Zoals wij in Christus zijn en Christus in ons. Zo bidt Paulus hier om verlichte ogen van het hart, zodat we zouden weten wat de hoop is van Zijn roeping en wat de rijkdom is van de heerlijkheid van Zijn lotbezit, Zijn erfenis onder of in of te midden van de heiligen. Die heiligen, dat zijn de apart gezette mensen, de Ecclesia, dat zijn wij.

Kijk, hier is ook weer zo'n woordje: 'overtreffend'. "En wat de overtreffende grootte is" — overtreffend groot dus, niet gewoon groot en ook niet erg groot, maar overtreffend groot — "wat de overtreffende grootte is van zijn macht," weer dat woord 'dynamis', "van zijn vermogen in ons die geloven." Dat is Paulus' gebed: niet dat we dat zouden ontvangen, maar dat we verlichte ogen van het hart zouden krijgen zodat we zouden 'zien' dat we dit al hebben ontvangen. Wat de overtreffende grootte is van Zijn vermogen in ons die geloven. En daar komt hij weer, Paulus, "naar de inwerking" — dit is het woord energie — "van de kracht van zijn sterkte."

Jan, energie, naar de inwerking van de kracht van zijn sterkte. Paulus heeft — elke keer als ik het lees denk ik dat — hij heeft woorden tekort om die kracht die in ons werkt, die God in ons werkt, onder woorden te brengen. Paulus bidt dat wij zouden verstaan wat de overtreffende grootte is van zijn macht, van zijn vermogen in ons, ook weer in ons die geloven. En dat is — dan zeg ik het weer — in overeenstemming, dat kan ik niet aanwijzen, maar dat *kata*, dat is "naar" of "in overeenkomst met". Het is niet "uit", het is niet iets dat we uit de inwerking van de kracht van zijn sterkte ontvangen, maar naar, in overeenstemming met. Dus wij ontvangen dat in overeenstemming met de kracht die God heeft.

In ons die geloven, in overeenstemming met de inwerking van de kracht van zijn sterkte die hij inwerkt in de Christus. Dezelfde kracht die inwerkt in de Christus is de kracht waarmee God in ons werkt. Nou, dat kun je niet overschatten, maar je kunt het soms ook niet beseffen. Nee, en daarom bidt Paulus voor het besef, omdat we verlichte ogen van het hart zouden krijgen, zodat we dit gaan leren verstaan. Daarom komen we bij elkaar, om daar ook elkaar op te wijzen, om elkaar telkens weer te wijzen op die krachtbron.

Dit is wat we ontvangen: die hij inwerkt — ook weer dat woordje energie. Die hij inwerkt in de Christus wanneer hij hem opwekt uit de doden. Dus de kracht waarmee God in ons werkt — en Paulus bidt om verlichte ogen van het hart dat we dat gaan leren zien — dat is de kracht die hij inwerkt in de Christus wanneer hij hem opwekt uit de doden. Dat is Gods Geest die nu in ons werkt. Ja, dat is niet te bevatten. Maar als we daar maar een stukje van gaan zien, dan is dat volgens mij al genoeg. Hij geeft ook wat je mag zien.

Die hij inwerkt in de Christus wanneer hij... Het is nu niet afgelopen, maar Paulus gaat nog verder. Die hij inwerkt in de Christus wanneer hij hem opwekt uit de doden en wanneer hij hem doet zitten aan zijn rechterhand. Ook hier weer: te midden van de hemelsen, of in de hemel, of in de hemelse gewesten. Maar God heeft Christus opgewekt en hij heeft hem verhoogd tot zijn rechterhand, en dezelfde kracht waarmee hij dat doet, werkt hij nu al in ons.

En hij heeft hem gezet te midden van de hemelsen, ver boven alle overheid en autoriteit en macht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt. Niet alleen in deze aeon, maar ook in de toekomende. Dus alle machten die nu werken in deze boze aeon — en daar gaan we steeds meer van zien; de leugen regeert — maar straks, wanneer Christus openbaar wordt, dan gaat de waarheid regeren. En wij met hem! Dan zullen wij met hem deze hele schepping onderschikken. Dus al die overheden en machten die zich nu roeren, hij is daar boven gesteld. Nu al, dus zij kunnen sowieso niets doen buiten de ruimte die zij krijgen.

Maar wat Paulus hier ook zegt, is dat de Christus boven al die overheden en machten is gezet. En wij in hem! Dus straks, wanneer Christus openbaar zal worden en al die machten en krachten onderworpen zullen worden, dan zullen wij daarin betrokken zijn, want vanaf het moment dat wij de Heer tegemoet gaan in de lucht zullen wij altijd met de Heer wezen, zegt het laatste vers van 1 Tessalonicenzen 4. Maar we hebben nu al die positie, ver boven alle overheid en autoriteit en macht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt, niet alleen maar in deze boze aeon, maar ook in de toekomende.

Met die wetenschap kun je ook met alle geduld verduren in deze boze aeon en de Heer nog danken ook. Danken kunnen we de Vader, zoals we in Kolossenzen 1 zien. Dus wat Paulus hier zegt, ja, dat is niet slechts theorie. Hij geeft daar ook blijk van aan het einde van zijn leven, als hij daar alleen gelaten is. De "verlaten apostel" wordt hij wel eens genoemd; ik heb ook een boekje staan dat zo heet. Maar hij was niet verlaten. "De Heer stond bij mij," zegt hij. De Heer was naast hem en hij geeft mij energie, hij geeft mij vermogen.

De Proclamatie Voltooid en Redding voor het Hemels Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Zodat door mij de proclamatie volledig verricht wordt. Ook dit hoorde nog bij zijn loopbaan. Paulus completeerde het woord van God, daar hebben we het de vorige keer over gehad. Maar hij zou ook voor koningen gesteld worden, en dat is hier natuurlijk ook het geval in zijn gevangenschap in Rome. Paulus had zich beroepen op de keizer, dus hij ging ook naar de keizer.

In Handelingen 9 lees je dat al bij de roeping van Paulus de Heer tot hem zei: "Ga, want hij — dat is dus Paulus — is voor Mij een uitverkoren vat, een gebruiksvoorwerp om Mijn naam te dragen voor het oog van de natiën, en van koningen, en van de zonen van Israël." Dus hij zou voor koningen gesteld worden; ook dat is hier in 2 Timotheüs 4 natuurlijk aan de orde, zodat door mij de proclamatie volledig verricht wordt, gecompleteerd. Ook dat is een completering, en dat al de natiën het horen. Dat is ook nog eens zo.

Paulus' gevangenschap en zijn banden, zijn boeien, waren geen belemmering voor de voortgang van het evangelie. Ook weer naar de mens gesproken zou je denken: nou ja, nu houdt het op. Maar Paulus zegt in een andere brief, in Filippenzen 1, over zijn gevangenschap: "Ik besluit dat jullie moeten weten, broeders, dat mijn omstandigheden des te meer tot vooruitgang van het goede bericht van het evangelie hebben geleid." Ook dit zegt hij in gevangenschap. Zijn boeien in Christus werden openbaar in het gehele praetorium, het hoofdkwartier in Rome, en aan al de overigen. En het merendeel van de broeders heeft door zijn boeien vertrouwen in de Heer gekregen om met des te meer durf onbevreesd het woord van God te spreken.

Dus juist verdrukking is tot bevordering van het evangelie geweest, zegt Paulus hier ook. Hoe zeggen ze dat ook weer? Het komt er even niet op. Iets met dat verdrukking het zaad is van de kerk ofzo. Altijd als je dat soort dingen wilt zeggen, dan poppen ze niet op. Maar laten we gewoon snel verder gaan. "Zodat door mij de proclamatie volledig verricht wordt en al de natiën het horen. En ik word uitgered uit de mond van de leeuw."

Dit is een beeld van opstanding uit de dood. In ieder geval in Psalm 22 staat: "Red mij uit de muil van de leeuw." Daar zegt... dit is een onderwerp op zich natuurlijk, maar dit is natuurlijk wat ze noemen een Messiaanse psalm. Een psalm van David die letterlijk uit de mond van de Zoon van David is gekomen toen Hij ook aan het kruis ging. Want hier vind je een aantal van die kruiswoorden, zoals we dat noemen. "Red mij uit de muil van de leeuw en van de horens van de wilde stieren." En dan staat er ook: "U hebt mij geantwoord. En ik zal Uw naam aan mijn broeders verhalen, in het midden van de ecclesia, in het midden van de gemeente, van de uitgeroepen vergadering zal ik U lofprijzen."

Maar ook Daniël werd uit de muil van de leeuw gered; ook een beeld van de opstanding uit de dood. Dat is natuurlijk ook een uitbeelding van de opstanding van Christus. Dus ik denk dat wat hij hier zegt — ik moet wel even terug — "Ik word uitgered uit de mond van de leeuw," dat dat niet letterlijk is, maar inderdaad een beeld van opstanding uit de dood. "De Heer zal mij uitredden uit elk boosaardig werk en mij redden voor Zijn hemels koninkrijk."

Paulus had de ideale strijd gestreden, zei hij: "Ik heb mijn loopbaan tot een einde gebracht, ik heb het geloof bewaard." En wat hem dan nog rest, is dat de Heer hem zal behouden, zal redden voor Zijn hemels koninkrijk. Hem zij de heerlijkheid tot in de aeonen van de aeonen, tot in die tijdperken die zullen volgen op deze boze aeon. De toekomende aeon en daarna nog de aeon van de nieuwe hemel, de nieuwe aarde. En Hem zij de heerlijkheid tot in de aeonen van de aeonen. In die aeonen zal de ecclesia ook haar hemelse positie innemen, om het zo te zeggen. En vandaar dat Paulus dus in de vorige zin zelfs zei: "tot in Zijn hemels koninkrijk." Nou, dan komen we echt aan het einde van de brief.

Persoonlijke Groeten aan het Einde van de Brief ↑ hoofdstukken

We komen nu bij de hartelijke groet aan het einde van de brief, zoals je die vrijwel in elke brief van Paulus wel vindt. In de ene brief is het veel uitgebreider dan in de andere. Ik ga er een beetje snel doorheen en zal wat zeggen over de namen die we daar tegenkomen, maar het is altijd goed om die zelf ook eens op te zoeken. Als je bijvoorbeeld een ISA-programma gebruikt, zoek dan eens op waar die namen allemaal nog meer voorkomen. Als je echt wat te doen wilt hebben, pak dan het laatste hoofdstuk van de Romeinenbrief eens en ga al die namen na. Het zijn er — ik zou ze moeten tellen — wel dertig of veertig aan wie Paulus de groeten doet of van wie hij een groet overbrengt.

"Groet Priska en Aquila." Dat waren intimi van Paulus. In het laatste hoofdstuk van de eerste brief aan de Korinthiërs lees je dat er een ecclesia bij hen aan huis was. Hier wordt aan hen de groet gedaan, maar hij geeft ook weer groeten door van anderen. Priska en Aquila komen we ook in het boek Handelingen tegen. Daar staat dat Paulus een zekere Jood vindt, genaamd Aquila, van geboorte uit Pontus, die onlangs uit Italië gekomen was met zijn vrouw Priscilla — zij wordt hier Priska genoemd. Dit was omdat Claudius voorgeschreven had dat alle Joden uit Rome moesten vertrekken. Daardoor vind je Priska en Aquila even later weer op een andere plek, en later blijken ze toch weer terug te zijn in Rome. Er hebben dus wat verhuizingen plaatsgevonden, maar ook dat is natuurlijk weer ter bevordering van het evangelie geweest. Paulus kwam naar hen toe en omdat hij van hetzelfde handwerk was, bleef hij bij hen en werkte hij met hen, want ze waren tentenmakers. Een paar verzen verder lees je dat Paulus nog een aanzienlijk aantal dagen bij de broeders blijft en dan afscheid neemt om naar Syrië te gaan, samen met Priscilla en Aquila.

Verderop in dat hoofdstuk lees je over Apollos, die we ook kennen uit de Korinthiërbrief, waar Paulus zegt dat Apollos onder de Korinthiërs gepredikt had. Apollos begon op een gegeven moment vrijmoedig te spreken in de synagoge. Priscilla en Aquila hoorden hem en namen hem bij zich. Hij wist op dat moment alleen van de doop van Johannes, en dan staat er: "en zij zetten de weg van God nauwkeuriger voor hem uiteen." Die Priscilla en Aquila waren echt intimi van Paulus; zij kenden zijn boodschap. Ze namen Apollos bij zich, wat toch ook geen 'kleine jongen' was, want er wordt aangehaald dat hij geëvangeliseerd en het Woord verkondigd had. Maar Priscilla en Aquila hebben hem bijgepraat en het Woord van God wat nauwkeuriger uitgelegd.

"Groet Priska en Aquila en het huisgezin van Onesiforus." Die kwamen we al eerder tegen in deze brief, waar Paulus zei: "Moge de Heer ontferming geven aan het huis van Onesiforus, want hij verfrist mij vele malen en hij schaamde zich niet voor mijn gevangenisketen." Ik denk altijd: hoe moet de klemtoon liggen? Hij scháámde zich niet voor mijn gevangenisketen. In tegendeel, toen hij in Rome kwam, zocht hij mij ijverig en hij vond mij. Dit was dus iemand die Paulus had bezocht in zijn gevangenschap. Daar hebben we al eerder over nagedacht: kun je je voorstellen hoe heerlijk het is als je daar in je eentje gevangen zit, onder de grond, als iemand je dan komt opzoeken?

"Erastus blijft in Korinte." De naam Erastus betekent 'beminnelijke' of 'geliefde'. Erastus was ook een helper van Paulus en een reisgenoot van Timotheüs. In Handelingen 19 staat dat Paulus twee van hen die hem bedienen naar Macedonië afstuurt: Timotheüs en Erastus. Terwijl hij hier deze brief aan Timotheüs schrijft, hield hij zelf zich een tijdje in de provincie Asia op. Van Erastus lees je in de Romeinenbrief weer dat hij de beheerder van de stad was: "Erastus, de beheerder van de stad, en Quartus, de broeder, groeten jullie." De Studiebijbel zegt dat dit waarschijnlijk Korinte is geweest, want daar kwam Quartus ook vandaan.

"Maar Trofimus, die zwak is, liet ik achter in Milete." Dat is interessant, want Trofimus was de vermeende aanleiding voor de gevangenschap van Paulus. De aanklacht tegen Paulus was dat hij heidenen in de tempel had gebracht. In Handelingen 21 wordt gezegd dat hij nu ook nog Grieken in de tempel heeft gebracht en deze heilige plaats heeft ontwijd. Men had namelijk eerder Trofimus uit Efeze met hem in de stad gezien en men méénde dat Paulus hem in de tempel had gebracht. Men méénde het dus, maar het was niet zo. In de tempel had je een middenmuur die scheiding bracht. De "middenmuur van de afscheiding", noemt Paulus dat in Efeze 2. Op die muur stond dat heidenen wel in het voorste gedeelte mochten komen, maar niet op de plek achter die muur; dat was op straffe des doods. Wat Paulus dus verweten wordt, is dat hij een heiden had binnengebracht op een plek waar dat niet mocht.

Letterlijk was dat niet zo, maar Paulus legt in Efeze 2 uit dat die tempel een beeld is van de ecclesia. Christus heeft die middenmuur van de afscheiding, de vijandschap — want die muur stond voor de vijandschap tussen Jood en heiden — in zijn vlees afgebroken. Letterlijk had Paulus die heiden niet in de tempel gebracht, maar geestelijk natuurlijk wel, want de tempel is een beeld van de ecclesia. Je moet je voorstellen dat zelfs toen Jezus hier in het vlees op aarde liep en in de tempel kwam, hij in het vlees de vijandschap tussen Jood en heiden demonstreerde. Daarom zegt Paulus dat Hij de vijandschap in zijn vlees teniet heeft gedaan. Zo staat het in Efeze 2 vers 15: "Hij is onze vrede, die deze beiden één maakt en de middelmuur van de afscheiding gebroken hebbende, heeft Hij de vijandschap in zijn vlees tenietgedaan." Die vijandschap die er in zijn vlees was, heeft hij in zijn opstanding tenietgedaan. Daardoor zijn Jood en heiden nu één in één nieuwe mens, en is die scheiding weg. Dat zit erachter bij Trofimus: Paulus had het letterlijk niet gedaan, maar in geest en in beeld natuurlijk wel.

Paulus vraagt Timotheüs om te proberen vóór de winter te komen. Daarom moest hij natuurlijk die mantel of die omslag meenemen, waar we het de vorige keer over hadden. "Breng de omslag mee, en de boeken, en vooral de perkamenten."

Maar hierop heeft men dus gebaseerd dat hij zijn jas nodig had. "Beijver je om vóór de winter te komen." Eubulus — mooie naam, 'goede raadgever' betekent dat. Pudens, Linus, Claudia en al de broeders groeten jou. Ja, die mensen komen verder niet voor in de Schrift, maar in de ongewijde geschiedenis wel.

En ik zeg: ik laat het zien voor wat het waard is. De Studiebijbel zegt dat Linus de leider was van de gemeente te Rome, en in de rooms-katholieke traditie was hij de tweede paus, de opvolger van Petrus. Nou, dat neem ik met een korreltje zout. Nee, met een paar pakken zout. Maar vaak zijn dit soort dwaalleer — want dat is het toch uiteindelijk — toch ergens op gebaseerd; ze hebben vaak wel iets van waarheid in zich. Dus dat is ergens op gebaseerd. Het zou best kunnen dat Linus de leider was van die Ecclesia te Rome, dat hij daar een leidinggevende positie had.

Nu heb ik een boekje over die Pudens, Linus en Claudia. In dat boekje wordt het uitgelegd, maar de Bijbelse gegevens ontbreken daarvoor. Dus dat is geen Bijbelstudie meer, maar studie van de ongewijde geschiedenis. Die zeggen dat zij leden van het Britse koningshuis waren die gevangen zaten te Rome. En de Engelse koning was — ik weet niet wanneer dat is ontstaan en of dat nu nog steeds zo is — vroeger ook de leider van de kerk, van de Anglicaanse kerk geloof ik. De 'Defender of the Faith' noemen ze dat. En misschien was die Linus wel een lid van het Britse koningshuis dat daar gevangen zat. Maar ja, dat is dus ongewijde geschiedenis. Dus ik zou daar niet te veel belang aan hechten, want daar zijn wel allerlei theorieën uit ontstaan. Maar ik zit hier niet om theorieën te spuien, maar om het Woord van God met jullie te delen. Dus daar hebben we het dan op een ander moment misschien nog wel eens over.

Het laatste vers is dit, geloof ik, vers 22: "De Heer Jezus Christus zij met jouw geest." Ja, Paulus groet ook op die manier in de Galatenbrief. Die hebben we overigens ook besproken, toen dat nog gewoon kon in Hendrik-Ido-Ambacht. Maar juist in die Galatenbrief heeft dat natuurlijk betekenis, omdat die Galaten juist weer teruggingen naar het vlees. Maar ook hier zegt Paulus: "De Heer Jezus Christus zij met jouw geest. De genade..."

Afsluiting: het Beheer van de Genade ↑ hoofdstukken

"Zijn met jullie", daar sluit Paulus mee af, maar dat is ook waarmee hij begon: genade en vrede met jullie. Zo begint elke brief van Paulus. De brief begint en eindigt dus met genade. Kijk, daar zouden wij dus ook mee moeten beginnen en mee moeten eindigen. Het is niet zo dat we in genade zijn gered en dat er daarna — zoals je zo vaak hoort in christelijke prediking — nu ook iets van jou wordt verwacht. Nee, blijf staan op die genade en in die genade. Daar begint het mee en daar eindigt het mee.

Dat was natuurlijk ook wat aan Paulus was toevertrouwd: het beheer, de huishouding, de *oikonomia* van de genade. Paulus zegt dat in Efeze 3 — ik kan geen genoeg krijgen van die Efeze-brief: "Aangezien jullie zeker horen van het beheer van de genade van God, dat aan mij gegeven wordt voor jullie." Aan hem, de allergeringste van alle heiligen, is deze genade gegeven om aan de natiën te evangeliseren; om aan de natiën het goede bericht te brengen. Eén woord hè: evangeliseren. Wat is dat? De onnaspeurlijke rijkdom van de Christus.

Ook hier weer: waartoe was Paulus het beheer van de genade gegeven om aan de natiën te evangeliseren? Nou, wat dan? De onnaspeurlijke rijkdom van de Christus. Want er staat niet "van Christus", maar "van *de* Christus". En de Christus is Hoofd en Lichaam. De onnaspeurlijke rijkdom van de Christus is dat wij als gelovigen uit de natiën delen in Zijn positie; dat we één zijn met Hem.

Paulus mocht dat bekendmaken en als hij dat niet had gedaan, hadden wij dat nooit na kunnen speuren. Dan was je nooit op dat idee gekomen. Maar nu Paulus het bekendmaakt, zie je het overal, ook in de beelden van het Oude Testament. Denk aan de bende van David of de bende van Gideon, die één met David waren en één met Gideon; zo zijn wij één met Christus. Dat is de onnaspeurlijke rijkdom van de Christus. Dat beheer van de genade was aan Paulus toevertrouwd en hij begint en sluit daar zijn brief mee af. En wij sluiten hier ook de bestudering van deze tweede Timotheüs-brief af, dus ik ga het hierbij laten.