2 Timotheüs (6) – 4:6-4:13

In de Timotheüs brieven waarschuwt Paulus voor de neergang die zich al had ingezet en die zou doorgaan in het christendom. Daar tegenover stelt hij de Schrift als het betrouwbare woord van de waarheid. In dit gedeelte spreekt Paulus van zijn aanstaande sterven. Hij was aan het einde van zijn loopbaan en houdt zich nog met een belangrijk ding bezig: het verzamelen en bewaren van de Schriften. Dit deed hij samen met Petrus, Marcus en Lukas.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Aan het einde van zijn leven spoort Paulus aan om standvastig te blijven in het Woord van God te midden van naderend verval en mythen. Hij vraagt om de boekrollen en perkamenten mee te nemen, wat wijst op het verzamelen en completeren van de Schriften. Samen met apostelen zoals Petrus heeft hij ervoor gezorgd dat het profetische woord vastgelegd en voor de toekomst bewaard bleef. God heeft zelf de regie gehouden over de totstandkoming en bewaring van de Bijbel, zonder afhankelijk te zijn van latere kerkelijke concilies.

Besproken Schriftgedeelten: 1 Timotheüs 4:10, 2 Timotheüs 1, 2 Timotheüs 3, 2 Timotheüs 3:16, 2 Timotheüs 4, 2 Timotheüs 4:6, 1 Korinthe 3, 2 Korinthe 5, 2 Korinthe 5:1, Kolossenzen 1:25, Kolossenzen 4, Filemon 24, Handelingen 17, Johannes 21, 2 Petrus 3, Genesis 1, Galaten 2, Psalmen 119:164

“God heeft gezorgd voor Zijn Woord. God heeft het vast laten leggen door degenen die het op schrift hebben gesteld, en die hebben het bij elkaar gebracht.”

Inleiding en Samenvatting van het Vorige Gedeelte ↑ hoofdstukken

Iedereen heeft een plekje gevonden, dus we kunnen gaan beginnen. Normaal zou ik zeggen: we hebben een schitterend onderwerp, maar dat onderwerp hebben we natuurlijk al een poosje. We zijn nog steeds in de tweede Timotheüsbrief en we komen straks bij een aantal heel bijzondere verzen. Wat we straks gaan lezen en behandelen, wil ik wat uitgebreider doen dan alleen vanuit de tweede Timotheüsbrief; we gaan namelijk ook dingen tegenkomen waar Petrus iets over zegt. Omdat het een nogal onbekend, maar wat mij betreft zeer belangrijk onderwerp is wat Paulus hier naar voren brengt, wil ik daar dieper op ingaan.

Ik begin met het lezen van de verzen die we de vorige keer besproken hebben. Om de brieven aan Timotheüs samen te vatten — hoewel ik ze daarmee natuurlijk niet volledig recht doe — kunnen we zeggen dat Paulus hier aanwijzingen geeft aan zijn vriend. Hij noemt hem zelfs zijn kind in het geloof; die twee waren zeer close. Paulus schreef dit als zijn laatste brief, op het moment dat hij wist dat zijn sterven aanstaande was. Dat zegt hij ook in het komende gedeelte. In deze brieven komt het pessimistische beeld naar voren dat Paulus heeft over de toekomst van het christendom; hoe de christenheid in het algemeen zou vergaan. Hij geeft aan waar Timotheüs zijn aandacht op zou moeten richten, waar hij belang aan zou moeten hechten en waarop hij zou moeten staan: het Woord van God. Over het hoofd van Timotheüs heen zegt Paulus dat natuurlijk ook tegen ons. Want als Timotheüs al in tijden leefde waarin die achteruitgang was ingezet, dan is het in onze tijd natuurlijk niet beter. Maar dat hoef ik jullie vast niet te vertellen.

Eerst even de verzen van de vorige keer. Paulus heeft geschilderd hoe het zou gaan in de laatste dagen. De mensen zouden een schijn van godsvrucht hebben, en dan klinkt een aantal keren in deze brieven: "Maar jij, Timotheüs..." Vul daar voor jezelf je eigen naam maar in. Het geldt ook voor ons. "Maar jij volgt mij terzijde in de onderwijzing, wijze van doen, voornemen, geloof, geduld, liefde, verduren. Vervolgingen en lijden zoals mij dat overkwam in Antiochië, in Ikonium en in Lystra. Al die vervolgingen doorsta ik en de Heer redt mij uit alle uit. En allen die in Christus Jezus eerbiedig of godvruchtig willen leven, zullen vervolgd worden. Maar boosaardige mensen en zwendelaars, bedriegers, zullen van kwaad tot erger komen. Zij doen dwalen en dwalen zelf." Dat past precies in het plaatje van de samenvatting die ik net gaf.

"Maar jij, blijf jij in wat jij leerde en verifiëerde, omdat jij weet van wie jij het leerde. En dat jij van baby af de gewijde documenten kent, die jou wijsheid kunnen geven tot redding door het geloof dat in Christus Jezus is." Ook hier zien we weer die tegenstellingen. Paulus heeft het hier bij de "gewijde documenten" over de Schriften. Dat is eigenlijk het hoofdonderwerp in deze brief en ook in de komende verzen die we gaan bespreken. Elk schriftwoord, of heel de Schrift, is door God geïnspireerd en is heilzaam voor onderwijzing, blootlegging, correctie en opvoeding in rechtvaardigheid, opdat de mens van God toegerust zal zijn, volkomen toebereid voor elk goed werk. Om het met een oud woord te zeggen: de Schrift is dus genoegzaam; zij is genoeg voor alles.

Ik betuig jou voor het oog van God en voor Christus Jezus, die de levenden en doden zal oordelen in Zijn verschijning en Zijn koninkrijk: proclameer het woord! Ik zeg dit met nadruk om jullie erop te wijzen waar dit over gaat, want straks gaat het nog steeds over hetzelfde belang van het Woord van God. Proclameer het woord, sta erop! Andere vertalingen zeggen: "Sta erbij." Ik vind het allebei prima: erop staan en erbij blijven. Gelegen of ongelegen, ontmasker, vermaan en roep op met alle geduld en onderwijs. Want er zal een periode zijn wanneer zij de gezonde onderwijzing, de gezonde leer, niet zullen verdragen. Maar ze zullen naar hun eigen begeerte voor zichzelf leraren ophopen die het gehoor kietelen; ze willen horen wat men wil horen. Zij zullen zich afkeren van het horen van de waarheid en zich terzijde keren naar de mythen. "Maar jij" — daar heb je het weer — "wees jij nuchter in alles, lijd kwaad als een ideale en uitstekende soldaat van Christus Jezus, doe het werk van een evangelist, verricht jouw bediening volledig."

Tot hier zijn we de vorige keer gebleven. Paulus heeft in deze brieven uiteengezet wat het woord van de waarheid is en waar de mensen zich van zouden afkeren. In 1 Timotheüs 4 vers 10 zei Paulus al: "Hiertoe arbeiden wij en worden wij gesmaad, dat we gehoopt hebben op de levende God, die de Redder is van alle mensen." En in 2 Timotheüs 1, een gedeelte dat we al hebben besproken: "Onze Redder Christus Jezus, die de dood tenietdoet en onvergankelijk leven aan het licht brengt door het evangelie." Dat is het woord van de waarheid en dat is de gezonde leer die men niet meer zou verdragen. Men zou zich terzijde keren naar de mythen.

Wil je weten wat mythen zijn? Verdiep je dan eens in het christendom als religie en wat daar allemaal geleerd wordt. De hel, de erfzonde, de drie-eenheid, God de Zoon; het zijn allemaal zaken die je simpelweg niet in de Schrift terugvindt. En die mythen zijn verheven tot de belangrijkste leerstellingen. Er wordt gesteld dat als je dit niet gelooft, je niet behouden kunt worden; dat staat letterlijk in die geloofsbelijdenissen. Daar had Paulus dus al voor gewaarschuwd.

Paulus als een Plengoffer aan het Einde van Zijn Loopbaan ↑ hoofdstukken

En dan zegt hij in 2 Timotheüs 4 vers 6 – daar komen we dan terecht: "Want wat mij betreft, ik ben al een plengoffer." Een plengoffer, andere vertalingen zeggen een drankoffer. Een drankoffer is een offer waarbij een vloeistof, en dat was meestal olie of wijn, werd uitgegoten over het altaar of over de rest van het offer. Ik heb er een paar schriftplaatsen bij gezet waar je dat vindt. Paulus stelt zichzelf en zijn dienst – want daar heeft hij het over, ook in de komende verzen – voor als een drankoffer, als een plengoffer. En dan zegt hij: "De bestemde tijd van mijn opbreking is aanstaande."

Ik zei het al: ik zal ook laten zien wat Petrus zegt over de dingen die Paulus in de volgende verzen naar voren brengt, maar daar loop ik even op vooruit. Petrus stelt het lichaam voor als een tent. Een tent is een tijdelijke woning. Als het goed is, zit je daar maar een paar weken in als je gaat kamperen, maar meer niet. Ik helemaal niet hoor. Er zijn mensen die een paar weken in een tent gaan zitten; ik denk altijd: waarom zou je jezelf dat aandoen? Maar dat doet Paulus ook in 2 Korinthe 5: het lichaam voorstellen als een tent. Wij hebben hier een lichaam en dat is onze tent, onze tijdelijke woning. Want wij verlangen ernaar met ons woonhuis uit de hemel overkleed te worden. Daar verlangen wij naar, daar hopen wij op. Paulus zegt hier: "De bestemde tijd van mijn opbreking" – van die tent dus. Een tent breek je weer op, en die tijd is aanstaande. Hierin klinkt door dat Paulus zegt dat hij gaat sterven.

Maar daarna zou hij, net zoals hij dat nu deed op het moment dat hij nog leefde, zijn lezers nog steeds voorzien van olie en wijn. Hij sprak met wie het maar horen wilde over het evangelie, het goede bericht. Paulus wist dat hij zou sterven, dat brengt hij hier naar voren, maar hij gaat hier vertellen dat hij daarna nog steeds zijn lezers zou voorzien van olie en wijn. Dan natuurlijk in de zin van waar die olie en wijn een beeld van zijn, namelijk van leven en van het levende Woord.

Hij zegt: "Ik heb de ideale, de uitstekende strijd gestreden." Dat is meer dan 'de goede strijd', wat de meeste vertalingen zeggen. Ik heb de ideale strijd gestreden, ik heb mijn loopbaan tot een einde gebracht. Paulus stelt zijn dienst, zijn bediening als apostel, voor als een atleet in een loopbaan. Dat deed hij overigens al eerder in deze brief, in het eerste hoofdstuk. Hij zegt: "Ik heb de ideale strijd gestreden, ik heb de loopbaan tot een einde gebracht." Hij weet dus: ik ben aan het einde van mijn loopbaan.

Dit woord "tot een einde gebracht" is afgeleid van *telos* en dat heeft te maken met aan het doel voldoen. Het is dus inderdaad aan het einde, maar daarmee is ook voldaan aan het doel. Het is niet zomaar aan het einde gekomen, maar het is ook het doel volbrengen. Welk doel dan? Hij zegt: "Ik heb het geloof bewaard." Ook dit wordt meestal net wat anders vertaald; de meeste vertalingen, zoals de NBG-vertaling, zeggen: "Ik heb het geloof behouden." Maar kijk, als Paulus zou zeggen: "Ik heb het geloof behouden", dan heb je het idee dat hij de loopbaan heeft gelopen en aan het eind nog steeds gelooft. Maar natuurlijk geloofde Paulus nog steeds, dat is veel sterker. Hij had het geloof *bewaard*. Hij was aangesteld als apostel van God, van Christus Jezus, om het evangelie onder de natiën te verkondigen, en dat geloof had hij bewaard. In de eerste brief aan Timotheüs zegt hij ook dat de Ecclesia een pilaar en vastigheid van de waarheid is. Hem was dat evangelie toevertrouwd, niet alleen om het te geloven, maar ook om het te bewaren. En zo wordt dat in de Ecclesia ook bewaard: "Ik heb het geloof bewaard."

Verder wordt de lauwerkrans van de rechtvaardigheid voor mij gereserveerd. We weten allemaal wat rechtvaardigheid is, toch? Wat rekent God tot rechtvaardigheid? Sinds Abraham – tenminste, al eerder, maar in ieder geval sinds hem – geldt: Abraham geloofde God en het werd hem gerekend tot rechtvaardigheid of gerechtigheid. De lauwerkrans van de rechtvaardigheid heeft dus alles met geloof te maken. Paulus heeft het over een loopbaan lopen als een atleet. Tegenwoordig krijg je een gouden plak als je de eerste bent, maar in die tijd was dat een lauwerkrans, een kransje van een bepaalde plant: laurier natuurlijk. Dank u, dat klinkt logisch. Dat was naar aanleiding van het lopen van de loopbaan; daar kreeg je zo'n takje voor. Maar het gaat uiteindelijk natuurlijk om de eer. Zo'n gouden plak kun je nog omsmelten en verkopen, maar de lauwerkrans van de rechtvaardigheid wordt voor mij gereserveerd – andere vertalingen zeggen "weggelegd", dat is hetzelfde. Daarin klinkt ook door dat de gelovige vergelding ontvangt. Ik heb expres dat woord "vergelding" gebruikt, hoewel dat voor ons vaak een negatieve klank heeft. Maar dat hoeft helemaal niet; vergelding is loon. In het geval van de gelovige zegt Paulus dat op vele plaatsen.

"Verder wordt de lauwerkrans van de rechtvaardigheid voor mij gereserveerd, die de Heer, de rechtvaardige rechter, op die dag aan mij zal betalen." Bij betalen denken wij: nou, dat is positief, maar zodra je "betaald zetten" gebruikt, heeft het alweer een heel andere klank. Maar wij worden betaald; wij ontvangen vergelding, wij ontvangen loon. Paulus zegt dat onder andere in 2 Korinthe 5, waar hij stelt dat wij allen voor het podium moeten verschijnen. Andere vertalingen zeggen "de rechterstoel", maar er staat echt het woord *Bema*. Dat is een podium of een erepodium; de plek waar de atleet werd gelauwerd. Die kwam op het podium, zoals wij dat nog steeds kennen bij de Olympische Spelen of bij de Formule 1. Daar worden de winnaars gelauwerd. Want wij moeten allen voor het podium van Christus geopenbaard worden, opdat eenieder voor zichzelf als beloning zal ophalen wat hij door het lichaam verricht – wat God door ons lichaam heeft kunnen verrichten – hetzij goed, hetzij kwaad.

Paulus legt in 1 Korinthe 3 uit hoe dat in zijn werk gaat. Wat hier gaat over "hetzij goed, hetzij kwaad": het goede noemt hij in 1 Korinthe 3 goud, zilver en kostbare stenen. Hij zegt dat dit het vuur doorstaat en blijft. Het andere – hout, hooi en stro – verbrandt. Het kwade wordt ook weggedaan. We hebben dat in deze brief eerder besproken naar aanleiding van de laatste verzen van hoofdstuk 2: "Indien wij Hem loochenen, Hij zal ook ons loochenen." Toen heb ik ook de verzen uit 1 Korinthe 3 aangehaald, waar staat dat alles door het vuur beproefd zal worden. Het goede zal blijven en het kwade zal Hij loochenen en wegdoen; dat zal als door vuur verbranden. Ook dat is overigens genade.

Verder wordt de lauwerkrans van de rechtvaardigheid voor mij gereserveerd, die de Heer, de rechtvaardige rechter, op die dag aan mij zal betalen. Maar niet alleen aan mij, maar ook aan allen die Zijn verschijning hebben liefgehad. Dus allen die geloven. Uiteindelijk lopen we allemaal in een loopbaan: de loopbaan van het geloof.

Persoonlijke Mededelingen: Demas, Lucas en Marcus ↑ hoofdstukken

"Beijver je om vlug naar mij toe te komen," zegt Paulus tegen Timotheüs. Dat is een mooie tekst. In de koptekst boven de perikoop in de Statenvertaling staat vaak: "Persoonlijke mededelingen". Ik heb altijd het idee als ik dat lees, dat ik even snel kan doorlezen. Er komen nog wat hartelijke groetjes aan die en de groeten aan die, en we denken dan vaak dat dit een wat minder belangrijk gedeelte van de brief is. Terwijl ik zoiets heb van: nou, Paulus gaat hier een paar dingen zeggen die echt ontzettend belangrijk zijn, maar waar de vertaling ons ook nogal in de steek laat.

Maar eerst even het volgende vers. Hij zegt: "Want Demas liet mij in de steek omdat hij de huidige aeon liefheeft." Demas was een medewerker van Paulus; dat vind je onder andere in Kolossenzen 4 en in Filemon vers 24. Wat is eigenlijk "beijveren"? Dat je ijverig bent om... ja, wat moet ik zeggen? Benaarstigen, zegt de Statenvertaling geloof ik. Maar dan vraag jij: "Is dat dan een actief woord?" Ja, "beijver je om vlug naar mij toe te komen," dat lijkt me wel. Doe je best. Dat is de goede weergave: doe je best. Jij weet niet wat ijverig is natuurlijk, maar daar heeft het mee te maken. En vlug, weet je wat dat is? Nee, ik wil je niet monddood maken hoor, maar je maakt het me wel erg makkelijk. Maar dat beijveren of benaarstigen betekent dus: doe je best om vlug, snel naar mij toe te komen. Er wordt dus een actie verwacht van Timotheüs.

"Want Demas liet mij in de steek omdat hij de huidige aeon liefheeft." Demas was, zoals ik al zei, een naaste medewerker van Paulus. Hij heeft de huidige aeon liefgekregen, in tegenstelling tot allen die Zijn verschijning liefhebben. Deze aeon is de boze wereld. Kijk, ik weet niet wat er precies met Demas aan de hand was. Als je de handboeken leest, dan gaat men daar natuurlijk over fantaseren. Misschien heeft hij wel dit, of misschien heeft hij wel zo gedaan, maar het staat er gewoon niet. Ook op andere plaatsen vinden we niet wat er precies aan de hand was. Maar Paulus zegt: hij heeft de huidige aeon liefgekregen. We weten wel uit deze brief hoe de huidige aeon, deze boze aeon, zich zou ontwikkelen, ook met betrekking tot het christendom en de schijn van godsvrucht enzovoort. Hij had de huidige tijd liefgekregen, maar dat staat in ieder geval in tegenstelling tot allen die Zijn verschijning liefhebben. Want Zijn verschijning gaat over de toekomende aeon, wanneer Hij geopenbaard zal worden. Dat is ook waardoor wij kunnen blijven staan in deze boze aeon: omdat wij gericht zijn op de toekomst en daar onze hoop op hebben gevestigd.

Demas ging naar Tessalonica. Crescens ging naar Galatië — dat is wel erg ver, zien jullie Tessalonica? Dat ligt linksboven, in Griekenland; je kunt het nog steeds bezoeken, geloof ik, al is het er wel warm. Crescens ging naar Galatië, die streek die een beetje rechtsboven het midden ligt, waar Paulus natuurlijk ook die brief aan schreef die we een keer in zijn geheel besproken hebben. En Titus ging naar Dalmatië. Dat is natuurlijk waar die honden vandaan komen; dat heb ik even opgezocht. Dat ligt in het huidige Kroatië en Bosnië. Dat is een gebied waar natuurlijk een jaar of vijfentwintig geleden al die verschrikkingen zich afspeelden. Je weet wel, al die dingen waarvan de mens na '40-'45 had gezegd: "Dit nooit meer." En precies hetzelfde gebeurde op iets kleinere schaal een paar decennia later. Dan weet je een beetje hoe de mens, maar ook deze boze aeon, in elkaar zit. Daar hoef je niets goeds van te verwachten. Kroatië dus; er staat "Traveler" onder op de kaart, voor als je nog eens op vakantie wilt. Ik denk dat ze er wel veel honden hebben, dus ik blijf liever hier.

"Alleen Lucas is nog bij mij," zegt Paulus. Hij zei al in hoofdstuk 1 dat allen die in Azië waren hem verlaten hebben, en later in dit hoofdstuk zegt hij dat bij zijn eerste verantwoording — wanneer hij juridisch verantwoording af moest leggen voor de rechter — er niemand bij hem was. En dan zegt hij hier: "Alleen Lucas is nog bij mij." Nou, Lucas kennen jullie natuurlijk allemaal. Ten eerste noemt Paulus hem in Kolossenzen 4 "de geliefde arts". Dat is altijd een leuke zijlijn met namen: als je gewoon een concordantie of een Bijbelstudieprogramma zoals ISA gebruikt, dan klik je zo’n naam aan en zie je waar die nog meer voorkomt. Dan ga je een beeld vormen van hoe die mensen met elkaar in verbinding stonden. Dit is dus Lucas de geliefde arts, waarvan Paulus in Filemon vers 24 zegt dat hij een trouwe medewerker was. Maar wij kennen hem natuurlijk ook als de schrijver van het Evangelie van Lukas en van het boek Handelingen. Dat zijn beide nogal lijvige boekwerken; lange boeken. Lucas heeft dus een flink gedeelte van het Nieuwe Testament geschreven. Natuurlijk niet zoveel als Paulus, maar toch een aanzienlijk deel.

"Alleen Lucas is nog bij mij." Kijk, we kunnen dit lezen als een paar mededelingen in de trant van "doe die lui de groetjes", wat ik net zei over de persoonlijke mededelingen, maar het is veel meer dan dat. Paulus gaat hier iets uiteenzetten en daarvoor noemt hij deze mensen. Daarom benadruk ik ook nu alvast dat Lucas een schrijver is, een schrijver van delen van het Nieuwe Testament. Paulus had in hoofdstuk 3 immers gesproken over heel de Schrift die door God is ingegeven en geïnspireerd, en die nuttig en heilzaam is tot lering en ontmaskering. Dat betekent dat Paulus de nadruk legt op hoe belangrijk het is om heel de Schrift te hebben. Die hadden ze in die dagen natuurlijk nog niet compleet, want dat was allemaal nog in ontwikkeling. Paulus was op het moment dat hij dit schreef letterlijk de laatste hand aan die Schriften aan het leggen. Daar gaat het over in dit gedeelte.

Dan zegt hij: "Haal Marcus op en leid hem met je mee, want hij is voor mij zeer bruikbaar in de bediening." Marcus wordt in hetzelfde vers in Filemon genoemd als Lucas; ook hij was een naaste medewerker van Paulus. En ook hij was een schrijver: het Evangelie van Marcus. Dat is weliswaar iets kleiner dan dat van Lukas, maar toch, hij is een schrijver. Ik zeg het nogmaals: als je die namen gaat zoeken, dan zie je pas echt waar ze nog meer voorkomen en hoe alles in elkaar grijpt.

De Rol van Marcus en de Laatste Brief van Petrus ↑ hoofdstukken

Marcus was ook een medewerker van Petrus. Petrus spreekt over Marcus wanneer hij schrijft aan de Ecclesia in Babylon — de uitgeroepen vergadering, de gemeente in Babylon. Daar bevond Petrus zich op dat moment, maar dat terzijde. Hij noemt de mede-uitverkorenen en zegt dat ook Marcus de groeten doet. Hij zegt echter niet zomaar "ook Marcus", hij noemt hem "Marcus, mijn zoon". Dat is een nog sterkere term dan Paulus gebruikt over Timotheüs, die hij zijn "echt kind in het geloof" noemt.

Een zoon is in de Bijbel een erfgenaam. Kijk, mijn zoon die daar zit, heb ik biologisch voortgebracht, maar hij is tevens mijn erfgenaam. In de Schrift is het echter zo dat ook niet-biologische nakomelingen gewoon tot zoon kunnen worden aangesteld. Neem het eerste voorbeeld dat mij binnenschiet: Abram. Hij zegt dat hij kinderloos is en zegt dan tegen God dat zijn knecht Eliezer zijn zoon, zijn erfgenaam, zal zijn. Deze Marcus wordt door Petrus dus "mijn zoon" genoemd. Blijkbaar was deze Marcus op een zekere manier een erfgenaam van Petrus.

Laten we het even op een rijtje zetten. Paulus zegt: "Haal Marcus op en leid hem met je mee." Het was belangrijk dat Timotheüs hem meenam naar Paulus. Alleen Lucas was immers nog bij hem. Paulus geeft aan dat Marcus voor hem zeer bruikbaar is in de bediening. Waarom was Marcus zo zeer bruikbaar in de bediening voor Paulus? Je kunt dat lezen als een paar persoonlijke mededelingen en het daarbij laten, maar ik zeg dat we het wel weten omdat Paulus hierna gaat uitleggen waarom het zo was. Waarom was hij een zoon van Petrus? Dat zijn allemaal vragen die je vanuit de Schrift zou moeten kunnen beantwoorden. Waarom moest Timotheüs hem meenemen naar Paulus?

Om het antwoord daarop te gaan vinden, wil ik ook even naar Petrus gaan. Ik heb de nadruk gelegd op dat woord "laatste": de laatste brief van Petrus. We bestuderen nu de laatste brief van Paulus, 2 Timotheüs, waarvan vaak wordt gezegd dat het zijn testament is, zijn heerlijke testament. Hij draagt daarin ook dingen over aan Timotheüs. Dat deed Petrus dus ook in zijn laatste brief. We kunnen niet op elk vers heel uitgebreid ingaan, maar ik wilde nog een paar dingen uitlichten om te laten zien dat ook dit weer gaat over het Woord. Het Woord moest bewaard worden, zoals Paulus zei: "Ik heb het geloof bewaard." Dat moest bewaard worden voor toekomstige generaties.

Dat gaat Paulus in dit gedeelte zeggen en Petrus doet dat ook in zijn laatste brief. Hij zegt: "Daarom zal ik jullie steeds deze dingen in herinnering brengen, ook al weten jullie het en zijn jullie in de tegenwoordige waarheid standvastig gemaakt." Wat Paulus het woord van de waarheid noemt. Petrus had het eerder over het besef — het kennen, meer dan kennen: het besef — van onze Heer Jezus Christus. Daarom zal hij hen steeds deze dingen in herinnering brengen, ook al weten ze het. Daarom brengen wij elkaar ook steeds deze zaken in herinnering. We weten de dingen wel, maar we blijven elkaar op Hem wijzen. Natuurlijk weten we het, maar we hebben het gewoon nodig om elkaar op het Woord te wijzen en dat te blijven doen. Dat deed Petrus dus ook: "Ook al weten jullie het en zijn jullie in de tegenwoordige waarheid standvastig gemaakt."

Hij zegt: "Ik acht het terecht — of rechtvaardig — zolang ik in deze tent ben..." Zoals ik al heb gezegd, hoef ik dat niet altijd uitgebreid te doen. Het is wat Paulus in 2 Korinthe 5 vers 1 ons aardse woonhuis noemt. Deze tent is een metafoor voor het lichaam. Petrus zegt: "Ik acht het juist, ik acht het rechtvaardig, zolang ik in deze tent ben, jullie door herinnering wakker te schudden." Nu ik er nog ben, blijf ik jullie herinneren en dat acht ik ook juist om te blijven doen, zolang ik in deze tent, zolang ik in dit lichaam, zolang ik onder jullie aanwezig ben. Want, zegt hij: "Ik weet dat het afleggen van mijn tent met spoed is."

Net als Paulus, die sprak over zijn opbreking die aanstaande was, noemde Petrus het "het afleggen van zijn tent". Hij wist dit, zoals ook onze Heer Jezus Christus hem duidelijk had gemaakt. Dat lees je in Johannes 21, voor degenen die dat eens op willen zoeken. Petrus wist dat hij zou sterven; er worden daar nogal wat zaken meer bij vermeld. Maar hij zegt: "Ik zal mij beijveren — ik zal mijn best doen, mij benaarstigen — dat jullie ook na mijn uitgang, ook na het afleggen van die tent, ook na zijn sterven, bij iedere gelegenheid aan deze dingen herinnerd worden."

Petrus beijverde zich ervoor dat ook na zijn sterven zijn lezers voortdurend aan deze dingen herinnerd konden worden. Hoe dan? Tegenwoordig kun je voor je laptop gaan zitten en een video opnemen die ze dan bij wijze van spreken op je eigen begrafenis draaien als je dat aan zou zien komen. Maar in die tijd was dat natuurlijk anders. Er waren twee manieren: dingen mondeling doorgeven, maar je weet hoe dat gaat. We hebben allemaal wel eens in zo'n kringetje gezeten toen we kind waren waarbij er een boodschap doorgefluisterd werd van de een naar de ander; daar bleef aan het einde niet heel veel van over. Dus als men zegt dat dit mondelinge overleveringen zijn: pas op.

Nee, hoe dan wel? Natuurlijk door het op schrift te stellen. Dat was in die tijd de gangbare manier, en ik denk dat het nog steeds de beste manier is. Want als het ergens in "de cloud" wordt opgeslagen... met de cloud in deze boze aion heb ik niet veel vertrouwen. Censuur en dergelijke maken het onzeker. Nee, opschrijven. Dat deden Petrus en Paulus dus ook, en daar hebben we de Schrift aan te danken. "Ik zal mij beijveren dat jullie ook na mijn uitgang bij iedere gelegenheid aan deze dingen herinnerd worden."

Dit vers heb ik er even bij gehaald; ik kan het niet negeren, maar ik kan er ook niet uitgebreid op ingaan. Petrus zegt: "Want wij zijn geen met wijsheid gemaakte mythen nagevolgd." Ook hij heeft het over mythen. We zijn dat woord al een paar keer bij Paulus tegengekomen. Wij volgen geen woorden van menselijke wijsheid. "Kunstig verdichte mythen" noemt Petrus dat — de Statenvertaling zegt "fabels". Ik denk dat ze echt naar de mythologie verwezen. Veel van wat we nu in het christendom vinden, is natuurlijk gewoon mythologie. We hadden het er gisteren nog over hoe het heidendom met een sausje eroverheen in de Katholieke Kerk, maar ook gewoon in het protestantisme, is overgenomen en algemeen goed is geworden.

Ik zeg dat we het daar gisteren over hadden, maar dat was met een aantal mensen die hier toen wel waren en een aantal die er niet waren. We spraken toen ook over het belang van het Woord en dat God ervoor gezorgd heeft dat wij die kunstig verdichte mythen niet na zouden hoeven volgen. Wij hebben het Woord waarop we kunnen staan. Dat Woord is compleet en is niet door een kerkinstelling of een concilie vastgesteld — zij hebben juist die mythen geabsorbeerd — maar door de apostelen zelf. Zij hebben dat Woord vastgelegd en bij elkaar gebracht. Daar hebben we het nu over, maar nu loop ik natuurlijk wel een beetje op de zaken vooruit, want dat is wat ik wil laten zien. Maar Petrus geeft hier al de aanzet. Hij zegt: "Ik wil jullie ook na mijn uitgang er altijd aan herinneren, want wij zijn geen met wijsheid gemaakte mythen nagevolgd."

Wanneer wij aan jullie de macht en de aanwezigheid, de parousia van onze Heer Jezus Christus bekendmaken... Maar wij, zegt hij – wij apostelen, daar heeft hij het over – wij zijn toeschouwers geworden van Zijn grootsheid of Zijn majesteit. En dat zie je in de volgende verzen. Hij verwijst hiernaar de geschiedenis die genoemd wordt de verheerlijking op de berg. Dat is een verhaal, een geschiedenis op zich, waar de apostelen – drie waren het: Jakobus, Petrus en Johannes, die komen we straks ook nog tegen – door de Heer werden meegenomen op een berg en waar zij een preview kregen, een voorafschaduwing van de Heer in Zijn parousia. Zoek die geschiedenis maar eens op; ze kregen daar een visioen of een beeld.

Dit is de laatste brief van Petrus, het eerste hoofdstuk. Maar in hoofdstuk 3 legt Petrus uit – en ik ga er even vanuit dat jullie die hoofdstukken een beetje kennen, en lees ze anders maar eens door – dat die parousia, die komst van Christus, zou uitblijven. Dat wist hij in eerste instantie niet, maar ook dat zegt hij in hoofdstuk 3: dat hij Paulus gesproken had. Hij verwijst naar de brieven van Paulus. En 'mythen' is inderdaad een woord dat Paulus ook meerdere malen gebruikt in de brieven aan Timotheüs.

Petrus, die in eerste instantie die komst vroeg, een snelle wederkomst van de Heer verwachtte, legt in deze brief uit: ja, dat gaat nog even duren. Twee dagen van duizend jaar. En wat hij hier naar voren brengt, ook in hoofdstuk 1, is eveneens in verband met het uitblijven van die wederkomst. Petrus wist dat, en wat stond hem dus te doen? Het woord doorgeven, wat hij in zijn leven gewoon heel makkelijk mondeling kon doen. Hij zou ervoor zorgen dat ook na zijn uitgang zijn lezers, zijn toehoorders aan deze dingen herinnerd zouden blijven.

Wij zijn toeschouwers geworden van Zijn majesteit, van Zijn grootsheid. Want Hij neemt van God de Vader eer en heerlijkheid in ontvangst wanneer een zodanige stem door de verheven heerlijkheid tot Hem gebracht wordt. En die stem op die berg zei: "Deze is Mijn Zoon, de Geliefde, in wie Ik een welbehagen heb." Het zijn woorden die we overigens vaak tegenkomen en waar genoeg over te zeggen is, maar hier ga ik er even snel doorheen. Wanneer wij samen met Hem op de heilige berg zijn... Daarom zeg ik dat het verwijst naar die geschiedenis. Petrus had het gezien, hij wist wat hij gezien had en hij getuigde daarvan. Bij zijn leven deed hij dat mondeling; nu was het zaak dat ook na zijn dood zijn lezers dit getuigenis zouden kunnen behouden en raadplegen, en daaraan herinnerd zouden blijven worden.

In dat verband zegt hij dan ook: "En wij hebben het profetische woord meer bevestigd", of dat het zeer vast is. En jullie doen op ideale wijze door er acht op te geven. Hij wijst op het Woord van God, het profetische woord. Natuurlijk op die oudtestamentische geschriften, maar in deze brief zegt hij helemaal op het einde dat de wederkomst van Christus zou uitblijven. En dan zegt hij: "Net als onze geliefde broeder Paulus zegt in al zijn brieven." Dus hij neemt in één keer alle brieven van Paulus erbij en die voegt hij bij het profetische woord, en natuurlijk ook zijn eigen brieven.

Wij hebben het profetische woord dat zeer vast is meer bevestigd en jullie doen goed daar acht op te geven als op een lamp, want het Woord is licht. De duisternis verdwijnt daarvoor. Als op een lamp die verschijnt in een donkere plaats, totdat de dag aanlicht en de lichtbrenger opgaat in jullie harten. Ja, dat "in jullie harten" heb ik tussen haakjes gezet omdat sommigen zeggen dat het op het volgende slaat of bij het volgende hoort: "Dit eerst wetende in jullie harten." Het is mij om het even bij welke versie het hoort, maar ook hier gaat het er weer om dat geen enkele profetie van de Schrift – het gaat dus weer over de Schrift, het Woord van God, het profetische woord dat zeer vast is – dat geen enkele profetie van de Schrift zijn eigen uitlegging wordt.

Daarmee wordt gezegd dat een profetie, een Woord van God, niet zijn eigen uitlegging is. Het wordt altijd bevestigd door andere Schriftplaatsen; dus wat wij noemen: Schrift met Schrift vergelijken. Maar om die Schriften te verstaan, heb je wel het hele Woord van God nodig. En wat Paulus zei in 2 Timotheüs 3: "Elk schriftwoord is door God geïnspireerd." Dus om de Schrift helemaal goed te verstaan, om de profetie uit te kunnen leggen, heb je de hele Schrift nodig. Vandaar dat Petrus zegt: "Dit eerst wetende, dat geen enkele profetie van de Schrift zijn eigen uitlegging wordt." Want nooit werd profetie gedragen door de wil van de mens, maar heilige mensen, die door de Heilige Geest gedragen worden, spreken vanwege God. De Schrift is "Godgeademd", zei hij in 2 Timotheüs 3 vers 16.

Petrus had het dus over zijn leven en wat hij deed bij leven: zijn hoorders herinneren. Maar hij wilde dat ook na zijn uitgang doen. Hij zegt: we hebben het profetische woord, geen enkele profetie van de Schrift... Ik heb het er niet meer bij gehaald, maar lees de hele brief maar door. In 2 Petrus 3 gaat het over alle brieven van onze geliefde broeder Paulus. Samenvattend wat Petrus zegt: om de Schrift te verstaan is dus heel de Schrift nodig, want geen enkele profetie is zijn eigen uitlegging. Petrus beijverde zich om alles op schrift te stellen, om na zijn dood zijn lezers aan het Woord van de waarheid te blijven herinneren.

Dit heb ik er niet bij gehaald, maar lees ook hoofdstuk 2 maar. Dat was noodzaak, want er zouden vele valse profeten en valse leraren komen. Wat heb je nodig als er valse leer komt? Ook nog eens velen, als er valse profeten en valse leraren komen? Dan heb je één ding om op te staan en dat is de Schrift. Dat zou ook onze houding moeten zijn, en dat doen jullie ook gelukkig. Lukas beschrijft dat in Handelingen 17: dat die Bereeërs bereidwillig hoorden en dagelijks kritisch onderzochten of deze dingen alzo waren. We kunnen van iedereen aanhoren wat hij over het Woord zegt, maar uiteindelijk is het pas het Woord van de waarheid als de Schrift het zegt. En dus heb je de Schrift nodig, en wel héél de Schrift. En die hebben wij.

In 2 Petrus 3 zet Petrus uiteen dat de verwachte wederkomst zou uitblijven: twee dagen van duizend jaar. En die lopen ten einde. Petrus wijst voor die periode op alle brieven van de apostel Paulus, die nodig zijn om de tijd van het uitblijven van de wederkomst te verstaan. Op die brieven wijst hij. Nou, dat was Petrus.

Terug Naar Timotheüs: de Omslag, de Boekrollen en de Perkamenten ↑ hoofdstukken

En nu dus weer terug naar 2 Timotheüs 4. Ik hoop dat we daar de draad makkelijk op kunnen pakken. Nog een persoonlijke mededeling: Tychikus stuur ik naar Efeze. Daar heb ik geen kaartje van, maar dat vinden jullie wel op de kaart. Daar is het ook warm trouwens; het is een marmeren stad, toch? Is er niemand ooit geweest? Maar die Tychikus was ook een trouwe medewerker van Paulus; dat vind je in deze verzen.

En dan komt het. Paulus zegt: "Als jij komt, breng dan de omslag mee die ik in Troas bij Karpus achterliet." Ik wijs nogmaals — het is misschien een beetje overbodig wat ik doe — op het verband waarin Paulus dit zegt: "Beijver je tot mij te komen." Er waren mensen die... nou ja, bijna iedereen had hem verlaten. Maar hij zegt: "Lukas is nog met mij. Neem Marcus mee, want die is mij zeer bruikbaar, zeer nuttig voor de dienst."

Welke dienst dan? We hebben gezien dat Marcus door Petrus zijn zoon wordt genoemd en zijn erfgenaam. We zien waar Petrus mee bezig was op het moment dat zijn leven ten einde liep, dat hij zijn tent zou afleggen. Wat Marcus van hem zou erven, om het zo te zeggen, was het profetisch woord dat zeer vast is.

Hier staat: "Als jij komt, breng dan de omslag mee die ik in Troas bij Karpus achterliet." Hier hebben de vertalingen het ons echt heel moeilijk gemaakt, omdat in al die vertalingen "een reismantel", "een jas" of "een mantel" staat. Dat zegt men denk ik omdat er in vers 21 staat: "Beijver je vóór de winter te komen." Dan denken ze: nou, dan zou Paulus zijn jas wel nodig hebben gehad.

Maar als je echt het verband bestudeert van deze brief, dan is zoiets futiels als een jas, iets banaals als een jas... had hij dan niet ergens anders even een jas kunnen krijgen? Hij heeft het in het verband over heel iets anders, over iets wat er echt toe doet. Hij heeft het over het Woord van God, dat heel de Schrift door God is ingegeven. Timotheüs, heel de christenheid zou afdwalen, maar jij, Timotheüs, predik het Woord, sta erop, blijf erbij, want heel die Schrift is door God geademd. Zou hij dan tussendoor zeggen: "Neem even mijn jas mee als je komt"?

Dat woord voor "omslag" is een nogal algemeen woord dat op meerdere dingen van toepassing kan zijn. In de Griekse tekst komt dit woord maar één keer voor in de Schrift. Dan moet uit het verband blijken wat het is, tenminste, dat is altijd mijn uitgangspunt. Men zegt: "Ja, maar in de Griekse literatuur wordt het ook gebruikt voor een mantel." Maar ook een mantel is een omslag, zoals het hier vertaald is. Als je het als omslag vertaalt, moet uit het verband blijken waar het over gaat. Dan moet je niet in vers 21 kijken en denken dat hij 's winters zijn jas nodig heeft. Nee, dan moet je in dít vers kijken. Is er een verband waarin hier die omslag van toepassing zou kunnen zijn? Het is een algemeen woord voor een foedraal of een omslag.

Paulus had het al over de Schrift; daar hamert hij op bij Timotheüs. Ook hier in dit vers gaat het over de Schrift: "Als je komt, breng dan de omslag mee die ik in Troas bij Karpus achterliet, en ook de boekrollen, vooral de perkamenten." Boekrollen en perkamenten zijn papier en perkament. Perkament is wat duurzamer materiaal van dierenhuid, een soort leer waar op geschreven wordt.

Het meest logisch in dit verband is natuurlijk een omslag voor documenten, voor geschriften. Daar heeft Paulus het ook over in deze brief en met name in dit gedeelte. Daar was hij ook mee bezig aan het einde van zijn loopbaan. We lazen net dat hij verwachtte dat hij zijn tent spoedig af zou leggen. Paulus was aan het einde van zijn loopbaan; hij had het geloof bewaard en de loop beëindigd. Marcus was hem nuttig voor de dienst.

Paulus en Petrus waren bezig om die Schriften bij elkaar te brengen. Daarom zegt hij: "Als jij komt, breng dan de omslag mee, en ook dé boekrollen en dé perkamenten." Er staat echt een bepaald lidwoord voor. Het was niet zo van: "Als je bij me langskomt, neem dan een paar boeken mee zodat ik wat te lezen heb." Nee, Timotheüs wist heel goed waar dit over ging: dé boekrollen en dé perkamenten.

Ik las in de studiebijbel als commentaar: "Ja, dat zijn natuurlijk de boeken van de Tenach." Ik dacht: natuurlijk niet, want daar hoef je geen nadruk op te leggen; die waren wel redelijk beschikbaar en verkrijgbaar, mag ik aannemen. Nee, neem die omslag mee met de boeken en de perkamenten. Ik kan me zo voorstellen dat dat de brief aan de Kolossenzen was, de brief die wij de brief aan de Efeziërs noemen, en noem ze maar op: de geschriften van het Nieuwe Testament.

Er is ook nog een leuke: bij de boekrollen staat "ta biblia". De Bijbel, de bibliotheek. De Bijbel is ook een bibliotheek van boeken. Wat was nu die omslag? Nou, zoiets als een map of een foedraal voor documenten. Wim Janssen maakt af en toe ook een update van die Schriftwoord-vertaling en ik zag dat er nu ook iets van "omslag" stond. Een omslag voor documenten, een portefeuille. Ik denk niet dat Paulus Frans sprak, hoewel hij van plan was om naar Spanje te gaan, dus waarom niet naar Gallië?

"Als jij komt, breng dan de omslag mee en ook dé boekrollen, dé perkamenten." Paulus, het is wat veel deze ochtend, maar de opname loopt, dus luister het nog eens na en kijk die PowerPoint nog eens na.

Paulus' Taak in het Completeren van het Woord van God ↑ hoofdstukken

Paulus completeerde het Woord van God, zo zegt hij in de Kolossenzenbrief. In Kolossenzen 1 vers 25 spreekt hij over het compleet maken, het completeren; andere vertalingen zeggen: het geloof tot volheid te brengen. Maar natuurlijk, Paulus vervulde het, hij maakte het Woord van God compleet. Hij mocht het geheim dat aeonen en generaties lang verhuld of verborgen is geweest, openbaar maken. Dat is nu aan zijn heiligen openbaar gemaakt. Dat mocht Paulus bekendmaken en daarmee maakte hij ook het Woord vol, compleet.

Ook de Tenach, waarin deze dingen echt al vastlagen maar verborgen waren, ook in die zin maakte Paulus natuurlijk het Woord van God compleet tot volheid. Hij mocht bekendmaken wat in dat Oude Testament, in die Tenach, al verborgen lag. Dan zegt men: "Ja, dat kun je in het Oude Testament niet vinden." Ja, nu dus wel, want Paulus heeft het bekendgemaakt. En op die manier bracht Paulus het Woord tot volheid, maakte hij het compleet. Maar daarmee vulde hij ook aan wat nog ontbrak, dus ook qua geschriften.

En ik denk ook echt daarom, met name vanuit deze Schrift, maar natuurlijk nog veel meer met 2 Timotheüs in ons hoofd, dat hij die schriften bij elkaar gebracht heeft en inderdaad compleet gemaakt heeft. De schriften van Marcus, de schriften van Lucas, de schriften van Petrus; die heeft Paulus compleet gemaakt, letterlijk. Want hij wist: het laatste wat daarover geschreven moet worden, dat doe ik. Dat wist hij. Dus hoe logisch is het ook dat hij wist: "Ik ben de apostel, de apostel van de naties, dus ik moet..." Dat was zijn bediening. Aan mij was gegeven om het Woord te completeren. Hoe logisch is het dan ook dat je het bundelt in ta biblia? Nou, dat heeft Paulus dus gedaan.

De Goddelijke Handtekening: de Indeling in 70 Bijbelboeken ↑ hoofdstukken

En ja, we vinden natuurlijk ook die goddelijke handtekening in het aantal boeken dat we in de Schrift hebben: zeventig boeken. Ik denk dat ik niets geks zeg in dit gezelschap als ik stel dat het zeventig boeken zijn. Op de zondagsschool leerde ik altijd 66, maar het boek der Psalmen bestaat uit vijf boeken. Dat zijn er dus vier meer dan men normaal gesproken rekent. Deze Statenvertaling overigens niet, maar ik heb thuis een NBG-vertaling waarin dat netjes staat aangegeven. Daar staat boven: het eerste boek der Psalmen. En dan verderop, ik weet niet precies bij welke psalm, staat het tweede boek, het derde, vierde en vijfde. Zeventig boeken dus.

Nu weten we allemaal – dat leerde ik ook al op de zondagsschool – dat het getal zeven het getal van de volheid is, van compleetheid. Zeven, tien keer zeven. Tien is het getal van het woord van God, het spreken van God; de tien woorden Gods, de tien keren dat God sprak in Genesis 1. Zeventig boeken; ook dat is een handtekening van God. Het is een stempel dat daarop gedrukt is, een waarmerk. Zeventig. Ik weet nog goed dat we op de zondagsschool zo’n liedje moesten leren: "Tot zeven maal zeventig maal vergeef ik een ander zijn schuld, tot zeven maal zeventig maal, de Heer heeft met mij ook geduld." Nou, toen waren wij natuurlijk snel aan het rekenen: moeten we dan 490 keer vergeven? Iets dergelijks zei Petrus natuurlijk ook. Maar dat betekent natuurlijk dat het altijd is, zoals Paulus ook zegt in de brief aan de Kolossenzen: zoals God jullie genade geschonken heeft, doet elkaar ook alzo. Die ja-weken ook nog; ja, daar valt veel over te zeggen.

Nu zat ik wat voor mezelf te memoreren met al die namen. Paulus schrijft aan Timotheüs: "Alleen Lucas is nog bij mij, haal Marcus op." En van Petrus weten we dat hij zegt: "Marcus, mijn zoon!" Als je dan de geschriften van het Nieuwe Testament even op een rijtje zet, dan heb je het leeuwendeel al te pakken. Alles wat blauw is op de dia heb je al te pakken, dus dat is het grootste deel. Ik reken Hebreeën als een brief van Paulus, maar daar kun je anders over denken; dat heeft hij er namelijk niet direct boven gezet. Maar ja, dan zou je zeggen: en Jakobus dan, en Petrus, en Johannes? Ik bedoel Jakobus, Johannes, Mattheüs en Judas, die missen we dan nog. In Galaten 2 zien we dat Paulus en Barnabas nogal officieel een afspraak maken met Jakobus, Kefas – dat is Petrus – en Johannes. Hij zegt dat toen Jakobus, Kefas en Johannes, die geacht werden steunpilaren te zijn, de hem gegeven genade herkenden – namelijk dat hij apostel van de natiën was – zij hem en Barnabas de rechterhand van gemeenschap gaven. Hier zie je natuurlijk ook die volgorde in die wij vinden in het Nieuwe Testament van onze Bijbel, zoals dat aan ons overgeleverd is.

Dan heb je dus ook meteen bijna alles te pakken. Kijk, die apostelen zijn niet uit elkaar gegaan om elkaar nooit meer te zien. Die hadden contact. Natuurlijk ging dat wat minder makkelijk dan bij ons tegenwoordig. Wij kunnen skypen, Microsoft Teams gebruiken, bellen of appen. Ik denk altijd: hoe meer communicatiemiddelen wij hebben, hoe lastiger we communiceren. Destijds werd er gewoon eens iemand geschreven omdat het ook echt van belang was. En nu... ik heb weer een appje. Maar die mensen, die apostelen, hadden nauwe contacten met elkaar en dat hebben ze zo gehouden. En natuurlijk, want in dit rijtje zouden alleen Judas en Mattheüs nog ontbreken als ik het rijtje compleet zou maken. Maar Judas was weer een broer van Jakobus. En Mattheüs was gewoon ook een van die apostelen natuurlijk. Het evangelie van Mattheüs is, denk ik, ook vrij vroeg geschreven, dus ik neem aan dat hij in de omslag van Paulus zat. Dat denk ik zomaar. Je hoeft het allemaal niet te onthouden, maar het is wel leuk.

In de Latijnse Vulgaat zie je aan de linkerkant de indeling zoals die daar gemaakt is, maar de indeling van de Griekse manuscripten is net iets anders. Daar heb je aan de rechterkant echt alle, om het zo te noemen, besnijdenisgeschriften en daarna de brieven van Paulus: eerst de Jood en ook de Griek. En natuurlijk Openbaring aan het einde. Want de brieven van Paulus spreken van de verborgenheid, en daarna wordt Christus geopenbaard – en wij met Hem in heerlijkheid. Ik wil niet zeggen dat die Latijnse Vulgaat volkomen onlogisch is, want ook daar zit natuurlijk een logica in. Zijn de evangeliën en Handelingen de geschiedenisbeschrijving, en is de tijd daarna de tijd van de verborgenheid? In de toekomst zullen juist die brieven van Jakobus, Petrus, Johannes en Judas weer actueel worden. Dus daar zit ook wel een bepaalde logica in, meer chronologisch.

Ik moet een beetje gaan opschieten natuurlijk, maar dit is zo’n mooi onderwerp. Dan nog de originele indeling van de Hebreeuwse geschriften. Die is heel anders dan onze indeling van het Oude Testament. Ik heb daar een artikel over geschreven en in deze PowerPoint ook een linkje gezet waarin je dat allemaal terug kunt vinden, want anders was ik hier nog een uur aan het praten geweest en jullie beginnen naar koffie te verlangen natuurlijk. Maar de Tenach – de Tora, Nevie'iem en Ketoeviem (sorry voor de uitspraak) – de Wet, Profeten en Geschriften, bestaat uit 5, 6 en 11 boeken. Dat zijn 22 boeken. Plus de boeken van het Nieuwe Testament, die 27 boeken, maakt dat 49. En dat is niet 10 keer 7, maar 7 keer 7. Dat is dus een zeven in het kwadraat, en dat klopt ook weer precies natuurlijk. Ik zou hier niet een hele conclusie aan ophangen, maar het is wel het totaalplaatje wat we hebben gezien.

De Vaststelling van de Canon: Kerkelijke Concilies of Gods Regie? ↑ hoofdstukken

Contrasten, want dat had ik ook aan het begin kunnen doen, maar ik laat nu even zien wat het contrast is van wat men erover zegt. Wat betreft de canon – dat is dus wat erkend is als de Bijbel, de canon van de Bijbel als het geheel van boeken – daarover bestaat binnen de christelijke kerken wat betreft het Nieuwe Testament eigenlijk geen verschil van mening. Dat is eigenlijk ongeveer ook het enige waar bijna geen verschil van mening over bestaat, denk ik altijd. Dat zegt misschien ook nog wel iets.

Maar men zegt dan: deze canon kreeg een officieel karakter in de paasbrief van de Alexandrijnse bisschop Athanasius in 367, waarin deze de 27 boeken van het Nieuwe Testament als gezaghebbend voor de christelijke kerk aanmerkte. Latere concilies zouden dit steeds hebben bevestigd. Er bestaan echter verschillende onjuiste visies op de rol van de concilies in het vaststellen van de canon van de Bijbel. De gangbare gedachte is dat de ontwikkeling van de canon van het Nieuwe Testament een lang proces was en op het concilie van Hippo in 393 na Christus en het concilie van Carthago in 418 na Christus werd de canon van de Bijbel dan officieel bekrachtigd.

Als dit waar is, dat men pas driehonderd of vierhonderd jaar later gezegd heeft: "Dit zijn de Schriften", dan zou ik er geen cent voor geven. En zeker niet als ik lees dat het door concilies van kerken gedaan is. Want die hebben ons ook opgezadeld met onder andere de drie-eenheid en nog wat van die mythen. Ik zet er dan ook een groot kruis doorheen. Ga je daar toch twee keer omheen? Nee, daar had ik het gisteren ook nog over.

Ik hoop dat ik duidelijk heb kunnen maken vanuit deze brief van Paulus, 2 Timotheüs 3, maar ook uit die laatste brief van Petrus, dat zij er zelf voor hebben zorggedragen. Ze wisten heel goed waar ze mee van doen hadden. Ze hadden het gezien; Paulus zegt: "Ik ben opgetrokken geweest tot in de derde hemel." Zij waren allen getuigen geweest en ze zijn allemaal voor die zaak gestorven. Denk je dan echt, ook met de toekomstvisie die ze hadden van het christendom, dat ze hebben gedacht: "Dat laten we maar aan die lui van vierhonderd jaar later over"?

Nee, God heeft gezorgd voor Zijn Woord. God heeft het vast laten leggen door degenen die het op schrift hebben gesteld, en die hebben het bij elkaar gebracht. En niks geen concilies, want ik zou er nogmaals geen cent voor geven.

Nou, daar gaan we het bij laten. Zoals gezegd hebben we in Hendrik-Ido-Ambacht ook vrij uitgebreid nagedacht over dit onderwerp. "Hoe werd het Nieuwe Testament samengesteld?", heb ik die studie toen genoemd. Ik heb er ook een artikel over geschreven, "Het Woord van God is compleet", waarin ik dezelfde dingen naar voren breng, nog wat uitgebreider over de indeling van die boeken enzovoorts. Ik zou ook nog kunnen verwijzen naar Goed Bericht natuurlijk, waar ook diverse keren over dit onderwerp is geschreven en toespraken over zijn gehouden. Ik weet dat zowel hij als ik ooit op dat spoor gezet zijn door Ernest L. Martin, die een nogal lijvig boekwerk heeft geschreven dat heet "Restoring the Original Bible", waarin hij veel van deze dingen naar voren brengt. Er staan nog heel wat andere dingen in waar ik het soms wel en soms niet mee eens ben, maar mocht je het Engels een beetje beheersen, dan is dat echt een aanrader om dat boek eens te lezen. Wij gaan het...

Afsluiting Vanuit Psalm 119: het Prijzen van Gods Verordeningen ↑ hoofdstukken

Wat betreft dit onderwerp, dat wil ik hierbij laten. En ik wil afsluiten met een woord uit Psalm 119, vers 164. Maar ik zou zeggen: lees de hele psalm eens door. Die is dus vrij lang, maar deze hele psalm gaat over het Woord van God en telkens met andere termen: de wet, Zijn verordeningen, zoals ook in dit vers.

En hier staat ook: zeven keer. Is dat dan zeven keer? Nee, dat is natuurlijk het getal van de compleetheid. Zeven keer op een dag lofprijs ik U. Het is zoals Paulus zegt in de brief aan de Thessalonicenzen: bid onophoudelijk. Dat is een houding. Zeven keer op een dag lofprijs ik U voor Uw rechtvaardige verordeningen. Zijn Woord is compleet en wij hebben daar de beschikking en de toegang toe. Daar danken we Hem voor.

Amen.