Hoewel Paulus zich hier tot de slaven richt, geldt dit beginsel voor iedereen. Wie onrecht doet of een ander schade berokkent, is niet gevrijwaard van de gevolgen omdat hij een gelovige is. Dat geldt zowel voor de gevolgen die wij in dit leven kunnen ondervinden als voor onze verschijning voor het podium van Christus. God kent geen aanzien des persoons.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Slaven zouden hun arbeid verrichten als doende dat voor de Heer en niet voor mensen.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
De Positie en Houding van de Gelovige Slaaf ↑ hoofdstukken
Hallo beste kijkers. Het laatste vers van dit hoofdstuk, Kolossenzen 3, en daar staat: "Want wie onrecht doet, zal, wat hij als onrecht doet, voor zichzelf als beloning ophalen, en er is geen aanzien des persoons." Ja, dat is natuurlijk voortbordurend op wat we hiervoor hebben gelezen, dat ga ik dus nog even meelezen.
Het onderwerp was de slaven. Vanaf vers 22 lees ik: "Slaven, gehoorzaam jullie heren naar het vlees in alles, niet met ogen-slavernij als mensenbehagers, maar met eenvoud van het hart in de vrees van de Heer. Alles wat jullie ook doen, werkt vanuit de ziel als voor de Heer en niet voor mensen, omdat jullie weten dat jullie van de Heer ter vergoeding het lot-bezit in ontvangst zullen nemen. Jullie zijn slaaf voor de Heer Christus."
En hier wordt dus de positie van de slaaf geschilderd, de positie die de gelovige slaven in zouden nemen. Zij zouden hun heren naar het vlees gehoorzamen in alles, en dan niet met ogen-slavernij als mensenbehagers. Dus niet alleen maar op het moment dat de heer, de baas, kijkt, maar ook als hij niet kijkt, dus altijd en in alles. En dat met eenvoud van het hart in de vrees van de Heer.
En wat dan wordt gezegd, is dat de Heer — met een hoofdletter — ter vergoeding of compensatie het lot-bezit zal geven, dat de slaven dus in ontvangst zullen nemen. De gelovigen zullen hun lot-bezit in ontvangst nemen. Wij zijn samen lotbezitters met Christus en Hij is degene die onze Heer is. Dat staat er ook meteen achter: "Jullie zijn slaaf voor de Heer Christus." Dus naar het vlees weliswaar slaven van de heren met een kleine h, maar ten diepste is Hij de Heer. En dat hebben we ook gezien, of dat zullen we nog zien: Hij is ook de Heer van die heren met een kleine letter.
Onrecht en de Verleiding voor de Slaaf ↑ hoofdstukken
Kijk, dan staat er: "Want wie onrecht doet, zal wat hij als onrecht doet voor zichzelf als beloning ophalen" – oftewel terugbetalen – "en er is geen aanzien des persoons."
Wat hier niet gezegd wordt, maar wel geïmpliceerd wordt, is dat een slaaf naar de mens gesproken oneerlijk gedrag makkelijk zou kunnen rechtvaardigen. Ik bedoel: je bent in een positie die je als oneerlijk zou kunnen bestempelen. En als je dan iets ontvreemdt, dan zou je kunnen redeneren dat het je dan toch gewoon toekomt. Je bent iemands slaaf en daar heb je zelf meestal niet voor gekozen, denk ik. En je krijgt er geen salaris voor, zoals bij een werkgever. Als je dan af en toe wat pakt, is dat dan echt zo erg? Die redeneringen kunnen we zelf ook wel invullen.
Nou, Paulus zei al: we doen het niet in ogenslavernij als mensenbehagers, maar met een eenvoudig – dus ook niet een dubbelzinnig – hart. Eenvoud van het hart in de vrees van de Heer. Slaven zouden hun arbeid verrichten als doende dat voor de Heer en niet voor mensen. Want de Heer zal alles vergoeden, de Heer zal alles compenseren. En van Hem nemen we onze erfenis of ons losdeel in ontvangst. En degene die onrecht doet, die zal wat hij als onrecht doet terugbetalen of als beloning ontvangen.
Ik ga even naar Titus, want daar staat ook het een en ander over slaven in de brief aan Titus. En zo schrijft Paulus dat de slaven zich moeten onderschikken aan hun eigenaars, in alles welgevallig te zijn zonder tegenspraak. Dat is dus: zonder tegenspraak hetzelfde als in alles gehoorzamen, zoals we net zagen. Niet iets ontvreemden – hier staat dat dus – maar alle goede trouw betonen om de onderwijzing, de leer van God onze Redder, in alles te sieren of in alles te versieren.
Dus een slaaf zou zijn positie innemen als slaaf en juist betonen dat hij een hele goede slaaf is. En dus niet iets ontvreemden, maar juist alle goede trouw betonen. En waarom? Nou, om de leer van God onze Redder in alles te versieren. Dat wat God ons leert, Zijn onderwijzing, onze Redder – dat dat ook in de positie die wij innemen, in ons gedrag en maatschappelijke positie, de onderschikking van de slaaf, dat wordt daarin ook gesierd, versierd. Want de genade van God is verschenen, reddend voor alle mensen. Dus ook voor die heer van die slaaf, maar ook voor die slaaf zelf natuurlijk, zijn medeslaven, enzovoorts.
Terug naar Kolossenzen, want ik ga niet Titus bespreken. Maar zo zie je dat hier wel gesproken wordt over niet iets ontvreemden. Want naar de mens gesproken zou dat – ja, hoe zeg ik dat, nou dat heb ik al een paar keer gezegd – maar op zich wel te rechtvaardigen zijn, om het zo te zeggen.
De Grondtekst: Onrecht Doen of Schade Toebrengen ↑ hoofdstukken
Hier staat: wie onrecht doet, zal terugontvangen – en begrijp: 'als beloning ophalen' – wat hij doet als onrecht. Deze twee woorden – dat is van dezelfde stam, dat is hetzelfde woord – worden hier vertaald met 'onrecht doen'.
Als ik er dan weer op klik, op het Strong-nummer, en ik kijk waar het allemaal voorkomt, dan ga ik even voorbij aan... het zijn 28 schriftplaatsen, dus ik ga even voorbij aan al deze. In Openbaring komt het elf keer voor, en alleen de laatste twee keer wordt het ook vertaald met 'onrecht doen'. Maar al die eerste negen keer wordt het anders vertaald, namelijk met 'beschadigd worden' of 'schade toebrengen'.
Ik ga ze niet allemaal opnoemen, maar die van het schade toebrengen dus: hier in 6 vers 6, 7 vers 2, 7 vers 3 'beschadigen', 9 vers 4 'beschadigen' of 'schade toebrengen', 9 vers 10 'om te beschadigen' of 'schade toe te brengen', enzovoort. Ik ga ze niet allemaal af, maar als we het zo zouden vertalen in Kolossenzen 3 vers 25, dan staat er: 'wie onrecht doet...' Dat kun je moeilijk vertalen... Nou ja, dat kan wel: 'Wie schade toebrengt, zal wat hij als schade toebrengt voor zichzelf als beloning ophalen of terugontvangen of terugbetalen.' Ja, terugbetalen niet; het gaat echt om terugontvangen.
Kijken hoe de Statenvertaling het heeft: 'Maar die onrecht doet, die zal het onrecht dragen dat hij gedaan heeft; en er is geen aanneming des persoons.' Dat is dan wat minder letterlijk, denk ik. Maar degene die schade toebrengt – en dat gaat natuurlijk over de slaaf – die zal wat hij als schade toebrengt terugontvangen of voor zichzelf als beloning ophalen. Ik denk dat het idee wel duidelijk is.
Maar de vraag is: waar gaat dit over? Want er staat nog achter: 'en er is geen aanzien des persoons'. Gaat het over hier op aarde, dat als een slaaf schade toebrengt, hij dat dan voor zichzelf terug zal ontvangen? Dus dat zal vergolden worden, zouden wij dan zeggen. Alleen heeft dat woord 'vergelden' ook wel een wat nare bijklank. Er kan trouwens ook iets positiefs vergolden worden, als iets terugbetaald wordt. Maar het gaat er...
Twee Uitleggingen: Aardse Vergelding of de Rechterstoel van Christus ↑ hoofdstukken
Voor mij kun je dit vers op twee manieren uitleggen. De eerste manier is dat het gaat over het nu op aarde: dat degene die schade toebrengt, dat wat hij als schade toebrengt, terug zal ontvangen. Want er is geen aanzien des persoons. Dat jij een gelovige bent, betekent niet dat je wordt gevrijwaard van vergelding of van terugontvangen. Het is namelijk niet zo dat je buiten schot blijft omdat je een gelovige bent. Dus wie onrecht doet of schade toebrengt, zal wat hij als schade toebrengt terugontvangen, want er is geen aanzien des persoons. Dat jij een gelovige bent, maakt niet dat je de dans ontspringt als je tegen de lamp loopt, om het zo te zeggen.
Maar dit zou ook kunnen slaan op straks, voor de Bema — het podium dat in de vertaling wordt vertaald met de rechterstoel van Christus. Dat degene die onrecht doet... nou, dan moet ik het ook zo vertalen zoals het in Openbaring vertaald is: want wie schade toebrengt of wie onrecht doet, zal dat wat hij als schade toebrengt voor zichzelf als beloning ophalen. Er is geen aanzien des persoons. Dat zal dan betekenen dat God sowieso recht zal doen. God zal dus recht doen.
In 1 Korinther 3 vind je ook dat woord. Het is een ander woord, maar dat wordt ook vertaald met 'schade lijden' — tenminste, dat hangt weer een beetje van de vertaling af. In 1 Korinther 3 vers 15 gaat het over het moment dat wij geopenbaard zullen worden voor de rechterstoel. Dat woord wordt hier trouwens niet genoemd in 1 Korinther 3, wel in 2 Korinther 5. Maar hier wordt ons leven uit geloof vergeleken met het bouwen van een bouwwerk. En daar staat: indien iemands werk verbrand zal worden... Het fundament is Jezus Christus, dat ligt er. Maar hoe hebben wij ons leven gebouwd? Met wat voor werk hebben wij gebouwd? Dan staat er: indien iemands werk verbrand zal worden, zal het verbeurd worden, en zelf zal hij gered worden, maar zo als door vuur.
Even snel: in 1 Korinther 3 gaat het erover dat je op twee manieren kunt bouwen. Met goud, zilver, kostbare stenen — dat is blijvend, want dat zijn onvergankelijke dingen. Of met hout, hooi en stro, en dat verbrandt. Als wij straks voor Hem staan, dan zullen onze werken getoetst en beoordeeld worden. Degene die alleen met hout, hooi en stro hebben gebouwd — die werken zullen verbrand worden als door vuur. Dan staat hier dat indien ons werk verbrand zal worden, dat hout, hooi en stro dus, dat het verbeurd zal worden. Andere vertalingen hebben hier dus ook 'schade lijden', zoals de NBG en de Statenvertaling. Zo'n woord 'schade lijden' betekent dat je bij wijze van spreken meer had kunnen hebben als je gewoon gebouwd had met goud, zilver en kostbare stenen, als je je leven had geleefd uit geloof. Je bent ooit gered in genade en door genade; blijf daarop staan!
Wat natuurlijk telkens weer de uitdaging van de gelovige is, is om niet zelf te gaan werken. Want dat wordt je natuurlijk van allerlei kanten aangeraden. Paulus schreef er in zijn brieven ook al over, bijvoorbeeld aan de Galaten: je kunt nu al gered zijn in genade, maar wat ga jij nu doen voor Hem? Daar gaat het niet om. We zijn gered en we zouden daarop blijven staan. We zouden vertrouwen op wat Hij doet, wat Hij gedaan heeft, wat Hij doet en wat Hij nog zal doen. Dat zijn de werken van goud, zilver en kostbare stenen, want die zijn blijvend. Hout, hooi en stro verbrandt. En als dat verbrandt, ben je je redding niet kwijt, maar ben je behouden, gered, maar zo als door vuur heen. Dan kan alles verbranden en kunnen al je werken niets opleveren, en die ben je dus kwijt. Maar wanneer je gebouwd hebt met goud, zilver en kostbare stenen, dan heb je iets blijvends. Dat had bij degene die met hout, hooi en stro gebouwd heeft ook zo kunnen zijn, maar hij zal dus wat hij heeft of dacht te hebben kwijtraken en in die zin schade lijden. Daarmee is hij niet zijn redding kwijt, maar wel in het ergste geval natuurlijk een nutteloos leven — in die zin: niet geleefd uit geloof.
Kolossenzen 3, ik ga weer terug. En ja, dus dat vers is op twee manieren uit te leggen, en ik neig naar de laatste overigens. Maar ja, dat mag u voor uzelf bepalen. Volgende keer gaan wij verder in een nieuw hoofdstuk, Kolossenzen 4 vers 1. Daar gaat het over de heren en de slaven, maar worden de heren aangesproken. Tot dan!