In Daniël 5 richt de Babylonische koning Belsazar een feest aan en om zijn goden te prijzen laat hij het tempelgerei brengen dat hij uit de tempel van Jeruzalem meegenomen heeft. Dan komen er vingers van een mensenhand tevoorschijn die een raadselachtig schrift op de muur schrijven: mene, mene, tekel, upharsin.
De wijzen aan het hof van de koning kunnen de betekenis niet duiden. Daniël wordt opgetrommeld en hij legt uit wat deze woorden betekenen. Ook refereert hij nadrukkelijk aan de geschiedenis uit Daniël 4, de droom van Nebukadnezar over de omgehouwen boom. Wat hebben deze geschiedenissen met elkaar te maken?
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 3 februari 2019
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“God is de Plaatser, ook van Zijn Woord; in Zijn Woord is alles geplaatst.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en het Feest van Belsazar
- De Goden van Babel en de Dwaasheid van Afgoderij
- De Schrijvende Hand Tegenover de Kandelaar
- De Verschrikking van de Koning en de Introductie van Daniël
- Daniëls Toespraak en de Hoogmoed van Nebukadnezar
- De Uitleg van het Schrift en de Val van Babel
- De Profetische Verborgenheid: de Zeven Tijden en Gewichten
- Het Mysterie van de Mina en Sikkel in Verschillende Vertalingen
Introductie en het Feest van Belsazar ↑ hoofdstukken
We zijn aangekomen in Daniël 5, nadat we Daniël 1 tot en met 4 alreeds besproken hebben. Ik moet zeggen dat ik dit toch wel het lastigste hoofdstuk vind tot nu toe. Er komen nogal wat lastige hoofdstukken in Daniël, maar voor mijn gevoel heb ik bij dit hoofdstuk nog heel wat losse eindjes. Toch gaan we het hoofdstuk gewoon doornemen; ik hoop er dan altijd op dat er mensen zijn die deze losse eindjes kunnen aanvullen.
Ik denk dat jullie aan de hand van dit plaatje allemaal wel weten waar deze geschiedenis over gaat, dus ik ga het niet eerst helemaal lezen. Dit is een vrij bekende geschiedenis uit het boek Daniël, een van die zondagsschoolverhalen of kinderbijbelverhalen. Toen ik vanmorgen de computer aanzette, dacht ik: ik ben in ieder geval één los eindje kwijt. Ik begrijp nu waarom ze het schrift op de wand niet konden lezen: ik denk dat een Babyloniër of een Chaldeeër toch wat moeite heeft met deze letters. Dat is natuurlijk niet zo serieus bedoeld, dat zeg ik maar voor de mensen die het grapje niet begrijpen. Gelukkig zijn dat er niet zoveel. Je moet altijd uitkijken: als je niet serieus bent, gaan mensen je soms toch serieus nemen, en andersom natuurlijk.
Een teken aan de wand. We hebben daar een uitdrukking aan overgehouden en die suggereert dat wat daar op die wand geschreven is, inderdaad een teken is en een betekenis heeft. Denk aan de wonderen in de Schrift die Jezus deed, en later de apostelen; dat worden ook tekenen en wonderen genoemd omdat ze betekenis hebben. Als Jezus bijvoorbeeld een blindgeborene geneest, dan is dat natuurlijk erg fijn voor die blinde man op dat moment, maar het wijst ook ergens op vooruit. Het heeft een betekenis. Die genezingen zijn over het algemeen – laat ik het een beetje genuanceerd houden – een uitbeelding van het herstel van Israël. Die blindgeborene is een uitbeelding van het volk Israël dat blind geboren was en van wie de Heer de ogen opent. Zo kunnen we nog wel even doorgaan, maar dat doen we niet.
We gaan naar Daniël 5. Ik begin bij vers 1. Ik heb het afgedrukt in de Herziene Statenvertaling voor de leesbaarheid, al heb ik af en toe wel iets veranderd en zal ik soms wat toelichting geven. We nemen Daniël 5 rustig door, vers voor vers of zinsdeel voor zinsdeel. Koning Belsazar is hier de koning. Hij richtte een groot feestmaal aan voor zijn duizend machthebbers en in tegenwoordigheid van die duizend dronk hij wijn. Ik weet niet of hier mensen zijn die een Statenvertaling hebben; daar staat: "en hij dronk wijn voor die duizend." Nu heb ik weleens voor twee of drie gedronken, maar voor duizend is me nog nooit gelukt. Misschien anderen wel. Maar zo staat het hier dus vertaald: in tegenwoordigheid of aanwezigheid van die duizend dronk hij wijn. Het is letterlijk "in het aangezicht van" of "voor" die duizend. En die duizend zullen wel meegedaan hebben, kan ik me zo voorstellen.
Want er staat: "onder invloed van de wijn..." Ik haal weer de Statenvertaling aan die ik hier voor me heb liggen. Daar staat: "als Belsazar de wijn geproefd had." Dat is natuurlijk wat eufemistisch; het betekent gewoon dat hij diep in het glaasje had gekeken. Onder invloed van de wijn beval Belsazar dat men de gouden en zilveren voorwerpen moest halen die zijn vader Nebukadnezar had weggehaald uit de tempel in Jeruzalem, opdat de koning, zijn machthebbers, zijn vrouwen en bijvrouwen eruit zouden drinken.
We hebben eerder in Daniël gezien dat het koning Nebukadnezar was, de koning van Babel, die het volk van Juda wegvoerde naar Babel. In eerste instantie was dat alleen de crème de la crème, een aantal mensen uit Juda. Later heeft hij eigenlijk de hele stad Jeruzalem verwoest, de tempel geplunderd en platgebrand, en het hele Joodse volk in ballingschap naar Babel meegenomen. Dat was dus inderdaad Nebukadnezar, en hij wordt hier de vader van Belsazar genoemd. Daar vallen alle geschiedskundigen over, want Nebukadnezar was niet zijn biologische vader. Zijn biologische vader was Nabonides, en volgens de geschiedenis was hij geen natuurlijke afstammeling van Nebukadnezar. Men zegt dus: dit klopt al niet, want de vader van Belsazar was niet Nebukadnezar.
Ik heb het begrip 'vader' opgezocht in de Schrift. In de Schrift is een vader een erflater: iemand die iets doorgeeft aan een volgende generatie. Dat hoeft niet per se een biologische kwestie te zijn. Een mooi voorbeeld vond ik in Genesis 4 vers 21. Daar staat: "En de naam van zijn broer was Jubal. Deze werd de vader van allen die de harp en fluit kunnen bespelen." Jullie zullen begrijpen dat deze man niet iedereen die harp en fluit speelt verwekt heeft. Dat is het taalgebruik van de Schrift. Het is een metoniem, zegt Paul. Ja, ik zocht daar een ander woord voor... Voorvader, dat gebruiken wij natuurlijk ook wel op die manier. Hij was de eerste. Het zit er wel een beetje in dat je... Ja, zeg het er maar bij voordat we ze serieus gaan nemen. Ik dacht dat jij de serieuze vinger had, dan moeten we uitkijken; we moeten niet té serieus worden natuurlijk. Maar je leest dat dan in al die commentaren en dan denk ik: ja, dat is wel een beetje dom. In de Schrift wordt een vader op deze manier gedefinieerd, dus wij hebben daar geen moeite mee.
Toen haalde men de gouden voorwerpen die men uit de tempel, het huis van God in Jeruzalem, had weggehaald. De koning, zijn machthebbers, zijn vrouwen en bijvrouwen dronken eruit. Zij dronken wijn.
De Goden van Babel en de Dwaasheid van Afgoderij ↑ hoofdstukken
En zij prezen hun goden. Dit vind ik echt frappant: van goud, zilver, koper en ijzer. Ook nog eens precies in die volgorde. We hebben het over Daniël 2 gehad, met dat beeld van goud, zilver, koper en ijzer, en precies hier in deze geschiedenis wordt die volgorde ook weer genoemd. Het is een verwijzing naar die Babylonische wereldrijken, die wereldrijken met Babel als hoofdstad, maar ook naar het denken van Babel als een opstand tegen God. Dat wordt hier natuurlijk ook uitgebeeld. Koning Belsazar haalt de voorwerpen tevoorschijn die hij meegeroofd had uit de tempel in Jeruzalem, uit het huis van God, en daar drinkt hij wijn uit met zijn machthebbers, zijn vrouwen en bijvrouwen. En terwijl ze die wijn drinken, prijzen ze hun goden – met een kleine 'g' natuurlijk.
Die goden zijn van goud, zilver, koper en ijzer, en ook nog van hout en steen. Er zit natuurlijk ook een stukje cynisme onder in die opsomming. Maar ook die volgorde van goud, zilver, koper en ijzer is, als u het mij vraagt, een verwijzing naar Daniël 2 en Daniël 4, waar we ook koper en ijzer tegenkwamen. Zo zie je dat al die hoofdstukken toch wel in elkaar grijpen; telkens zie je verwijzingen naar zaken die we al eerder zijn tegengekomen.
Hout en steen worden er ook bij genoemd. Kijk, de Schrift leert dat er één God is, maar al die rijken en volkeren in het verleden werden gekenmerkt door een meergodendom. De Schrift zegt daar treffende dingen over. Ik vind het mooi om dit eens te laten zien vanuit Jesaja 44. Ik heb er een paar verzen uitgehaald, maar u zou eigenlijk het hele hoofdstuk eens na moeten lezen. Daar wordt het volgende gezegd over die goden van hout: "Hij hakt voor zichzelf ceders om, neemt een cipres of een eik, een boom; hij kweekt die voor zichzelf op tussen de bomen van het woud; hij plant een olm — wat dat ook wezen mag, in elk geval ook een boom — en de regen maakt die groot."
Ik hoor daar al een cynische ondertoon in, want een mens kan doen wat hij wil en bomen neerzetten, maar als God die regen niet geeft en de groei niet schenkt, dan gebeurt er natuurlijk verder helemaal niets. Het is dus God Die er ook nog eens voor zorgt dat die boom groot wordt. Maar dan staat er: "Ze dienen de mens tot brandhout, hij neemt ervan en warmt zich erbij; hij steekt het ook aan en bakt brood. Ook maakt hij er een god van en buigt zich ervoor; hij maakt er een gesneden beeld van en knielt ervoor neer."
Als je daar gewoon logisch over nadenkt, is het natuurlijk krankzinnig. Dat staat er dan ook: "De helft daarvan verbrandt hij in het vuur; bij die helft eet hij vlees. Ook warmt hij zich en zegt: 'Ha, ik word warm, ik zie vuur!' Van de rest maakt hij een god, zijn gesneden beeld. Hij knielt ervoor, buigt zich neer, bidt het aan en zegt: 'Red mij, want u bent mijn god.'" Ja, dat is toch humor hoe dat hier beschreven wordt.
Dit is Jesaja 44, maar ik weet niet of u Jesaja 45 kent. Een aantal van u zeker, dat weet ik. Daar wordt echt de lofzang op de ene God gegeven, Die de Schepper is van alle dingen. Alles is in Zijn hand. Daar staat zelfs: "Zie, Ik maak de vrede en Ik schep het kwaad. Ik ben het, Ik doe al deze dingen." Hier in hoofdstuk 44 gaat het echter om een mens die een boom omhakt. Van de helft maakt hij brandhout of hij warmt zich erbij, of het dient om zijn voedsel te bereiden, om te bakken en te braden en te koken. En van die andere helft maakt hij een god, en daar gaat hij voor iets wat hij zelf gemaakt heeft op zijn knieën en zegt hij: "Red mij, want u bent mijn god."
Wij kennen echter een God Die door mensenhanden niet gediend wordt, maar Die aan allen adem, leven en alles geeft, zoals Paulus zegt in Handelingen 17 wanneer het gaat over die onbekende God. Kijk, dat is de God Die wij kennen. Wellicht denkt u nu: "Ja, dat waren die primitieve mensen van toen." Maar in onze moderne maatschappij is het natuurlijk ook zo, al is het allemaal wat abstracter. Hebben wij onszelf geen denkbeelden verzonnen? Dat gaat niet altijd om goden in letterlijke zin, maar om andere denkbeelden zoals een oerknal en een evolutietheorie. Dat hebben wij tot onze mensheid, tot onze god gemaakt. Nou, dat is net zo dom en net zo dwaas, want we zouden moeten luisteren naar wat God Zelf daarover gezegd heeft.
Daar gaat het dus over als het gaat om die goden van goud, zilver, koper en ijzer. Dat ziet er nogal mooi uit natuurlijk, maar het wordt steeds minder: hout en steen. Het is op ditzelfde ogenblik, wanneer zij daar zitten te drinken en hun goden prijzen van goud, zilver, koper, ijzer, hout en steen, dat de geschiedenis een wending neemt.
De Schrijvende Hand Tegenover de Kandelaar ↑ hoofdstukken
Op datzelfde ogenblik kwamen er vingers van een mensenhand tevoorschijn, die op het pleisterwerk van de wand van het koninklijk paleis schreven, tegenover de kandelaar. En de koning zag het gedeelte van de hand die schreef. Dit schijnt een schilderij van Rembrandt te zijn. Cultuur, hè? Ik dacht: dat zal ik toch even afdrukken. Hoezo is het geen Rembrandt? Ja, ik weet dat niet, maar dit is een schilderij van Rembrandt. Nee, ik herken het niet als ik het zie; ik herken geen Rembrandt. Kun je het nu wel lezen? Kijk, dit zijn inderdaad wat andere letters.
Maar er verschijnen dus vingers van een mensenhand. Het schijnt geen hele hand geweest te zijn, maar een handpalm of een gedeelte van een hand; zo staat het er in het Aramees. En die vingers beginnen te schrijven op de wand en daar komen letters te staan. De vertelling hiervan is nogal sober, er wordt niet zoveel bij verteld. In het volgende vers lees je alleen dat de aanwezigen nogal schrikken.
Ik heb best wel wat commentaren erop gelezen en er zijn mensen die zeggen: "Ja, die koning schrok niet alleen omdat hij een mensenhand zag waarvan de vingers schreven," want dat scheen vaker te gebeuren tijdens spiritistische sessies of seances, hoe je dat ook noemt. Als je commentaren leest, wordt er ook gerefereerd aan die borden — hoe heetten ze, Ouijaborden ofzo? — of aan glaasje draaien. Daar schijnt dat ook bij te gebeuren: dat er woorden gevormd worden door letters. Maar men zegt dan dat de koning vooral schrok omdat hij ten eerste niet zag wat het betekende, maar ook omdat ze zich niet in zo'n spiritistische sessie bevonden. Het was niet de bedoeling.
We hebben in Daniël al gelezen over waarzeggers, over tovenaars en over sterrenkijkers. Die wijzen werden er elke keer bijgehaald als de koning een droom had gehad om die dingen te verklaren. Die mensen konden toen best wel wat. Als ik dat zo lees, dan denk ik dat het best wel zou kunnen dat hij niet eens schrok van die hand op zich, maar meer van het feit dat het op dat moment niet de bedoeling was dat er zo’n hand kwam. Wie weet? Ik geef het door voor wat het waard is. Maar er verscheen dus een hand; de vertelling ervan is nogal sober, dus je kunt er natuurlijk van alles bij verzinnen. De tekst zegt gewoon: er kwamen vingers van een mensenhand tevoorschijn, die op het pleisterwerk van de wand van het koninklijk paleis schreven, tegenover de kandelaar. De koning zag het gedeelte van de hand die schreef en in het volgende vers staat dat hij daar ontzettend van schrok.
Maar in dit vers staat nog iets wat toch wel opmerkelijk is: "tegenover de kandelaar". Ik heb er een plaatje bij afgebeeld van Nebukadnezar, de Babylonische koning die de tempel leeggeroofd had. Aangezien we in de voorgaande verzen lazen dat de voorwerpen uit de tempel, uit het huis van God in Jeruzalem, werden gehaald om eruit te drinken en hun eigen goden te prijzen, zou het zomaar de kandelaar geweest kunnen zijn die uit de tempel kwam.
Normaal gesproken zou je op dit woord kunnen zoeken om te kijken waar het allemaal nog meer voorkomt. Alleen is het lastige dat dit woord bijvoorbeeld niet in Exodus voorkomt, waar het gaat over die kandelaar en hoe die gemaakt moest worden. Dat komt omdat Exodus Hebreeuws is en dit gedeelte van Daniël Aramees is. Vanaf Daniël 2 vers 4 tot het einde van hoofdstuk 7 is het boek namelijk in het Aramees geschreven. Ik las in een commentaar dat dit woord "kandelaar" in het Aramees bovendien een leenwoord is uit het Akkadisch of iets dergelijks. Dat maakt het nog wat lastiger om te zeggen wat voor kandelaar dat precies was. Maar ja, ik denk: het staat er niet voor niks. In de volgende verzen hebben we gelezen dat het tempelgerei dat koning Nebukadnezar uit de tempel had geroofd, hier werd gebruikt tijdens dit feest. Dus als ik een conclusie moet trekken, dan zeg ik: dat was die kandelaar uit de tempel.
En dan staat er dat die hand schrijft op de wand, tegenover de kandelaar. Ik moet dan denken aan de tempel of aan de tabernakel. In de tempel was de opstelling hetzelfde: daar had je inderdaad de kandelaar en daartegenover stond de tafel met de toonbroden. Wat we hier op de wand zien — die hand die wat schreef — dat deed hij dus op de plaats van de tafel van de toonbroden. Je kunt mij niet vertellen dat dat geen betekenis heeft. Het staat er niet voor niets bij; het had net zo makkelijk weggelaten kunnen worden. We zouden het niet missen als er enkel stond dat er een hand op het pleisterwerk van de wand schreef. Geen haan die er naar zou kraaien dat er niet gesproken wordt over een kandelaar. Het is dus met een bedoeling zo neergezet. God is de Plaatser, ook van Zijn Woord; in Zijn Woord is alles geplaatst.
Tegenover de kandelaar stond inderdaad die tafel met toonbroden. We zouden nu de rest van de ochtend makkelijk over die tafel met toonbroden kunnen spreken. Dat is deze tafel, en die tafel was van goud. Maar maak je geen zorgen, ik ga het niet de hele ochtend over die tafel hebben. Ik heb dat langer geleden wel eens gedaan. Het was een gouden tafel, gemaakt van hout en helemaal met goud overtrokken. Op die tafel lagen twee rijen met zes broden. Voor degenen die heel scherp zijn: hier liggen ze op elkaar, maar dat is ook een rij. Hier liggen ze naast elkaar, en dat is dus ook een rij. In het Hebreeuws kan dat meen ik beide. Wij hebben het woord "stapel" uitgevonden voor een rij die verticaal is.
Maar laten we over deze tafel lezen in Exodus. Ik heb de Statenvertaling hier afgedrukt: "Gij zult ook een tafel maken van sittimhout; gij zult ze met louter goud overtrekken." Die tafel was dus van hout, helemaal met goud overtrokken als uitbeelding van onvergankelijkheid. Goud is een beeld van onvergankelijkheid, van heerlijkheid en van koningschap. Van koningschap; hou die even vast. "Gij zult ook een gouden krans daaraan maken, rondomheen." Ik ga zo even terug naar het plaatje, dan gaan we die gouden krans nog even bekijken. "Gij zult ook een lijst daaraan maken, een handbreed."
Ik zag het pas een paar dagen geleden toen ik dit opzocht. Toen dacht ik: "Hé, een handbreed!" Een hand die op de muur schrijft, en hier wordt gezegd: een lijst eromheen, een krans op die tafel, een handbreed. Die hand heeft natuurlijk alles te maken met Gods hand. Die doet wat Hij beschikt, wat Hij wil. Het Hebreeuwse woord voor hand is 'jot'. Blijf met je jatten van mijn spullen af, zeggen we wel eens. De 'jot' heeft een getalswaarde van 10, een uitbeelding van Gods Woord. De hand heeft ook nog eens vijf vingers. Vijf is genade en daarom hebben we twee handen, zodat ze samen tien zijn. Daar valt natuurlijk veel meer over te zeggen, maar dat is dus de hand: Gods hand die doet wat Hij wil. Hij beschikt wat God wil. En een gouden krans of een kroon... "Gij zult een gouden krans rondom dezelfde lijst maken." Dus die tafel, ik ga even terug naar die tafel.
Die tafel heeft alles te maken, op die tafel zit een kroon. Die tafel is een uitbeelding van het koningschap van de Messias. Ik heb dat ooit wat uitgebreider uitgelegd, nu ga ik er vrij kort doorheen. Het is een gouden tafel, onvergankelijkheid, het is een tafel die is gekroond. Al die driehoekjes hier, dat is het kroontje zeg maar. En de krans. Ja, kranskroon. De twaalf stammen van Israël spelen natuurlijk ook nog een rol in dat koninkrijk, dat koningschap.
Maar op de plek waar die hand schrijft, daar stond normaal die tafel. En die tafel is een uitdrukking van het koningschap van de Messias, van Christus. Goud, de hand van God. Een hand is ook een werktuig, een hand is datgene wat het hoofd wil. Zoals Christus zou je ook kunnen zeggen, de hand van God.
En die tafel is gekroond met een gouden kroon. En op de plek waar die tafel hoort te staan, daar verschijnt een hand en die schrijft dat schrift op de muur bij Belsazar op zijn feest.
De Verschrikking van de Koning en de Introductie van Daniël ↑ hoofdstukken
Toen veranderde de gelaatskleur van de koning. Zijn gedachten verschrikten hem, zijn heupgevrichten verslapten en zijn knieën knikten. Ik las in een commentaar dat dit ook eufemistisch is voor het letterlijk 'in de broek doen'. Dat hij bang en geschrokken was, is in ieder geval duidelijk. De koning riep met kracht dat men de bezweerders, de Chaldeeën en de toekomstvoorspellers moest laten binnentreden. De koning nam het woord en zei tegen de wijzen van Babel: "Iedereen die dit schrift kan lezen en mij de uitleg ervan te kennen kan geven, zal gekleed worden in purper met een gouden keten om zijn hals. En hij zal als derde in het koninkrijk heersen."
Hier is dus een schrift dat schrijft op de wand. Ik loop nu wat voor de muziek vooruit, maar dat schrift legt Daniël verderop uit. Het betekent het einde van het koningschap van Belsazar. Dat schrift wordt gegeven door een hand op de plek waar normaal de tafel met toonbroden staat, wat een uitbeelding is van koningschap, maar dan van een onvergankelijk koningschap: het koningschap van de Messias. Hier schrikt de koning daarvan. Hij roept alle wijzen, toekomstvoorspellers en bezweerders erbij; dat is een refrein in het boek Daniël. Hij zegt dat degene die het uit kan leggen, koninklijke heerlijkheid zal ontvangen. Daar komt het eigenlijk op neer: gekleed worden in purper met een gouden keten om de hals. Dat heeft alles met koningschap te maken. Onze burgemeester heeft ook nog een ketting om zijn hals, maar vroeger waren koningen over het algemeen ook koningen van steden. Er zal dus koninklijke heerlijkheid aan diegene worden gegeven.
Hij zal de derde zijn in het koninkrijk. Dat klopt, want zijn vader Nabonidus, die ik net al noemde, was de eerste en Belsazar is de tweede. Degene die het uit kon leggen, zou dus de derde worden in het koninkrijk. We lezen verder: "Toen traden al de wijzen van de koning binnen, maar zij waren niet in staat het schrift te lezen of de uitleg ervan aan de koning te laten weten." Dat verbaast ons natuurlijk niets, nu we in Daniël 5 aangekomen zijn. Ook dit kennen we. Toen werd koning Belsazar zeer verschrikt en zijn gelaatskleur veranderde. Ook zijn machthebbers raakten in verwarring. Het aparte is dat hier staat dat zij niet in staat waren het schrift te lezen. Blijkbaar is het schrift in het Aramees gesteld, maar konden ze het toch niet lezen; anders zou ik niet weten waarom het hen niet lukte. In Daniël staat het natuurlijk echt opgetekend in het Aramees: MENE, MENE, TEKEL, UPHARSIN. Daar komen we straks op. In ieder geval konden zij de uitleg niet te kennen geven.
Koning Belsazar was al verschrikt, maar toen werd hij zeer verschrikt. Zijn gelaatskleur veranderde en ook zijn machthebbers raakten in verwarring. Dat is een treffend detail, want in het Hebreeuws betekent 'Babel' ook verwarring. Naar aanleiding van de woorden van de koning en zijn machthebbers trad de koningin het huis binnen waar de maaltijd plaatsvond. De koningin antwoordde en zei: "O koning, leef tot in de aeonen!" In de vertaling staat 'eeuwigheid', maar er staat 'olamin', een meervoud van 'olam', dus: eeuwen of tijdperken. "Laten uw gedachten u niet verschrikken en laat uw gelaatskleur niet veranderen." Die koning zag dus zo wit als de muur, zouden wij zeggen. Dat is wel leuk in dit verband.
Over deze koningin zegt men dat zij de vrouw van koning Nabonidus was, de vader van Belsazar. Zij mocht blijkbaar wel binnenkomen, terwijl de andere vrouwen van de koning al aanwezig waren bij het feest. Deze koningin kon zich blijkbaar Daniël herinneren: "Er is een man in uw koninkrijk in wie de geest van de heilige goden is, want in de dagen van uw vader is bij hem licht, verstand en wijsheid gevonden, zoals de wijsheid van goden. Daarom stelde koning Nebukadnezar, uw vader, hem aan als hoofd van de magiërs, de bezweerders, de Chaldeeën en de toekomstvoorspellers – uw eigen vader, o koning!" Hier wordt in deze geschiedenis voor de tweede keer gerefereerd aan Nebukadnezar. De eerste keer was in vers 2, bij de voorwerpen uit de tempel die zijn vader Nebukadnezar had meegenomen. Hier wordt hij dus weer genoemd.
Er werden een uitzonderlijke geest, kennis en verstand om dromen uit te leggen, onthulling van raadsels en ontwarring van knopen in Daniël gevonden, aan wie de koning de naam Beltsazar had gegeven. Laat nu Daniël geroepen worden, zodat hij de uitleg ervan te kennen zal geven. Daniël werd dus Beltsazar genoemd, niet te verwarren met de koning Belsazar. In de Nederlandse vertaling zit er een 't' in de naam van Daniël. Ik wijs er hier weer op dat aan Daniël kennis en verstand was gegeven om dromen uit te leggen. Die dromen spreken van verborgen dingen, zoals dat ook bij Jozef het geval was. In die dromen werden verborgenheden bekendgemaakt, oftewel onthullingen. Onthulling is hetzelfde als openbaring: iets onthullen of openbaren. "Onthulling van raadsels en ontwarring van knopen", ook dat is een mooie uitdrukking. Wij leven in een tijd waarin dingen verborgen zijn en waarin Christus via de apostel Paulus inderdaad raadsels en verborgenheden onthult en knopen ontwart. Hij neemt de bedekkingen weg die over de Hebreeuwse geschriften liggen.
Aan Daniël was dat ook gegeven en hij wordt erbij geroepen om de uitleg te geven. Toen werd Daniël bij de koning gebracht. De koning nam het woord en zei tegen Daniël: "Bent u die Daniël, een van de ballingen uit Juda, die de koning, mijn vader, uit Juda hierheen heeft gebracht? Ik heb namelijk over u gehoord dat de geest van goden in u is, en dat in u licht, verstand en uitzonderlijke wijsheid gevonden worden. Welnu, de wijzen en de bezweerders zijn bij mij gebracht om dit schrift te lezen en mij de uitleg ervan te laten weten, maar zij zijn niet in staat de uitleg van deze woorden te kennen te geven." Dit kennen we allemaal; het wordt heel uitvoerig beschreven. "Ik echter heb over u gehoord dat u uitleggingen kunt geven en knopen kunt ontwarren. Nu, als u het schrift kunt lezen en mij de uitleg ervan laat weten, zult u gekleed worden in purper, een gouden keten om uw hals krijgen en zult u als derde heersen in het koninkrijk."
Daniëls Toespraak en de Hoogmoed van Nebukadnezar ↑ hoofdstukken
En dan komt Daniël. Toen antwoordde Daniël en zei hij in de tegenwoordigheid, in de aanwezigheid van de koning: "Houd uw geschenken voor uzelf en geef uw beloningen aan een ander. Toch zal ik nu het schrift voor de koning lezen en de uitleg ervan zal ik hem laten weten." Daniël skipt de beleefdheden. Je ziet wel eens dat ze met die plechtige groeten antwoorden: "O koning, leef in eeuwigheid", tot in de olam en de aeonen. Maar hier zegt hij: "Nou, houd die spullen zelf maar."
Het loopt namelijk slecht af voor die Belsazar. In het laatste vers van dit hoofdstuk staat dat hij dezelfde nacht nog wordt gedood. Wellicht wist Daniël dat ook, en vandaar misschien zijn laconieke houding van: "Nou ja, houd je spullen maar bij je. Geef uw beloning aan een ander, ik zal toch het schrift uitleggen." Hij zag het schrift en hij wist wat het betekende; hij wist wel hoe laat het was.
"Wat u, o koning, betreft: de allerhoogste God heeft uw vader Nebukadnezar het koningschap, grootheid, eer en majesteit gegeven. Vanwege de grootheid die Hij hem had gegeven, beefden en sidderden alle volken, natiën en talen voor hem. Hij doodde wie hij wilde en hij liet in leven wie hij wilde; hij verhoogde wie hij wilde en hij vernederde wie hij wilde." Hij was een koning der koningen — in Daniël 2 zagen we dat ook al. Daniël zei toen ook dat God hem dat koningschap had gegeven. Dat lezen we hier opnieuw: hij verhoogde wie hij wilde en hij vernederde wie hij wilde.
"Maar toen zijn hart zich verhief en zijn geest zich verhardde in de hoogmoed, werd hij van zijn koninklijke troon gestoten en heeft men hem zijn eer ontnomen." Daar hebben we het de vorige keer over gehad. Hier wordt dus voor de derde keer gerefereerd aan Nebukadnezar, en hier wordt specifiek die geschiedenis uit Daniël 4 benoemd. Toen hij zijn hart verhief en zijn geest zich verhardde in hoogmoed, werd hij van zijn koninklijke troon gestoten en werd hem zijn eer ontnomen. Hij werd uit de mensenwereld verstoten. Zijn hart werd gelijk aan dat van de dieren, zijn verblijf was bij de wilde ezels en men gaf hem gras te eten, zoals aan runderen. Zijn lichaam werd bevochtigd door de dauw van de hemel, totdat hij erkende dat God de Allerhoogste Heerser is over het koningschap van de mensen en daarover aanstelt wie Hij wil.
Kijk, hier wordt dus nadrukkelijk verwezen naar de geschiedenis van Daniël 4. Nebukadnezar had een droom gehad van die grote boom die heel de aarde vulde en over de hele aarde gezien kon worden, waar de vogels des hemels in nestelden en de dieren van het veld onder de schaduw van de takken verbleven. In die droom werd die boom omgehakt en aan banden gelegd, letterlijk met een koperen en een ijzeren band eromheen, zoals je op het plaatje ziet. Dan werd tegen Nebukadnezar gezegd: "Jij zal zijn als die boom; je zult zeven tijden vernederd worden en gras eten als de dieren." Die boomstronk stond ongeveer op de hoogte van het gras van het veld; die hoge boom werd gelijkgesteld aan het gras van het veld en daarmee vernederd, met die koperen en ijzeren band eromheen.
Ik heb het daar de vorige keer al over gehad: koning Nebukadnezar at inderdaad zeven tijden lang gras als de dieren. Daarna kwam zijn verstand weer in hem terug, zoals we in Daniël 4 lezen. Hij prees de Allerhoogste en werd hersteld in zijn koningschap. Ik heb toen ook aangegeven dat ik geloof dat dit niet alleen op Nebukadnezar van toepassing is, maar op Babel in het algemeen. Het laatste wereldrijk waarvan Babel de hoofdstad was, was namelijk het koperen rijk uit Daniël 2. Het Griekse rijk is het laatste wereldrijk geweest waarvan Babel de hoofdstad was, maar in de toekomst zal er weer een rijk zijn — dat hebben we onder andere in de Openbaring gezien. In de toekomst komt er opnieuw een laatste wereldrijk met Babel als hoofdstad, en dat rijk wordt in Daniël 2 gekenmerkt door het ijzer. Vandaar dat koper en ijzer om die boom heen, meen ik.
Hier wordt dus gerefereerd aan die geschiedenis: zeven tijden zou Nebukadnezar gras eten. Of dat nu weken, maanden of jaren zijn geweest... ik denk eerder aan jaren. Er staat immers dat zijn nagels waren gegroeid en zijn haar lang was geworden. Dat bereik je niet in zeven dagen, ook niet in zeven weken en bij sommige mensen zelfs niet in zeven maanden. Voor wat het waard is: ik denk dat het jaren zijn geweest.
In de geschiedenis van Belsazar wordt dus tamelijk uitgebreid verwezen naar de "zeven tijden" van Nebukadnezar. Dat is niet voor niets; het beslaat zelfs een aantal verzen. Daniël gaat nu Belsazar direct aanspreken: "Wat u, Belsazar, zijn zoon, betreft: u hebt uw hart niet vernederd, hoewel u dit alles wist. U hebt zich verheven tegen de Heere van de hemel, want de voorwerpen van Zijn huis heeft men bij u gebracht. U, uw machthebbers, uw vrouwen en bijvrouwen hebben daar wijn uit gedronken. En u hebt uw goden van zilver en goud, koper, ijzer, hout en steen geprezen, die niet kunnen zien en niet kunnen horen en geen kennis hebben. U hebt echter de God in wiens hand uw adem is en aan wie al uw paden toebehoren, niet verheerlijkt."
Deze woorden lijken zelfs op die van Paulus in Handelingen 17: de God die aan allen adem, leven en alles geeft. Daarom is door Hem het gedeelte van de hand gezonden en dit schrift geschreven.
De Uitleg van het Schrift en de Val van Babel ↑ hoofdstukken
Dit is het schrift dat werd geschreven: Mene, mene, tekel, upharsin. Ik zeg het maar lang op z'n 't Ambachts, op zijn Ridderkerks, want daar kom ik natuurlijk vandaan. Dit is het schrift dat werd geschreven: Mene, mene, tekel, upharsin. Ik heb hier een afbeelding van de interlineaire tekst bij geplaatst; zo wordt dat getranslitereerd. Dat stond er dus op de muur: Mene, mene, tekel, u-farsin.
Dit is de uitleg van de woorden. Mene: God heeft de dagen van uw koningschap geteld. Want die hand verscheen op de muur tegenover de kandelaar, en dat was de plek waar de uitbeelding van de ware Koning hoorde te staan. De Koning, dé Koning der koningen, namelijk Christus en Zijn koningschap, Zijn Messiaanschap, waarvan die tafel met toonbroden een uitbeelding is. God heeft de dagen van uw koningschap geteld en Hij heeft er een einde aan gemaakt. Mene betekent dus: geteld.
Tekel. Nee, een teckel is een hond, daar houden we het maar niet op. Tekel: u bent gewogen in de weegschaal en u bent te licht bevonden. Tekel betekent dus: wegen.
Peres: uw koninkrijk is verdeeld en het is aan de Meden en de Perzen gegeven. 'Peres' kennen we ook in het Hebreeuws; dat woord betekent verdelen of breuk. In Genesis 38 wordt er een Peres geboren. Maar ook 'Perzië' schrijf je ongeveer hetzelfde als dat woord voor 'verdeeld'. Dat zit er dus ook nog in. De Meden en de Perzen hadden bovendien een gedeeld koninkrijk. Ja, uw koninkrijk is verdeeld en het is aan de Meden en de Perzen gegeven. Dit is de uitleg die Daniël geeft aan koning Belsazar.
Op zich geen moeilijk verhaal, toch? En Belsazar begreep het ook, want hij beval toen dat zij Daniël in purper moesten kleden, met een gouden keten om zijn hals, en dat zij van hem moesten uitroepen dat hij als derde in het koninkrijk zou heersen. Er staat niet bij hoe Daniël dat onderging, maar ik kan me zo voorstellen dat hij dat tamelijk laconiek heeft ondergaan. Die kleren kon hij immers snel weer uittrekken, want er staat dat in diezelfde nacht Belsazar, de koning van de Chaldeeën, werd gedood. Dat is het laatste vers van Daniël 5. Daarmee zou je kunnen zeggen: 'Mene, Mene, Tekel, Upharsin' is vervuld aan Belsazar.
Volgens de geschiedenis hadden de Meden en de Perzen de stad Babel omsingeld. Het was dus tamelijk hoogmoedig dat koning Belsazar in dat verband een feest had aangericht. Blijkbaar had hij het idee dat hem niets kon overkomen. Babel was een sterke stad met een sterke vesting en enorme muren eromheen. Het is een bijzonder verhaal: de Meden en de Perzen hadden de stad belegerd en midden door de stad liep de rivier de Eufraat. Ze hebben die rivier omgeleid en zijn over de drooggelegde bodem van de rivier zo de stad binnengewandeld. Aangezien alle machthebbers in dronkenschap in het paleis waren, konden ze blijkbaar zo doorlopen. Dat is wat de ongewijde geschiedenis — voor zover die bestaat — ons verhaalt. Wellicht wist Daniël ook al wat er aan de hand was toen hij dat schrift las; ik kan me goed voorstellen dat ze wisten dat de Meden en de Perzen om de stad heen lagen.
Dit is het einde van de geschiedenis en de toepassing op Belsazar. Hiermee zouden we in principe aan het einde van deze Bijbelstudie gekomen kunnen zijn, waren het niet dat... want ik denk dat onder dit raadselachtige schrift nog wel wat meer verborgen ligt. Daarover gaan we het na de pauze hebben. Ik ga dat niet al te uitgebreid doen, want ik heb nog wel wat losse eindjes in dit verhaal. De dingen die de commentaren erover zeggen... ik geloof dat daar een kern van waarheid in zit, alleen kreeg ik het verhaal zelf niet helemaal kloppend. Ik heb de afgelopen weken echt mijn best gedaan en mensen benaderd waarvan ik weet dat ze er verstand van hebben, maar zij wisten het ook niet. Daarom kan ik in alle vrijmoedigheid naar voren brengen wat ik er wél over denk te kunnen zeggen.
Ik wil die theorie — om het zo maar te noemen — over wat er nog meer achter dat 'Mene, Mene, Tekel, Upharsin' zit, aan u voorleggen ter overdenking. Ik hoop altijd maar dat er onder u mensen zijn die daar weer wat meer licht op kunnen werpen. We gaan nu koffie drinken en wellicht dat we met een shotje cafeïne wat verder komen. Maar zoals ik al zei: ik hoop dat u allemaal bent bijgekomen, want ik waarschuw u wel dat het wat lastig wordt. Ik weet dat zodra het over getallen en rekenen gaat, sommige mensen afhaken. Ik zal er daarom een beetje snel doorheen gaan. Ik breng gewoon de dingen naar voren waar ik wel wat in zie, maar waar ik toch nog vragen en losse eindjes bij heb.
De Profetische Verborgenheid: de Zeven Tijden en Gewichten ↑ hoofdstukken
Mene, Mene, Tekel, Upharsin. Daar moet nog wel een dubbele bodem in zitten. In de pauze had ik het er met een aantal mensen over. Het is sowieso al apart dat er staat: Mene, Mene. Dat dat twee keer wordt genoemd. We hadden het over andere schriftplaatsen en andere uitspraken waarin namen of woorden tweemaal genoemd worden, zoals Samuel, Samuel. Of denk aan: voorwaar, voorwaar. En amen, amen. Dat wordt vaak gebruikt om ergens een bepaalde nadruk op te leggen. Het vreemde in deze geschiedenis is dat wanneer Daniël in vers 26 zegt dat dit de uitleg van deze woorden is, hij zegt: "Mene: God heeft de dagen van uw koningschap geteld en Hij heeft er een einde aan gemaakt." Zoals het in de vertaling staat, noemt hij het daar maar één keer. Dat is al opmerkelijk. Op de muur stond het blijkbaar twee keer, Mene, Mene, wellicht dus om er de nadruk op te leggen.
Er zijn uitleggers die in Mene, Mene, Tekel, Upharsin een nadere verklaring zien van de zeven tijden die in Daniël 4 besproken worden. We hebben toen over die zeven tijden nagedacht: wat zouden die zeven tijden zijn? Bij Nebukadnezar is dat al onduidelijk. Waren het zeven jaren waarin hij heeft gegraasd als een dier, of waren het maanden? Daar kun je over discussiëren. Maar als het gaat over het plaatje in het groot, over Babel, en over de gedachte dat Babel gedurende zeven tijden niet de hoofdstad van een wereldrijk zou zijn, dan zijn die zeven tijden natuurlijk wat langer dan die van Nebukadnezar. Men zegt wel — en ik sluit me er niet helemaal bij aan, ik kan het niet met zekerheid zeggen — dat die zeven tijden van Nebukadnezar zeven jaren van 360 dagen waren. Men stelt dan dat die zeven tijden voor het rijk geen zeven jaren van 360 dagen zijn, maar zeven keer 360 jaren. Dan staat een dag dus voor een jaar. Een profetisch jaar noemt men dat dan; die term vind je niet letterlijk in de Schrift, maar een profetisch jaar zou 360 dagen zijn. We kennen allemaal de uitspraken over de Grote Verdrukking — ik hoop tenminste dat jullie die kennen — en die duurt 1260 dagen. Op andere plaatsen staat dat dit 42 maanden zijn, en weer elders staat dat het een tijd, tijden en een halve tijd is.
Nu kun je daaruit concluderen dat een profetisch jaar 360 dagen zou zijn, maar dit kunnen net zo goed afrondingen zijn. Mijn dochter, die hier net rondliep, is acht jaar, en toch zit ze dichter bij de negen dan bij de acht. Maar we ronden dat af: ze is acht jaar. Zo zouden die 42 maanden, als je het uitrekent in werkelijke maanden, ook een afronding kunnen zijn. Als je 1260 deelt door 29,5 — de maancyclus — dan kom je op 42,71 maanden. Maar in de tekst staat 42 volle maanden. Ook die drieënhalf jaar (tijd, tijden en een halve tijd) kan een afronding zijn. Ik ben daar zelf nog niet uit, dus dat is een van de dingen waarvan ik zeg: dat weet ik niet precies.
Het principe 'een dag voor een jaar' is overigens wel een Bijbels principe. Ik heb twee schriftplaatsen genoemd. De ene is Numeri, waar het gaat over de verspieders die veertig dagen hebben verspied. Zij werden niet geloofd door het volk; het volk geloofde die tien andere verspieders en niet Jozua en Kaleb. Daardoor moesten ze veertig jaar door de woestijn zwerven: een dag voor een jaar. Ze verspieden veertig dagen en moesten vervolgens veertig jaar zwerven. In Ezechiël moest de profeet eerst een aantal dagen op zijn ene zij liggen en dan op zijn andere, en ook dat is een dag voor een jaar. Ik ga dat nu niet uitgebreid erbij halen, want dat maakt het alleen maar gecompliceerder, maar dat principe vinden we wel degelijk terug in de Bijbel. Ik heb nu twee voorbeelden gegeven, maar er zijn er echt meer.
Men zegt dus: de zeven tijden van Nebukadnezar waren zeven jaren, voor mijn part van 360 dagen. En men zegt dat de zeven tijden van Babel, uitgaande van een dag voor een jaar, 7 keer 360 jaren is, wat uitkomt op 2520 jaren. Gedurende 2520 jaar zou Babel dus niet de hoofdstad zijn van de wereld of van een wereldrijk. Dan kom je natuurlijk meteen op de hamvraag: vanaf wanneer zouden die zeven tijden dan ingaan? Ja, dat weet ik dus ook niet. Men zegt wel — ik ken iemand die dat ooit zei — en die noemde een jaartal als 482 voor Christus. Hij ging aan het rekenen en kwam toen uit in 2003. Dan zou Babel in 2003 weer de hoofdstad van de wereld moeten zijn. Dat is inmiddels achterhaald; het waren destijds ook al wat oudere opnames. Maar je kunt wel gaan gissen.
Wanneer zou, áls deze theorie van die 2520 jaar klopt, het startmoment zijn? Dat is een moeilijkheid. Moet je rekenen vanaf het moment dat Babel de hoofdstad was onder het Griekse Rijk? Dat is namelijk de laatste keer geweest dat Babel de hoofdstad was van een wereldrijk. Dat was volgens mij rond 300 voor Christus. Nou, dan hebben we nog wel even te gaan voordat Babel weer de hoofdstad van de wereld is. Ik geloof zelf dat het toch wel wat dichterbij ligt, dat die dingen weer gaan gebeuren. Je zou ook nog kunnen rekenen — maar daar komen we nog op in Daniël 9 — dat die jaren aanvangen bij de aanvang van de zeventig weken. Want op het moment na koning Nebukadnezar, bij de volgende koning... In Daniël 2 stond immers ook dat er na hem een koninkrijk zou komen dat lager was dan het zijne. Dan zou je dus kunnen rekenen dat meteen na Nebukadnezar het verval van Babel is ingeluid en dat het daarna alleen maar minder is geworden. Ja, dat is ook nog een optie.
De Studiebijbel zegt iets interessants over de woorden Mene, Mene, Tekel, Upharsin. De drie verschillende woorden waaruit de boodschap bestaat, duiden gewichten aan: mina, mina, shekel en een halve mina. En de Studiebijbel is niet de enige die dit zegt. Mina en Mene zijn gewichten. Net zoals wij grammen hebben en de Engelsen vroeger ponden hadden — libra, afgekort als lbs — zijn dit munteenheden en gewichten. Als je die intikt op Google, krijg je gelijk allerlei omrekenprogrammaatjes. Je kunt een mina en een shekel namelijk niet zomaar optellen. Dat moet je eerst, zoals ze dat met ounces ook doen, terugrekenen naar bijvoorbeeld grammen. Pas dan kun je ze bij elkaar optellen. Iets soortgelijks geldt hier ook.
Even voor de duidelijkheid: een Mene is een mina. Een Tekel is een shekel of een sikkel. Ik zat toevallig gisteren — ik was uit eten geweest met de kinderen en plofte zwaar verzadigd op de bank neer — een documentaire te kijken over een man die door allerlei Arabische landen reist. Toevallig was hij deze week in Gaza. Ik zat dat even terug te kijken en vond het erg interessant, want die Palestijnen betalen dus met de shekel. Die munt bestaat blijkbaar nog steeds. Dat vond ik opmerkelijk, dat dit nog steeds de munteenheid is die daar in die regio wordt gehanteerd. Dus: een Mene is een mina, een Tekel is een shekel of sikkel, en Upharsin (of Peres) betekent 'verdelen', 'breken' of 'vereffenen'. Het is een halve mina. Ook dat heb ik overigens op meerdere plaatsen zo teruggelezen. Men zegt dat men dit ook op allerlei kleitabletten bij opgravingen heeft teruggevonden: dat een Upharsin of een Peres een halve mina is.
Het wordt nu echt rekenen. Ik neem het op en de PowerPoint komt ook op internet, dus reken het thuis nog maar even na, zou ik zeggen. Zoals ik al zei: je kunt dingen pas optellen als je een gemeenschappelijke eenheid hebt; een ounce en een gram kun je niet direct bij elkaar optellen. Als je weet hoeveel gram een ounce is, dan kun je het totaal berekenen. De Schrift zegt op meerdere plaatsen dat een sikkel twintig gera is. Dat is weer een andere eenheid: een gera. Niet Gerard, maar een gera.
Dat is dus ook weer een meeteenheid. Ik heb er drie schriftplaatsen bij genoemd. In Ezechiël 45 staat: "Five shekels shall be five" – dat is dan Engels uit de Concordant Version. Het wordt heel ingewikkeld, maar die versie volgt zeg maar de Septuagint, de Griekse vertaling van het Oude Testament. En die zegt: "Five shekels shall be five." Nou, dat snap ik: vijf shekels is vijf. Dat had ik ook kunnen verzinnen. "Ten shekels shall be ten. Fifty shekels shall be a mina." Die is wel interessant, want blijkbaar is die mina – mene – vijftig shekel waard.
En een shekel, een sikkel, is twintig gera. Dan weet je meteen hoeveel gera de mina is, als je een beetje kunt rekenen. Vijftig shekels is een mina, staat hier in Ezechiël. Een shekel is twintig gera. Dus hoeveel gera is een mina? Duizend. Precies, duizend, want vijftig keer twintig is duizend. Dus een mina is vijftig sikkel, een sikkel is twintig gera en een mina is duizend gera.
Het is vrij simpel, maar ik begrijp dat als je dit voor het eerst hoort, je denkt: waar heeft hij het over? Dat hoor ik mezelf ook wel een beetje denken als ik het zit te vertellen. Dus dat zeg ik er maar gewoon eerlijk bij. Het gaat allemaal wel wat ver en ik heb zoiets van: het zou toch wat simpeler moeten zijn. Maar vooruit, ik geef het door voor wat het waard is, zoals ik al zei.
MENE, MENE, TEKEL, UFOSIM. Mene is mina, is duizend. Tekel is shekel, is twintig. Ufosim is een halve mina, is vijfhonderd. En dan kom je dus uit op die 2520. Mina, mina, shekel, ufosim. Als men zegt: zeven tijden, een dag voor een jaar, dan is zeven keer 360 gelijk aan 2520 jaar. En als je die mina's en de shekels optelt, dan kom je ook op 2520. Dus dat is wat men daarover vertelt. Ik heb daar wel wat vragen bij, maar ik moet zeggen: ik heb ook nog geen betere verklaring gevonden. Nou, we gaan het nog moeilijker maken voor de echte wiskundigen onder ons.
Het Mysterie van de Mina en Sikkel in Verschillende Vertalingen ↑ hoofdstukken
Ik noemde zojuist de Concordant Version en die volgt de Septuagint, de Griekse vertaling van het Oude Testament. Maar als u een Statenvertaling of een NBG-vertaling heeft en u zoekt Ezechiël 45 vers 12 op, dan staat er echt iets anders. De Concordant Version volgt hier dus blijkbaar de Septuagint. Menno Heijman, voor sommigen van u geen onbekende, heeft de Maskilimvertaling op internet staan. Ik heb hem gevraagd hoe hij aan zijn vertaling kwam, want de NBG heeft bijvoorbeeld een andere lezing. Hij bevestigde dat hij daarin ook de Septuagint heeft gevolgd. Over het Hebreeuws kon hij verder geen uitspraken doen, omdat hij daar naar eigen zeggen te weinig verstand van heeft. Hij gaf wel aan dat iemand met meer deskundigheid ermee bezig is, dus dat geeft weer hoop voor de toekomst. Ik geef dit nu door voor wat het waard is; dat doe ik natuurlijk met alles wat ik met u deel. Mocht ik in de toekomst kunnen zeggen dat ik het definitief gevonden heb, dan beloof ik dat ik erop terugkom. Dat zou heel goed kunnen.
Kijk naar de NBG bij ditzelfde vers; daar staat echt iets anders. De sikkel is twintig gera, dat staat op meerdere plaatsen in de Schrift, dus dat geloven we. Maar volgens de lezing van de NBG is een mina of een mine zestig sikkels: "twintig sikkels, vijf en twintig sikkels en vijftien sikkels zal u een mine zijn." Als je dat optelt — 20, 25 en 15 — dan is dat 60. Volgens de Concordant Version is een mina echter 50 sikkels, en dat scheelt natuurlijk enorm.
Je zou kunnen denken aan inflatie. Daarom is het zo mooi dat we het Woord hebben waarin de dingen zwart op wit staan. Ik zeg altijd: bij een maat zoals de 'el' zegt men dat dit de lengte is, maar dat is bij iedereen natuurlijk anders. In het verleden werd er met handelsmaten volop gefraudeerd. Als je minder af hoeft te wegen, kan dat commercieel gezien handig zijn. Maar hier staat zwart op wit dat een sikkel 20 gera is, dus dat nemen we gewoon aan. Het gaat om de getallen die vaststaan. Alleen, hoeveel is nu die shekel? Dat hangt blijkbaar van de grondteksten, handschriften en vertalingen af. Er is of mee gefraudeerd, of de juiste handschriften zijn ons niet beschikbaar, maar in ieder geval is de mina bij de één 50 shekels en bij de ander 60. Dat maakt de berekening lastiger.
Ik heb het voor u ook even in de telling van de NBG opgeteld. Dan is een mina opeens 1200 gera (60 x 20). Een shekel blijft een shekel van 20 gera. Een halve mina verandert dan natuurlijk ook en wordt 600 gera. In totaal krijg je dan bij elkaar 3020. Dat is 500 meer dan de telling van de Septuagint. Ook hierbij geldt: ik geef het door voor wat het waard is. Wat kunnen we ermee? Er moet nog meer achter zitten, dat geloof ik echt. Dat het te maken heeft met die mina, de shekel en de halve mina geloof ik ook, omdat we daar getallen uit kunnen halen die we wellicht bij elkaar op moeten tellen om te kunnen bepalen wat die zeven tijden in Daniël 4 zijn.
Het is niet voor niets dat er in Daniël 5 door Daniël gerefereerd wordt aan Daniël 4. Hij haalt heel de geschiedenis van koning Nebukadnezar erbij — over die boom en hoe de koning gegraasd heeft als een dier — en dat houdt hij Belsazar voor. Waarom doet hij dat? Ik denk omdat deze geschiedenis rechtstreeks te maken heeft met Daniël 4. Deze hoofdstukken hebben alles met elkaar te maken. Voor zover ik de plaatjes kan inkleuren, doe ik dat, maar ik mis nog wel een stukje van de puzzel.
De moeilijkheid blijft bestaan als je wilt uitrekenen wanneer Babel weer de hoofdstad van deze wereld zal zijn. Stel dat je weet wat die zeven tijden zijn, en we gaan uit van de 2520 jaar waar veel uitleggers voor kiezen. Stel dat we aannemen dat Babel na 2520 jaar weer hersteld zal zijn als hoofdstad van een laatste wereldrijk. Dan is nog steeds de vraag: vanaf wanneer moeten we dan gaan rekenen? Als je dat niet weet, heb je er nog niets aan. Ook dat is een lastige kwestie; daar zou je vaststaande gegevens voor moeten hebben die ik nu nog niet zie.
Iemand reikte mij de mogelijkheid aan dat het begin van de zeventig weken uit Daniël 9 hierbij een rol speelt, en dat is heel interessant. Maar daarover wellicht later meer. Ik ga er nu echt mee stoppen, want we hebben nu genoeg zitten gissen. Nogmaals: voor wat het waard is, en dat is wellicht niet zoveel, een paar shekels ofzo. Die twee dagen van duizend jaar zijn immers bijna om. Het mooie is dat als je ervan uitgaat dat die twee dagen zijn aangevangen bij de opstanding van Christus, en je kijkt naar de zeventig weken van zeven jaar plus de jubeljaren van 500 jaar daarvoor... Als je die 500 en die 2000 bij elkaar optelt, en je telt daar nog 20 bij op om tot 2520 te komen, dan kom je wel een heel eind in de buurt. Ik ga in ieder geval de opname stopzetten, voordat al deze gissingen mij mijn hele leven blijven achtervolgen. We laten het hierbij.