Daniël in de leeuwenkuil

In het Jodendom is het boek Daniël niet gerangschikt onder de Profeten (Nevi’iem), maar onder de Geschriften (Ketoeviem), maar in het nieuwe testament noemt Jezus Daniël een profeet (Matth.24:15). Het boek Daniël zou je grofweg kunnen opdelen in twee delen. Het tweede deel bestaat voornamelijk uit profetieën, zoals die van de zeventig jaarweken in Daniël 9.

Het eerste deel van het boek bevat de bekende verhalen van Daniël, die we vinden in de kinderbijbels. Wellicht is de bekendste daarvan Daniël in de leeuwenkuil. Maar ook de geschiedenissen die we in Daniël vinden, zijn profetisch. Daniël is een voorafschaduwing van Christus en wijst ons op Hem, die het graf leeg zou achterlaten, de weggewentelde steen!

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: De geschiedenis van Daniël in de leeuwenkuil wordt in deze studie behandeld als een profetische uitbeelding van de dood en opstanding van Jezus Christus. Elementen zoals de onschuldige veroordeling, de verzegelde kuil en de redding in de vroege morgen wijzen typologisch direct vooruit naar de gebeurtenissen in de evangeliën. Daarnaast fungeren Daniëls lotgevallen als een beeld voor de tijdelijke verwerping en het toekomstige herstel van het volk Israël. Uiteindelijk wijst de introductie van een nieuw decreet door de koning op de vestiging van het nieuwe verbond en het vrederijk onder de ware Messias.

Besproken Schriftgedeelten: Daniël 1, Daniël 2, Daniël 3, Daniël 4, Daniël 5, Daniël 6, Daniël 9, Mattheüs 24, 2 Kronieken 26, Johannes 2:19, Psalmen 22, Mattheüs 27, Lukas 24, Jesaja 52, Jesaja 53, Psalmen 18, 2 Samuël 22, 2 Samuël 23, Filippenzen 2, Handelingen 2, Hosea 6, Klaagliederen 3, Ezechiël 37

“Daniël 6, de geschiedenis van Daniël in de leeuwenkuil, is een uitbeelding van de dood en opstanding van Christus.”

Introductie en Overzicht van het Boek Daniël ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen allemaal. Fijn om hier weer eens in jullie midden te zijn; dat is alweer even geleden. En Ed, hartelijk dank voor de introductie en het voorlezen van het hele hoofdstuk. Dat was inderdaad een nogal uitgebreide schriftlezing: het zijn negenentwintig verzen, en vaak ook nogal lange verzen. Die gaan we toch allemaal even doornemen. Ik wil jullie wijzen op een aantal dingen, maar eerst wil ik wat laten zien over de context van het boek Daniël. Dan bedoel ik niet het hele boek Daniël, maar meer: wat is hieraan voorafgegaan?

Want we vallen midden, of toch vrij precies in het midden van het boek Daniël, in hoofdstuk 6. Het boek heeft twaalf hoofdstukken en daaraan vooraf gaan deze verhalen. Dat zijn, denk ik, de bekende zondagsschoolverhalen, waarvan Daniël 6 misschien wel de allerbekendste is. Ik zat net naast Timon en ik vroeg aan hem: "Heb jij straks zondagsschool?" Hij zei: "Ja, ik heb straks zondagsschool." Ik zei: "Nou, je kunt net zo goed blijven zitten, want ik heb ook een zondagsschoolverhaal." Zijn stoel is inmiddels leeg, dus hij heeft niet naar me luisterd, maar zij gaan het boven ook over Daniël hebben. Dat was wel een grappig toeval. Zij gaan het hebben over Daniël 1: Daniël aan het Babylonische hof.

Nou, Daniël 2 is ook bekend, hè? Dat beeld waarvan Nebukadnezar droomt en waarvan Daniël de droom uitlegt. Daniël 3: de drie vrienden die voor een ander beeld niet willen buigen en daardoor in de vurige oven terechtkomen. In Daniël 4 zien we ook weer een droom van Nebukadnezar, van een boom die heel groot wordt als een uitbeelding van Babel. Later zegt Nebukadnezar, terwijl hij geloof ik op zijn dak wandelt: "Is dit niet het grote Babel dat ik gebouwd heb?" Hij had kunnen weten dat hij daar door God geplaatst was. Daarom heeft God hem vernederd; hij liep op handen en voeten en at een tijdlang gras.

Dan volgt in Daniël 5 het teken aan de wand: die hand die schrijft: "Mene, mene, tekel ufarsin." Dat kennen we denk ik ook wel uit de kinderbijbels en van de zondagsschool. Timon is inmiddels toch teruggekomen, zie ik. En dan volgt dus Daniël 6. Ik wil op voorhand al iets over Daniël 6 zeggen, want ik ga door die geschiedenis heen. Het is een lange geschiedenis en ik wil dat niet al te uitgebreid doen. Dat zou wel kunnen, maar dan zitten we hier aan het einde van de middag nog. Ik wil er in ieder geval, op zijn Engels gezegd, "straightforward" doorheen gaan.

Ik wil jullie laten zien dat Daniël een type is van onze Heer Jezus Christus. Dat vroeg Timon net ook nog aan me: "Ga je straks vertellen dat Daniël een type van Christus is?" Ik zei: "Ja, daar ontkom ik niet aan, en daar wil ik ook graag op wijzen." Want Daniël — zo wordt hij in de Hebreeuwse Tenach niet gerangschikt, daar staat hij onder de Geschriften en niet onder de Profeten — maar de Heer Jezus noemt hem in Zijn toespraak over de laatste dingen in Mattheüs 24 een profeet.

We hadden het zojuist over dat eerste deel van het boek met de zondagsschoolverhalen, maar het tweede deel van het boek is natuurlijk ook bekend, vooral om de profetieën die daarin staan. Ik noem de profetie van de zeventig jaarweken, die is heel bekend. Of de profetie over de koning van het Noorden en van het Zuiden. Die zijn meer profetisch van aard, zo wordt vaak gezegd; vaak over nu nog toekomende dingen. Maar de geschiedenissen die we vinden in Daniël, zoals deze geschiedenis van Daniël in de leeuwenkuil, zijn ook profetisch. Daniël was niet alleen in zijn woorden een profeet, maar ook in zijn daden, zoals we dat bij zoveel oudtestamentische figuren vinden.

Daniël 6 als Profetische Uitbeelding van Christus ↑ hoofdstukken

Daniël 6, de geschiedenis van Daniël in de leeuwenkuil, is een uitbeelding van de dood en opstanding van Christus. Ik zeg dat op voorhand, zodat u meteen goed gericht bent en met de neus de goede kant op staat.

Als we de geschiedenis nog even doornemen: Daniël wordt ter dood veroordeeld op initiatief van de leidslieden van het volk. Alles wat ik nu zeg heeft een dubbele zin, een dubbele betekenis. We hebben het over Daniël, maar daaroverheen wijst het vooruit op de Heer Jezus Christus, want met Hem is dit ook zo overkomen. Daniël wordt in een kuil geworpen, zoals de Heer Jezus in het graf terechtkwam. Voor de ingang wordt een grote steen geplaatst en hij werd ook nog eens verzegeld; dat kennen we toch allemaal uit de evangeliën. De typologie, de beeldspraak dat Daniël een uitbeelding is van Christus, daar hoef je niet echt heel diep voor te graven. Ik wou bijna zeggen: dat ligt er wel heel dik bovenop. Het is weliswaar verborgen, maar niet zo heel diep verborgen.

We hebben ook gelezen dat die koning vroeg in de morgen naar dat graf toe komt en dan blijkt Daniël te leven, net als de vrouwen en de discipelen in de evangeliën vroeg naar het graf toegingen en toen bleek dat Hij, de Heer Jezus Christus, was opgestaan. Als we nog één steekje dieper gaan in de geschiedenis van Daniël — een punt dat ik in deze toespraak verder niet zal uitdiepen, maar dat ik toch meegeef voor degenen die dat nog eens willen onderzoeken — dan is Daniël ook een uitbeelding van de verwerping en het herstel van Israël.

We lazen zojuist dat Daniël vanwege overtreding van hun wet in de leeuwenkuil wordt gegooid en door de koning terzijde wordt gesteld. Dat kennen we ook van Israël. Zij hebben overtreden en daardoor zijn ze door de Vader, door God, terzijde gesteld. De huidige positie van Israël wordt in de profetieën beschreven als zijnde in het graf, in de dood, waar de leeuwenkuil een type van is. Dit blijft zo gedurende de nacht in de geschiedenis van Daniël.

De tijd waarin wij leven wordt in de Schrift ook aangeduid als de nacht; in deze wereld is men in duisternis. Paulus zegt zoiets ergens in de Romeinenbrief: de nacht is vergevorderd en de dag staat op aanbreken. Die dag, dat is wanneer de Zon der gerechtigheid zal opgaan en de Dag des Heren zal aanbreken. Dat zal ook de dag zijn waarin Israël hersteld zal worden. De grote Sabbat, zeg maar, het vrederijk. Bij het aanbreken van de dag leeft Daniël en dat zal met Israël ook gebeuren: als de dag aanbreekt, de Dag des Heren, dan zullen zij herleven.

Nu gaan we naar de geschiedenis van Daniël 6. Nogmaals, ik ga er rechtstreeks doorheen en wil vooral wijzen op wat ik in de eerste dia liet zien: dat Daniël een type is van de Heer Jezus Christus. Deze geschiedenis in Daniël 6 is een uitbeelding van wat we in de evangeliën beschreven vinden over de dood en opstanding van de Heer Jezus Christus, en de aanleiding daartoe.

Koning Darius en de Verborgen Verwijzingen ↑ hoofdstukken

Darius de Meder ontving het koningschap toen hij ongeveer tweeënzestig jaar oud was. De naam Darius betekent ‘hij die bezit houdt’ of ‘bezitter van het goede’. Uitleggers zijn het er niet echt over eens of dit nou zijn eigennaam was of een titel, want er zijn meer Dariussen bekend, net zoals er bijvoorbeeld meerdere koningen zijn met de naam Ahasveros. Er zijn er nogal wat te noemen, maar dat maakt voor nu even niet uit. Hij wordt hier specifiek genoemd als Darius de Meder, van het rijk van de Meden en de Perzen. Hij was een Meder en ontving het koningschap toen hij ongeveer tweeënzestig jaar oud was.

Ik weet niet of het u iets kan schelen hoe oud die man was, maar het wordt hier wel specifiek vermeld: hij was tweeënzestig. Toen werd hij pas koning. Wij zouden denken dat hij dan al tegen zijn pensioen aan zat – al schuift die leeftijd tegenwoordig natuurlijk ook steeds verder op. Maar dat getal tweeënzestig komen we een paar keer tegen in de Bijbel. In 2 Kronieken 26 wordt het genoemd als het aantal nakomelingen van Obed-Edom, meen ik. Maar de andere keren dat het voorkomt, is in het boek Daniël. Het staat in Daniël 9, in de profetie van de zeventig jaarweken van Daniël die natuurlijk tamelijk bekend is. Daarin vinden we dat getal tweeënzestig ook terug.

Ik ga nu helemaal niet in op de volledige betekenis van die zeventig jaarweken, want daar valt natuurlijk enorm veel over te zeggen; dat is wellicht voor een andere keer. Maar er staat: ‘Weet dan en versta: vanaf het uitgaan van het woord om te doen terugkeren en om Jeruzalem te herbouwen tot op een gezalfde, een vorst, zijn zeven weken en tweeënzestig weken.’ Die zeventig jaarweken is een periode die zou verstrijken vanaf het moment dat het woord uitging dat het Joodse volk mocht terugkeren om Jeruzalem te herbouwen. Vanaf dat moment wordt er een periode gerekend van zeventig jaarweken, waarbij een jaarweek een periode is van zeven jaren. Dus zeventig keer zeven jaar – om het even niet al te nauwkeurig te zeggen. Maar er staat: ‘tot op een gezalfde, een vorst, zijn zeven weken en tweeënzestig weken’. Het woord ‘gezalfde’ is in het Hebreeuws gewoon het woord Mashiach. Dus je zou ook kunnen lezen: ‘Weet dan en versta: vanaf het uitgaan van het woord om te doen terugkeren en om Jeruzalem te herbouwen tot op de Messias, een vorst, zijn zeven weken en tweeënzestig weken.’

Vanaf dat beginpunt zou er dus een periode gerekend worden van zeven weken plus tweeënzestig weken totdat de Messias, de vorst, zou komen. En na die tweeënzestig weken zou de gezalfde, de Messias, worden ‘afgesneden’. Nu zegt u misschien: ‘Ja, maar dat is toch gewoon na negenenzestig weken, en dus in de zeventigste week?’ Dan zeg ik: dat is wel zo, maar zo staat het er niet. Er worden twee periodes gerekend: één van zeven en één van tweeënzestig weken, en dat staat er niet voor niets. Het gaat me nu even om die tweeënzestig. Na die tweeënzestig weken zou de Messias worden afgesneden. De geschiedenis van Daniël 6 begint ook met die tweeënzestig: Darius de Meder was ongeveer tweeënzestig jaar oud. In deze geschiedenis gaat het in beeld over de Messias die zou worden afgesneden. Hier is het Daniël, maar hij is een verafschaduwing van de Messias. Daniël zou in de leeuwenkuil terechtkomen, zoals de Messias zou worden afgesneden; Hij zou worden gedood en natuurlijk door God worden opgewekt. Daar gaat deze geschiedenis over, en als we meteen aanslaan op die tweeënzestig, dan bepaalt ons dat al bij een Messias die zou worden afgesneden.

Het behaagde Darius om over het koninkrijk honderdtwintig stadhouders aan te stellen, die over het hele rijk verdeeld zouden zijn. Ik kom zo nog wel even terug op die honderdtwintig. Over hen werden ook nog drie rijksbestuurders aangesteld, van wie Daniël er één was. Aan hen moesten die stadhouders verantwoording afleggen, opdat de koning niet benadeeld werd. Honderdtwintig is een veelvoud van twaalf, en dat bepaalt ons bij Israël. Ik ken een bijbelleraar die altijd zei: ‘Een nul is niks, dus die kun je zo wegstrepen.’ Dan houden we de twaalf over. Daar zit natuurlijk een kern van waarheid in: 120 is 10 x 12. Zo vinden we meer verborgen verwijzingen naar Israël. In het boek Jona wordt bijvoorbeeld een keer 120.000 genoemd. Dan moet je heel wat nulletjes weghalen, maar dan houd je ook de twaalf over. Dat wijst ons op de twaalf stammen en bepaalt ons natuurlijk bij het volk Israël.

Toen overtrof deze Daniël de rijksbestuurders en de stadhouders, omdat er een uitzonderlijke geest in hem was. Als wij de evangeliën lezen, zien we ook dat de Heer al die leidslieden van het volk overtrof, omdat er een uitzonderlijke geest in Hem was. De koning overwoog om hem over het hele koninkrijk aan te stellen. Dat is wel interessant als je op die woorden inzoomt, want er staat hier letterlijk ‘te doen opstaan’. Als u het mij vraagt, is het ‘doen opstaan’ altijd een verwijzing naar de opstanding van Christus. Als we in het boek Jozua bijvoorbeeld lezen dat Jozua ’s morgens vroeg opstond, dan moeten er bij ons al lampjes gaan branden. Dat bepaalt ons bij de ware Jozua. En hier is het de koning die overwoog om Daniël over het hele koninkrijk te doen opstaan.

Het Complot Tegen de Onschuldige Daniël ↑ hoofdstukken

Daarop gingen de rijksbestuurders en de stadhouders zoeken naar een grond voor een aanklacht tegen Daniël inzake het koninkrijk. Maar zij konden geen enkele grond voor een aanklacht of iets verkeerds vinden, omdat hij betrouwbaar was en er geen nalatigheid of iets verkeerds bij hem te vinden was. In de evangeliën lees je dat de overpriesters en de oudsten en het gehele Sanhedrin een vals getuigenis zochten tegen Jezus om Hem ter dood te brengen. Want ook over de Heer Jezus lees je in de evangeliën dat ze geen enkele grond voor een aanklacht of iets verkeerds konden vinden. Ze wilden Hem maar wat graag te pakken nemen, gevangen nemen en veroordelen, maar ze hadden daar geen grond voor. En dat is bij Daniël dus ook zo: ze konden geen enkele grond voor een aanklacht of iets verkeerds vinden, want hij was betrouwbaar. Er was geen nalatigheid of iets verkeerds bij hem te vinden.

Het wordt omschreven alsof Daniël zonder zonde was. Wij kennen Iemand die zonder zonde was en daar is Daniël een type van; hij wijst vooruit op Hem die komen zou. Toen zeiden deze mannen: "Wij zullen tegen deze Daniël geen enkele grond voor een aanklacht vinden, tenzij wij iets tegen hem vinden in de wet van zijn God." Als je dan weer naar de evangeliën gaat — dat is gewoon één vers verder dan ik net las — dan zie je dat zij die ook niet vonden, hoewel er vele valse getuigen optraden. Ik was daar van de week mee bezig en als je deze dingen weer leest, dan bedenk je dat dit een vertoning moet zijn geweest. Hoe ze de Heer gevangen hadden genomen... het was natuurlijk een nepproces waarin eerst allerlei valse getuigen optreden en ze Hem maar niet veroordeeld krijgen.

Maar op het laatst lees je dan dat er twee valse getuigen optreden. Zij zeiden: "Deze verklaarde: Ik kan de tempel van God afbreken en hem in drie dagen opbouwen." Dit is een vals getuigenis, omdat Hij dit niet zo gezegd heeft. Daarom heb ik Johannes 2 vers 19 erbij gezet, want daar lees je wat Hij wél zei. Hij zei: "Breek deze tempel af en in drie dagen zal Ik hem opbouwen." Ik weet niet of Hij daarbij naar Zichzelf gewezen heeft, maar een paar verzen verder staat dat Hij hier sprak van de tempel van Zijn lichaam. Dáár had Hij het over. Alleen zij begrepen het niet en ze hebben Zijn woorden misbruikt voor een vals getuigenis om Hem veroordeeld te krijgen.

Nou, die mannen bij Daniël hadden dus ook geen enkele grond voor hun aanklacht, tenzij ze iets konden vinden in de wet van zijn God. Zo kwamen deze rijksbestuurders en stadhouders eensgezind bij de koning en zeiden het volgende tegen hem: "Koning Darius, leef tot in de aeon." Ja, "leef tot in eeuwigheid" staat in de Herziene Statenvertaling; ik heb niet veel aangepast, maar dit heb ik wel even gewijzigd. Bij die koning hadden natuurlijk alle alarmbellen moeten gaan rinkelen. Ze komen eensgezind tot hem, een stelletje hielenlikkers natuurlijk, een stelletje slijmballen: "O koning, leef tot in de aeon!"

Al de rijksbestuurders van het koninkrijk, de machthebbers, de stadhouders, de raadslieden en de landvoogden zijn na onderling beraad van mening dat er een koninklijk besluit moet worden opgesteld en een verbod moet worden bekrachtigd. Als de politiek eensgezind wordt, dan mag je als koning wel eens achter je oor krabben, denk ik. Maar ze kwamen eensgezind bij hem en ze hadden onderling beraad gehouden. Ze wilden dat er een koninklijk besluit opgesteld zou worden met een verbod dat moest worden bekrachtigd: dat al wie binnen dertig dagen een verzoek zal richten aan welke god of mens ook, behalve aan u, o koning, in de leeuwenkuil zal worden geworpen.

Ik heb even geaarzeld of ik een dia zou maken over dat getal dertig. Ik heb het maar niet gedaan, ook een beetje omwille van de tijd destijds, maar als ik jullie een voorzetje mag geven om dat zelf eens uit te zoeken: die dertig spreekt ook altijd van de verborgen dingen. Ik noem maar één voorbeeld: de Heer Jezus begon Zijn openbare optreden toen Hij dertig jaar oud was. Anders gezegd: Hij was verborgen tot Zijn dertigste. Zo vinden we dat heel vaak in de Bijbel, dat dertig spreekt van verborgenheid die daarna openbaar wordt. Ook bij de dood en opstanding van de Heer Jezus Christus is die verborgenheid begonnen; Israël werd terzijde gesteld, de Heer is ten hemel gevaren en verborg Zich. Hij verborg ook Zijn aangezicht voor Israël. De tijd waarin wij leven noemt Paulus dan ook "de verborgenheid". De Heer werd bovendien overgeleverd voor dertig zilverlingen, dus dat is ook nog een link met deze geschiedenis.

Al wie binnen dertig dagen een verzoek zal richten aan welke god of mens ook, behalve aan u, koning, zal in de leeuwenkuil worden geworpen. "Nu dan, koning, stel het verbod op en onderteken het bevelschrift dat niet veranderd mag worden, volgens de wet van Meden en Perzen die niet mag worden herroepen." Daarop ondertekende koning Darius het bevelschrift en verbod. Die koning liet zich dat blijkbaar graag aanleunen en ondertekende dat verbod.

Over de Heer Jezus staat er gelaten dat Hij kwam onder het oude verbond om degenen die onder de wet waren te verlossen. Ik meen ook dat dit verbod, dat hier door de koning wordt opgesteld, een uitbeelding is van het oude verbond: de wet. Dat is een wet van Meden en Perzen, oftewel een wet die niet herroepen mag worden. Dat wordt van het oude verbond ook gezegd: er zou geen jota of tittel van de wet voorbijgaan totdat alles zou zijn geschied. Wat dat precies betekent, dat laten we maar even rusten, maar in ieder geval kan ook het oude verbond niet herroepen worden; er zou geen tittel of jota van de wet voorbijgaan. Zo is dat ook met dit verbod, wat daar een uitbeelding van is.

Het Bevelschrift en Daniëls Trouwe Gebed ↑ hoofdstukken

Toen Daniël te weten kwam dat dit bevelschrift ondertekend was, ging hij zijn huis binnen. Nu had hij in zijn bovenvertrek open vensters in de richting van Jeruzalem. Op drie tijdstippen per dag ging hij op zijn knieën, bad hij en dankte hij voor het aangezicht van zijn God, precies zoals hij voordien had gedaan. Het staat er bijna alsof Daniël – nou ja, hij hoorde dat, en juist omdát hij het gehoord had, ging hij het gewoon doen. Toen Daniël te weten kwam dat dit bevelschrift ondertekend was, toen ging hij gewoon doen wat hij altijd deed.

Daniël bad op drie tijdstippen per dag. Die drie kwamen we net ook al tegen; ik heb daar gewoon overheen gelezen. Maar dat spreekt natuurlijk: de opstanding vond plaats op de derde dag en ten diepste spreekt de drie altijd van de beloften. Van de beloften die vervuld worden. Daarom deed God Zijn beloften ook aan drie aartsvaders: Abraham, Isaak en Jakob. Het getal drie spreekt daarvan: van Gods beloften. Ook Daniël leefde niet onder de wet. Zoals de Heer kwam en onder de wet leefde, zo leefde Daniël juist uit de beloften. Die beloften waren er namelijk ook eerder dan de wet. De wet is ertussen gekomen, zegt Paulus in Galaten. Die is erbij gekomen, ertussen geschoven. De beloften waren er al lang; die waren daarvóór al en die werden ook niet ongeldig verklaard door de wet. En Daniël leefde uit die belofte. Hij ging op drie tijdstippen per dag op zijn knieën, bad en dankte voor het aangezicht van zijn God, precies zoals hij voordien had gedaan.

Daniël is hier in een bovenvertrek, in een opperzaal. Die kennen we natuurlijk ook uit de evangeliën: de bovenzaal waar de Heer het laatste avondmaal met Zijn discipelen hield, maar waar Hij ook hun voeten waste als uitbeelding van Zijn werk in het bovenvertrek, in de hemel namelijk. Wat Hij nu doet aan degenen die Hem liefhebben: Hij reinigt hen. Daniël in de opperzaal is daar ook een uitbeelding van, met open vensters, levend uit de belofte en biddend. Dat lees je ook in de brieven van Paulus: Hij is daar gezeten aan Gods rechterhand en Hij pleit voor ons.

Toen kwamen de mannen eensgezind bij zijn huis. Ja, dit was natuurlijk een vooropgezet plan. Ze wisten precies wat Daniël deed en ze gingen hem dus op heterdaad betrappen, zoals dat heet. En dat doen ze dan ook. Toen kwamen deze mannen eensgezind bij zijn huis en troffen Daniël aan terwijl hij bad en smeekte om genade voor het aangezicht van zijn God. Meteen kwamen zij naar voren en zeiden in de tegenwoordigheid van de koning over het verbod van de koning: "Hebt u niet een verbod ondertekend dat iedereen die binnen dertig dagen een verzoek zou richten aan welke god of mens ook, behalve aan u, o koning, in de leeuwenkuil zou worden geworpen?" De koning antwoordde en zei: "Dat woord staat vast, volgens de wet van Meden en Perzen, die niet mag worden herroepen."

We vinden ook heel veel herhaling; dat vinden we sowieso in het boek Daniël. Ook in dit hoofdstuk worden dingen uitgebreid herhaald, en dat is ook om de nadruk erop te leggen. Ik zeg altijd: als je het de eerste keer gemist hebt, dan zie je het de tweede keer wel. Nou, dat is dus ook hier weer het geval. Het is een wet van Meden en Perzen die niet mag worden herroepen, zoals dat oude verbond ook stond. En de Heer kwam onder het oude verbond om degenen die onder de wet waren te verlossen.

Toen antwoordden zij en zeiden in de tegenwoordigheid van de koning: "Daniël, een van de ballingen uit Juda, heeft op u, o koning, en op het verbod dat u ondertekend hebt, geen acht geslagen, maar op drie tijdstippen per dag doet hij zijn gebed." Toen de koning dit woord hoorde, nam hij het zichzelf zeer kwalijk en hij zette zijn hart erop om Daniël te verlossen. Tot zonsondergang spande hij zich in om hem te redden. Deze koning wist natuurlijk wel dat er een list was uitgezet en dat hij daar met open ogen in was getuind. En ja, dat nam hij zichzelf kwalijk, want hij had Daniël zeer lief en hij wilde hem ook aanstellen over heel zijn koninkrijk. Dat was natuurlijk niet voor niets; er was een uitzonderlijke geest in Daniël.

Toen kwamen deze mannen weer eensgezind bij de koning en zij zeiden tegen hem: "Weet, o koning..." Ze gaan de koning even herinneren aan de wet die hij zelf opgesteld heeft. Weet de koning dat het een wet van Meden en Perzen is, dat geen enkel verbod of besluit dat de koning heeft opgesteld veranderd mag worden? In het boek Daniël zie je trouwens ook een neergang in die koninkrijken. Er was het Babylonische koninkrijk en Nebukadnezar werd de 'koning der koningen' genoemd, maar hier is deze Darius, de koning van de Meden en de Perzen, onderworpen aan zijn eigen wetten. En zij komen hier naar hem toe en gaan de koning dus even herinneren aan wat hij zelf gezegd heeft en wat hij zelf ondertekend heeft. Ze dringen daarbij natuurlijk echt aan: u hebt die wet geschreven en dit moet gaan gebeuren. In de evangeliën lees je dat ook. Zij drongen aan en ze verzochten met luide stemmen dat Hij gekruisigd zou worden. Volgens mij is dit bij Pilatus. Pilatus zei: "Ik vind geen schuld in Hem." Er staat op een gegeven moment dat zij aandrongen en Hem verzochten met luide stemmen dat Hij gekruisigd moest worden: "Kruisig Hem, kruisig Hem!"

De Leeuwenkuil als Beeld van de Dood en het Graf ↑ hoofdstukken

Toen gaf de koning bevel en men haalde Daniël en wierp hem in de leeuwenkuil. Daniël wordt in die kuil met die leeuwen gegooid en, zoals ik op voorhand al heb gezegd, die kuil is natuurlijk een uitbeelding van de dood. Want het is de bedoeling van die mannen in ieder geval dat Daniël daar zou sterven. Hij werd veroordeeld tot de leeuwenkuil omdat ze hem de doodsstraf wilden geven.

In Psalm 22, wat ze noemen een Messiaanse psalm, ligt dit er wel heel dik bovenop. Als u in Psalm 22 begint te lezen, dan begint de psalm met: "Mijn God, mijn God, waarom of waartoe hebt Gij Mij verlaten?" Dat is ook een kruiswoord van de Heer Jezus. Die hele psalm door vind je dat soort verwijzingen naar het kruis en naar Zijn lijden. Hier spreekt de psalmist — dat is David, ook een profeet trouwens — bij monde van de Zoon van David en hij zegt: "Zij doen hun mond wijd open tegen mij als een in stukken scheurende en brullende leeuw." Er staat ook in die psalm: "Red mij uit de muil van de leeuw." Dat zijn woorden van David, maar dat zijn ten diepste woorden van de Zoon van David, Die tot Zijn God bidt om verlossing. Er staat trouwens ook achter: "U hebt mij geantwoord." De meeste vertalingen zeggen: "U hebt mij verhoord." Want de Heer is ook verhoord. Hij bad om redding en Hij is verhoord. De mensen bij het kruis hadden dat niet door, want die zeiden ook van: "Nou ja, als Hij roept tot Zijn God, laat Die Hem dan verlossen." Maar Zijn verlossing kwam niet aan het kruis; Zijn verlossing kwam na drie dagen toen Hij werd opgewekt uit de dood. Toen heeft de Heer Hem verlost en hier staat ook: "U hebt mij verhoord, U hebt mij geantwoord."

De koning nam het woord en zei tegen Daniël: "Uw God, Die u voortdurend vereert, Híj zal u verlossen." Dat is wel mooi, want in heel veel vertalingen staat: "Moge Hij u verlossen." Maar in de Herziene Statenvertaling staat het zo, en als je dat nakijkt, dan moet het er volgens mij ook echt zo staan. Die koning zegt: "Hij zal u verlossen." In de evangeliën lezen we ook: "Hij heeft Zijn vertrouwen op God gesteld, laat Hem Die nu verlossen of laat Hem Die nu uitredden." Ja, dat gebeurde wel, maar niet op dat moment. Dat was niet Gods tijd om Hem te verlossen, want Hij moest nog dieper gaan, namelijk tot in de dood. Ja, de dood van het kruis en daar zou God Hem van verlossen, van de dood, en Hij zou Hem opwekken uit de dood. Maar die koning zei: "Hij zal u verlossen." Straks zegt hij nog iets waaruit je toch wel denkt dat die koning wist dat Daniël echt een getuigenis van geloof was. Dat weten we natuurlijk uit dat boek Daniël, maar dat blijkt ook uit de woorden van die koning hier: "Hij zal u verlossen."

Er werd een steen gebracht en op de opening van de kuil gelegd. Nou, dat hoef ik toch niet uit te leggen, omdat dat een uitbeelding is van wat we later lezen in de evangeliën. De koning verzegelde die met zijn ring en de ring van zijn machthebbers, zodat de maatregel met betrekking tot Daniël niet veranderd kon worden. Nee, niet door mensen inderdaad. We lezen hier dat er een steen voor de opening van de kuil wordt gelegd, net als bij de Heer Jezus een steen voor het graf werd gewenteld. In Mattheüs 27 lees je: "En Jozef — dat is niet de vader van Jezus, maar Jozef van Arimathea — Jozef nam het lichaam en legde het in zijn nieuwe graf, dat hij in de rots uitgehakt had." Dat was ook een soort kuil dus. De vergelijking dringt zich op met de leeuwenkuil. Hij wentelde een grote steen voor de ingang van het graf. Ze hebben een grote steen voor het graf van de Heer Jezus gewenteld, zoals hier in het verhaal van Daniël ook een steen gelegd werd op de opening van de kuil.

En ik heb nog niet eens de verzen uit de evangeliën aangehaald waar staat dat ook het graf verzegeld werd. Want de leidslieden van het volk Israël die kwamen naar... Ik haal die twee altijd door elkaar, Pilatus en Herodes, maar volgens mij was het Pilatus. Ze zeiden van: "Ja, verzegel dat graf, want Zijn discipelen hebben gezegd dat Hij zou worden opgewekt uit de dood." Daardoor werd het graf ook verzegeld. Dat lees je hier bij Daniël ook. Dus die steen werd erop gelegd en het graf werd verzegeld zodat de maatregel niet veranderd kon worden. Toen vertrok de koning naar zijn paleis en die nacht bracht hij vastend door. Geen enkele vorm van vermaak liet hij bij zich brengen; zijn slaap was ver van hem geweken.

De Vroege Morgen en de Opstanding uit de Kuil ↑ hoofdstukken

Vroeg in de morgen, toen het licht werd... Ja, dat kennen we toch ook? Ik zei zojuist: als je in de Bijbel leest dat bijvoorbeeld Jozua 's morgens vroeg opstond, dan is dat een verwijzing naar de ware Jozua die 's morgens vroeg opstond. Nou, hier ook: vroeg in de morgen, toen het licht werd, stond de koning op en haastig vertrok hij naar de leeuwenkuil. In Lukas 24 lees je dat zij op de eerste dag van de week heel vroeg in de morgen naar het graf gingen. Dus ook 's morgens vroeg toen het licht werd. En vroeg in de morgen gingen zij naar het graf. Die koning vertrekt dus haastig naar de leeuwenkuil na een slapeloze nacht.

Toen hij in de nabijheid van de kuil gekomen was, riep hij naar Daniël met een droeve stem. De koning nam het woord en zei tegen Daniël: "Daniël, dienaar van de levende God, heeft uw God, Die u voortdurend vereert, u van de leeuwen kunnen verlossen?" Ik denk, naar aanleiding van wat hij eerst zei — "Híj zal u verlossen" — en het feit dat hij hier op afstand al begint te roepen, dat de koning er toch echt rekening mee heeft gehouden. Anders ga je dit toch niet roepen terwijl je nog niet eens bij de kuil bent? Dan loop je er gewoon naartoe als je verwacht Daniël niet meer terug te vinden. Dan loop je er gewoon naartoe en kijk je voor de zekerheid even om het hoekje. Ja, dan ga je hem niet roepen. Maar de koning doet dat wel en hij noemt Daniël de dienaar van de levende God.

Andere vertalingen hebben hier "knecht", bijvoorbeeld de Statenvertaling. De koning noemt Daniël de knecht van de levende God. Dit is iets dat ik jullie eens wil meegeven om na te kijken, want het is een mooie link. We kennen uit de profetieën "de Knecht", de Knecht des Heeren, de Knecht van Yahweh. Ik denk dat velen van jullie nu denken: "Ja, dat is natuurlijk de Heere Jezus Christus, de Knecht van Yahweh." En toch wordt Hijzelf letterlijk nergens zo genoemd. In de evangeliën bijvoorbeeld wordt de Heere nooit de Knecht des Heren genoemd. Het is elke keer in de profetieën, dus indirect. Er staat "Mijn Knecht" of "Zijn Knecht". Dat vind je elke keer terug. Maar deze titel, "de Knecht des Heren"... ik noem hem omdat het een bekende term is. Je vindt hem bijvoorbeeld in Jesaja 52, dat voor mij direct voorafgaat aan Jesaja 53. Daar wordt ook gesproken over de Knecht des Heren en nog een aantal keren. Maar die titel wordt wel letterlijk gegeven aan Mozes, Jozua en David. Natuurlijk zijn dat allemaal typen van Christus. Jozua heb ik zojuist al twee keer genoemd. En David is als koning en representant van de troon van David natuurlijk ook een type; uit zijn geslachtslijn kwam de Heere Jezus Christus voort als de Zoon van David. Ook Mozes is een type van Christus. Maar de eerste vermeldingen waarbij zij de "Knecht des Heren" worden genoemd, zijn allemaal in verband met hun sterven. Je vindt van Mozes, Jozua en David dat zij de Knecht des Heren worden genoemd bij hun sterven. En ook hier bij Daniël, die in die leeuwenkuil normaal gesproken had moeten sterven, noemt de koning hem de knecht van de levende God.

Die term "Knecht des Heren" vind je dus bij Mozes, Jozua en David bij hun sterven. Ik heb de schriftplaatsen erbij gegeven: die van Psalm 18, vergelijk 2 Samuël 22 en 23. Die is wat moeilijker, maar zoek het maar eens uit, zou ik zeggen. Er is een mooie link met deze geschiedenis. De Knecht des Heren heeft juist te maken met het sterven. De Heere kwam als knecht en werd gehoorzaam tot de dood, ja, de dood van het kruis, en nam de gestalte van een slaaf aan, zoals Paulus zegt in Filippenzen 2. Het heeft te maken met Zijn sterven, met Zijn dood. Zoals hier ook Daniël, in type natuurlijk, dood is. Maar we lezen snel verder, want toen sprak Daniël tot de koning, want hij was niet dood: "O koning, leef tot in de aeonen!" Ik had "aeonen" moeten zeggen, want ik heb hier de Herziene Statenvertaling aangepast; er staat "eeuwigheid", maar in de grondtekst gaat het om de aeon.

"Mijn God heeft Zijn engel gezonden en Hij heeft de muil van de leeuwen toegesloten. Zij hebben mij geen letsel toegebracht." En dit lees je ook over de Heere Jezus. Toen Hij stierf en in het graf terechtkwam, lees je in Handelingen 2 dat ze Hem letterlijk geen letsel hebben toegebracht; ze hebben Hem niet geschaad. Omdat Hij een profeet is — en dit is een uitleg op een aantal psalmen van David. David was dus ook een profeet, net zoals Daniël profeet wordt genoemd. Omdat David een profeet was, heeft hij in de psalmen gesproken over de opstanding van Christus: dat Hij niet aan het dodenrijk werd overgelaten en dat Zijn vlees geen ontbinding waarnam. Dus de Heere was in het graf en Zijn vlees heeft geen ontbinding gezien; Hij werd niet beschadigd. Nou, dat lees je dus ook van Daniël: "Mij werd geen letsel toegebracht." De leeuwen hadden hem geen schade aangedaan.

"Omdat ik voor Hem onschuldig ben bevonden. Ook tegen u, o koning, heb ik geen misdaad begaan." Pilatus zei ook tot de leidslieden, tot de overpriesters en de scharen: "Ik vind geen enkele oorzaak in deze mens." Pilatus vond dus geen oorzaak om Hem te veroordelen tot de dood. Hij was onschuldig, net als Daniël. En dat zegt Daniël hier ook. Toen werd de koning zeer verheugd daarover en hij beval Daniël uit de kuil te trekken. Daniël wordt uit de kuil getrokken en daar staat letterlijk dat hij zou worden opgehesen. Dus uit de kuil die zijn dood had moeten zijn, heeft de Heere hem verlost. "Verlos mij uit de muil van de leeuw, U hebt mij geantwoord, U hebt mij gered." Daniël wordt uit die kuil gehesen, uit die kuil getrokken, als een uitbeelding natuurlijk van de opstanding van de Heere Jezus Christus.

Ja, dit plaatje... soms zegt een plaatje meer dan duizend woorden, maar dit is zo'n plaatje: het graf, de weggewentelde steen en de Heere die niet meer in het graf was. Zo wordt Daniël uit het graf, uit de leeuwenkuil die zijn dood had moeten zijn, opgericht en opgehesen. Toen Daniël uit de kuil was getrokken, werd er geen enkel letsel bij hem aangetroffen, omdat hij op zijn God had vertrouwd. Ik zei al: dingen worden herhaald zodat we ze niet missen. Er ligt nadruk op.

Het Oordeel over de Aanklagers als Type van Israël ↑ hoofdstukken

Vervolgens beval de koning en men haalde die mannen die Daniël openlijk hadden beschuldigd, en men wierp hen, hun kinderen en hun vrouwen in de leeuwenkuil. Zij hadden de bodem van de kuil nog niet bereikt of de leeuwen maakten zich van hen meester en verbrijzelden al hun beenderen. De koning had Daniël weer terug, dus al die 'politie' had hij niet meer nodig en hij gooit ze in de leeuwenkuil.

Maar typologisch gezien is dit — die honderdtwintig als veelvoud van twaalf — ook een uitbeelding van Israël dat na de dood en opstanding van de Heere Jezus Christus in het graf terecht zou komen. Ik heb hier een paar schriftplaatsen bij. "Na twee dagen en op de derde dag zullen zij opstaan en verrijzen uit dat graf", zegt Hosea 6. Maar ook Klaagliederen 3 en Ezechiël 37 zijn mooie voorbeelden. In Ezechiël 37 wordt Israël voorgesteld als een dal vol dorre doodsbeenderen. Dat is de toestand van Israël in deze tijd: een volk in de dood, verstrooid en verspreid onder de volkeren als een dal met dorre doodsbeenderen.

En hier worden die beenderen ook specifiek genoemd. Toen zij in die leeuwenkuil werden geworpen, verbrijzelden die leeuwen al hun beenderen. Ik dacht altijd dat alleen hyena’s dat deden, maar leeuwen blijkbaar ook. Maar dat het specifiek zo genoemd wordt, is veelzeggend. Ik meen dat dit een uitbeelding is van hoe Israël daar in de dood, in het graf terechtkwam: in de verstrooiing onder de natiën, zoals dat dal met die dorre doodsbeenderen.

Daarmee is Ezechiël 37 natuurlijk niet af. De geschiedenis van Daniël hier wel zo ongeveer, maar Israël zal ook hersteld worden. Er wordt in Ezechiël 37 immers ook gezegd: "Ik zal u uit uw graven doen opkomen." Dus de huidige positie van Israël als volk is dat zij zich in het graf bevinden.

Het Nieuwe Verbond en de Voorspoed van Daniël ↑ hoofdstukken

Toen schreef koning Darius aan alle volken, natiën en talen die op heel de aarde woonden: "Moge uw vrede toenemen." Er wordt door de koning een bevel gegeven; hij gaat opnieuw een verordening uitschrijven. Er staat hier namelijk hetzelfde woord als bij dat eerdere verbod. Waar dat eerdere verbod een uitbeelding was van het oude verbond, wordt de wet hier als het ware herschreven en komt er een nieuw verbod, of anders gezegd: een nieuw verbond. Het is prachtig om te zien dat het nieuwe verbond in het Oude Testament vele malen het 'verbond des vredes' wordt genoemd. "Moge uw vrede toenemen," spreekt de koning uit, en wat doet hij? Hij schrijft een nieuw bevel uit als uitbeelding van dat verbond des vredes.

Er wordt een bevel gegeven dat in heel het machtsgebied van zijn koninkrijk — en dat was een wereldrijk — men zal beven en sidderen voor het aangezicht van de God van Daniël. Want Hij is de levende God en Hij blijft voor de aeonen. Dat is natuurlijk ook wat het nieuwe verbond in de toekomst zal uitwerken. In dat machtsgebied zal de ware Daniël over alles worden aangesteld: de Heer Jezus Christus. Hij zal Zijn koninkrijk vestigen over heel de aarde en dan zal men God werkelijk kennen. Men zal de oorlog niet meer leren, maar men zal God kennen. Men noemt dat rijk dan ook wel het duizendjarig vrederijk. Dat is weliswaar geen Bijbelse term, maar als je de Bijbelse verwijzingen naar de duizend jaar en het verbond des vredes bij elkaar legt, dan is het natuurlijk een mooie term die de lading dekt.

Hij is de levende God en blijft voor de aeonen. Zijn koninkrijk gaat niet te gronde en Zijn heerschappij duurt tot het einde. En dan lees je nog: "En het ging deze Daniël voorspoedig onder het koningschap van Darius en onder het koningschap van Kores de Pers."

Daarmee sluit ik af, want Daniël is hier een type van de Heer Jezus Christus. Over de Heer Jezus Christus lezen we in Jesaja 53 dat wanneer Hij Zijn ziel tot een schuldoffer gesteld zal hebben, Hij zaad zal zien. De Heer zou sterven; Hij zou Zijn ziel tot een schuldoffer stellen, maar Hij zou zaad zien en nageslacht voortbrengen. Hij zou Zijn dagen verlengen, omdat Hij namelijk door God opgewekt zou worden. Hij zou Zijn dagen verlengen, Hij zou zaad zien en het verlangen van JAHWEH zal voorspoedig zijn in Zijn hand.

Dat lezen we hier ook over Daniël: het ging deze Daniël voorspoedig onder het koningschap van Darius en onder het koningschap van Kores de Pers. Daniël is daarin nogmaals de uitbeelding van de Heer Jezus Christus, door wie God al Zijn verlangen zal bewerkstelligen. "En het verlangen van JAHWEH zal voorspoedig zijn in Zijn hand." Daar wil ik het voor nu bij laten.

📖 Categorie: Studies