De geschiedenis van David en Bathseba is een uitbeelding van Gods verlossingsplan met deze wereld en met Israël in het bijzonder. Dat ging niet zomaar. Het kostte God zijn Zoon en ook David verloor de eerste zoon die Bathseba baarde. Maar daaruit kwam iets beters voort: Salomo, de zoon van David.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 4 februari 2018
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Ik geloof dat David, die Bathseba tot zich neemt, een type is van hoe God in Christus naar deze wereld — of naar Israël — omzag en haar tot zich nam.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Schriftlezing van 2 Samuël 11
- Vooruitblik op Nathan en de Gelijkenis van het Ooilam
- De Typologische Betekenis: Christus, Israël en de Schepping
- De Naamsbetekenis van Batsheba en Bat-sua
- Uria en Joab als Beeld van de Wet en het Oordeel
- Een Ingeschoven Vertelling en de Symboliek van het Dak
- Uria de Hethiet: de Dood en de Verborgen Belofte van Leven
- Batsheba's Onreinheid en het Begin van Nieuw Leven
- Davids Motieven en Uria's Onvermurwbare Trouw
- De Principiële Wet Bewerkt Haar Eigen Einde
- David Vult de Wet met Geest en Beëindigt het Oude Verbond
- De Typologische Parallel met Abimelech in Richteren 9
- Het Rouwbeklag van Batsheba en Davids Huwelijk
- Nathans Oordeelsaanzegging over Davids Huis
- De Ziekte en Dood van het Kind als Beeld van Christus
- Davids Uitbeelding van Opstanding en de Komst van Salomo
Introductie en Schriftlezing van 2 Samuël 11 ↑ hoofdstukken
En aangezien het onderwerp David en Bathseba is, gaan we naar 2 Samuël 11. Het is een best wel lange geschiedenis. We gaan het eerste deel even lezen en dan zien we wel hoe ver we komen. Ik heb het niet helemaal afgedrukt in de PowerPoint. Het nadeel daarvan is dat u niet mee kunt lezen op het scherm, maar het voordeel is dat ik dan wat flexibeler ben. Want 2 Samuël 11 gaat over David en Bathseba, maar de geschiedenis gaat daarna nog verder; met 2 Samuël 11 is het dus niet helemaal afgelopen. Maar laten we eerst 2 Samuël 11 lezen en dan komen we daar vanzelf op. We lezen vanaf vers 1.
En het geschiedde met de wederkeer van het jaar, ten tijde als de koningen uittrekken, dat David Joab en zijn knechten met hem en gans Israël heenzond, dat zij de kinderen Ammons verderven en Rabbah belegeren zouden. Doch David bleef te Jeruzalem. Zo geschiedde het tegen de avondtijd dat David van zijn leger opstond en wandelde op het dak van het koningshuis. En hij zag van het dak een vrouw zich wassende; deze vrouw nu was zeer schoon van aanzien. En David zond heen en ondervraagde naar deze vrouw en men zeide: Is dat niet Bathseba, de dochter van Eliam, de huisvrouw van Uriah de Hethiet? Toen zond David boden heen en liet haar halen. En als zij tot hem ingekomen was, lag hij bij haar. Zij nu had zich van haar onreinigheid gezuiverd. Daarna keerde zij weder naar haar huis. En die vrouw werd zwanger; zo zond zij heen en liet David weten en zei: Ik ben zwanger geworden.
Toen zond David tot Joab, zeggende: Zend Uriah de Hethiet tot mij. En Joab zond Uriah tot David. Als nu Uriah tot hem kwam, zo vraagde David naar de welstand van Joab, naar de welstand des volks en naar de welstand des krijgs. En daarna zei David tot Uriah: Ga af naar uw huis en was uw voeten. En toen Uriah uit het koningshuis uitging, volgde hem een gerecht des konings achterna. Maar Uriah legde zich neder voor de deur van het koningshuis met al de knechten zijns heren, en hij ging niet af in zijn huis. En ze gaven David te kennen, zeggende: Uriah is niet afgegaan in zijn huis.
Toen zeide David tot Uriah: Komt gij niet van de reis? Waarom zijt gij niet afgegaan in uw huis? En Uriah zeide tot David: De ark en Israël en Juda verblijven in de tenten; en mijn heer Joab en de knechten mijns heren zijn gelegerd op het open veld. En zou ik in mijn huis gaan om te eten en te drinken en bij mijn huisvrouw te liggen? Zo waarachtig als gij leeft en uw ziel leeft, indien ik deze zaak doen zal! Toen zei David tot Uriah: Blijf ook heden hier, zo zal ik u morgen afzenden. Alzo bleef Uriah te Jeruzalem die dag en de andere dag. En David nodigde hem, zodat hij voor zijn aangezicht at en dronk, en hij maakte hem dronken. Daarna ging hij in de avond uit om zich neder te leggen op zijn leger met zijner heren knechten, maar hij ging niet af in zijn huis.
Des morgens nu geschiedde het dat David een brief schreef aan Joab en hij zond die door de hand van Uriah. En hij schreef in die brief, zeggende: Stel Uriah vooraan tegenover de sterkste strijd en keer van achter hem af, zodat hij geslagen wordt en sterft. Zo geschiedde het, als Joab op de stad gelet had, dat hij Uriah stelde aan de plaats waarvan hij wist dat aldaar strijdbare mannen waren. Als nu de mannen de stad uittogen en met Joab streden, vielen er van het volk van Davids knechten; en Uriah de Hethiet stierf ook. Toen zond Joab heen en liet David de ganse handel van deze strijd weten. En hij beval de bode, zeggende...
En de bode ging heen en kwam in en gaf David te kennen alles waarom Joab hem uitgezonden had. En de bode zei tot David: Die mannen zijn ons zeker te machtig geweest en zijn tot ons uitgetogen in het veld, maar wij zijn tegen hen aangewezen tot aan de deur der poort. Toen schoten de schutters van de muur af op uw knechten, zodat er van de koningsknechten dood gebleven zijn; en uw knecht Uriah de Hethiet is ook dood. Toen zei David tot de bode: Zo zult gij tot Joab zeggen: Laat deze zaak niet kwaad zijn in uw ogen, want het zwaard verteert zoal deze als gene; versterk uw strijd tegen de stad en verstoor ze; versterk hem alzo.
Als nu de huisvrouw van Uriah hoorde dat haar man Uriah dood was, zo droeg zij leed over haar heer. En als de rouw overgegaan was, zond David heen en nam haar in zijn huis, en zij werd hem ter vrouwe en baarde hem een zoon. Doch deze zaak die David gedaan had, was kwaad in de ogen des HEEREN. Ja.
Vooruitblik op Nathan en de Gelijkenis van het Ooilam ↑ hoofdstukken
Dat is nogal een heel verhaal. En zoals ik al zei, daarmee houdt het verhaal eigenlijk niet op, want het hele volgende hoofdstuk zou je ook nog bij de geschiedenis moeten betrekken. In het begin van hoofdstuk 12 komt een profeet, de profeet Nathan, tot David en die houdt hem een gelijkenis voor over een man met een lammetje. Hij zegt: er was een rijke man en een arme man. De rijke man had vele bezittingen en vele lammeren, en die arme man had maar één lammetje. Toen de rijke man visite kreeg, een bezoeker, nam hij het lam van de arme man, slachtte dat en gaf dat te eten aan zijn bezoeker. David wordt daar heel boos om; die man zou zekerlijk gedood moeten worden en viervoudig moest hij dat lam teruggeven, volgens David. En dan zegt Nathan: "Jij bent die man."
Op zich is dat ook een gecompliceerde gelijkenis. Want de enige gelijkenis is volgens mij — als je die geschiedenis in elkaar wilt schuiven, en ik ga er even vanuit dat jullie het verhaal kennen — dat David inderdaad die man is. Maar ja, wie is dan wie? David is dan die rijke man, maar wie is dan die arme man? Dat zou in de geschiedenis Uria moeten zijn. Alleen lezen we in de geschiedenis met dat lammetje niet dat die arme man ook sterft, net zoals Uria, terwijl je dat van het lammetje weer wel leest. En als dat ooilam, dat vrouwelijke lam, dan Bathseba moet voorstellen, waar is dan de gelijkenis? Want dat ooilam sterft, terwijl voor Bathseba het leven verdergaat met David. Er zitten dus toch wat complicaties in.
Maar daarna krijgt David berouw. In de volgende pericoop van hoofdstuk 12, ongeveer vanaf vers 13 — bij mij staat dat in mijn Bijbel zo — zegt David dan ook aan dat het kind waarvan Bathseba zwanger is, zal sterven. Dat heeft hij aangezegd. In het vervolg van hoofdstuk 12 wordt dat kind dan ook ziek en sterft uiteindelijk. David is in rouw of vast zolang het kind ziek is, maar zodra het gestorven is, staat hij op, wast zich, kleedt zich weer aan en ook daar gaat het leven weer verder. Binnen de kortste keren is Bathseba dan ook zwanger van de volgende, en dat is uiteindelijk Salomo. Uit dat huwelijk wordt Salomo dus geboren. We weten allemaal dat Salomo de geslachtslijn is vanuit David. David had wel wat meer vrouwen dan Bathseba, dit was niet de eerste, maar we weten allemaal dat uit die geslachtslijn van David en Bathseba Salomo voorkwam en dat dit een geslachtslijn is waar later de Messias uit voortgekomen is.
Die lijn vinden we ook terug in Mattheüs 1, waar het geslachtsregister van Jezus Christus wordt vermeld. Daar wordt overigens nog gezegd — dat had ik ergens aangetekend: "Isaï gewon David. David gewon Salomo bij degene die Uria’s huisvrouw geweest was." Zo staat het in het geslachtsregister van de Heer Jezus. Dus ja, je zou bijna denken dat het de bedoeling heeft moeten zijn. Bijna of helemaal. Maar dat is misschien wat veel om nu meteen aan het begin van de Bijbelstudie te concluderen; dat kunnen we beter achteraf doen.
Maar ja, het is een heel verhaal. Persoonlijk vind ik het een heel mooi verhaal. Ik snap wel dat het voor Uria niet zo mooi is afgelopen, alleen heb ik maar weinig goede films en boeken waarin alles goed afloopt. Want dan is het meestal geen goed boek, hè? Er moet toch wat ellende gebeuren voordat we van een happy end kunnen spreken, een goed einde. Dat is ook een beetje het probleem wat wij vaak met deze geschiedenissen hebben: er komt allerlei ethiek bij kijken. Natuurlijk kun je hier ook ethische lessen uit trekken, maar dat je niet een andere vrouw af moet pakken en zeker de man daarbij niet ter dood moet brengen, daar heb je deze geschiedenis volgens mij niet voor nodig om je dat te beseffen. Er zit dus wel wat meer achter dit verhaal. Maar daarvoor is het vaak wel handig als we de ethiek een beetje proberen los te laten. Dat lukt natuurlijk niet altijd, maar voor zover we dat kunnen, moeten we dat denk ik doen. Over de ethische kwesties wil ik het ook best een keer hebben, maar dat doen we dan een andere keer.
De Typologische Betekenis: Christus, Israël en de Schepping ↑ hoofdstukken
Ik wil vanochtend vooral wijzen op de typologische betekenis van deze geschiedenis, want die heeft het wel degelijk. Het vertelt iets over het plan van God dat Hij in Christus uitvoert. Ja, de vraag is altijd: hoe ga je zo'n geschiedenis bespreken? Dat is altijd een beetje lastig en ik vind het het makkelijkste om gewoon vers voor vers te gaan. Dat is ook de meest logische weg, alleen is het soms makkelijker om bijvoorbeeld eerst de personages te schilderen en te zeggen waar ik denk dat zij een beeld van zijn. Maar goed, ik ga het vers voor vers doen. Wat ik wel even wil doen, is van tevoren een samenvatting geven van wat ik denk. Ik hoop daar straks wat meer bewijzen bij te geven, maar dit is wat ik denk waar deze geschiedenis van spreekt.
Ik geloof dat David een beeld is van God of van Christus. Christus is het beeld van God, want God is de Onzienlijke, en waar God Zich zichtbaar maakt, toont Hij Zich in Zijn Zoon. Christus is het beeld van God. Bathseba is een beeld van deze schepping of van Israël. Allebei dus. Dat maakt het met typologie vaak wat lastig. Wij zijn westerse mensen – tenminste, dat heb ik zelf en wellicht hebben jullie dat ook – en wij leven in een computertijdperk waarin iets een plus of een min is. Zo denken wij vaak. Alleen zitten er in de Bijbelse typologie vaak meerdere lagen. Op zich is dat soms lastig, maar als je het eenmaal doorhebt, is het ook wel logisch, omdat bepaalde principes zich in de Bijbelse geschiedenis, in de Schrift, steeds weer herhalen. De weg die God met Israël gaat, is ongeveer dezelfde als de weg die God met deze wereld gaat. Dus iets kan zowel een type zijn, een beeld van Israël, als van deze schepping.
Kijk, een vrouw in de Bijbel staat sowieso voor de uiterlijke dingen. Ik denk dat we dat niet zo heel erg moeilijk kunnen begrijpen. De vrouw staat meestal langer voor de spiegel dan de man. Er zijn uitzonderingen, dat weet ik, maar daar vinden we meestal wat van. Nou ja, van de mannen die vaak voor de spiegel staan, daar vinden we dan wellicht wat van. Maar vrouwen geven nu eenmaal meer aandacht aan kleding en uiterlijk. En als een vrouw dat niet doet, dan vinden we daar vaak ook weer wat van. Dan is het van: "Die kleedt zich ook altijd als een vent." Dat zeg ik natuurlijk niet zelf, dat soort dingen, maar dat zijn principes die we gewoon in het dagelijkse leven terugvinden. Een vrouw besteedt veel meer aandacht aan het uiterlijk en de Bijbel zegt ook gewoon: de vrouw is de heerlijkheid van de man. Ik kan talloze vrouwen aanwijzen in de Schrift die een beeld zijn van óf deze schepping, óf van Israël.
De makkelijkste is altijd de vrouw die Hosea moest nemen. Die had een bepaald beroep: dat was een hoer. God zei tegen Hosea: "Neem jezelf een hoer, trouw ermee", en hij moest daar ook kinderen bij verwekken. Dan zegt God tegen Hosea dat hij dat moet doen omdat het land ganselijk achter de Heere nahoereert. Oftewel: die vrouw, die hoer, beeldt Israël uit. Dat volk hoereert ook, want het dient andere goden. "Hosea, jij bent een beeld van Mij en die hoer is een beeld van het volk." Hosea 1 is het. Denk ook bijvoorbeeld aan Naomi en Ruth; daar zou je ook heel makkelijk van kunnen laten zien dat het een beeld is van Israël. In Romeinen 1 – ik geef hier ook studies over de Romeinenbrief waar de meesten van jullie regelmatig mee bezig zijn, in ieder geval allemaal wel eens – wordt ook geschilderd dat de schepping het vrouwelijke is ten opzichte van de Schepper. Dus daar is de schepping, zeg maar, de vrouw. In een smaller verband geldt dit ook voor Israël.
De Naamsbetekenis van Batsheba en Bat-sua ↑ hoofdstukken
Bathseba betekent 'dochter van de zeven'. En als Bathseba een beeld is van deze schepping, wat is dan die zeven? 'Dochter van de zeven', dat spreekt inderdaad van een volheid. Het doet me denken aan de 7000 jaar waarin God deze schepping tot stand brengt, maar ik denk ook bijvoorbeeld aan de zeven dagen van Genesis waarin God zijn scheppingsplan aan Adam vertelt. De naam Bathseba heeft ook weer met de Sabbat te maken, de zeven. Het volk Israël is een dochter; een dochter is een vrouwelijke zoon, een erfgenaam. Zij zijn de erfgenaam van die Sabbat, van dat zevende millennium, om het zo te zeggen.
Bathseba wordt ook wel vertaald met 'huis van de zeven'. Dat kennen we wel, hè? 'Beth', zoals in Bethel. Het huis van de zeven... dan denk ik helemaal aan de schepping als het gaat om die woorden in Genesis 1. In 1 Kronieken 3 vers 5 wordt Bathseba overigens één keer Bat-sua genoemd. Dus 'Bat' met een T, en dan 'Sua' (S-U-A). In het boekje staat dat dat zoiets betekent als 'dochter van rijkdom', maar dat het niet helemaal zeker is. Bij 'Shua' denk ik overigens ook aan Yeshua. Yeshua betekent: 'Jehovah — of Yahweh — is redding'. De naam van Jezus, Jozua, Yeshua. 'Dochter van redding' zou het dan zijn. Nu heb ik niet genoeg kennis van het Hebreeuws om te bepalen wat nu precies juist is, maar Bat-sua betekent dus ook 'dochter van Sua'.
Ik weet niet of jullie die geschiedenis kennen — de meesten van jullie waarschijnlijk wel — maar in Genesis 38 trouwt Juda met een dochter van Sua. Dat staat in de eerste verzen van Genesis 38. Juda trouwt daar met een dochter van Sua en daar komen drie zonen uit voort: Er, Onan en Sela. Juda zoekt een vrouw voor Er, maar Er sterft. Dan treedt het zwagerhuwelijk in werking; ik ga er even vanuit dat jullie allemaal weten wat dat is. Onan krijgt die vrouw, Tamar heet ze, maar Onan sterft ook om de een of andere reden. Dan denkt Tamar: 'Ja, maar nu moet ik Sela krijgen.' Alleen is Sela nog jong, hij is nog te klein om te trouwen. Juda denkt echter: 'Die vrouw is bad news.' Die 'slechte tijding' gaat hij niet aan zijn derde zoon geven, want hij is bang dat die dan ook het loodje legt.
Vervolgens ziet Tamar dat Sela groot is geworden, maar dat hij haar niet als man is gegeven. En dus gaat zij zelf haar zaakjes regelen; ze verkleedt zich als hoer en verwekt nageslacht bij Juda. Daar komen kinderen uit voort die spreken van het verlossingsplan van God in Christus. Hoe God in Christus deze wereld zou verlossen, en dat spreekt ook nog van de gemeente. Het is wel opmerkelijk dat je van de ene geschiedenis, die wij nogal onethisch vinden, in een andere terechtkomt die minstens zo onethisch is. Ook daar vinden we dus die dochter van Sua terug, net als bij David en Bathseba.
Ik geloof dat David, die Bathseba tot zich neemt, een type is van hoe God in Christus naar deze wereld — of naar Israël — omzag en haar tot zich nam. Ik ga Israël en deze schepping een beetje door elkaar gebruiken, daar ontkom je niet echt aan. Anders zou ik eerst de ene lijn helemaal uiteen moeten zetten en vervolgens de andere; dan gebruik ik ze liever door elkaar. Het ene is soms wat meer van toepassing op Israël dan op de schepping, maar David en Bathseba zijn een type van hoe God in Christus naar deze wereld omzag, of naar Israël omzag, en haar tot zich nam. Maar Israël was gebonden. Israël was gebonden onder een verbond, het oude verbond, wat in het Oude Testament ook geschilderd wordt als een huwelijksverbond waar Israël ook van verlost moest worden.
Uria en Joab als Beeld van de Wet en het Oordeel ↑ hoofdstukken
Uria betekent: 'Jahweh is licht'. En het oude verbond wordt ook licht genoemd, tot in het Nieuwe Testament toe. In 2 Korinthe 3 wordt het ook 'heerlijkheid' genoemd, maar Paulus zegt dat het nieuwe verbond een allesovertreffende heerlijkheid heeft. Wij kennen bijvoorbeeld uitspraken uit het Oude Testament zoals: "Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad" – lees Psalm 119 maar eens. Daarin zie je telkens terugkomen dat dit oude verbond licht is.
Bathseba moest ontbonden worden om David toe te behoren. Die Uria, we hebben het net gelezen, is trouw aan Joab. Dat maakt het wat lastig, want de naam Joab betekent: 'Jahweh is zijn vader'. Eigenlijk kun je zeggen dat David, Uria en Joab op een bepaalde manier allemaal een type zijn van God, van Jehovah of Jahweh, hoe je het ook wilt noemen. Dat kun je van Uria zeggen: de heer van de wet, de God van de wet. Van David gaf ik dat net al even aan. Maar Joab betekent 'zijn vader is Jahweh'; hij is ook een beeld van God of van Christus.
Uria is, geloof ik, echt een type van het oude verbond, van de wet. Want waar de heer sterft, daar eindigt ook het oude verbond. Ik weet wel, God is niet gestorven, maar we vinden toch echt in de Schrift, bijvoorbeeld in Romeinen 7, dat er een einde aan de wet kwam door de dood van de Heer, en dat ook die Heer van het oude verbond daar is gestorven.
David deed iets wat hij eigenlijk niet kon doen en het kostte hem ook wat. Het kostte David die zoon die uit Bathseba geboren werd. De profeet Nathan kwam naar David toe – misschien komen we er straks nog op – en hij zei: "Die zoon waar Bathseba zwanger van is, die zal sterven." David is een beeld van God die omzag naar deze wereld in Christus. Hij verloste Israël en deze wereld van het oude verbond. Je zou kunnen zeggen: "Deze wereld stond toch niet onder de wet? Dat was toch maar één volk?" Welnu, de wet, of 'wet' in het algemeen, wordt in de Schrift genoemd 'de eerste beginselen der wereld'. Deze wereld is wel degelijk gebonden aan wet: verkeerswetten, maar ook gewoon bepaalde wetmatigheden waaraan deze wereld onderworpen is.
David deed iets wat hij eigenlijk niet kon doen en dat kostte hem zijn zoon. Het kostte God ook Zijn Zoon om deze wereld tot Zich te nemen. God liet Zich in met een zondige wereld en dat kostte Hem Zijn Zoon. God liet Zich in met een wereld die gebonden was onder de eerste beginselen der wereld, of Israël dat gebonden was onder het oude verbond; het kostte God Zijn Zoon.
Ik heb hier nog een aantekening staan, want je vindt dat principe wel vaker in de Schrift, al vergt dat wel enige Bijbelkennis. Jericho werd ooit verwoest, daar hebben we het weleens over gehad in het boek Jozua. Als dat herbouwd zou worden, moest dat gebeuren op bepaalde voorwaarden. Hiel uit Bethel heeft dat gedaan, zo staat in 1 Koningen 16. Hij herbouwde Jericho op zijn eerstgeboren zoon en op zijn jongste zoon vestigde hij haar poorten. Dat is ook gewoon een beeld van hoe God deze wereld bouwde en tot Zich nam, en dat deed Hij op Zijn eerstgeboren Zoon. Dat principe vind je dus al vaker terug in de typologie.
Dat was het even samengevat. Nu ga ik gewoon de verzen door en dan hoop ik dat jullie daarin bevestigd worden. Ik word dat in ieder geval wel, en ik hoop dat ik dat ook een beetje over kan brengen, maar het is aan jullie om dat te beoordelen. We beginnen bij vers 1 van hoofdstuk 11: "En het geschiedde met de wederkeer van het jaar, ter tijde als de koningen uittrekken, dat David Joab en zijn knechten met hem en gans Israël henenzond, dat zij de kinderen Ammons verderven en Rabba belegeren zouden. Toch David bleef te Jeruzalem."
Een Ingeschoven Vertelling en de Symboliek van het Dak ↑ hoofdstukken
En dat heb ik nog niet gezegd, maar dat wil ik toch nog even noemen: als we heel hoofdstuk 11 en 12 hadden gelezen en we waren aangekomen in hoofdstuk 12 vers 26, dan gaat die strijd daar weer verder. In 2 Samuël 12 vers 26 wordt de strijd tegen Rabba gewoon hervat. Ook in hoofdstuk 10 en de opvolgende hoofdstukken gaat het over die strijd. Deze geschiedenis van David en Bathseba zit er als het ware tussenin geklemd. Het is een ingeschoven geschiedenis, een parenthese zouden we dat ook wel kunnen noemen. Die ingeschoven geschiedenissen vinden we heel vaak in de Schrift en zij spreken, voor zover ik weet, altijd over het verlossingswerk van God; hoe Hij deze wereld verlost in Christus. Vaak speelt de gemeente daar ook weer een rol in, omdat dat ook een tussengeschoven periode is. Het is de periode vanaf de opstanding van Christus tot Hij zich weer openbaart, die nog wel iets langer is dan de periode van de Ecclesia. Maar je zou dus op voorhand al kunnen verwachten dat deze tussengeschoven verhaallijn daar ook over handelt: hoe God deze wereld verlost.
Dan die Joab... Ik heb een opkomend verkoudheidje, excuus. Joab, ik zei al dat zijn naam betekent: 'Yahweh is vader' of 'Yahweh is zijn vader'. Joab is Davids legeraanvoerder, zijn generaal wellicht, ik weet niet hoe we dat tegenwoordig zouden zeggen. Maar hij is degene die een beeld is van God, de oordelende God. Deze Joab voltrekt heel wat vonnissen in de Schrift, onder andere over Absalom, in wiens hart hij drie pijlen steekt. Hij is dus een beeld van de oordelende God. Hij was de legeraanvoerder van David, maar David stond daar natuurlijk nog boven. Wat in deze geschiedenis ook opvalt, is dat Uriah trouwer is aan Joab dan aan David. Maar daar kom ik straks nog wel op.
Vers 2: "Zo geschiedde het tegen de avondtijd dat David van zijn leger opstond en wandelde op het dak van het koningshuis en zag van het dak een vrouw zich wassende. Deze vrouw nu was zeer schoon van aanzien." David stond op van zijn bed en hij wandelde op het dak van zijn huis. Het dak in de Bijbel is het woord 'gag', van Gog en Magog; die hebben ook iets met het dak te maken. En ook het dak heeft, zoals ik al zei over Uriah, van alles met de wet te maken. Samuël nam Saul mee naar het dak alvorens hij hem zalfde. Je leest dat uitdrukkelijk, dat Samuël Saul meenam naar het dak. Saul is een beeld van de wet, alleen zijn naam zegt het al. We kennen ook een Saulus, een ijveraar van de wet die later Paulus werd, maar toen was hij uitdrukkelijk geen Saulus meer. Koning Saul is een beeld van de wet: hij zou heersen, maar hij moest verdwijnen. Want er zou een andere koning komen, een andere dynastie en een andere troon. Namelijk niet de troon der wet, maar de troon der genade. Dat wordt er allemaal in uitgebeeld.
We kennen nog een geschiedenis uit het Nieuwe Testament met een dak, in Lukas 5. Vier vrienden hadden een verlamde vriend en wilden met hem tot Jezus komen om hem te laten genezen. Jezus spreekt daar ergens in een huis en in Lukas 5 lees je dat daar allemaal farizeeën en leraars der wet waren. Dat was de schare om Jezus heen. Die vier vrienden met hun vijfde, verlamde vriend konden niet tot Jezus komen vanwege de schare. Zij konden dus niet tot Jezus komen vanwege de farizeeën en leraars der wet. Dat is natuurlijk een uitbeelding van hoe de wet ons niet tot Christus brengt. Zij moesten daarom via het dak. Dat deden ze dus ook, maar op het dak lagen weer tichelstenen. Tichelstenen zijn ook een beeld van de wet; dat weten we al sinds de slavernij van Israël in Egypte, waar ze tichelstenen moesten bakken als uitbeelding van de slavernij onder de wet. Als zij dan die tichelstenen wegdoen, dan gaat de hemel open, zien zij Jezus en laten ze de verlamde zakken, waarna hij inderdaad genezen wordt. Dat staat in Lukas 5 vanaf vers 17.
Dus dat dak heeft ook wat met de wet te maken, net als Uriah. En David, die een beeld is van Christus, kwam onder de wet om degenen die onder de wet waren te verlossen. Dat geldt voor Bathseba, die gebonden was aan Uriah. Zoals in Galaten 4 staat geschreven: de Heer Jezus kwam onder de wet om degenen die onder de wet waren te verlossen. Die vrouw was zich aan het wassen – daar kom ik straks ook nog wel even op terug – en ze was zeer schoon van aanzien. Soms is het leuk om te zien hoe dat er precies staat: uitermate goed van verschijning inderdaad. Daar zijn nogal wat termen voor.
Dan staat er in vers 3: "En David zond henen en ondervraagde naar deze vrouw en men zeide: Is dat niet Bathseba, de dochter van Eliam, de huisvrouw van Uriah?" Dat is nogal een verhaal om iemand aan te duiden. Wij hebben gelukkig voor- en achternamen en een BSN-nummer, dat is makkelijker. Maar ook in zo'n aanduiding zit een betekenis, dat is natuurlijk niet voor niks. Zij was een dochter van Eliam. Eliam betekent: El (God) en Am (van Ammi, volk). Eliam betekent dus 'Gods volk' of 'volk van God'. Zij was een dochter van het volk van God. Dan is zij een beeld van Israël; als je een dochter bent van het volk van God, dan ben je letterlijk een Joodse of een Israëliet, hoe je dat ook wilt zeggen. En zij was de vrouw van Uriah.
Uria de Hethiet: de Dood en de Verborgen Belofte van Leven ↑ hoofdstukken
Ik zei al dat zijn naam betekent: Jahweh is licht. Die naam heeft ook nog wat met Aäron te maken, al hoor je dat in het Nederlands niet helemaal terug, maar die namen hebben een sterke overeenkomst. Uria betekent ‘Jahweh is licht’, terwijl Aäron zoiets betekent als ‘lichtbrenger’. En Aäron was natuurlijk de hogepriester van het oude verbond. Dus ook Uria is een beeld van de wet, van het oude verbond; weliswaar licht, maar toch.
Hethiet betekent eigenlijk dat iemand afkomstig is van Heth. In het Hebreeuws is dat ‘Cheth’. Het zou eigenlijk ‘Chethiet’ moeten zijn, maar de Statenvertaling heeft ‘Hethiet’. Heth was een kleinzoon van Cham. Cham kreeg een zoon die heette Kanaän en die kreeg een zoon die heette Heth. We weten allemaal dat Chams nageslacht werd vervloekt. Dat had iets te maken met zijn vader Noach in een tent, die dronken was. Ook geen ethisch verhaal inderdaad, maar daardoor werd Chams nageslacht vervloekt. Nou, we zien hier iemand uit Chams nageslacht die een beeld is van de wet. In het Nieuwe Testament staat dat Christus ons verlost van de vloek van de wet. Dat plaatje wordt hier alleen maar verder ingekleurd, want vervloekt is eenieder die aan het hout hangt. Christus verlost ons van de vloek van de wet, volgens Galaten 3 vers 13.
Die Hethieten vind je eigenlijk vrijwel alleen terug in de opsommingen van de Kanaänitische volkeren. Ik heb er een concordantie bij gepakt en dat woord eens opgezocht. Telkens zie je dat er zeven Kanaänitische volkeren waren, en daar behoorden die Hethieten toe. Je vindt ze eigenlijk alleen maar terug in die opsommingen waar God zegt: "Ik verdrijf die volkeren," enzovoorts. Uiteindelijk bleven er in Kanaän zeven volkeren over, waaronder de Hethieten, de Ferezieten — en verder kom ik al niet meer — en de Jebusieten. Dat was de naam van het vroegere Jeruzalem: Jebus.
Er is echter één uitzondering waarbij de Hethieten voorkomen op een manier die geen simpele opsomming is, maar waarbij er echt specifiek iets aan de hand is. Weten jullie dat? Het is in Genesis, waar Abraham een graf kocht van ene Efron. Er staat specifiek bij dat deze Efron een Hethiet was. Die Hethieten hebben dus alles te maken met het graf, met de dood. De wet is immers een bediening des doods; de wet leidt tot de dood en veroordeelt de zondaar tot de dood. Christus kwam onder de wet om ons — zoals Paulus zegt — te verlossen die onder de wet zijn. Maar ook Hij stierf onder die wet, zelfs Hij.
Abraham kocht dat graf van Efron de Hethiet omdat hij verder niets bezat in dat land. Het was hem wel beloofd, maar hij had er niets. Het enige wat hij kocht, was een graf. Waarom? Omdat hij zag op wat God hem beloofd had. Hij zag op de opstanding van de doden en hij wist dat God hem op zou wekken. Het was een uitbeelding van zijn geloof dat hij juist daar een graf kocht. Hij hoefde dat land niet te kopen, hoewel hij er rijk genoeg voor was, maar het enige wat hij kocht was een graf. Zo was hij bij de opstanding alvast op de juiste plek om het land in ontvangst te nemen. Hij was er dan maar vast.
En de aartsvaders liggen daar begraven. Niet alleen Abraham, maar ook Izak en Jakob liggen daar. Je vindt dat een aantal keren terug in de tekstverwijzingen waar de Hethieten buiten de gewone opsommingen voorkomen: Genesis 23, 25, 49 en nog een keer in hoofdstuk 50. In Genesis 49 staat: "Daarna gebood hij hun — dat is Jakob, de laatste van de drie —: Ik word met mijn volk verenigd; begraaf mij dan bij mijn vaderen, bij Abraham en Izak, in de grot die op de akker van Efron de Hethiet ligt. In de grot die op de akker van Machpela ligt, dat tegenover Mamre ligt, in het land Kanaän, en die Abraham samen met de akker gekocht heeft van Efron de Hethiet als eigen graf." Daarna hebben ze Abraham begraven en Sara, zijn vrouw. Daar hebben ze Izak begraven en Rebekka, zijn vrouw. En daar heb ik Lea begraven. De akker en de grot die daarop ligt, zijn gekocht van de Hethieten.
Zie je hoe de nadruk daar telkens op die Hethieten ligt? Het moet volkomen duidelijk zijn dat het graf gekocht is van de Hethieten. Dat is nagenoeg het enige wat we verder in de Schrift over hen vinden. En Uria was dus — want daar gaat het om — een Hethiet. De dochter van Eliam, de huisvrouw van Uria de Hethiet. Uria is een beeld van de wet en hij was een Hethiet. Dat heeft alles te maken met de dood. De wet is een bediening des doods en in deze geschiedenis vindt Uria dan ook, niet geheel toevallig, de dood. Hij sterft ook.
Maar in die wet ligt toch ook de belofte opgesloten. Want de aartsvaders liggen begraven in het graf van de Hethieten. De Hethieten hebben alles te maken met de dood omdat ze een graf bezitten, maar wie liggen er in dat graf? De aartsvaders! Degenen aan wie de beloften waren gedaan. Daar ligt dus de opstanding in besloten. Ook in de wet, waar Uria een beeld van is en waar de Hethieten mee verbonden zijn, ligt de belofte al besloten. Je kunt de wet lezen als een overzicht van regels en normen, maar daaronder ligt de belofte verborgen. Dat is wat we deze ochtend doen: we kijken wat dieper dan wat zich aan de oppervlakte aandient en we zien dat de belofte er al in besloten ligt.
Dat is prachtig, daar had ik ook een beeld van bij me. Hethiet schrijf je in het Hebreeuws met de letter ‘Taf’ (ת). Je moet weten dat letters in de Hebreeuwse taal niet alleen een getalswaarde hebben, maar dat elke letter ook een betekenis heeft. We hadden het net over de ‘Beth’ (ב), waarvan we weten dat het ‘huis’ betekent, zoals in Bethel. De Hebreeuwse letter Taf staat voor het ‘kruis’. Ik zei al dat de Hethiet alles te maken heeft met het graf, met de dood. Maar als je nu die letter Taf uit het woord ‘Hethiet’ haalt, dan houd je het woord ‘Chaj’ (חי) over. En ‘Chaj’ betekent ‘leven’.
Dus als je het kruis uit de Hethiet haalt, ontstaat daar leven. In dat woord zelf ligt het leven dus al besloten, net zoals in de wet het leven besloten ligt. Weliswaar verborgen — je moet je best doen om het eruit te halen — maar zo ligt in al deze geschiedenissen de belofte van leven besloten. Ook al lijken ze onethisch, of zijn ze bloederig als het gaat om de wetsbepalingen in het Oude Testament: de belofte van leven ligt erin besloten. We gaan verder naar vers 4.
Batsheba's Onreinheid en het Begin van Nieuw Leven ↑ hoofdstukken
Ze hebben nog een paar verzen te gaan. Toen zond David boden heen en liet haar halen, Bathseba dus. Als zij tot hem ingekomen was, lag hij bij haar. Zij nu had zich van haar onreinheid gezuiverd. Daarna keerde zij weder naar huis. Ik zei al dat ze zich aan het wassen was, daar kom ik nog wel even op terug. Maar dat doe ik hier dus. Want zij waste zich blijkbaar om zich van haar onreinheid te zuiveren. De commentaren zeggen dan dat ze waarschijnlijk ongesteld was. Dat zal ook wel. Er zijn nog een paar andere opties.
Kijk hoe het hier staat. Dat is nogal lastig. Ik weet ook niet goed genoeg hoe dat zit met het Hebreeuws. In de Statenvertaling staat het zo vertaald: "Als zij nu tot hem ingekomen was, lag hij bij haar. Zij had zich van haar onreinheid gezuiverd." Oftewel, die onreinheid had ze inmiddels achter zich gelaten. Dus dan was ze niet meer onrein, om dat woord maar te gebruiken. Hier in de interlineair zie je dat David zijn boodschappers zendt, hij neemt haar tot zich en zij komt tot hem. En hij ligt met haar en zij heiligde zichzelf vanaf haar onreinheid en ze keert terug naar haar huis.
Hier zou je net zo goed kunnen vertalen, als ik het zo lees, dat zij werd gereinigd doordat zij met David lag, bij wijze van spreken. Zo staat het hier, echt als een opsomming. David zendt boodschappers, hij neemt haar bij zich, zij komt tot hem, hij ligt met haar, zij heiligt zichzelf vanaf haar onreinheid en ze keert terug naar haar huis. Of het zou kunnen zijn dat ze bij hem gelegen heeft terwijl ze nog onrein was. Maar ja, dat vinden wij natuurlijk ook onethisch. Dus ik weet niet hoe je dit precies zou moeten vertalen. In ieder geval zeggen de meeste commentatoren dat ze al ongesteld geweest zal zijn.
Nu zijn er nog een paar opties. Volgens mij ben je ook een periode onrein als je zojuist een kind hebt gebaard. Dat lijkt me hier niet aan de hand. Voor de typologie zeg ik — ook al staat het natuurlijk niet letterlijk in de tekst — dat dit een onvruchtbaar huwelijk was tussen Bathseba en Uriah de Hethiet. Want onder de wet komt geen leven tot stand. En ik moet wel zeggen dat zodra zij bij David is — ze is er één nachtje bij hem — ze direct zwanger is. Ja, dat gaat wel heel hard dan. Dus we hebben blijkbaar even de juiste aanzet nodig.
Maar er zijn nog wat andere opties. Dat je net een kind gebaard hebt of dat ze melaats was. Maar ik denk niet dat David daar veel trek in had. Dat lijkt me niet. Ik wil gewoon zeggen: zij heeft zich misschien vandaag al helemaal "fout" gevoeld. De andere optie is dat ze gewoon met die onreinheid zit. Ja, dat zou ook kunnen, dat is het meest logische. We hebben "opgebouwde onreinheid", dat staat in het Hebreeuws. Dat zie je niet zo in de vertaling.
Als het staat zoals de Statenvertaling het heeft vertaald, dat zij zich nu van haar onreinheid gezuiverd had en dat dat achter haar lag, dan kan het natuurlijk wel. Het is een beetje een lastige vertaalkwestie. Of zij gemeenschap heeft met David, ze daardoor onrein geworden is en ze zich daarvan gereinigd heeft. En ook gewoon dat ze zwanger wordt. Zij is geroepen bij David, hij leeft met haar... het kan net een vruchtbare periode geweest zijn van haar. Ja, blijkbaar wel. Nee, maar dat vind ik echt heel logisch. Jullie mogen dat zelf invullen wat mij betreft.
Die onreinheid... Ik heb dat niet allemaal opgezocht, want het is nogal verspreid over de wetboeken. Maar bij mij staan er tekstverwijzingen bij, naar Leviticus 15 bijvoorbeeld. En daar gaat het inderdaad over wat wij dan ongesteldheid noemen. Maar dat is natuurlijk ook een beetje een breder begrip dan wat wij er uiteindelijk mee bedoelen. Er staat in Leviticus 15 dat die periode zeven dagen duurt. Dus dat zou bij de symboliek natuurlijk heel mooi aansluiten: deze schepping, zeven dagen van onvruchtbaarheid, en dan komt er een nieuwe schepping.
En dan staat er in vers 5: "En die vrouw werd zwanger; zo zond zij heen en liet David weten: Ik ben zwanger geworden." Toen zond David tot Joab, zeggende: "Zend Uriah de Hethiet tot mij." En Joab zond Uriah tot David. Hier ook weer, hè: Uriah de Hethiet. Daar ligt elke keer de nadruk op. Zo kennen we wel meer mensen met een naam of een bijvoegsel in de Schrift waarvan het blijkbaar belangrijk is wat erbij staat. Rahab de hoer. Jozua de zoon van Nun. Dat wordt telkens herhaald, en dat is niet voor niks. Dus: Uriah de Hethiet. Overigens komt er nu ook weer een deel van...
Davids Motieven en Uria's Onvermurwbare Trouw ↑ hoofdstukken
In het verhaal lezen we altijd van alles over de motieven van David. Die hebben we natuurlijk allemaal geleerd op de zondagsschool — ik heb op een hele goede zondagsschool gezeten, ook op een goede school met een Bijbel — maar daar hoor je van alles, of in de kinderbijbel, over de motieven van David. Maar je leest daar letterlijk helemaal niets over. Ja, natuurlijk lees je het wel tussen de regels door, maar je leest daar verder niks over.
Toen zond David tot Joab, zeggende: en Joab zond Uria tot David. Ik zei al: Joab betekent 'Hij is zijn Vader'. Hij was de legeroverste van David, een beeld van de God die oordeelt, die dingen rechtzet. En de man Joab, die voltrekt de vonnissen. Ik noemde het voorbeeld van Absalom al; die man had bloed aan zijn handen. En wat ook opvallend is: kijk, David had veel oorlogen gevoerd en daarom mocht hij de tempel niet bouwen. Maar daarna komt Salomo; zijn naam betekent vrede. Hij is een beeld van Christus, de Vredevorst, die wel Zijn tempel bouwt, die wel Zijn koninkrijk bouwt. En lees het maar na: zodra Salomo op de troon zit, wordt Joab omgebracht. Dan verdwijnt Joab. Dan is het oordeel voorbij. Joab is de oordelende, die de vonnissen voltrekt. En zodra de Vrede, Salomo, op de troon zit, dan is dat ook het einde van Joab. Dat is natuurlijk ook illustratief voor wat in de toekomst zal gebeuren.
Maar deze Uria, die is trouw aan Joab. De wet is trouw aan een God die oordeelt, aan vonnissen die voltrokken worden. Vers 7: "Als nu Uria tot hem kwam, zo vraagde David naar de welstand van Joab, naar de welstand des volks en naar de welstand des krijgers." Daarna zei David tot Uria — ja, hij mag hem wat nieuws overbrengen — daarna zei David tot Uria: "Ga af naar uw huis en was uw voeten." En toen Uria uit des konings huis uitging, volgde hem een gerecht des konings na. Dat gerecht, ik dacht eerst dat het juridisch iets te maken had, want dat kan natuurlijk ook, maar het gaat echt over een portie eten of wat daar precies mee bedoeld wordt. Iets van thuisbezorgd.nl of zo. De koerier liep even mee om het binnen te brengen, weet ik veel. Een gerecht.
Ja, David zei tegen Uria: "Ga af naar uw huis en was uw voeten." We weten natuurlijk allemaal wat hij eigenlijk bedoelde, wat hij moest gaan doen. Ik moet altijd lachen als ik het lees. "Was uw voeten", alsof dat een soort eufemisme is voor wat hij eigenlijk moest gaan doen. Laten we het netjes houden. Maar Uria, die waste zijn voeten niet, om het zo te zeggen. Uria legde zich neder voor de deur van het koningshuis, vers 9, met alle knechten zijns heren, en hij ging niet af in zijn huis. Zie je dat Uria gehoorzamer is aan Joab dan aan David? Want David had gezegd: "Ga naar je huis." Maar hij gaat nu uitleggen waarom hij dat doet. We hebben dat net al gelezen natuurlijk, maar het is ook zo waar: David als type van de Zoon van David, waar de Zoon van David gemeenschap tot stand heeft gebracht, ja, daar komt de wet er niet meer aan te pas. Uria is een beeld van de wet; die kwam niet meer in dat huis waar gemeenschap tot stand was gebracht door David, door de Zoon van David. Ja, daar kwam Uria er niet meer aan te pas en was hij nog maar een tijdelijk iets, want hij zou sterven. En ook aan die wet kwam een einde.
Ja dan, ik lees nog heel even verder voordat we aan de koffie gaan. Niet zo kritisch kijken Jens, nog eventjes. Vers 10: "En zij gaven David te kennen, zeggende: Uria is niet afgegaan in zijn huis. Toen zei David tot Uria: Komt gij niet van de reis? Waarom zijt gij niet afgegaan in uw huis?" En Uria zei tot David: "De ark en Israël en Juda blijven in de tenten; en wanneer Joab en de knechten mijns heren zijn gelegerd op het open veld, zou ik in mijn huis gaan om te eten en te drinken en bij mijn vrouw te liggen? Zo waarachtig als gij leeft en uw ziel leeft, indien ik deze zaak doen zal."
Uria is trouwer aan Joab dan aan David. Want de Zoon van David zou genade brengen, een nieuw verbond tot stand brengen. Maar Uria, als beeld van het oude verbond, is trouwer aan Joab, aan een God die oordeelt. Joab zou ook een beeld van het oordeel kunnen zijn, zou je zeggen, zoals Uria een beeld is van de God van het oude verbond of het oude verbond zelf. Ik zie er persoonlijk niet zo heel veel verschil tussen. Maar ja, op die Uria valt dus weinig op aan te merken. De man had principes. Hij was principieel, onvermurwbaar zouden wij zeggen. Plichtsgetrouw is ook allemaal wat ik er vroeger over geleerd heb. Dat is ook zo, hij was hartstikke plichtsgetrouw. Maar ja, de wet is ook heilig, rechtvaardig en goed. Er valt op zich ook helemaal niets op aan te merken, alleen je kunt er niet mee leven, met die wet. De wet is heilig, rechtvaardig en goed, maar je kunt er niet mee leven. En Uria, als beeld van de wet, is heilig, rechtvaardig en goed, principieel en onvermurwbaar, maar of je zo kunt leven?
Als we toch ethisch bezig zijn — dat zijn we niet, maar stel je voor dat we dat willen zijn, zeg ik ook altijd — je kunt het ook van de andere kant bekijken. Die vrouw, Bathseba, haar man kwam van het front terug. Zijn hoogste baas zegt tegen hem: "Ga lekker naar huis, was je voeten," en hij vertikt het gewoon. Hij vertikt het. En als je die vrouw bent, dan denk je toch ook van: "Joh, nou, dat is lekker dan. Je had ook even bij mij langs kunnen komen om je voeten te wassen." Hij is gehoorzamer aan Joab dan aan David, maar vanuit Bathseba geredeneerd had zij een man die liever met andere mannen daar voor de deur bleef liggen dan even naar zijn vrouw te gaan. Terwijl hij gewoon een opdracht had, in ieder geval was hij gestuurd door zijn hoogste baas: "Joh, ga lekker naar huis." Je krijgt nog wat te eten mee. Een picknickmand. Ja, dat is toch eigenaardig als je het vanuit die kant bekijkt. En dan roept er natuurlijk altijd iemand van: "Ja, maar die vrouw was vreemdgegaan." Maar ja, dat wist hij niet. Dus eh... nou ja.
De Principiële Wet Bewerkt Haar Eigen Einde ↑ hoofdstukken
Uriah is een beeld van de wet. Uriah is een beeld van de wet: heilig, rechtvaardig en goed. Het is wit onder de wet. Het is of wit of zwart; het mag wel of het mag niet. Het is of dood of leven. Dood, de Hethiet, of leven. Het is principieel, maar de wet bewerkt wel zijn eigen einde. En dat is wat je in deze geschiedenis van Uriah ook leest.
Als Uriah nou deze tekst had gekend – hier wordt niet vaak over gepreekt, over deze tekst – maar: “Wees niet al te rechtvaardig en acht uzelf niet bovenmate wijs. Waarom zou u uzelf verwoesten? Waarom zou u verwoestingen over uzelf brengen?” Maar Uriah was rechtvaardig; heilig, rechtvaardig en goed. Maar het bewerkte zijn eigen einde. Als hij nou maar een beetje soepeler was geweest. Als hij nou een beetje soepeler was geweest en gewoon naar zijn vrouw was gegaan, dan was alles met een sisser afgelopen. Had hij nog een kind gekregen ook, die hij misschien wel helemaal niet kon krijgen. En ja, wat ze zeggen: wat niet weet, wat niet deert. Laat ik ook iets onethisch toevoegen: het lag niet binnen het raadsbesluit van God. Nee, het lag niet binnen het raadsbesluit van God. Daar ben ik het helemaal mee eens.
Fem, wil je even stoppen? Over drie minuten is de pauze. Ga nog even lekker naar boven ofzo. Ik roep je wel.
Nee, maar die Schrift zegt ook gewoon: wees niet al te rechtvaardig. Laat ik dan een voorbeeld noemen uit het dagelijks leven. Wij kennen allemaal onze volkssport: voetbal. En wij kennen allemaal scheidsrechters die volgens het boekje fluiten. Naar de letter kun je er niets op aanmerken, maar het is wel irritant bij zulke scheidsrechters. Dan zeggen we: hij voelt de wedstrijd niet aan. Hij laat de wedstrijd geen wedstrijd worden. Hij fluit naar de letter, maar hij voelt de geest van de wedstrijd niet aan. Toch? En dat zegt de Schrift ook: de letter doodt, maar de geest maakt levend.
Dus mensen die principes hebben, daar valt eigenlijk niet zo heel veel op aan te merken. Op de wet valt ook niet zo heel veel aan te merken, maar het leidt wel tot de dood. En de Schrift zegt ook: wees niet al te rechtvaardig. Of het nou een scheidsrechter is... nou ja, ik doe hier geen aanbevelingen in die richting. Wees niet roomser dan de paus inderdaad, dat is ook zo. Maar de letter doodt, zegt de Schrift, en de geest maakt levend. En dat is met zo’n scheidsrechter: als hij volgens het boekje fluit, dan vinden we dat allemaal irritant. Hij maakt de wedstrijd dood. Hij laat de wedstrijd geen wedstrijd worden, want hij voelt de geest van de wedstrijd niet aan. Zo is het leven ook wel een beetje, toch? Dat is het leven voor veel mensen: voetbal, toch? Laten we eerst maar gaan pauzeren en dan gaan we na de pauze weer verder.
Pauzeren.
Wij zijn gebleven in 2 Samuel 11 vers 11, dus we komen nu bij vers 12. Toen zeide David tot Uriah: “Blijf ook heden hier. Zo zal ik u morgen afzenden.” Alzo bleef Uriah te Jeruzalem die dag en de andere dag. Kijk, David zegt dus tegen Uriah... kijk, dagen worden niet voor niks genoemd, dus we moeten netjes tellen. Blijf ook vandaag hier en morgen zend ik jou heen. Dus dat is gisteren, vandaag en morgen. Dus op de derde dag wordt Uriah heengezonden en sterft hij. En morgen is dus die derde dag. En ook typologisch: Uriah wordt beëindigd, Uriah sterft; de wet wordt beëindigd op de derde dag. Nou, dat kennen we natuurlijk ook uit het Nieuwe Testament. Christus stond op uit de dood op de derde dag. Dus op die derde dag gebeurt het altijd.
David Vult de Wet met Geest en Beëindigt het Oude Verbond ↑ hoofdstukken
In vers 13 lezen we dat David Uriah uitnodigde, zodat hij voor zijn aangezicht at en dronk. En hij maakte hem dronken. Nou, dat is wel principieel, maar dat dan weer wel. Daarna ging Uriah in de avond uit om zich neder te leggen op zijn leger met de herenknechten van zijn heer, maar hij ging niet af naar zijn huis. Ja, dat dronken maken, dat heeft bij ons soms wellicht een wat negatieve bijklank. Maar we hadden het net al even over Noach; dat is volgens mij de eerste keer in de Schrift dat dit wordt genoemd. Maar daarna lees je bij Jozef dat hij met zijn broers dronken werd. Het hoeft niet per se zo te zijn dat ze achtersteboven de deur uitgingen of 'ladderzat' waren, zoals wij dat noemen. Ze hadden gewoon een goede tijd met elkaar en ze dronken met elkaar. Zo werden ze dronken. Wij zouden dat wellicht aangeschoten noemen, of 'tipsy'. U kent vast ook wel van die termen.
Het hoeft dus niet per se heel negatief te zijn, zoals Jozef met zijn broers gewoon een goede tijd had, even lekker doorzakken. We weten dat alcohol de mens losmaakt, maar bij Uriah is dat dus niet het geval. Hij blijft zelfs dan nog plichtsgetrouw. Normaal gesproken zijn het toch vaak voornemens die sneuvelen met een beetje alcohol, heb ik wel eens ergens gelezen. Maar Uriah zal wel wijn gedronken hebben, hoewel dat er niet expliciet staat. Er staat 'drank' of 'sterke drank'. Wijn wordt onder de sterke drank gerekend in de Bijbel en is sowieso een beeld van de geest in de Schrift. Wijn van leven, van de geest. We zeggen ook 'op het leven' als we het glas heffen. Alcohol is dat vluchtige spul in de wijn of in andere drank, en dat is een beeld van de geest. Het is een onzichtbare, vluchtige stof, een gas; het kan veranderen in een gas.
Maar ook hier is dat volgens mij gewoon een beeld van de geest en het is een beeld van Christus die de wet vervult. David vult Uriah met sterke drank — David vult Uriah met wijn, voor mijn part, maar dat staat er niet bij. Het is een beeld van Christus die de wet vervult; Hij vult de wet met geest. Kijk, wij hebben nog steeds die wet, alleen wij kennen ook de geestelijke betekenis van de wet omdat wij Christus kennen. David is hier een beeld van Christus die de wet, die Uriah, vult met wijn, met drank; hij vult Uriah met geest. David vervult de wet als beeld van de Zoon van David die de wet vervult.
In de morgen nu, vers 14, geschiedde het dat David een brief schreef aan Joab en hij zond die door de hand van Uriah. Hij kreeg dus een brief mee en in die brief schreef David: 'Stel Uriah vooraan tegenover de sterkste strijd en keer van achter hem af, opdat hij daar geslagen worde en sterve.' Zo geschiedde het, toen Joab op de stad gelet had, dat hij Uriah stelde op de plaats waarvan hij wist dat daar strijdbare mannen waren. En het plannetje lukt ook, want we lezen dat toen de mannen van de stad uittogen en met Joab streden, er van het volk van Davids knechten vielen; en Uriah de Hethiet stierf ook.
Kijk, je zou kunnen zeggen dat Uriah hier wordt gedood of beëindigd door David. De wet wordt hier beëindigd door de Zoon van David, daar is dit een beeld van. Je zou ook kunnen zeggen dat Uriah omkomt door zijn eigen principes. Dat zei ik net voor de pauze al: als hij wat minder principieel geweest was, dan was hij waarschijnlijk niet omgekomen. Maar dat is natuurlijk theoretisch. Het is echter ook een beeld van de wet die zijn eigen einde bewerkt. Ik heb daar nu geen diatje van, maar we hadden het er afgelopen dinsdag nog over. In Galaten staat: 'Ik ben door de wet voor de wet gestorven.' Want de wet veroordeelt de zondaar ter dood en wij zijn met Christus gestorven. Paulus zegt: 'Ik ben met Christus gekruisigd, maar ik leef. Niet meer ik, maar Christus leeft in mij.' Dus die oude mens werd met Christus gekruisigd en wij wandelen nu in nieuwheid van leven. Maar die wet bewerkt dus zijn eigen einde. Ik ben door de wet voor de wet gestorven.
Uriah wordt dus beëindigd, zou je kunnen zeggen, door David of door zijn eigen principes. Hij krijgt hier ook een brief mee, geschreven door David, en in die brief staat eigenlijk zijn eigen doodvonnis. Dan moet ik denken aan 2 Korinthe 3, waar het gaat over het oude en het nieuwe verbond. Daar staat: 'een nieuw verbond, niet van de letter, maar van de geest, want de letter doodt, maar de geest maakt levend.' En: 'indien de bediening van de dood, in letters bestaande', enzovoort. Dus die wet, de letter — hier is de letter. Lees het gedeelte maar terug. De letter is gewoon een synoniem voor de wet. Het nieuwe verbond wordt hier aangeduid met geest. De letter doodt, maar de geest maakt levend. Uriah krijgt een brief mee die hem inderdaad de dood inbrengt. En die brief die hij bij zich heeft, zou je dan ook kunnen bestempelen als een bediening des doods; zijn eigen doodvonnis dus.
Overigens, laat ik daar ook nog op wijzen: in vers 17 staat dat er van het volk van Davids knechten vielen, en Uriah. Dus wat David met zijn 'scheve schaats', met zijn daad deed, was dat hij zondigde tegen Bathseba, tegen Uriah en tegen Davids knechten, want er komen hier nog meer mensen om in dat leger. Je zou de families hier nog bij kunnen betrekken. Maar toch zegt David in Psalm 51: 'Tegen U, tegen U alleen heb ik gezondigd.' Dat zeg ik even voor degenen die er destijds bij waren toen ik dat behandelde. Wat ik toen uitgelegd had, was dat ik geloof dat die psalm werkelijk daarover gaat. Die woorden waren weliswaar van David onder bepaalde omstandigheden, maar ze wijzen vooruit. Het zijn eigenlijk woorden van Christus.
Ik lees gewoon verder in vers 18: toen zond Joab heen en liet David de ganse handel van deze strijd weten. En hij beval de bode, zeggende: 'Als gij zult geëindigd hebben de ganse handel van deze strijd tot de koning uit te spreken, en het zal geschieden indien de grimmigheid des konings opkomt en hij tot u zegt: "Waarom zijt gij zo na aan de stad gekomen om te strijden? Zo dichtbij? Wist gij niet dat zij van de muur zouden schieten? Zie, wie sloeg Abimelech, de zoon van Jerubbeseth? Wierp niet een vrouw een stuk van een molensteen op hem van de muur, zodat hij te Tebez stierf? Waarom zijt gij tot de muren genaderd?", dan zult gij zeggen: "Uw knecht Uriah de Hethiet is ook dood."'
De Typologische Parallel met Abimelech in Richteren 9 ↑ hoofdstukken
Er wordt hier een geschiedenis aangehaald, want Joab kende blijkbaar zijn geschiedenis uit Richteren 9. Ik zit een beetje te twijfelen of ik daar naartoe ga, maar ik denk dat ik het toch maar even doe. Het staat er immers niet voor niets; deze geschiedenis wordt hier niet zonder reden aangehaald. Ik moet het wel even snel doen, want anders lopen we echt uit de tijd, maar ik zal er kort wat dingen over zeggen en laten zien. Lees het achteraf nog eens na of maak er een notitie van, want ook dit is weer een tamelijk uitgebreide geschiedenis.
Ik lees er gewoon wat fragmenten uit waarvan ik denk dat ze iets uitbeelden. Deze Abimelech was de zoon van Jerubbeseth. Waarschijnlijk heeft u nog nooit gehoord van Jerubbeseth, maar het is een andere naam voor Jerubaäl, en dat is weer een andere naam voor Gideon. Die kent u natuurlijk wel. Abimelech was dus de zoon van Gideon, laten we die naam dan maar aanhouden. In Richteren 9 leest u dat Abimelech zeventig van zijn broers doodde. In vers 5 staat dat hij de zonen van Jerubaäl, zeventig mannen, ombracht op één steen. Gideon raakte daar dus aardig wat zonen kwijt. Er is er echter eentje overgebleven: Jotam.
Ik lees vanaf vers 7 verder, een geschiedenis die sommigen van u wellicht al kennen. Dit is namelijk een van de eerste gelijkenissen in de Bijbel. Er staat in vers 7 van Richteren 9 dat men dit aan Jotam vertelde. Zo ging hij heen en stond op de hoogte van de berg Gerizim, hij verhief zijn stem, riep en zei tot hen: 'Hoort naar mij, burgers van Sichem, en God zal naar u horen.' Dan komt de gelijkenis. De bomen gingen op pad om zich een koning te zalven. Ze zeiden tot de olijfboom: 'Wees gij koning over ons.' Maar de olijfboom zeide tot hen: 'Zou ik mijn vettigheid verlaten, die God en de mensen in mij prijzen, en zou ik heengaan om te zweven over de bomen?' Letterlijk staat er in de Septuaginta 'zwaaien' over de bomen, oftewel regeren. Ze zochten namelijk een koning. Toen zeiden de bomen tot de vijgenboom: 'Kom gij, wees koning over ons.' Maar de vijgenboom zeide tot hen: 'Zou ik mijn zoetigheid en mijn goede vrucht verlaten, en zou ik heengaan om de scepter te zwaaien over de bomen?' Ik lees gelijk hoe het er staat. Toen zeiden de bomen tot de wijnstok: 'Kom gij, wees koning over ons.' Maar de wijnstok zeide tot hen: 'Zou ik mijn most verlaten, die God en mensen vrolijk maakt, en zou ik heengaan om de scepter te zwaaien over de bomen?'
Toen zeiden alle bomen tot de doornbos: 'Kom gij, wees koning over ons.' En de doornbos zeide tot de bomen: 'Indien gij mij in waarheid tot koning over uzelf zalft, zo komt en vertrouwt u onder mijn schaduw. Maar indien niet, zo ga er vuur uit de doornenbos en vertere de cederen van de Libanon.' Tot hier even. De bomen wilden een koning, maar waar ze uiteindelijk terechtkomen? Dat was niet de eerste keuze; daar waren betere opties. Maar even, en ik doe het heel kort zoals beloofd: die doornbos is gewoon een beeld van de wet. Israël wilde ook een koning, en wat kregen ze? Ze kregen Saul, die ook een uitbeelding van de wet is. Het is een uitbeelding van de wet. Er staat ook in vers 15 dat die doornbos zegt: 'Vertrouwt u onder mijn schaduw.' Dat is wel een beetje overdreven. Bij een boom kun je nog onder de schaduw gaan zitten, maar al die bomen onder de schaduw van een doornbos? De wet is echter een schaduw. In Hebreeën 10 vers 1 staat het volgens mij: 'De wet, hebbende een schaduw van de toekomende goederen.' De wet is een schaduw, duister in zichzelf, maar zij wijst vooruit naar de werkelijkheid. In een door Christus vervulde wet zien wij de Geest — daar hadden we het net al over — maar in zichzelf is het een schaduw. 'Maar indien niet,' staat er dan, 'zo ga vuur uit de doornenbos en vertere de cederen van de Libanon.' Dat is ook de wet: oordeel, vuur, verteren.
Denk ook aan de Heere Jezus. Toen Hij werd gekruisigd, wat plaatsten de Romeinen op Zijn hoofd? Een doornenkroon, een kroon gevlochten van doornentakken. Ook dat is een uitbeelding van het feit dat Hij onder de wet kwam en onder de wet stierf. Mozes werd geroepen bij een brandende braamstruik. Ik weet niet of het exact hetzelfde woord is, maar een braamstruik is ook een doornenstruik. Dit heeft dus alles met de wet te maken, deze geschiedenis. Ik lees even door vanaf vers 16: 'Indien gij het nu in waarheid en oprechtheid gedaan hebt dat gij Abimelech koning gemaakt hebt, en indien gij welgedaan hebt bij Jerubaal en bij zijn huis, en indien gij hem naar de verdienste zijner handen gedaan hebt — want mijn vader heeft voor ulieden gestreden en hij heeft zijn ziel ver weggeworpen en u uit de hand van Midian gered. Maar gij zijt heden opgestaan tegen het huis mijns vaders en hebt zijn zonen, zeventig mannen, op één steen gedood. En gij hebt Abimelech, een zoon van zijn dienstmaagd, koning gemaakt over de burgers van Sichem omdat hij uw broeder is.'
Ook hier zien we weer 'dienstmaagd', wat duidt op slavernij. Zoals Hagar, de slavin, een beeld is van slavernij. Dat vinden wij in Galaten 4. Daar zegt Paulus: 'Abraham is jullie vader, maar zijn jullie de zonen van de belofte of zijn jullie zonen van de slavin?' De slavin baart tot slavernij, staat er in Galaten 4, en die uit de vrije is werkelijk vrij. Ook hier is sprake van een dienstmaagd, dus ook weer een verwijzing naar de wet. Maar die doornbos is blijkbaar ook een beeld van die Abimelech. Want in vers 20 staat: 'Indien niet, zo ga vuur uit van Abimelech en vertere de burgers van Sichem.' Als je dat naast vers 15 leest, waar we lazen: 'Indien niet, zo ga vuur uit de doornenbos en vertere de cederen van Libanon', dan zie je dat die doornbos een beeld is van Abimelech en daarmee een uitbeelding van de wet.
Dan vinden we verderop de geschiedenis die Joab aanhaalt in 2 Samuël 11. Ik sla nu een stuk over en lees vers 52 van Richteren 9: 'Toen kwam Abimelech tot aan de toren en bestormde die. En hij naderde tot aan de deur van de toren om die met vuur te verbranden. Maar een vrouw wierp een stuk van een molensteen op Abimelechs hoofd en zij verpletterde zijn hersenpan. Toen riep hij haastelijk de jongen die zijn wapenen droeg en zeide tot hem: Trek uw zwaard uit en dood mij.' Herkent u die woorden? Als ik dit gewoon zo had voorgelezen en had gevraagd waar het staat, dan had iedereen gezegd: 'Dat is Saul.' Saul is ook een beeld van de wet. 'Opdat zij niet van mij zeggen,' zegt hij dan, 'een vrouw heeft hem gedood.' En zijn jongen doorstak hem, zodat hij stierf. Ook hier zie je dat Abimelech zijn eigen einde bewerkt. Hij geeft opdracht tot zijn eigen einde. De wet geeft opdrachten die uiteindelijk leiden tot haar eigen einde.
Ja, er valt nogal meer over te zeggen, maar die vrouw wierp een stuk van een molensteen op Abimelechs hoofd en daarmee komt de wet ten einde. De wet wordt onthoofd door een steen. Een steen in de Schrift is altijd een beeld van Christus.
Ik had gisteren Jehovah's getuigen aan de deur en die lieten mij iets lezen uit Daniël 2. Het ging over dat God een koninkrijk ging vestigen waaraan geen einde zou komen, in tegenstelling tot al die koninkrijken die wij nu kennen en gekend hebben uit de geschiedenis. Dus toen liet hij mij een vers lezen... of las hij voor. Ik zeg: "O, dat is Daniël 2." Ik zeg dat de steen afgehouwen wordt zonder mensenhanden en dat hele beeld verpulvert – van goud, zilver, koper, ijzer, enzovoort. Nou, die steen is ook een beeld van Christus, en deze steen is dat ook. En die verplettert, die brengt een einde aan de wet. Die komt op Abimelechs hoofd en verplettert zijn hersenpan vanaf de muur.
Nou, leg daar Efeze 2 vers 14 naast: de middelmuur des afscheidsels. Die wordt weggebroken. Dat gaat ook over de wet. En de wet bewerkt haar eigen einde, zoals Abimelech dat hier doet en Uria dat in zekere zin natuurlijk ook doet in 2 Samuël 11. Nou, meer zullen we maar niet zeggen over Richteren 9, maar ik wilde dat even kort doen en erop wijzen dat ook dát over die wet gaat. Dat dat ook typologie is die we zo op de wet kunnen betrekken en op het einde van de wet.
Dat is in 2 Samuël 11 ook het geval. En Joab, die kende die geschiedenis. Ik lees het hoofdstuk nog even uit, dus ik ben nu weer terug in 2 Samuël 11, vers 22: "En de bode ging heen en kwam in en gaf David te kennen alles waarom Joab hem uitgezonden had. En de bode zeide tot David: Die mannen zijn ons zeker te machtig geweest en zijn tegen ons uitgetogen in het veld, maar wij zijn tegen hen aan geweest tot aan de deur der poort. Toen schoten de schutters van de muur af op uw knechten, zodat er van de koningsknechten sommigen dood gebleven zijn; en ook uw knecht Uria, de Hethiet, is dood."
Toen zei David tot de bode: "Zo zult gij tot Joab zeggen: Laat deze zaak niet kwaad zijn in uw ogen, want het zwaard verteert zowel deze als gene." Ja, een oorlog kan gebeuren, zegt David eigenlijk. En op zich is dat waar natuurlijk, alleen David heeft wat andere motieven. Maar hij zal wel gedacht hebben hoe vaak dit in een oorlog gebeurt, dat bepaalde legereenheden opgeofferd worden.
Ik heb ooit een film gezien in de jaren negentig – was dat Saving Private Ryan? Was dat de jaren negentig? – dat ging over de landing op Normandië. Nou, daar heeft men echt wel ingecalculeerd dat duizenden, zo niet tienduizenden soldaten eerst de dood zouden vinden voordat er een paar doorheen kwamen. Dus op zich is dat niet zo heel vreemd in een oorlog. Alleen ja, David, die had een verborgen agenda. Ja, het zwaard verteert zowel deze als gene. "Versterk uw strijd tegen de stad en verstoor ze; versterk hem alzo." En dan staat er heel laconiek...
Het Rouwbeklag van Batsheba en Davids Huwelijk ↑ hoofdstukken
Toen de vrouw van Uria hoorde dat haar man Uria dood was, bedreef zij rouw over haar heer. Haar heer; de heer van het oude verbond. En toen de rouw voorbij was, zond David heen en nam haar in zijn huis. Zij werd hem tot vrouw en baarde hem een zoon. Die rouw heeft dus niet zo heel lang geduurd, denk ik. Ik las in Genesis iets over een rouw van zeven dagen, wat als een grote rouw werd omschreven, maar hier staat niet vermeld hoe lang het precies duurde.
Deze zaak die David gedaan had, was kwaad in de ogen van de HEERE. Ja, we hebben nog tien minuten, dus dan ga ik toch nog even verder in hoofdstuk twaalf. Het is een kwestie van even doorlezen. Het ooilam at van zijn bete, van zijn eigen tafel geloof ik, en dronk uit zijn beker en sliep in zijn schoot; het was hem als een dochter. Toen nu de rijke man een wandelaar op bezoek kreeg, ontzag hij het zich om te nemen van zijn eigen schapen en runderen om iets te bereiden voor de reizende man die tot hem gekomen was. Hij nam echter het ooilam van de arme man en bereidde dat voor de man die bij hem was gekomen.
Toen ontstak David in grote toorn tegen die man en hij zei tot Nathan: "Zo waarachtig als de HEERE leeft, de man die dat gedaan heeft, is een kind des doods! Dat ooilam zal hij viervoudig vergoeden, omdat hij deze zaak gedaan heeft en omdat hij de ander niet heeft gespaard." Toen zei Nathan tot David: "Gij zijt die man!" Ja, dat is dan de gelijkenis van het ooilam. Gij zijt die man.
En zo zegt de HEERE, de God van Israël – dat staat bij de uitleg: "Ik heb u tot koning gezalfd over Israël, Ik heb u uit de hand van Saul gered en Ik heb u het huis van uw heer gegeven, en de vrouwen van uw heer in uw schoot. Ja, Ik heb u het huis van Israël en Juda gegeven; en indien dat te weinig was, Ik zou u al zulks en al zulks daartoe gedaan hebben." Als het te weinig was geweest, had Ik je nog meer gegeven, zegt God tegen David. Nou ja, over die gelijkenis heb ik het al gehad.
Nathans Oordeelsaanzegging over Davids Huis ↑ hoofdstukken
Daar hoeven we het verder niet meer over te hebben, maar hierna volgt de aanzegging van de consequenties. "Waarom hebt gij dan het Woord," vers 9, "waarom hebt gij dan het Woord des HEEREN veracht, doende wat kwaad was in Zijn ogen? Gij hebt Uria de Hethiet met het zwaard verslagen; zijn huisvrouw hebt gij u ter vrouwe genomen en hem hebt gij met het zwaard van de kinderen van Ammon doodgeslagen. Nu dan, het zwaard zal van uw huis niet afwijken tot in eeuwigheid, tot in de aeon, tot in de eeuw, daarom dat gij Mij veracht hebt en de huisvrouw van Uria de Hethiet genomen hebt om u tot vrouw te zijn."
Zo zegt de HEERE: "Zie, Ik zal kwaad over u verwekken uit uw huis en zal uw vrouwen nemen voor uw ogen en zal haar aan uw naaste geven; die zal bij uw vrouwen liggen voor de ogen van deze zon." In het openbaar dus. "Want gij hebt het in het verborgen gedaan, maar Ik zal deze zaak doen voor gans Israël en voor de zon."
Wat David aangezegd wordt, is dat zijn huis getypeerd zou worden door strijd. Dat kun je natuurlijk zowel op deze wereld van toepassing brengen – deze wereld is een wereld van strijd – maar ook Israël onder de wet wordt natuurlijk getypeerd door strijd. Kijk naar dat kleine landje nu in het Midden-Oosten en ook wat dat doet met de volkeren daaromheen; het wordt altijd getypeerd door strijd. Als het gaat om deze wereld, kun je natuurlijk wel zeggen dat het een mooie wereld is, maar uiteindelijk is het vreten of gevreten worden.
Ik zette gisteren de televisie aan en er was een of andere natuurserie. Dat ging over zeeleeuwen op een plek op aarde waarvan ik niet meer precies weet waar, want ik viel te laat binnen. Maar die zeeleeuwen waren met elkaar aan het jagen op tonijnen. Dat mag eigenlijk niet, want het is een zeldzame vis geloof ik, maar daar stoorden die beesten zich niet aan. Ze joegen die tonijnen een baai in waar allemaal doodlopende kreken waren. Dan bleef één van die zeeleeuwen bij de uitgang staan en die anderen joegen die tonijnen net zo lang op totdat ze ze allemaal te pakken hadden. Dat is echt schitterend om te zien, ook de creatie, hoe God dat gemaakt heeft. Maar uiteindelijk: als je die tonijn bent, is het niet leuk. Het is hartstikke mooi om te zien, maar de hele schepping wordt gekenmerkt door strijd, door overleven. Het is eten of gegeten worden. Dat is deze wereld en dat is in het klein ook Israël.
Nou, dat wordt David hier aangezegd. Natuurlijk was dat in zijn huis ook letterlijk zo. Er wordt ook uitleg gegeven over wat er zou gebeuren; ja, ook weer onethische dingen. Zoek het maar op, de tekstverwijzingen staan erbij. Dan lees ik nog even verder. Toen zei David tot Nathan: "Ik heb gezondigd tegen de HEERE." "Tegen U, U alleen heb ik gezondigd," dat zijn bijna letterlijk de woorden die we hier vinden uit Psalm 51 vers 6. En Nathan zei tot David: "De HEERE heeft ook uw zonde weggenomen; gij zult niet sterven. Nochtans, dewijl gij door deze zaak de vijanden des HEEREN grotelijks hebt doen lasteren, zal ook de zoon die u geboren is, de dood sterven."
Dus die zoon zou het niet overleven. Davids eerstgeboren zoon uit Bathseba zou sterven. Zoals ik net al dat verhaal van Jericho aanhaalde: die zou gebouwd worden op die eerstgeboren zoon. Daar kom ik zo nog wel even op terug, want ik geloof dat dat een beeld is van de Heere Jezus Die stierf. Die eerstgeboren zoon zou sterven. Wat de profeet Nathan hier ook nog zegt: "Jij hebt door deze zaak de vijanden des HEEREN grotelijks doen lasteren." Dat wordt over Israël ook gezegd in Jesaja 52: "Mijn volk is voor niets weggevoerd, zijn overheersers doen het weeklagen, spreekt de HEERE, en voortdurend, heel de dag, wordt Mijn Naam gelasterd." Dat zijn woorden die Paulus aanhaalt in Romeinen 2. Hij zegt: "Zoals het geschreven staat" – dat is dus in Jesaja 52 bijvoorbeeld – "want vanwege jullie wordt de Naam van God onder de natiën gelasterd." Dat zijn bijna letterlijk de woorden die Nathan hier ook tot David spreekt.
De Ziekte en Dood van het Kind als Beeld van Christus ↑ hoofdstukken
Toen ging Nathan in vers 15 naar zijn huis en de HEERE sloeg het kind dat de vrouw van Uria aan David gebaard had, zodat het zeer ziek werd. Het valt op dat Bathseba hier nog steeds de vrouw van Uria genoemd wordt. De geboorte van het kind dat daaruit voortkomt, is dus nog steeds, zou je kunnen zeggen, onder Uria. Biologisch is dat natuurlijk niet waar; biologisch was David de vader, maar ik weet niet precies hoe dat wettelijk geregeld was. Denk aan Jozef, die ook de wettige vader van de Heere Jezus was terwijl hij Hem niet verwekt had; Jozef was de man van Maria. En hier wordt Bathseba nog steeds de vrouw van Uria genoemd. Het kind dat hier geboren wordt, wordt geboren onder Uria.
Dit is typologisch een prachtig beeld van de Heere Jezus. Hij kwam onder de wet; Hij werd geboren onder de wet om degenen die onder de wet waren te verlossen. Maar dat kind werd zeer ziek, staat er dan. Dat lezen we ook van de Heere Jezus in Jesaja 53: het behaagde de HEERE Hem te verbrijzelen, Hij heeft Hem krank gemaakt. Ik weet niet of het exact hetzelfde grondwoord is, maar u leest dat ook van de Heere Jezus: Hij moest lijden en sterven. Dat staat in Jesaja 53 vers 10.
In vers 16 lezen we dat David God zocht voor dit kind. David vastte een vasten, hij ging naar binnen en lag de nacht over op de aarde. Toen stonden de oudsten van zijn huis op om naar hem toe te gaan en hem te doen opstaan van de aarde, maar hij wilde niet en hij at ook geen brood met hen. En het geschiedde op de zevende dag dat het kind stierf. Davids knechten vreesden hem te vertellen dat het kind dood was, want zij zeiden: "Toen het kind nog leefde, spraken wij tot hem en hij luisterde niet naar onze stem. Hoe zullen wij dan tegen hem zeggen dat het kind dood is? Hij zou zichzelf kwaad kunnen doen."
Maar David zag dat zijn knechten met elkaar mompelden en zo merkte hij dat het kind dood was. David vroeg aan zijn knechten: "Is het kind dood?" En zij zeiden: "Het is dood." Dit is een beeld van Jezus die stierf, als u het mij vraagt. Maar let op wat er dan gebeurt.
Davids Uitbeelding van Opstanding en de Komst van Salomo ↑ hoofdstukken
Toen stond David op van de aarde. Hij waste zich, zalfde zich, veranderde zijn kleding, ging het huis van de Heere binnen en aanbad daar. Daarna kwam hij in zijn eigen huis, vroeg om brood, men zette hem brood voor en hij at. In het kort zijn dit zeven uitbeeldingen van opstanding, van nieuw leven. De eerste is letterlijk: David stond op. Vervolgens het wassen, wat staat voor ritueel reinigen, en het zalven. De gezalfde is de Messias.
Zijn knechten zeiden tegen hem: "Wat is dit voor iets dat u gedaan hebt? Terwijl het kind nog leefde, hebt u gevast en geweend, maar nadat het kind gestorven is, bent u opgestaan en hebt u brood gegeten." Hij antwoordde: "Toen het kind nog leefde, heb ik gevast en geweend, want ik zei: Wie weet of de Heere mij genadig zal zijn, zodat het kind in leven blijft? Maar nu is het dood; waarom zou ik nu nog vasten? Zal ik hem nog kunnen terugbrengen? Ik zal wel naar hem toe gaan, maar hij zal naar mij niet terugkeren."
Daarna troostte David zijn vrouw Bathseba. Nu is zij niet meer de vrouw van Uria, maar daarna troostte David zijn eigen vrouw, Bathseba. Hij ging tot haar in en lag bij haar. Zij baarde een zoon, die zij de naam Salomo noemde. De Heere had hem lief en liet door de hand van de profeet Nathan zijn naam Jedidja noemen, omwille van de Heere.
Als je ethisch naar deze geschiedenis kijkt, denk je misschien: wordt hier nu gewoon overgegaan tot de orde van de dag? Dat kind sterft weliswaar als straf, maar is dat wel zo'n zware straf als de volgende zoon alweer in aantocht is? Ter vergelijking: in het laatste hoofdstuk van 2 Samuël doet David ook iets, hij houdt een volkstelling. Dat wordt nog veel zwaarder gestraft, terwijl je zou denken dat een koning die een volkstelling houdt op zich niet onlogisch is. Dan weet je wie de belastingpapieren allemaal moeten invullen en wat er ongeveer binnenkomt; er zijn redenen genoeg om aan te nemen waarom een koning een volkstelling houdt. Toch wordt het zwaar gestraft met drie dagen pestilentie onder het volk.
Ik denk dat die geschiedenis precies hetzelfde uitbeeldt als deze. Wanneer iemand telt, zoals Dagobert Duck zijn geld telt, dan doet hij dat omdat het zijn geld is. Als wij ons geld tellen, doen we dat ook omdat het van ons is. David telde zijn onderdanen omdat hij ze zich toe-eigende. Hij deed daar eigenlijk met het hele volk hetzelfde als wat hij hier met de vrouw deed: het zich toe-eigenen. Maar dat heeft de Heere ook gedaan; Hij heeft dat volk Zich toegeëigend. Ik denk dat die telling dat ook uitbeeldt: hoe Christus dat volk tot Zich nam en het Zich toe-eigende.
In 1 Kronieken 21, de parallelle geschiedenis van het laatste hoofdstuk van 2 Samuël, zie je dat de straf die op de volkstelling volgt, ophoudt bij de dorsvloer van Arauna. De dorsvloer van Arauna is de plek waar de tempel werd gebouwd; in 1 Kronieken 22 wordt daar meteen mee begonnen. Dus wanneer het volk geteld is, volgt er een straf, zoals hier Davids huis gekenmerkt wordt door strijd. Maar daarna volgt uit die daad van David — waarvan we ook zeggen dat hij het niet had mogen doen, en dat mocht hij inderdaad niet — toch iets goeds. Uit het kwade komt het goede voort en volgt meteen de bouw van de tempel.
De tempel is sowieso een beeld van de nieuwe schepping, en ook van de gemeente. De gemeente is nu de nieuwe schepping; wij zijn de nieuwe schepping in Christus. Straks zal heel de schepping daar deel aan krijgen, maar nu is het nog alleen de gemeente. De tempel breed gezien is gewoon een beeld van de nieuwe schepping. God kwam in Christus naar deze zondige wereld, want al zo lief had God de wereld dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft. God nam een zondige wereld tot Zich om een nieuwe schepping tot stand te brengen. Zoals David zijn volk telde, zo nam God dat volk tot Zich. Dat had Hij naar onze normen wellicht niet mogen doen — het is een beetje lastig om dat over God te zeggen — maar God raakte daarmee ook heerlijkheid kwijt. De Heere Jezus zegt in het Hogepriesterlijk gebed: "Verheerlijk Mij met de heerlijkheid die Ik had, eer de wereld was." Blijkbaar raakte God heerlijkheid kwijt door deze oude schepping te maken, een zondige en dus vergankelijke schepping. Want vanwege jullie wordt Mijn Naam de ganse dag gelasterd onder de natiën.
In ieder geval komt uit dat huwelijk van David en Bathseba een nieuwe zoon voort. Salomo betekent 'vrede' of 'vredig'. Hij is een beeld van de Vredevorst, de Zoon van David. Dit is de Zoon van David die in de geslachtsregisters van Christus staat. Er staat bij dat de Heere hem liefhad en hij krijgt nog een naam, Jedidja, want hij is een beeld van de Eerstgeborene uit de doden. Die ontvangt altijd een dubbel deel en is daarin een beeld van Christus. Zijn naam Jedidja betekent zoiets als 'door de Heere geliefd'. Dit is Mijn geliefde Zoon, in Wie Ik al Mijn welbehagen heb.
Die eerste zoon sterft; ik geloof dat dit een beeld is van Jezus als mens. De nieuwe zoon is een beeld van Christus met Zijn dubbele namen en Zijn dubbele deel, opgestaan uit de dood. Eventueel zou je er ook de gemeente in kunnen zien. Dit zijn principes die je telkens terugvindt in de Schrift: God neemt het eerste weg om het tweede te stellen. Er zullen best meer toepassingen zijn op die twee zonen van David, de dode en de levende, maar dat komt omdat die principes gewoon telkens terugkeren.
Ik ga het hierbij laten, want het is de hoogste tijd. Overigens wordt in vers 26 de strijd tegen Rabba gewoon weer opgepakt. Daarmee is dit gedeelte een ingekapseld gedeelte. Ik hoop dat ik daar wat licht op heb kunnen laten schijnen. Ik wilde het graag in één keer behandelen; in twee keer had wellicht gekund, maar daar was het weer net wat te weinig voor geweest. Nu gaan we het hierbij laten en waar we het de volgende keer over gaan hebben, dat zien we dan.