Al aan Abraham werd het teken van de besnijdenis gegeven. Nog eerder ging hij wonen aan de eikenbossen van Mamre. De besnijdenis, de eik en de eikel, allen spreken zij van onze dood en opstanding met Christus. Ook in het oude testament vinden we beschreven dat de besnijdenis van de voorhuid een beeld is van de besnijdenis van het hart. Maar het is Paulus die in de Kolossenzen brief het volle licht werpt op deze geestelijke waarheden.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 18 februari 2018
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“De besnijdenis is letterlijk het wegnemen van een stukje vlees, maar dat is ook wat het uitbeeldt: het wegnemen van het vlees en het openbaren van iets nieuws.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: een Onverhuld Gesprek over de Besnijdenis
- De Instelling in Genesis 17: van Abram Naar Abraham
- De Letter Hee: de Adem van de Geest en een Venster van Genade
- De Fysieke Uitbeelding: het Wegnemen van de Bedekking
- De Eikenbossen van Mamre: Vooruitzien Naar het Verbond
- Rechtvaardiging Zonder Werken: Abraham in de Voorhuid
- De Achtste Dag: het Teken van een Nieuwe Schepping
- De Besnijdenis van het Hart: een Deksel op de Lezing van het Oude Testament
- Gilgal en de Jordaan: de Omwenteling Naar Nieuw Leven
- De Besnijdenis van Jezus: Zegen en Doopnaam op de Achtste Dag
- Colossenzen 2: de Besnijdenis van Christus, Zonder Handen Gemaakt
- Het Uittrekken van de Oude Mens: het Afstropen van het Vlees
- De Doop als Vereenzelviging: Eén Plant Geworden in Zijn Dood en Opstanding
- Medelevend Gemaakt: Onze Glans en Heerlijkheid Geopenbaard in Hem
Introductie: een Onverhuld Gesprek over de Besnijdenis ↑ hoofdstukken
Nou, ons onderwerp is de besnijdenis. En het eerste wat er vanmorgen over gezegd wordt, daar was ik al niet van op de hoogte, dus dat was een goed begin. Therese vroeg of ik haring in huis heb. Rauwe haring? Ja, rauwe haring, want dat eten ze dus altijd bij een besnijdenisfeestje. Ja, en ze halen geld op, dus... Ja, dat verbaast me ook niks. Maar hoewel ik er de afgelopen tijd toch wel aardig wat over gelezen en gegoogeld heb, was ik dat nog niet tegengekomen. Dat is echt voor insiders. Waar moet die haring vandaan komen? Weet ik veel, uit de Middellandse Zee? Ja, maar die is warm. Nou, dan importeren ze dat vanuit Holland, vanuit Dirk. Als het gaat om handel weten die Joden er wel raad mee, toch?
Nou, we gaan het hebben over de besnijdenis en ik ben begonnen met een wat bedekt plaatje. Ik heb nogal wat plaatjes, maar ik wilde het met de plaatjes toch maar bedekt houden. Vaak als het over dit soort dingen gaat, dan wordt er ook wel heel bedekt over gesproken en dat wil ik wel een beetje loslaten. Ik wil, als het nodig is, de dingen gewoon benoemen zoals ze zijn. Kijk, aan de ene kant doet de Schrift dat ook; die heeft het bijvoorbeeld over het bedekken van de schaamte. Nou, dan weten wij allemaal waar het over gaat, maar het is wel bedekt taalgebruik. Aan de andere kant ken ik ook wat passages in de Schrift waar het toch wel expliciet genoemd wordt.
Als we het over dit soort tekenen hebben – want de besnijdenis is een teken, daar komen we straks nog wel op – dan gaat het er ook om dat we de bedekking van wat verborgen is wegnemen; de onthulling daarvan. Dat is nou precies wat de besnijdenis ook is. Dus het is en blijft allemaal een beetje dubbelzinnig, maar ik wil af en toe ook wel gewoon benoemen hoe het is. Kijk, wij hebben daar allemaal eufemismen voor: het mannelijke geslachtsdeel, want daar gaat het natuurlijk om bij de besnijdenis, of het mannelijk lid. Het woord penis wordt dan natuurlijk altijd een beetje vermeden, en als we kinderen hebben, dan hebben we het over een piemel of een piemeltje. Maar ja, we weten natuurlijk allemaal waar dat over gaat.
Ik heb er wel wat op gevonden: als het expliciet wordt, laat ik gewoon Wikipedia aan het woord. Dan citeer ik slechts. Maar daar komen we nog wel op. Ik wil gewoon een aantal Schriftplaatsen langsgaan die spreken over de besnijdenis. Bijvoorbeeld de instelling van die besnijdenis, maar ook een aantal Schriftgedeelten die echt uitleggen waar die besnijdenis van spreekt. Want daar gaat het mij met name om. Maar als je wilt weten waarover iets spreekt, dan moet je ook wel goed weten wat het nu feitelijk is. Dan moet je ook wel het beeld hebben van wat de besnijdenis, die daad zelf, of dat ritueel of hoe je het ook wilt noemen, nu precies inhoudt.
De Instelling in Genesis 17: van Abram Naar Abraham ↑ hoofdstukken
Laten we eerst eens naar de eerste keer in de Bijbel gaan waar de besnijdenis voorkomt. Dat is bij Abraham natuurlijk. Of Abram moet ik zeggen. Nee, dat moet ik eigenlijk niet zeggen; ik moet Abraham zeggen, want juist in dat schriftgedeelte wordt zijn naam veranderd. We vinden dat in Genesis 17. In mijn Bijbel staat boven vers 9 de instelling van de besnijdenis, maar ik lees graag vanaf vers 1 mee voor het verband, zonder al te veel commentaar.
Daar staat: "Toen Abram nu negenennegentig jaar oud was, verscheen de HEERE aan Abram en zeide tot hem: Ik ben God de Almachtige, wandel voor Mijn aangezicht en zijt oprecht. En Ik zal Mijn verbond stellen tussen Mij en tussen u, en Ik zal u gans zeer vermenigvuldigen. Toen viel Abram op zijn aangezicht, en God sprak met hem, zeggende: Mij aangaande, zie, Mijn verbond is met u; en gij zult tot een vader van menigte der volkeren worden. En uw naam zal niet meer genoemd worden Abram, maar uw naam zal wezen Abraham, want Ik heb u gesteld tot een vader van menigte der volkeren."
Ja, deze Abram is hier negenennegentig jaar oud, dus al een oude man. Hij was zeventig toen hij geroepen werd uit Ur der Chaldeeën, trok toen naar Haran en is daar een aantal jaren gebleven. Van daaruit is hij naar Kanaän opgetrokken, maar hier is hij dus al negenennegentig jaar oud en heeft nog geen zoon. Ja, hij heeft wel een zoon, maar dat is Ismaël en niet de zoon van de belofte. Dus hij is hier negenennegentig jaar, zo goed als kinderloos — in ieder geval heeft hij de beloofde zoon nog niet ontvangen — en God zegt tegen hem: "Jij zal worden tot een vader van menigte der volkeren." Misschien dat oma je even kan helpen, dan kun je ze aanwijzen.
Negenennegentig jaar oud is hij hier; hij heeft de zoon van de belofte nog niet ontvangen, maar God zegt wel tegen hem: "Jij zal zijn tot een vader van menigte van volkeren." En daarom ook wordt zijn naam veranderd van Abram naar Abraham, want Abraham betekent: 'Ab' is vader en 'Raham' heeft met volken te maken. Israël wordt 'Ammi' genoemd of 'Lo-Ammi'. Dat 'Am', dat zijn volken; vader van een menigte van volkeren.
Overigens is dat wel leuk om te zien als je kijkt in de grondtekst hoe het er staat. Er staat hier inderdaad het woord 'Ab' voor vader, maar het woord voor volkeren of natiën is 'Goyim'. En dat spreekt in de Schrift juist over de heidense volken. De 'Goyim'. Hij wordt Abraham genoemd omdat hij zou zijn tot een vader van de menigte van 'Goyim'. Denk daar maar eens over na. Ook dat is niet voor niets natuurlijk. Maar ik zei al, ik ga niet op al die verzen heel specifiek in, maar dit geef ik er gewoon even bij om over na te denken.
De Letter Hee: de Adem van de Geest en een Venster van Genade ↑ hoofdstukken
Ja, wat nog over die naam van Abram, die Abraham wordt. Er komt maar één letter bij en dat is de hee. Daar valt veel over te zeggen. Kijk, de hee is net als de ‘h’ bij ons. Het is eigenlijk een vreemde letter; het is eigenlijk niet meer dan een uitstoot van lucht. Het is onzichtbaar; je hoort het wel, maar je ziet het niet. Dat zijn allemaal uitbeeldingen van Gods Geest. Hij ontving daar in ieder geval iets geestelijks, ook een geestelijke belofte: die vader van een menigte van volken.
Ik heb daar een plaatje van, van die Hebreeuwse letters, want dat is wel interessant. De hee, dat zie je in dit schema, is de vijfde letter van het Hebreeuwse alfabet en heeft een getalswaarde van vijf. Die letters hebben allemaal een getalswaarde. Dit zijn de eenheden en er zijn ook nog tientallen, van tien tot negentig, en ik zou ook nog een schemaatje kunnen laten zien met honderdtallen: honderd, tweehonderd, driehonderd en vierhonderd. Dan heb je alle letters van het Hebreeuwse alfabet.
Maar de letter hee, dat is de vijfde letter. Vijf spreekt van verborgen dingen en ook van genade. Dus de hee — ik zei al, die uitspraak — spreekt van de Geest; iets wat je wel hoort, maar niet ziet. En de betekenis van hee is, dat zie je in een kolommetje verder, het venster. Zoals ik altijd de beth of beet, de tweede letter van het Hebreeuwse alfabet, als voorbeeld geef: die letter heeft ook een betekenis als je hem uitschrijft, en dat betekent dan ‘huis’. Dat kennen we allemaal wel van Bethel en heel veel andere namen in de Bijbel waar het woord huis in voorkomt. De gimel, de derde letter, dat is de kameel. Gimel en kameel, dat lijkt ook wel op elkaar.
Maar die vijfde letter die Abram erbij krijgt, spreekt van genade. Het spreekt van geestelijke dingen en spreekt van een venster, en dus ook van uitzicht. En die vensters in de Bijbel, die zitten doorgaans in het dak. Zoals bijvoorbeeld in de ark; dan heb je ook uitzicht op hemelse dingen, op de hemel namelijk. Het ziet omhoog. Kijk, wij kijken door onze vensters vaak horizontaal, maar in de Schrift is het verticaal, als een dakraampje.
Nou, ik lees even verder in vers 6: "En Ik zal u gans zeer vruchtbaar maken, en Ik zal u tot volken stellen, en koningen zullen uit u voortkomen. En Ik zal Mijn verbond oprichten tussen Mij en tussen u, en tussen uw zaad na u in hun geslachten, tot een eeuwig verbond om u te zijn tot een God en uw zaad na u. En Ik zal u en uw zaad na u het land van uw vreemdelingschap geven, het gehele land Kanaän, tot een eeuwige bezitting, en Ik zal hun tot een God zijn."
En dan komt het; voorts zeide God tot Abraham in vers 9: "Gij nu zult Mijn verbond houden, gij en uw zaad na u in hun geslachten. Dit is Mijn verbond dat gijlieden houden zult tussen Mij en tussen u, en tussen uw zaad na u: dat al wat mannelijk is bij u besneden worde." Dus al wat mannelijk is, dat zou besneden worden. En dan wordt het uitgelegd: "En gij zult het vlees van uw voorhuid besnijden, en dat zal tot een teken zijn van het verbond tussen Mij en tussen u."
Jason, wil je die deur even dicht doen? Tussen Mij en tussen u. "Een zoontje van acht dagen zal u besneden worden, al wat mannelijk is in uw geslachten," enzovoorts. Jens is boven. Jason? Loop maar naar boven. Durf je de deur dicht te doen? Ja? Dank je wel. Hier wordt aan Abram gezegd dat hij tot een teken zijn nageslacht zou besnijden: al wat mannelijk is.
De Fysieke Uitbeelding: het Wegnemen van de Bedekking ↑ hoofdstukken
Nou, wat is die besnijdenis? Ik zei al: ik heb er geen plaatjes van. Er is trouwens echt heel veel over te vinden op internet, dus als u vanmiddag niets te doen heeft: plaatjes, YouTube-filmpjes, het wordt allemaal in beeld gebracht. Dat is vaak wat bloederig. Ik had ook een tekening kunnen laten zien, maar dat is vaak niet minder expliciet.
Ik was ooit voor mijn werk een keer op de poli urologie aan het meekijken en toen had ik het daar met één van mijn collega's op die poli over blaasonderzoeken en hoe ze dat doen. Toen liet die vrouw mij een plaatje zien — dat was dus ook een plaatje, maar dat voel je dan bijna als je... Ik vroeg haar: 'Leg dat eens uit, hoe gaat dat?' Ze zei: 'Nou, daar heb ik wel plaatjes van.' Maar dat waren geen foto's, het waren echt getekende plaatjes, en dan is het toch nog vrij expliciet.
De besnijdenis. Wat men over het algemeen doet, is de voorhuid van onder naar boven opensnijden. Dan klapt men hem open en dan snijdt men de voorhuid rondom weg. Er zijn allerlei manieren om dat te doen, heb ik gezien. Het wordt bijvoorbeeld ook gedaan met een kokertje. Dat wordt dan over de top van de penis geplaatst — meestal is het nog een piemeltje natuurlijk. Dat lijkt mij de beste manier. Dan wordt er een kokertje overheen geplaatst en dan wordt het rondom weggesneden. Want je moet er toch niet aan denken dat ze missnijden. Kijk, de mannen zien nu allemaal heel veel gruwel... krikken... Maar zelfs daar wordt van gesproken in de Schriften, over de versnijding. Als Paulus zich even laat gaan, dan zegt hij dat over zijn opponenten. Ja, volgens mij in de Filippenzenbrief, als ik het goed heb.
Maar bij de besnijdenis wordt dus de voorhuid weggehaald. Nou, dat staat hier in Genesis 17 vers 11: het vlees van uw voorhuid besnijden. Wikipedia zegt daar dit over: circa 665 miljoen mannen. De ingreep wordt doorgaans uit religieuze overwegingen of op medische gronden uitgevoerd. Dat eerste is natuurlijk de aanleiding dat een groot deel van de wereldbevolking besneden is, want niet alleen de Joden besnijden hun jongetjes, maar ook de moslims doen dat. De christenen hebben daar wat op gevonden: die hebben gezegd dat zij de doop doen in plaats van de besnijdenis. Maar misschien kom ik daar ook nog wel op terug. Hoewel het wel ongeveer hetzelfde uitbeeldt natuurlijk, maar daar komen we wellicht nog op.
Mannenbesnijdenis wordt dus ook circumcisie genoemd, met een moeilijk woord. In het Engels is dat 'circumcision'. Dat betekent ook gewoon: een cirkel is rondom en een scissie — zoals een chirurg een incisie maakt om te opereren — dat heeft met snijden te maken. Dus ook: rondom snijden. Ik had dit plaatje van een eikel die groeit aan de bomen. Ook dat is natuurlijk niet uit de lucht gegrepen.
De Eikenbossen van Mamre: Vooruitzien Naar het Verbond ↑ hoofdstukken
Want laten we dan meteen doorgaan, of eigenlijk teruggaan in Genesis naar hoofdstuk 13 bijvoorbeeld. Daar wordt van Abram gezegd dat hij ging wonen onder de eikenbossen, of aan de eikenbossen van Mamre. Op het plaatje ziet u een eikenboom met eikels. Ik lees Genesis 13 vers 18. Dit is op het moment dat Abram de belofte al wel had ontvangen, maar de besnijdenis an sich wordt pas in Genesis 17 ingesteld. En hier gaat Abram al wonen aan de eikenbossen. Er staat: "Abram sloeg tenten op en kwam en woonde aan de eikenbossen van Mamre, die bij Hebron zijn, en hij bouwde aldaar de HEERE een altaar."
Je kunt natuurlijk zeggen dat dit allemaal toeval is en dat Abraham gewoon bij dat bos ging wonen, maar ik geloof daar niet in. Het wordt een paar keer specifiek genoemd dat hij dat deed. In Genesis 14 vers 13 bijvoorbeeld, een bladzijde verder, gaat het over een oorlog en een strijd. Dan staat er: "Toen kwam er een die ontkomen was, en boodschapte het aan Abram, de Hebreeër, die woonachtig was aan de eikenbossen van Mamre." Het wordt gewoon herhaald. Praktisch gezien heeft het hier geen enkele zin om dat toe te voegen, maar we vinden wel meer van die toevoegingen in de Bijbel. Hier is het dan Abram die aan de eikenbossen van Mamre woonde. We kennen ook Jozua, die standaard 'de zoon van Nun' wordt genoemd. Dat wordt zo gezegd omdat we acht zouden slaan op de betekenis van die naam. Zo heb je ook Rachab de hoer, en zo zijn er nogal wat voorbeelden.
Voor de volledigheid: in Genesis 18 vers 1 komt het ook weer voor: "Daarna verscheen hem de HEERE aan de eikenbossen van Mamre, als hij in de deur van de tent zat." In Genesis 13 vers 18 staat dat Abraham gaat wonen 'aan', of letterlijk staat er volgens mij 'in' de eiken. Dat wordt vaak vertaald als 'onder de eikenbossen van Mamre'. En dat is bij Hebron. Dat dit erbij staat is niet alleen zodat we het kunnen aanwijzen op de kaart. Nee, natuurlijk niet. Ook dat heeft betekenis: Hebron betekent 'verbond'. Hebron is dus een uitbeelding van het verbond met Abram, van het verbond van de belofte. Hebron is ook de plek waar Simson de stadspoorten op de berg zette, als een uitbeelding van Christus die de poorten van het dodenrijk overwon en de machten en overheden te kijk zette. Hebron is bovendien een vrijstad. Er valt heel veel over één zo'n stadje te zeggen, maar het is bovenal een uitbeelder van het verbond, van de beloften die gedaan zijn aan Abram. En daarom ging Abram daar wonen.
Wat Abram precies geweten heeft, dat weten wij niet, maar ik denk dat hij meer heeft geweten dan wij vaak denken. Hij had de besnijdenis nog niet ontvangen, maar hij ging wel onder de eikenbossen van Mamre wonen, bij Hebron nog wel, en hij bouwde de HEERE daar een altaar. Op een altaar wordt geofferd en ook dat is natuurlijk een uitbeelding van nieuw leven, van de dood en opstanding van Christus. Dat staat dus allemaal in dat ene vers, Genesis 13 vers 18.
Wat hebben die eikels nu met de besnijdenis te maken? Ik denk dat jullie dat eigenlijk allemaal wel weten. Laten we toch Wikipedia even aan het woord laten over de eikel: "De eikel (glans penis) is het ronde uiteinde van de penis. De eikel ligt bij onbesneden mannen meestal verborgen in de voorhuid." De Latijnse benaming 'glans penis' betekent letterlijk 'eikel van de staart'. Ik vind het niet zo eervol om dat een staart te noemen; mijn staart zit meestal achter, heb ik het idee. Met de staart tussen de benen afdruipen, daar wordt altijd wat lacherig over gedaan. Maar er mag ook gelachen worden. Dat deed Abraham ook: hij lachte toen hij hoorde dat het allemaal weer goed zou komen. Er staat in de Romeinenbrief dat hij zijn eigen lichaam bezag, of juist niet bezag. God deed een belofte aan hem en hij keek naar zijn eigen lichaam. Waar heeft hij toen naar gekeken? Ja, naar zijn geslachtsdeel. En hij wist: die doet het niet meer, maar die gaat het straks weer doen, want dat heeft God toegezegd. Hij had dus alle reden om te lachen. En dat dan uit zo'n oude man nog... Na Ismaël heeft hij nog zeven kinderen gekregen. Niet alleen Izak, maar we lezen dat hij na de dood van Sara nog een vrouw getrouwd heeft, Ketura, en daar zes kinderen bij verwekt heeft. Dus dat was geen eenmalige actie van Abraham; hij heeft daarna nog een hele tijd geleefd.
De eikel aan het mannelijk geslachtsdeel kennen wij dus ook als de vrucht van de boom. Dat staat ook in de omschrijving: "De vertaling 'eikel' is dan ook in het Nederlands en andere talen terechtgekomen. De eikel heet niet voor niets zo; hij lijkt inderdaad op de vrucht van een eik." Dat is natuurlijk niet voor niets, want beide beelden hetzelfde uit. In het Hebreeuws is een van de woorden die vertaald wordt met 'eed' (belofte) exact hetzelfde woord als voor de 'eik'. Er zijn meerdere woorden voor, maar dit woord voor de eed is hetzelfde als voor de eik. Die eik, die eikenbomen en die eikels hebben dus alles met Gods belofte te maken.
Die eik spreekt van de belofte die God in eerste instantie aan Abram deed. Als teken daarvan kreeg hij de besnijdenis en werd de eikel zichtbaar. Daarom ging Abraham al wonen onder de eikenbossen van Mamre; hij liep vast vooruit op die belofte. Ik denk altijd dat die mensen meer wisten dan wij denken, en daar zijn zeker aanwijzingen voor te vinden in Genesis.
En voordat ik het vergeet: die 'glans'. Het gaat hier over de 'glans' van de penis. Glans heeft te maken met heerlijkheid. Iets dat glanst, heeft te maken met licht en de lichtval. Licht spreekt van heerlijkheid, glans spreekt van heerlijkheid. Waar besneden wordt, daar wordt de heerlijkheid geopenbaard. Daar spreekt het beeld van. De besnijdenis is letterlijk het wegnemen van een stukje vlees, maar dat is ook wat het uitbeeldt: het wegnemen van het vlees en het openbaren van iets nieuws. Van nieuw leven, maar ook van glans, van heerlijkheid. Onze heerlijkheid is nu nog met Christus verborgen in God, maar ook wij zullen in heerlijkheid met Hem geopenbaard worden, zegt Kolossenzen 3. Daar spreekt die glans ook van. Het wegdoen van het vlees, de oude mens, en het openbaren van de nieuwe mens. Het openbaren van heerlijkheid, het openbaren van de glans. Daar spreekt de besnijdenis van; kort gezegd zou je het in één woord 'wedergeboorte' of 'dood en opstanding' kunnen noemen.
Rechtvaardiging Zonder Werken: Abraham in de Voorhuid ↑ hoofdstukken
Ik haal het net al even aan: Romeinen 4. Voor degenen die er dinsdag waren, is dat bekend; daar hadden we het toen over. Dat is ook enigszins de aanleiding om wat dieper in de besnijdenis te duiken. Laten we kijken naar Romeinen 4 vers 3, even voor het verband: "Want wat zegt de Schrift? En Abraham geloofde God, en het is hem gerekend tot rechtvaardigheid." Dit lezen we in Genesis 15 vers 6. Daar wordt tegen Abram gezegd: "Abram, loop naar buiten, kijk naar de hemel en tel de sterren als je ze tellen kunt." En dan zegt God tegen hem: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Tegen een oude man die niet meer in staat is om voort te brengen, en sterker nog, wiens vrouw onvruchtbaar is, wordt daar gezegd: "Jouw nageslacht zal zijn als de sterren des hemels." En dan wordt er gezegd dat Abram omhoog keek en God geloofde; dat werd hem gerekend tot rechtvaardigheid.
In het Nieuwe Testament wordt dit een aantal keren herhaald. Hier in Romeinen 4 bijvoorbeeld wordt Abraham tot voorbeeld gesteld: Abraham geloofde God en het werd hem gerekend tot gerechtigheid. Ik sla een paar verzen over en lees verder in vers 6: "Gelijk ook David de mens zalig" – dat is gelukkig – "spreekt, welke God de rechtvaardigheid toerekent zonder werken." Kijk wat Paulus hier doet: hij maakt in Romeinen 3 bekend dat de gerechtigheid, de rechtvaardigheid van God, geopenbaard wordt buiten de wet om. Los van de wet. De besnijdenis mag dan wel het belangrijkste teken zijn dat onder de wet gegeven werd, maar de oorsprong van die besnijdenis ligt ver voor de wet. Het werd aan Abram gegeven voordat er ook maar een wet was. Dat zet Paulus in Romeinen 4 uiteen. Hij zegt hier ook dat David, die wel onder de wet leefde, de mens gelukkig spreekt aan wie God de rechtvaardigheid toerekent zonder werken. Dus er was iemand onder de wet, een belangrijk iemand uit de dynastie van David en de rechthebbende op de troon, die al zei: "Gelukkig zijn zij van wie de ongerechtigheden vergeven zijn en van wie de zonden bedekt zijn. Gelukkig is de man wie de Heere de zonde niet toerekent."
Dan vers 9: "Deze zaligspreking dan, is die alleen over de besnijdenis of ook over de voorhuid?" Gaat het er dan om dat rechtvaardigheid en gerechtigheid worden toegerekend los van werken, zoals David dat zegt in Psalm 32? Is dat dan over de besnijdenis, over het Joodse volk, of ook over de voorhuid, over de heidenen? Want, zegt Paulus dan: "Wij zeggen dat Abram het geloof gerekend is tot rechtvaardigheid. Hoe is het hem dan toegerekend? Als hij in de besnijdenis was of in de voorhuid?" Het antwoord is: niet in de besnijdenis, maar in de voorhuid. Abram was nog niet besneden toen hij de belofte kreeg. Abram ontving de belofte dus buiten de wet om, buiten wat dan ook om, ook buiten de besnijdenis om. Dat is immers ook een werk, een ritueel. Hij ontving die belofte al voordat hij besneden was; toen had hij zijn voorhuid nog, om het zo te zeggen. Hij was nog "in de voorhuid", zo wordt het hier verwoord.
In vers 11 staat vervolgens: "En hij heeft het teken der besnijdenis ontvangen." Let goed op wat daar staat. Er staat niet: "Abraham heeft de besnijdenis ontvangen", maar: "Abraham heeft het teken van de besnijdenis ontvangen." Die besnijdenis heeft dus een betekenis; het illustreert iets, het tekent ons iets. Ik heb al kort aangestipt wat het tekent, maar we zullen dat straks door de Schrift zelf bevestigd zien. Het illustreert het wegnemen van ons vlees en het ontvangen van iets nieuws, van nieuw leven.
Overigens – en dat is ook dubbelzinnig – om nieuw leven tot stand te brengen in de seksualiteit, moet die bedekking ook weggenomen worden. Bij de seksuele gemeenschap vindt er bevruchting plaats door opstanding. We noemen dat in het Latijn natuurlijk anders, daar gebruiken we het woord erectie voor, maar zonder opstanding vindt er geen gemeenschap plaats. Zonder opstanding komt er geen nieuw leven tot stand. Ook bij de geslachtsgemeenschap wordt die voorhuid weggenomen; als die niet wordt weggenomen, vindt er geen bevruchting plaats en komt er geen nieuw leven. Het is een uitbeelding van de seksualiteit; het is een uitbeelding van God, de Mannelijke, die nieuw leven tot stand brengt in het vrouwelijke. Het is een beeld van de schepping, zoals dat ook in Romeinen 1 wordt gezegd. Al die plaatjes rondom de seksuele gemeenschap hebben tot doel het tot stand brengen van leven, maar het spreekt erover hoe God onvergankelijk leven tot stand brengt. Er zit een ontwerp achter; God heeft dat zo bedacht en gemaakt.
De besnijdenis die hier aan Abraham is gegeven, het teken van de besnijdenis, is een zegel van de rechtvaardigheid van het geloof. Daarmee werd het bezegeld. Een zegel dient om iets te bekrachtigen, zoals het graf van de Heere Jezus werd verzegeld, of zoals officiële documenten worden verzegeld. Denk ook aan Openbaring, aan die boekrol met de zeven zegels. Daar vindt een bekrachtiging plaats. De besnijdenis is dan ook een teken; het tekent ons iets en heeft een diepe betekenis. Over de volgende verzen hebben we het volgende week dinsdag in de studie over Romeinen wel weer, dus daar ga ik nu niet verder op in. We gaan even terug naar het Oude Testament, want ook daar vinden we de letterlijke besnijdenis. We hebben net gezien hoe dat teken aan Abram werd gegeven.
De Achtste Dag: het Teken van een Nieuwe Schepping ↑ hoofdstukken
Hij zou de voorhuid van al wat mannelijk is besnijden op de achtste dag. Op de achtste dag, ja, we hadden het net al even over Hebreeuwse letters en cijfers, maar de acht spreekt van een nieuw begin. Zeven is in de Schrift het getal van de volmaaktheid, een reeks van zeven. Daar kennen we al een aantal voorbeelden van: zeven dagen in de week, zeven kleuren.
De muziek heeft geloof ik ook, de toonladder heeft zeven tonen. Zeg ik dat goed? Ik heb er geen verstand van, dus ik meng me niet in dit soort discussies, maar ik heb me laten vertellen dat er ook zeven tonen in de muziek zijn en bij acht begint er dus een nieuwe reeks. En daarom wordt er op de achtste dag ook besneden, want dat is een uitbeelding van iets nieuws, van nieuw leven, van een nieuwe schepping. Het oude wordt achtergelaten, het vlees wordt weggedaan en er wordt iets nieuws uitgebeeld: nieuw leven, een nieuwe schepping, enzovoorts. Ik was op weg naar het Oude Testament, naar Deuteronomium.
De Besnijdenis van het Hart: een Deksel op de Lezing van het Oude Testament ↑ hoofdstukken
Want wij vinden weliswaar de letterlijke besnijdenis in het Oude Testament, maar ook daar wordt gewoon al expliciet gezegd dat het een betekenis heeft en dat daar veel meer achter zit. Het gaat niet om de besnijdenis van het mannelijk lid, maar om de besnijdenis van het hart. Dat is natuurlijk ook typologie. Neem Deuteronomium 10 vers 16 bijvoorbeeld. Daar wordt tot Israël gezegd – en je komt dat echt wel vaker tegen; ik zal er, afhankelijk van de tijd, één of twee even laten zien: "Besnijd dan de voorhuid van uw hart." Jullie wisten natuurlijk niet dat het hart een voorhuid heeft. Dat heeft het ook niet, maar dat is overdrachtelijk taalgebruik. "Besnijd de voorhuid van uw hart en verhard uw nek niet meer."
Die harde nekken vinden we in de Bijbel ook vaak. Het Joodse volk was een hardnekkig volk. Dat betekent dat ze onbuigzaam zijn: star, trots, hoogmoedig. Dat heeft er natuurlijk ook mee te maken. Maar in ieder geval niet de intentie hebbend om zich te vernederen onder de hand van God. Altijd maar tegenspreken, daar vinden we geschiedenissen genoeg van in de Bijbel. Hardnekkig, onbuigzaam. Maar de besnijdenis van het hart... het hart staat in de Schrift voor het binnenste. Besnijd dan de voorhuid van uw hart. Er ligt namelijk een bedekking over het hart, want dat is de voorhuid. De voorhuid is een bedekking en die moet weg. Die bedekking moet weg, want zodra het bedekt is, dan is het niet openbaar.
Ik houd mijn hand even bij Deuteronomium 10 en dan blader ik naar 2 Korinthe 3, want daar wordt door Paulus ook weer dit expliciet gezegd over het Joodse volk. In 2 Korinthe 3 ga ik de interlineaire er even bijpakken. Dat is vers 14, denk ik. De Statenvertaling is wat oud-Nederlands en dan is het goed om dit ernaast te leggen. Daar staat in 2 Korinthe 3 vers 14: "Maar hun zinnen..." Je ziet in de interlineaire dat het over gedachten gaat, over het denken, maar dat is ook wat zich in de mens afspeelt. Want hart en denken, dat wordt vaak door elkaar gebruikt voor de inwendige mens. Wat de Schrift noemt de inwendige mens. De inwendige mens versterk je dus niet als je een broodje eet. Dat las ik van de week nog ergens. Nee, de inwendige mens is juist de geest. Het is dat wat in de mens leeft, in het hart, in het denken.
En hun zinnen, hun denken, hun gedachten zijn verhard geworden. Versteend. Want tot op de dag van heden – dit gaat over Israël, en in het volgende vers leest u dat over de zonen Israëls – zijn hun zinnen verhard geworden. Want tot op de dag van heden blijft hetzelfde deksel in het lezen van het Oude Testament zonder ontdekt te worden, terwijl het door Christus wordt weggenomen. Maar er ligt dus een bedekking, staat hier. Een deksel. Er ligt een bedekking op de lezing van het Oude Testament. Mooi hè? Op de lezing van het Oude Testament ligt een deksel. Het is een besneden volk, de vleselijke bedekking is weggenomen, maar hun denken is bedekt. Er ligt een deksel, een bedekking op het lezen van het Oude Verbond. Maar God gaat die belofte wel vervullen, ook aan dat volk. Die bedekking gaat weggenomen worden.
Dat staat ook in de volgende verzen. Er staat nog in vers 15: "Maar tot de huidige dag toe, wanneer Mozes gelezen wordt, ligt een deksel op hun hart." Kijk, dat is dat onbesneden hart uit Deuteronomium 10 vers 16. Tot op vandaag, tot op de huidige dag toe, wanneer Mozes – dat is de wet, de vijf boeken van Mozes – wanneer Mozes gelezen wordt, ligt een deksel, een bedekking op het hart. Dus het hart is nog onbesneden. Nou, dan wil ik toch graag nog even doorlezen: "Wanneer het bekeerd zal worden tot de Heere." In de Statenvertaling: "Bekeerd zal zijn." Hoe staat het er letterlijk? "Toch wanneer het tot de Heere zal bekeerd zijn." Ik lees het maar gewoon zo: "Zo wordt het deksel weggenomen." Dan wordt die bedekking weggenomen. Dat zal gebeuren. Voor het hele volk is dat nog toekomst. Paulus legt het hier gewoon uit: een deksel, een bedekking op het lezen van het Oude Testament. En vandaar dat er in Deuteronomium 10 al wordt gezegd: "Besnijd dan de voorhuid van uw hart." Die bedekking zou van het hart afgenomen worden, zodat men ontvankelijk is voor het woord van God. Ja, ik blader even door naar Jozua 5, ik ga dat niet uitgebreid doen, maar hier lees je...
Gilgal en de Jordaan: de Omwenteling Naar Nieuw Leven ↑ hoofdstukken
Het volk Israël komt aan in het beloofde land, in het land Kanaän. In Jozua 5 vers 2 lezen we: "Te diertijd sprak de HEERE tot Jozua: Maak u stenen messen en besnijd de kinderen Israëls wederom ten tweede male." Stenen messen... dat klinkt misschien wat bot, maar die zullen echt wel goed scherp geweest zijn. Steen of rots is in de Schrift immers altijd een beeld van Christus. Er staat dat Jozua de kinderen Israëls "ten tweede male" moet besnijden. Nu kun je een besnijding natuurlijk niet twee keer uitvoeren, dus daar gaat het niet over. Het betekent dat dit de tweede keer is dat de besnijding wordt ingesteld als nationaal gebruik.
Je leest de verklaring namelijk in vers 5: al het volk dat uit Egypte trok, was weliswaar besneden, maar al het volk dat geboren was in de woestijn, op de weg nadat zij uit Egypte getrokken waren, hadden zij niet besneden. Gedurende die veertigjarige zwerftocht door de woestijn was het volk dus niet besneden. Hier komen ze aan in het beloofde land en zijn ze zojuist door de Jordaan getrokken. Dat is ook een beeld van dood en opstanding: het gaan door de wateren van de "doodsjordaan". Er zijn talloze liederen over geschreven. Daarom werd de doop door Johannes de Doper ook in de Jordaan verricht; het beeld is in wezen hetzelfde als dat van de besnijding. Het spreekt beide van dood en opstanding, een thema waar we zoveel beelden van hebben in de Schrift.
In Jozua 3 was men door de Jordaan gegaan, met de ark van het verbond voorop en het volk op tweeduizend el afstand daarachter. Nu men aan de overkant is aangekomen, is bijna het eerste wat er gebeurt dat het volk besneden wordt. Het doorgaan door de Jordaan en het besnijden beelden hetzelfde uit: het is een beeld van dood en opstanding. Dit alles vindt plaats te Gilgal. Gilgal betekent zoiets als "omwenteling" of "het wegwentelen" en is ook weer een beeld van wedergeboorte of van een nieuwe cyclus. Als iets wentelt, dan gaat het rond en rond. Onze trouweringen zijn ook rond; dat spreekt van onvergankelijkheid. Denk ook aan de steen van het graf bij de Heere Jezus die werd weggewenteld. Gilgal, omwenteling, rad, wiel... het heeft er allemaal mee te maken.
Het zijn plaatjes die eigenlijk allemaal hetzelfde uitbeelden: het gaan door de Jordaan en de besnijding, en dat alles in Gilgal. Ik zeg altijd: als je het ene beeld mist, heb je het andere nog. Men at daar ook van het overjarige koren van het land, en dat deed men op de veertiende dag, op het Pascha. Het staat er allemaal bij voor de volledigheid.
Voordat we pauze gaan houden, kijken we nog naar Jeremia 4 vers 4. Daar wordt ook iets gezegd: "Besnijdt u den HEERE en doet weg de voorhuid uws harten." Ook hier gaat het weer over de besnijding. Ja, die vindt fysiek plaats aan het mannelijk lid, het geslachtsorgaan, maar het is een uitbeelding van het besnijden van het hart, van de inwendige mens. Maar nu is het hoogste tijd voor de pauze, wat Jens, Femme en Jason ook al hadden opgemerkt. Ik hoor de koffie al vallen, dus we gaan nu pauze houden.
De Besnijdenis van Jezus: Zegen en Doopnaam op de Achtste Dag ↑ hoofdstukken
Ja, we vervolgen onze studie nog even en dat gaan we doen in het Nieuwe Testament, in Lukas 2. Daar waren we een aantal maanden geleden ook al toen het ging over de geboorte van Jezus, en daar wordt dus ook gesproken over de besnijdenis. Nog even wat statistieken: in het Hebreeuws komt het woord dat bijvoorbeeld in Genesis 17 werd vertaald met besnijden 36 keer voor. Hier in het Nieuwe Testament zijn het twee Griekse woorden; de ene komt 17 keer voor en de andere 36 keer. Dat viel mij nog mee, want ik had het eigenlijk wat vaker verwacht. Als je het optelt, kom je op 89 keer, en dat terwijl het toch zo prominent aanwezig is in de Joodse religie. Natuurlijk kom je het in het Nieuwe Testament vaker tegen, zoals in Romeinen 4, waar er ook weer iets over wordt gezegd.
In totaal zijn het dus 89 keren. Maar ik had eigenlijk even uit moeten zoeken hoe vaak het in die 89 gevallen specifiek over de besnijdenis gaat, want soms gaat het ook gewoon over iets wegsnijden, versnijden of snijden. Dat komt een aantal keren voor. Het grootste deel gaat over de besnijdenis, maar in een paar schriftplaatsen gaat het gewoon over iets anders wegsnijden; dat blijkt dan uit het verband. Ik heb dat niet nagekeken, maar als een van jullie dat nog eens wil doen, dan hoor ik het resultaat wel. Ik hoef niet alles te doen, toch? Maar het zou me niet verbazen als daar een mooi getal uit komt. Als het bijvoorbeeld 70 of 80 keer specifiek over die versnijdingen zou gaan, zou me dat niet verbazen. Maar goed, voor nu blijft dat even een vraag.
In Lukas 2 lees je over de besnijdenis van Jezus; dat staat bij mij boven vers 21. Daar staat ook wanneer dat gebeurt: "En als acht dagen vervuld waren, dat men het Kindeken besnijden zou, zo werd Zijn Naam genaamd Jezus, Welke genaamd was van de engel, eer Hij in het lichaam ontvangen was." Zoals ik net al zei: die acht spreekt van een nieuw begin en dus wordt het kindje op de achtste dag besneden. Want het ontbloten, het openbaar maken van de eikel, dat is een beeld van nieuw leven en dus van een nieuwe reeks. Daar spreekt de acht dus ook van. Ik heb hier wat dingen staan over waar de zeven wordt genoemd; de zeventig weken van Daniël is natuurlijk ook zoiets. Dat is ook een eenheid, waarna er iets nieuws tot stand werd gebracht, enzovoorts.
Maar hier wordt Jezus, het Kindeke Jezus, besneden. Dan staat er in vers 22: "En als de dagen harer reiniging vervuld waren, naar de wet van Mozes, brachten zij Hem te Jeruzalem, opdat zij Hem de Heere voorstelden." Dit verwijst naar Leviticus 12, maar dat gaat voor nu echt te ver om daar naartoe te gaan; daar staan die reinigingswetten beschreven. "Gelijk geschreven is in de wet des Heeren: Al wat mannelijk is, dat de moeder opent, zal de Heere heilig genaamd worden." Die moeder die geopend wordt, dat is de moederschoot. Elk eerste kind is degene die de moederschoot opent, en die zou de Heere heilig genaamd worden, zoals het hier staat.
Hier wordt Jezus dus op de achtste dag besneden, en zo zie je maar dat dit ook daadwerkelijk geprakticeerd werd onder het Joodse volk. Even op een zijlijn: hier heeft men nogal wat aan opgehangen. Maar goed, na acht dagen wordt het Kindeke Jezus besneden en wordt Hij Jezus genoemd. Ik zei net al, volgens mij was dat helemaal aan het begin, dat men in het christendom de kinderdoop in plaats van de besnijdenis heeft gesteld. En wat doet men bij het dopen? Men geeft een doopnaam. Dat is allemaal hiervan afgeleid. Ook als een schip gedoopt wordt en er een fles champagne tegenaan gaat, dan krijgt het schip de naam. Dat hangt allemaal hiermee samen, met dit ene vers waar staat dat bij de besnijdenis de naam van het kind genoemd wordt.
Ik weet niet of het ook daadwerkelijk zo is dat het kind daarvoor de naam nog niet heeft. Dat weet ik niet, maar bij Jezus was natuurlijk al bekend dat Hij zo zou gaan heten. Dat staat er ook bij; dat was al zo gezegd door de engel. Bij een aantal anderen was dat ook al van tevoren bekend. Bij Izak bijvoorbeeld ook? Ja, oké. Is dat zo? Want moslims besnijden veel later, toch? Ja, maar bij de ene groep Joden wordt het zo gedaan en bij de orthodoxen wordt de naam vaak door de rabbi voorzegd. Je hebt bij de Joden ook niet alle neuzen dezelfde kant op. "Drie Joden zijn vier meningen." Ik vind het altijd fijn als jij ook zulke dingen zegt. Laten we de Joden voor zichzelf spreken, dan hoeven wij het niet te zeggen, anders worden we straks nog als antisemitisch bestempeld.
Maar hier wordt dus die doopnaam aan gerelateerd. In vers 22 lees je dat ze Hem de Heere voorstelden. Nu zijn er ook kerken waar ze geen kindjes dopen en daar dachten ze: "Nou, dan hebben we in ieder geval een Bijbeltekst om onze kinderen op te dragen." Zo gaat het dus ongeveer: het opdragen van kinderen in de kerk. Dit is de besnijdenis van Jezus, daarom heb ik het even gelezen, maar nu gaan we naar...
Colossenzen 2: de Besnijdenis van Christus, Zonder Handen Gemaakt ↑ hoofdstukken
De besnijdenis van Christus in Colossenzen 2; tenminste, daar wordt dat zo genoemd, dus dan noem ik het ook maar zo. Het is het laatste Schriftgedeelte dat ik voor het voetlicht wil brengen, want echt, als u het mij vraagt, werpt dit het meeste licht op de betekenis van die besnijdenis. Vers 11 gaat over de besnijdenis, maar ik lees even vanaf vers 8 voor het verband. Je valt hoe dan ook midden in een gedeelte, midden in een brief, dus dat maakt het sowieso altijd wat lastig. Als ik aan de voorbereiding denk, vraag ik me af waar ik moet beginnen, maar je kunt elke keer teruggaan en dan denk ik: "O, dat is ook mooi, en dat is ook mooi." Zeker een brief als de Colossenzenbrief is zo compact, maar er wordt wel heel vaak eenzelfde waarheid naar voren gebracht en uitgedrukt.
In vers 8 staat: "Zie toe dat niemand u als een roof vervoere door de filosofie en ijdele verleiding, naar de overlevering der mensen, naar de eerste beginselen der wereld, en niet naar Christus." Dat is een hele mond vol, laten we er even rustig doorheen gaan. "Kijk uit!", staat er in de interlinea. Dat toch niet iemand jullie als buit, als roof zou wegvoeren. Dat woord heeft ook met hechtenis te maken; het is opgebouwd uit "gehecht" plus "lijden". Als ik het parafraseer, is het: iemand gevangen nemen door allerlei filosofie en ijdele verleiding, zoals hier staat. Als je het denken van een mens hebt, dan heb je hem helemaal natuurlijk, zo werkt het. Maar kijk uit dat toch niet iemand jullie als buit wegvoert door filosofie.
Filosofie kan ik ook laten zien: "veel houden van wijsheid". Dat is het letterlijk. "Filo" is liefde en "Sophia" is wijsheid. Liefde voor de wijsheid dus. Nu hebben wij liefde voor de wijsheid, maar wel voor de Godswijsheid, ook al is die in de ogen van de wereld dwaasheid. De filosofie van deze wereld is het tegenovergestelde van Godswijsheid; daar gaat het hier natuurlijk over. Kijk uit dat niet iemand jullie als roof of als buit zal wegvoeren door de filosofie en ijdele verleiding. Het is leeg, het zijn maar woorden zonder ook maar enige grond en basis. Wellicht dient het eigen gevoel van de mens als basis, maar dat gaat ook maar heen en weer.
Daarom heet het ook emoties: "motion", bewegen. Dat gaat als een schip op de golven, op en neer, op en neer. Maar dat weten we allemaal, als het goed is. We hebben het niet voor niets gekregen om dingen te ondervinden en te bevinden, maar het is ook wel fijn als je standvastig wordt. Overigens zit daar ook een goede kant aan. We hebben het altijd over emoties die een mens in beweging brengen, terwijl we zeggen dat mensen standvastig moeten zijn, maar die "motie" heeft ook degelijk te maken met motivatie. Wat motiveert je? Dat zit er ook in. Zoals elke medaille twee kanten heeft: wat brengt je in beweging en wat motiveert je? Op zich zou de beweging, de emotie of het gevoel op zich ons niet moeten sturen. Wij zouden bewogen moeten worden door het Woord van God. Dat motiveert wel degelijk en dat komt uit ons binnenste.
Kijk uit dat toch niet iemand jullie als buit wegvoert door filosofie en lege, ijdele verleiding overeenkomstig de overlevering van mensen. Dus dat wat mensen overleveren: tradities. Er zijn wel overleveringen waar Paulus ook van spreekt: de overlevering die Paulus ons overlevert, het Woord van God. En dan staat er in de vertaling: "naar de eerste beginselen der wereld en niet naar Christus". Overeenkomstig de elementaire dingen van de wereld en niet overeenkomstig Christus. Ik zou dat eigenlijk een keer moeten toelichten – dat ga ik nu niet doen – maar die elementaire dingen, die eerste beginselen van de wereld, kun je in één woord samenvatten: Wet. Zoek de termen na in de Schrift, dan kom je er vanzelf op.
Hier wordt het ook gebruikt; het gaat in vers 14 bijvoorbeeld ook over de wet, die uitgewist is, het handschrift dat tegen ons was. Maar deze wereld, niet alleen de godsdienstige wereld, is gebaseerd op wet en wetmatigheden. Is deze wereld daar dan aan onderworpen? De eerste beginselen van deze wereld... De laatste keer, toen we het over Romeinen 4 hadden, heb ik daar ook iets over gezegd, omdat we het ook tegenkomen in een van de verzen in Romeinen. Daar gaat het over het navolgen van de voetstappen van het geloof van onze vader Abraham. Dit woord heeft met een rij of een streep te maken: wandelen in de lijn van Abraham. Dit woord heeft ook iets met een rij te maken, met elementen en elementair.
Volgens mij heeft het niet met stoïcijns te maken, maar dat zouden we eens uit moeten zoeken. Het lijkt er wel een beetje op in ieder geval. Soms lijkt het iets, maar is het dat niet; niet alles lijkt wat het is. Stoïcijns is ook rechtlijnig, maar volgens mij ook ongevoelig, zonder veel afleiding van allerlei precepten. Paulus heeft in Handelingen 17 een gesprek met stoïcijnse en epicureïsche filosofen over die onbekende God; hij is dan met hen in discussie. Lees dat maar na.
Hier gaat het dus ook over filosofie: "Zie toe dat niemand u als roof vervoere door de filosofie en ijdele verleiding, overeenkomstig de overlevering van mensen, overeenkomstig de eerste beginselen van de wereld en niet naar Christus." Want in Hem, in Christus namelijk, woont heel de volheid van de Godheid lichamelijk. Op lichamelijke wijze woont in Christus de hele volheid van God. En gij, jullie, wij zijn in Hem. Hij is volmaakt en wij worden in Hem volmaakt gezien. Gij zijt in Hem volmaakt. Hij is het hoofd van alle overheid en autoriteit. Jullie zijn in Hem volmaakt, Hij die het hoofd is van alle overheid en macht. Als wij in Hem zijn, dan weet je nu ook, als je dit vers leest, wat onze positie is. Nu nog verborgen, straks openbaar: het hoofd van alle overheid en macht. Daarover heeft Paulus het in deze brief en bijvoorbeeld ook in de Efezebrief. Een hoge positie dus.
En dan staat er – zo komen we er wel: "In Welke gij ook besneden zijt met een besnijdenis die zonder handen geschiedt, in de uittrekking van het lichaam der zonden des vleeses, door de besnijdenis van Christus." Niet de besnijdenis van Jezus, want dat was een besnijdenis die met handen geschiedde. Dat was gewoon letterlijk het wegnemen van de voorhuid. Maar hier gaat het weer over die geestelijke besnijdenis, waar de letterlijke besnijdenis een beeld van is. Laten we even langzaam door dit vers heen gaan. In wie? In Welke? In Christus Jezus namelijk. In wie heel de volheid van de Godheid lichamelijk woont, in wie jullie ook zijn besneden, of werden besneden, in een besnijdenis niet met handen gemaakt.
Paulus zegt dus tegen ons, tegen de Colossenzen, ook heidenen: jullie zijn besneden. Jullie werden besneden in een besnijdenis niet met handen gemaakt. Het is niet met handen gedaan; het is geen letterlijke besnijdenis, maar blijkbaar een geestelijke. In Deuteronomium en Jeremia zagen we dat al: de besnijdenis van het hart is ook een geestelijke besnijdenis. Hier wordt het verder toegelicht door Paulus. "In Welke gij ook besneden zijt met een besnijdenis die zonder handen geschiedt, in de uittrekking van het lichaam des vleeses."
In de Statenvertaling staat 'der zonde' er nog tussen, maar dat staat niet in de grondtekst. Het gaat daar over de uittrekking van het lichaam des vlezes, in het afstropen van het lichaam van het vlees. Maar dat is toch precies wat besnijdenis letterlijk is? Het vlees wordt weggesneden, afgestroopt – voor mijn part. Ja, het wordt bij de letterlijke besnijding ook wel eens teruggeslagen, afgestroopt en dan weggesneden. Ik zei al, daar valt heel veel over te zeggen; het wordt ook op diverse manieren gedaan. Daar hebben we het al over gehad.
Maar hier gaat het over: "In wie jullie ook besneden werden met een besnijdenis, niet met handen, in het afstropen van het lichaam van het vlees." Dus het vlees wordt weggedaan. Dat woord 'afstropen', hier in het Grieks *apekdysis*, betekent eigenlijk ook zoiets als uittrekken.
Het Uittrekken van de Oude Mens: het Afstropen van het Vlees ↑ hoofdstukken
En ik ga even naar Colossenzen 3, want daar wordt dat woord namelijk ook gebruikt en dan gaat het over hetzelfde. Colossenzen 3 vers 9. Ik lees het even voor in de vertaling zoals het er staat: "Lieg niet tegen elkander, omdat gij de oude mens hebt uitgedaan." Hier zie je hetzelfde woord voor 'uitgedaan': afgestroopt. In Colossenzen 2 vers 11 zagen we dat woord ook al, *apekdusis*, en hier staat datzelfde woord ook weer: *apekdusamenoi*. Het gaat hier dus over het uitdoen in Colossenzen 3 vers 9; het uitdoen van de oude mens, het wegdoen van het oude. Bij de besnijdenis wordt het vlees weggedaan en geestelijk betekent dat het wegdoen van het oude.
Lieg niet tegen elkaar, omdat je die oude mens hebt uitgedaan, uitgetrokken en weggedaan, en de nieuwe mens hebt aangedaan, die vernieuwd wordt tot kennis enzovoort. Maar hier, in plaats van dat *apekdusis*, is het een woord met een ander voorzetsel. In plaats van uittrekken is het aantrekken, of het 'inslippen'. Het één wordt uitgetrokken en we doen ons nieuwe jasje aan. Ja, dat is natuurlijk uiteindelijk God die dat doet, want het is iets geestelijks. We worden 'aangetrokken wordende'; dat kun je als mens ook niet zelf doen, dat is Gods werk. Lieg niet tegen elkaar, maar uittrekkende de oude mens met de praktijken van hem, staat er letterlijk. En aangetrokken wordende de nieuwe, of de jonge, die vernieuwd wordt. Ook hier weer 'vernieuwd wordende', ook weer passief. Hij vernieuwt ons van dag tot dag.
Dan sla ik een bladzijde terug en dan ben ik weer in Colossenzen 2 vers 11: "In wie gij ook besneden zijt met een besnijdenis die zonder handen geschiedt, in de uittrekking van het lichaam van het vlees." Dat is die oude mens: uitgetrokken, weg ermee. En die oude mens, dat is vlees, en we lezen ook dat die oude mens daar met Christus aan het kruis gestorven is. We zijn met Christus gestorven. Daar kom ik straks op, want daar gaat het volgende vers over. Dat is dood, dus daar hoeven we niets meer mee, daar hebben we niks meer mee. Dat is weg en wij zijn een nieuwe mens in Christus.
En dan wordt hier ook gezegd: "in de uittrekking van het lichaam des vlezes door de besnijdenis van Christus." Maar de besnijdenis van Christus is niet de besnijdenis van de baby Jezus. De besnijdenis van Jezus is een beeld van de besnijdenis van Christus. En de besnijdenis van Christus is gewoon Zijn dood en opstanding. De besnijdenis van Christus die hier wordt genoemd. Want wij zijn met Hem besneden in een besnijdenis die zonder handen geschiedt, in de uittrekking van het lichaam van het vlees door de besnijdenis van Christus. Of in de besnijdenis van Christus. Wij zijn in Christus en daar hebben wij deel aan Hem, aan Zijn dood en aan Zijn opstanding. En dat wordt hier gewoon genoemd de besnijdenis van Christus. En die dood en opstanding, het uittrekken van het lichaam des vlezes, het wegdoen van die oude mens... ja, daar is de besnijdenis een beeld van. Het wegsnijden van het vlees, het vlees is weg. En wat er zichtbaar wordt en wat er overblijft, is iets nieuws.
Ik lees gewoon verder: "zijnde met Hem begraven in de doop, in welke gij ook met Hem opgewekt zijt door het geloof der werking Gods, die Hem uit de doden opgewekt heeft." Het is de brief aan de Colossenzen, dus het zijn echte Paulus-zinnen waarin heel veel staat. Samen begraven wordende – ook weer passief – met Hem in de onderdompeling, in de doop. Dit Griekse woord *baptismo*, dat kennen we allemaal wel. In het Engels is *to baptize* ook dopen. Als men doopt in water, kennen we de Baptistengemeentes of de Doopsgezinden. Maar omdat dat woord dan ook vrijwel altijd zo toegepast wordt, denken wij bij doop ook altijd meteen aan water. Maar daar gaat het hier niet over. Wij zijn met Hem begraven in de doop. Samen begraven worden met Hem in de doop, in de onderdompeling. Ik houd mijn hand bij Colossenzen 2 en ik ga even naar Romeinen 6.
De Doop als Vereenzelviging: Eén Plant Geworden in Zijn Dood en Opstanding ↑ hoofdstukken
Want dit is een waarheid die je nogal regelmatig tegenkomt in de Schrift. Als ik zou moeten zeggen wat doop nu precies is, dan zou ik dat met één woord kunnen zeggen: vereenzelviging. De Bijbel zegt dat op heel veel verschillende manieren. Wij zijn in Christus, wij zijn één met Christus. Wij denken bij de doop vaak aan water, maar lees bijvoorbeeld 1 Korinthiërs 10. Daar staat dat je gedoopt kunt worden in Mozes, in de zee en in de rots. Volgens mij noemt Paulus er daar nog een aantal. Het gaat over het volk Israël; het volk Israël was één met Mozes en ze gingen allemaal door die zee. Doop betekent ook dan: éénwording met, vereenzelviging met. Wij zijn in Christus gedoopt. Zoals wanneer je ondergedompeld wordt in water — dat is daar een uitbeelding van — en je dan één wordt met dat water; dat is doop.
Paulus zegt dat ook in Romeinen 6, vanaf vers 3: "Weten jullie niet dat zovelen als wij in Christus Jezus gedoopt zijn?" We zijn dus niet in water gedoopt — ja, misschien wel, maar daar gaat het hier niet over. Weten jullie niet dat zovelen als wij in Christus Jezus gedoopt zijn? Wij zijn dus één geworden met Christus Jezus, vereenzelvigd met Hem. Weten jullie dan niet dat wij in Zijn dood gedoopt zijn? Dat betekent dus dat wij deel hebben aan Zijn dood; we zijn één met Hem in de dood.
Want, zegt Paulus dan in Romeinen 6 vers 4: "Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in Christus Jezus in de dood." Want daar ging het over in het vorige vers. Wij hebben deel aan Zijn dood, opdat — gelijkerwijs zoals Christus uit de doden opgewekt is door de heerlijkheid van de Vader, zo staat er letterlijk — ook wij in nieuwheid van leven wandelen zouden. Want we hebben deel aan Zijn dood; we zijn gedoopt in Zijn dood, maar ook in Zijn opstanding. Dus gelijkerwijs als Christus ook uit de doden opgewekt is door de heerlijkheid van de Vader, zo zouden wij dus ook in dat nieuwe leven wandelen.
In vers 5 staat: "Want indien wij samen met Hem één plant geworden zijn..." Kijk, dat is ook weer zo'n uitdrukking die precies hetzelfde zegt: één plant geworden zijn met Hem. Indien wij samengeplant zijn geworden in de gelijkenis van Zijn dood. Wij zijn dus samengeplant met Hem in de dood. Eén plant geworden met Hem, één organisme is dat. Je kunt twee plantjes natuurlijk naast elkaar in een pot zetten en dan zijn ze ook samen geplant, maar hier gaat het echt over samengesproten, of vergroeid zouden wij wellicht zeggen. We zijn één met Hem, samen met Hem gegroeid. Indien wij samengeplant zijn geworden in de gelijkenis van Zijn dood, zullen we het ook zijn in Zijn opstanding. Wij hebben deel aan Hem, aan waar Hij deel aan heeft gekregen. Hij is gestorven, begraven en opgewekt, en wij zijn met Hem samengeplant in Zijn dood, begrafenis en opstanding. Dat is een geestelijke waarheid natuurlijk, maar daar gaat het wel om; wij hebben daar deel aan gekregen.
Dan gaat het dus ook over Kolossenzen 2, daar ga ik weer naar terug. Kolossenzen 2 vers 12: we zijn samen met Hem begraven in de doop. De doop in Christus Jezus dus, dezelfde als in Romeinen 6. In welke — in die doop, in die vereenzelviging — jullie ook met Hem opgewekt zijn. Dus we zijn inderdaad met Hem begraven, met Hem gedood en met Hem opgewekt. Daar hebben wij dus deel aan gekregen. En dat samen begraven — de dood — en dat samen opgewekt — de opstanding — daar is die besnijdenis een beeld van. Dat is de besnijdenis van Christus waarover het hier gaat in deze verzen. En dat verbeeldt dan die letterlijke besnijdenis, het wegnemen van die voorhuid. Dan staat er nog: "door het geloof der werking Gods, Die Hem uit de doden opgewekt heeft." Zoals dat in Romeinen 6 stond: "door de heerlijkheid van de Vader". Door het geloof der werking Gods, Die Hem uit de doden opgewekt heeft.
In Romeinen stond dus: door de heerlijkheid van de Vader. Die glans, dat is Gods heerlijkheid. Want die glans heeft natuurlijk ook weer met vocht te maken, met water. En vocht is in de Schrift altijd een beeld van het Woord van God. God spreekt en het is hem. En God heeft Hem uit de doden opgewekt.
Medelevend Gemaakt: Onze Glans en Heerlijkheid Geopenbaard in Hem ↑ hoofdstukken
En Hij heeft u, toen u dood was in de misdaden en in de voorhuid van uw vlees, mede levend gemaakt met Hem, al uw misstappen u vergevende. Wij waren dood – nee, wij zijn dood in de misstappen, en dat is in de voorhuid van het vlees. Dus de voorhuid is een uitbeelding van het vlees. En dat is met Christus gestorven, dat is dood, en daarom wordt die voorhuid ook weggenomen. Wij zijn dood in de misstappen; hoe bedoel je dat nou? In de voorhuid. Wat bedoel je dan nou? In het vlees. Ja, daar gaat het over. Dat vlees is een uitbeelding van ons eigen vlees. En in dat vlees hebben wij wellicht misstappen begaan en gezondigd. Dat geeft niet, het is weggenomen. Er wordt iets nieuws geopenbaard.
Wij zijn dus ook samen met Hem. Hij maakt ons levend samen met Hem; daar hebben wij deel aan gekregen. Hij heeft u, terwijl u dood was in de misdaden en in de voorhuid van uw vlees, mede levend gemaakt met Hem, samen met Hem genadegevende aan al onze misstappen. Want dat wordt weggedaan. En daar is die besnijdenis een beeld van: van het wegnemen van de voorhuid, het wegnemen van de misstappen, het wegnemen van het vlees en het openbaren van dat nieuwe leven. Het leven van Christus, daar hebben wij deel aan en wij zijn samen levend gemaakt met Hem.
En dat is dan weer Kolossenzen 3 vers 4: "Wanneer nu Christus geopenbaard zal worden, die ons leven is, dan zullen wij ook met Hem, samen met Hem, geopenbaard worden in glans, in heerlijkheid." Dus daar is die besnijdenis een beeld van: van de dood en opstanding van Christus, van het wegdoen van het vlees en het openbaren van nieuw leven, van vruchtbaarheid, maar ook van de heerlijkheid die in ons geopenbaard zal worden. Er staat letterlijk: die in ons geopenbaard zal worden. Nou, hier wil ik het maar bij laten voor deze ochtend. Er valt natuurlijk nog wel wat meer over te zeggen, maar dit leek me voor deze ochtend wel even voldoende.