In 1 Samuël 16 vinden we de geschiedenis van de zalving van David. Samuël wordt er op uit gestuurd om een zoon van Isaï tot koning te zalven. Dit moet echter in het geheim gebeuren, want op dat moment is Saul nog koning. De hele gebeurtenis heeft nogal wat voeten in de aarde. Samuël belegt een offermaaltijd om de ware toedracht van zijn komst te verhullen en stuk voor stuk verschijnen de zeven zonen voor Samuël, maar de juiste is er niet bij. Dan uiteindelijk verschijnt David ten tonele en hij is de man van Gods keuze.
Alle details in deze geschiedenis verwijzen naar de Zoon van David!
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Wat hier gebeurt, die zalving van David, is een verborgen gebeurtenis die in het geheim plaatsvindt.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding en Introductie van het Onderwerp
- De Geslachtslijn van David en het Evangelie
- De Verwerping van Koning Saul als Type van de Wet
- De Theologische Symboliek van de Aarden Kruik en de Ramshoorn
- Samuels Geheime Missie Naar de Stam van Isaïe in Bethlehem
- God Ziet het Hart Aan: de Oudere Zonen Passeren de Revue
- De Achtste Zoon: de Kleine Schaapherder in het Veld
- David Ad-muni: de Roodachtige Zoon van Adam
- De Zalving met Olie en het Verborgen Koningschap
Inleiding en Introductie van het Onderwerp ↑ hoofdstukken
Nou, ik ben een beetje verkouden, dus ik hoop dat mijn stem het gaat halen. Hij zal het wel volhouden, maar het zal goed komen. Als ik af en toe even een zakdoek moet pakken, dan weten jullie hoe dat komt. Niks aan de hand, hè? Dat kan gewoon, weer eens verkouden zijn.
De laatste keer dat wij samenkwamen was in Torbekken en dat is volgens mij half december geweest, dus dat is alweer een tijdje geleden. We hebben in de afgelopen periode de Romeinenbrief besproken. Die hadden we afgerond, van hoofdstuk 1 vers 1 tot en met hoofdstuk 16 vers 27. We hebben de hele Romeinenbrief besproken. Er waren een aantal mensen die aan mij vroegen: "Wat ga je nu bespreken?" Ik had zoiets van: nou, ik heb nog geen onderwerp waarvan ik denk aan bijvoorbeeld een brief of een Bijbelboek. Dus ik ga gewoon eens wat losse onderwerpen doen.
We komen vandaag op heel wat anders uit en ik wil het vanmorgen eens over dit onderwerp hebben: David tot koning gezalfd. Nou ja, 'heel wat anders', dat is ook nog maar de vraag natuurlijk. Want het is weliswaar heel lang geleden, maar hoe begon de Romeinenbrief ook alweer? Paulus stelt zich voor als apostel, als afgevaardigde van God. En hij zegt waar de brief over gaat: het evangelie van God aangaande Zijn Zoon. Gelijk in het volgende vers zegt hij dan dat Hij is geworden naar het vlees uit het zaad van David. Zo vangt die brief dus aan, en dat is niet de enige plaats waar hij dat noemt. Die David is dus toch een belangrijke figuur.
Ik ga met jullie straks naar 1 Samuël 16, naar de geschiedenis dat David wordt gezalfd. Ik denk dat het een redelijk bekende geschiedenis is; echt zo'n, ik noem het altijd maar, kinderbijbel- of zondagsschoolverhaal. Nou, daar komen we straks wel op. Hier in 1 Samuël 16 verschijnt David voor het eerst ten tonele.
De Geslachtslijn van David en het Evangelie ↑ hoofdstukken
Het is overigens niet de eerste keer dat de naam van David genoemd wordt; die wordt al wat eerder genoemd. Ik zou nu een quizje kunnen doen en aan u vragen: waar is dat dan? Maar ik wil natuurlijk niemand in verlegenheid brengen. Of iemand moet zeggen: nou, ik weet het. Nee, dat valt ook niet mee. Dat is in het boek Ruth. En het boek Ruth gaat direct vooraf aan 1 Samuël.
De geschiedenis van Ruth noemde ik zojuist in één adem met een kinderbijbel- of zondagsschoolverhaal, maar dat is natuurlijk ook bij de geschiedenis van Ruth het geval. Ruth, de schoondochter van Naomi, trouwt uiteindelijk na een hele episode met Boaz. En dan staat er in het laatste hoofdstuk — want het zijn maar vier hoofdstukken, het boek Ruth is maar vier hoofdstukjes kort: "Toen nam Boaz Ruth en zij werd hem tot vrouw en hij ging tot haar in. En JAHWEH schonk haar zwangerschap en zij baarde hun zoon." Ik sla een paar verzen over en dan staat er: "En de buurvrouwen gaven hem een naam, zeggende: aan Naomi is een zoon geboren. En zij noemden hem Obed. Deze is de vader van Isaï, de vader van David." Je zou je kunnen afvragen waar die buurvrouwen zich mee bemoeien, maar dat terzijde. Het is wel makkelijk natuurlijk; het is altijd zo’n gedoe om een naam te zoeken, dus laten we de buurvrouwen erbij halen.
Maar hier wordt dus — en daarom haal ik het aan — die geslachtslijn neergezet: Boaz, Obed, Isaï, David. Isaï is dus de vader van David; hem komen we straks natuurlijk ook tegen in de geschiedenis. Maar de vader van Isaï was Obed, en die was weer een zoon van Boaz. Zo kunnen we het een beetje plaatsen in de tijd. En mochten we het gemist hebben, dan staat er weer een paar verzen verder: "Boaz verwekte Obed, Obed verwekte Isaï en Isaï verwekte David."
Waarom noemt de Bijbel dit nou? Waarom noemt de Schrift dit en legt er zelfs nadruk op door het twee keer te noemen? Nou, dat is natuurlijk omdat, als we naar het Nieuwe Testament gaan — ook nog even ter inleiding — het eerste wat we na die witte bladzijde tussen het Oude en het Nieuwe Testament lezen in Mattheüs 1, het boek van de verwekking van Jezus Christus is. Zoon van David, zoon van Abraham. De Heer Jezus Christus wordt voorgesteld als de zoon van Abraham, maar dat parkeer ik dan even voor een andere keer. Hij is ook de zoon van David, uit de stam van Juda, waar een koningshuis uit voort zou komen. De dynastie van David en de uiteindelijke erfgenaam van de troon is de Heer Jezus Christus. En die geslachtslijn wordt in Mattheüs 1 genoemd. Daar vind je ze ook allemaal weer: Boaz, Obed, Isaï, David, enzovoort, vanaf Abraham tot aan de Heer Jezus Christus.
Tweeënveertig geslachten lees je daar in Mattheüs 1. Daar zou ik eigenlijk nog iets over willen zeggen, maar dat ga ik niet doen. Maar degene die denkt: nou, ik ga dat eens een keer natellen en bij wie het niet uitkomt op tweeënveertig, die mag mij een keer een mail sturen, even opbellen of even aanschieten bij de koffie. Want dat is een hele mooie. Kijk, dit is het Mattheüs-evangelie. Daar wordt de Heer Jezus Christus gepresenteerd als de komende Koning. "Bezint u, bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." En hier is de Koning. Dat is kort samengevat een beetje het begin van het Mattheüs-evangelie.
Al die evangeliën benaderen het vanuit een ander aspect; ze schilderen de Heer Jezus Christus vanuit een andere invalshoek. Je hebt bijvoorbeeld ook het evangelie van Lukas. Die andere twee sla ik dan even over, maar het evangelie van Lukas presenteert de Heer Jezus Christus als de Zoon des Mensen. Die term komen we daar heel veel tegen; de Zoon van Adam, de Ben Ha-Adam in het Hebreeuws. En daarom wordt in het geslachtsregister van Lukas 3 het volgende gedaan: kijk, in Mattheüs wordt het geslachtsregister van de Heer Jezus Christus teruggevoerd tot op Abraham, maar ook tot op David. Daar begint het mee. De zoon van David wordt Hij hier als eerste genoemd, omdat Hij daar gepresenteerd wordt als de komende Koning. Maar in Lukas wordt Hij gepresenteerd als de Ben Ha-Adam, de zoon van Adam, de Zoon des Mensen. En daar vind je dus een geslachtsregister dat terugvoert tot Adam.
Hij is de Zoon, dat wil zeggen de Erfgenaam. Een zoon is een erfgenaam. Hij is de zoon, hij is de Erfgenaam van Abraham, maar hij is ook de Erfgenaam van David in de zin dat dat koningschap hem toevalt. Maar hij is ook de Erfgenaam van Adam. En wat zou Adam ook alweer doen? Deze hele schepping onderwerpen en onderschikken. Nou, dat is Adam niet gelukt, dat weten we allemaal. Maar er zou een Laatste Adam komen en Hij is degene die de definitieve Erfgenaam is, om het zo maar te zeggen, van Adam.
Nou, daar is nog veel meer over te zeggen, maar ik zeg deze dingen natuurlijk ook even omdat we het verhaal van David vers voor vers gaan doornemen. De zalving van David komt aan bod, maar waar ik elke keer op wil wijzen is dat David een uitbeelding, een type is van de Zoon van David. Nou, als ik om me heen kijk naar u, dan denk ik: ja, dat hoort u niet voor het eerst. Maar ik wil toch graag benadrukken dat dat de insteek is. En ook die 'zoon van Adam' heb ik niet voor niets aangehaald, want daar komen we ook nog op. Goed, dan gaan we naar 1 Samuël.
De Verwerping van Koning Saul als Type van de Wet ↑ hoofdstukken
En ik lees het gewoon; we vallen natuurlijk wel midden in een Bijbelboek, hoofdstuk 16. Ik lees het gewoon en neem ook wat terugblikken voor het verband. Dan staat er: "En JAHWEH zei tot Samuël: 'Tot wanneer rouw jij om Saul? Want Ik verwierp hem om koning te zijn over Israël.'"
JAHWEH spreekt hier dus tot Samuël, de profeet die in dit boek geïntroduceerd wordt. Je weet wel, er was een onvruchtbare vrouw, Hanna, die geen kinderen kon krijgen. Zij ging naar de tabernakel waar Eli was. God beloofde daar: "Over een jaar heb jij een zoon." En dat was ook zo. Ze noemden hem Samuël en Samuël groeide op en werd een profeet. Samuël had jaren eerder — ik moet zeggen tientallen jaren eerder — een koning gezalfd en dat was koning Saul. En nu zegt JAHWEH tegen Samuël: "Tot wanneer rouw jij om Saul? Want Ik verwierp hem om koning te zijn over Israël."
Als je het vorige hoofdstuk leest, 1 Samuël 15, wordt er een hele geschiedenis beschreven over Saul en wat de uiteindelijke reden was voor God om Saul aan de kant te zetten, om het maar even zo te zeggen, en een nieuwe koning te gaan zalven. Samuël had daar verdriet om, hij rouwde daarom. Dat vind je ook in het vorige hoofdstuk; volgens mij is dat het laatste vers: "Samuël ging niet meer om Saul te zien tot de dag van zijn dood." Samuël rouwde dus over Saul.
Ik ga die geschiedenis niet helemaal aanhalen hoe dat allemaal zo ver is gekomen. Er is een heel verhaal over dat Saul niet vertrouwde op God; zo vat ik het even samen. Hij deed niet wat God zei en toen werd hij verworpen, zoals het hier staat: "Ik verwierp hem om koning te zijn over Israël." Saul, zijn naam betekent zoiets als "gevraagd". Hij was een koning waarom gevraagd was door het volk. Israël wilde een koning, net als de overige volkeren. En toen kregen ze een koning naar hun hart, en dat was Saul.
In dit hoofdstuk, in deze geschiedenis, wordt Samuël eropuit gestuurd — dat gaan we straks zien — om een andere koning te zalven, een koning naar Gods hart. David is natuurlijk een uitbeelding van de Zoon van David, de Erfgenaam van de troon. En Saul is een beeld van datgene wat er was, waar het volk om gevraagd had, maar wat terzijde zou worden gesteld; wat zou ophouden. Saul is in ieder geval een uitbeelding van de wet.
We kennen trouwens ook iemand uit het Nieuwe Testament die ook die naam had: "Saul, Saul, wat vervolg jij Mij?" Nou, die moest ook een andere naam krijgen. Toen werd Saul Saulus Paulus. Toen hij onder de wet leefde, heette hij Saul, Saulus. En toen hij overweldigd was door Gods genade, kreeg hij een nieuwe naam: de naam Paulus. Daar is Saul dus ongeveer een beeld van: van de wet of van Israël onder de wet. En dat was dus een tijdelijk iets.
Zijn koningschap was ook tijdelijk. Hij was door het volk gevraagd en hij zag er ook goed uit. "Het zag er goed uit", staat er in de Schrift. Hij was een kop groter dan de rest van het volk, dus dan zie je er blijkbaar goed uit. Je mag zo even naast me komen staan, dan begrijp je waarom ik dat zeg. Met jou scheel ik wel twee koppen, denk ik — met de nadruk op koppen. Maar daar is Saul dus de uitbeelding van. En dan wordt tegen Samuël gezegd...
De Theologische Symboliek van de Aarden Kruik en de Ramshoorn ↑ hoofdstukken
Vul je hoorn met olie en ga. Ik zend jou naar Isaï. Nou, daar gaat het verhaal dus lopen. Maar Saul was ook gezalfd door Samuël, dus door deze zelfde profeet, en dan lees je een heel opmerkelijk verschil. Dat staat in 1 Samuël 10, in hetzelfde boek maar jaren eerder. Samuël nam het kruikje, een kruik met olie, en hij goot het over Sauls hoofd. Hij kuste hem en zei: "Is het niet dat JAHWEH u als overste zalfde over Zijn lotbezit of over Zijn erfdeel?"
Die zalving van Saul drukt al uit dat hij tijdelijk gezalfd werd uit een kruik, uit een aardevat. In de Schrift is dat een uitbeelding van vergankelijkheid. Ons lichaam wordt ook een aardevat genoemd. We hebben weliswaar een schat in aardevaten, maar dat aardevat wat wij zijn of wat wij hebben — hoe je dat ook wilt zeggen — dat is niet de schat op zich. Dat is wat in ons is: het leven van Christus in ons. Een kruikje heeft dus alles te maken met vergankelijkheid. Die kruik gaat; er is een spreekwoord over een kruik die te water gaat totdat hij barst. Dat gebeurt met een kruik: door gebruik valt hij uiteindelijk uit elkaar en wat er van overblijft zijn scherven. Die brengen geluk natuurlijk, want we hebben een schat in aardevaten. Dus als dit aardevat verbroken wordt, dan is dat alleen maar goed, want dat wijst op het nieuwe leven.
Samuël nam dus een kruikje om Saul te zalven, maar hij neemt een hoorn om David te zalven. Een hoorn in de Bijbel is een uitbeelding van verschillende dingen, maar in ieder geval van koningschap. Ik heb hier twee verzen, en ik had er nog meer kunnen aanhalen, maar hier staat gewoon letterlijk de uitleg over tien hoorns in Daniël en in Openbaring. Er staat dat die tien hoorns tien koningen zijn die uit dat koninkrijk zullen opstaan. Hoorns zijn dus koningen of koningschap of een koninkrijk. Een hoorn is een hoorn van een ram of van een ander dier, maar dat is van een dier dat geslacht is, dat dus dood is. Je hebt een hoorn, een ramshoorn, de shofar, maar die hoorn is wat overblijft van een dier dat geslacht is. Dat kennen wij natuurlijk ook uit de offerdienst in de Bijbel: dat offerdieren werden geslacht en geofferd. Dat is natuurlijk een uitbeelding van de slachting, het kruis waar de Heer Jezus Christus stierf als het ware Paaslam. Het offer is de uitbeelding van Zijn opstanding en eventueel Zijn hemelvaart; dat stijgt op als een lieflijke reuk voor JAHWEH, staat er dan. Vaak worden die dingen verward en dan denkt men dat het offer spreekt over de dood. Nee, de slachting spreekt van de dood en het offer spreekt van opstanding.
Er is dus een geslacht dier dat dood is en wat daarvan overblijft is een hoorn. Het is een dood dier en toch spreekt het weer; het brengt geluid voort. Het is een uitbeelding van de Heer Jezus Christus die geslacht is en stierf als het ware Paaslam, maar wat doet Hij nu? Hij spreekt. Hij spreekt tot ons door Zijn woord. Hij is de verborgen Christus in de hemel. Zo opent de Hebreeënbrief bijvoorbeeld: God heeft voortijds veelmaal en op veel wijzen gesproken tot de vaderen door de profeten, maar nu spreekt Hij in deze laatste dagen door of in Zijn Zoon. Hij spreekt tot ons via de Schriften natuurlijk. Ik wou zeggen de apostel Paulus, want hij is degene die de verborgenheden openbaart, maar heel de Schrift spreekt van Hem en Hij spreekt tot ons in die Schriften. Dus dat dier is geslacht, is dood, en toch spreekt het en brengt het geluid voort. Daar is die hoorn ook een beeld van: van de opgewekte Christus.
Ik wilde eerst een paar dia's laten zien met wat de Schrift allemaal zegt over een hoorn, maar dat voert echt te ver. Er zijn nogal wat verhalen waar die hoorn of de ramshoorn ook een rol speelt. Denk aan de verovering — zo mag je het amper noemen — van Jericho. Ze liepen rondjes rond de stad, de shofar werd geblazen en de stad viel om. Maar de hoorn wordt ook geassocieerd met redding: de hoorn des heils, in de oudere vertaling, of de hoorn van mijn redding in de Psalmen. Wat je ook heel vaak terugvindt in de Schrift is: "Gij hebt mij een hoorn verhoogd." Wat je op het plaatje natuurlijk ook ziet, is dat wanneer die hoorn geblazen wordt, hij ook verhoogd wordt. Het spreekt natuurlijk van de verhoogde Christus. Zoals ik zojuist al aangaf: het spreekt van het offer dat geslacht is, maar het leeft in die hoorn, en die hoorn is beeld van de Opgewekte. "Gij hebt mij een hoorn verhoogd" is een hele aparte uitdrukking, maar als je ziet wat het betekent, spreekt het van de Heer Jezus Christus die is geslacht en gestorven, maar werd opgewekt en de naam kreeg van God boven alle namen. Hij is nu gezet aan Zijn rechterhand in de hemel, verhoogd.
Ik had een hele rits teksten kunnen geven. Ik had het gisteren nog met een aantal broeders hierover: de lofzang van Hannah. Dat is de moeder van Samuël en het is echt een schitterende lofzang. Ik zeg altijd: als je dat woord 'hoorn' eens gaat opzoeken in de Schrift en de concordantie bij alle teksten langsgaat, dan kom je vaak op schriftplaatsen waar je niet zo vaak in terechtkomt. Ik kwam zo in de lofzang van Hannah terecht, in 1 Samuël 2. Dat moet u gewoon later thuis eens nalezen. Hannah spreekt daar woorden zoals we ze ook vaak lezen bij de profeet Jesaja: "U bent God, er is geen ander. Hij doodt en Hij maakt levend." Dat betekent dat alles past binnen Gods plan en dat alles wat Hij doet ook een doel heeft. Het gebeurt niet zomaar. Hij beschikt het, Hij plaatst het. Zoals de Prediker ook zegt — daar hadden we het gisteren ook nog over — er is een tijd om te leven en er is een tijd om te sterven. Ook de dood is onderdeel van Gods plan.
Heel veel andere dingen noemt Hannah ook nog in die lofzang, maar dan sluit ze af met: "Hij geeft kracht aan Zijn Koning en verhoogt de hoorn van Zijn Machiach" — Zijn Gezalfde, of Zijn Christus in het Grieks. Ook dit is natuurlijk profetie. Het spreekt van: "Hij geeft kracht aan Zijn Koning." Wie is Zijn Koning? De Koning van Zijn keuze. Dat is de Zoon van David. God geeft kracht, opstandingskracht namelijk, aan Zijn Koning. Hij wekte Hem op uit de doden en verhoogde de hoorn — want die 'en' kan je denk ik wel lezen als een 'namelijk' — van Zijn Gezalfde. Het ene is beeldspraak en het andere is meer letterlijk. Dus die hoorn heeft alles met koningschap te maken, met zalving en met verhoging, en dus met de opgewekte Christus. Daar spreekt het allemaal van. Het is een geweldig onderwerp waar je een hele serie Bijbelstudies over zou kunnen geven, over die hoorn, want dat speelt nogal een rol in de Schrift. Maar voor nu denk ik dat dit wel even genoeg is en gaan we verder.
Samuels Geheime Missie Naar de Stam van Isaïe in Bethlehem ↑ hoofdstukken
"Vul je hoorn met olie en ga! Ik zend jou naar Isaï, de Betlehemiet, want Ik zie onder zijn zonen voor Mij een koning." Samuël wordt dus gestuurd naar Isaï – die in de Bijbel ook wel Jesse wordt genoemd – de vader van David. Hij is een Betlehemiet, en dan weten we natuurlijk meteen over wie het gaat. Het is nog niet zo heel lang geleden dat het Kerst was, dus we denken direct aan dat stalletje in Bethlehem. Ik word niet gecorrigeerd, dat valt me een beetje tegen, maar u weet het natuurlijk ook wel: daar werd de Zoon van David geboren. En hier wordt Samuël dus naar diezelfde plaats gestuurd, naar Isaï de Betlehemiet. Want God zegt: "Ik zie onder zijn zonen voor Mij een koning." Het is de geboorteplaats van Jezus, het stadje of dorpje Bethlehem in het gebied van Efratha.
Dat vinden we ook terug in de profetieën, zoals in Micha. Die profetie van Micha zal vorige maand ongetwijfeld hier en daar geklonken hebben. En denk ook aan Genesis 35, de geschiedenis van Rachel die een zoon baart. Zij overlijdt bij de geboorte van die zoon en noemt hem Ben-Oni, 'zoon van mijn smart'. Maar Jakob zegt: "Ik noem hem geen Ben-Oni, ik noem hem Benjamin," oftewel 'zoon van mijn rechterhand'. Daar, in die landstreek van Efratha, wordt een zoon geboren die door de moeder 'zoon van mijn smart' wordt genoemd – de Man van Smarten uit Jesaja 53 – maar die door de vader 'de zoon van mijn rechterhand' wordt genoemd. In dat ene plaatje vind je de Messias geschilderd, die zou komen als Man van Smarten, als zoon van smarten, maar door de Vader verhoogd werd tot aan Zijn rechterhand: Benjamin. Dat vind je veel vaker in de Schrift, en hier dus ook bij Isaï de Betlehemiet.
In 1 Samuël 16 wordt gesproken over het begin van het definitieve koningshuis dat God Zich had uitverkoren. De afgehouwen tronk van Isaï, waarover ook Jesaja spreekt. Die boomstronk van het koningshuis zou worden afgesneden en voor het oog dood zijn. Het is een dode stronk, maar daar zou een twijgje of een rijsje – welke vertaling u ook heeft – uit voortkomen. Dat is natuurlijk een uitbeelding van de opgewekte Christus. Waar is dat koningshuis van David nu? Voor het oog is het er niet, maar wij weten dat Hij er wel is. Hij is verborgen in de hemel totdat Hij Zijn koninkrijk gaat openbaren. Er is een rijsje, een twijgje voortgekomen uit die afgehouwen tronk van Isaï; dit is de start van de dynastie, van het koningshuis dat God Zich had uitgekozen.
Ik zend jou naar Isaï, de Betlehemiet, want Ik zie onder zijn zonen voor Mij een koning. Maar Samuël zei: "Hoe zal ik gaan? Want als Saul het hoort, zal hij mij doden." Samuël werd er immers op uitgestuurd om een ándere koning te zalven, terwijl Saul feitelijk gewoon nog de koning van het volk Israël was. Samuël vond dat dus niet zo verstandig, want hij was inmiddels natuurlijk bekend met de reputatie van Saul. En dan lees je dat JAHWEH zei: "Jij zal een jonge koe van de kudde in jouw hand nemen en jij zal zeggen: 'Ik kom om te offeren aan JAHWEH'." Een 'vaars' staat er in de wat oudere vertalingen, of een 'kalf', zoals ik sommigen in hun Bijbel zie kijken. Een kalf is nog wat jonger dan een vaars, geloof ik – ik kan nooit zo goed onthouden wat nu precies een vaars is tussen al die kalveren – maar we houden de NBG aan: een jonge koe.
Samuël had zoiets van: oké, ik moet een koning gaan zalven, maar daar zal Saul niet blij mee zijn, dus dat kan ik toch niet doen? Maar God zegt: neem die jonge koe mee en zeg dat je komt om te offeren aan JAHWEH. Als we dat dubbelzinnig bekijken, zien we de diepere zin van de dingen. Samuël ging om David te zalven onder de dekmantel, of beter gezegd de bedekking, van een offer. Wat hier gebeurt, die zalving van David, is een verborgen gebeurtenis die in het geheim plaatsvindt. Do I need to say more? Moet ik daar nu nog meer over zeggen? Dit zijn woorden waarbij bij ons meteen de lampjes gaan branden. Paulus maakt ons immers de verborgenheid bekend, de geheimenissen; hij is degene die de bedekking wegneemt. Samuël gaat hier als het ware op een geheime missie om een koning te zalven, maar dat moet allemaal verborgen blijven en geheim blijven.
Dat is precies de positie van de Heer Jezus Christus nu. Hij is de Gezalfde, de Messias of de Christus – dat is allemaal hetzelfde, alleen in andere talen. Maar waar is Hij nu? Hij is verborgen. Het is een geheim dat slechts bekend is bij een klein gezelschap. Dat zien we de hele geschiedenis van David door terug. Bijvoorbeeld wanneer David zich terugtrekt in de spelonk van Adullam. Daar verzamelt zich een volkje om hem heen: allerlei schorriemorrie, mensen met een schuldeiser of andere problemen. Paulus zegt in 1 Korinthiërs 1 ook: "U weet dat onder u niet vele edelen, niet vele machtigen of wijzen zijn." Dat clubje van vierhonderd man dat zich rond David in Adullam verzamelt, is een prachtige uitbeelding van het gezelschap dat zich nu rondom de verborgen Christus verzamelt. Het is allemaal geheim en verborgen, en het speelt zich af buiten de maatschappij en de gangbare systemen.
Hier wordt de zalving dus gebracht onder de dekmantel, onder de bedekking van een offer. God zegt: "Nodig Isaï uit voor het offer en Ik zal jou bekendmaken wat jij zult doen; jij zult voor Mij zalven wie Ik jou zal zeggen." Dat woord zalven is in het Hebreeuws 'Mashiach'. De Messias is de Gezalfde, wat in het Grieks 'Christus' is. David wordt hier dus tot Mashiach gemaakt; het was de bedoeling dat er een koning tot Messias zou worden gezalfd. Het offer en de zalving vinden gelijktijdig plaats. Onder het mom van een offermaaltijd wordt daar een koning gezalfd.
Zoals ik zojuist al naar voren bracht, is dat offer een beeld van opstanding, en dat geldt ook voor de zalving. Wanneer de Heer Jezus in Matthäus 3 wordt gedoopt, klinkt er een stem uit de hemel en daalt er een duif neer vanuit de hemel. In beeld wordt Hij daar gedoopt: Hij verdwijnt onder water en staat daaruit op – een beeld van dood en opstanding. Daar wijst God Zijn Messias aan en zegt: "Dit is Mijn Zoon, de Geliefde, in Wie Ik al Mijn welbehagen heb." Als teken daalt de duif neer, als uitbeelding van het feit dat Hij overkleed en gezalfd wordt met de Geest. Het is een plaatje van wie Hij zou worden in Zijn opstanding. Dat is wat het woord 'Gezalfde' betekent; daar is natuurlijk nog veel meer over te zeggen. Samuël deed wat JAHWEH sprak en hij kwam in Bethlehem. De oudsten van de stad beefden hem tegemoet om hem te ontmoeten.
En men zei: "Komt u met vrede?"
Ja, waarom ze nou beefden om de profeet te ontmoeten? Misschien omdat het de profeet was; die kwamen natuurlijk niet altijd met goede boodschappen. Of misschien omdat die oudsten van de stad op de hoogte waren van de verslechterde relatie tussen Samuël en Saul.
En ze zeggen ook: "Komt u met vrede?" En hij zei: "Ja, vrede. Shalom. Ik kom om aan JAHWEH te offeren." Kijk, het was natuurlijk niet zo dat Samuël hier loog. Hij zegt: "Ik kom om aan JAHWEH te offeren." En dat was ook zo, dat gingen ze ook doen. Er zou ook een offermaaltijd plaatsvinden. Alleen hij houdt daar iets anders mee verborgen, namelijk dat er een koning wordt gezalfd in het verborgene.
En hij zei: "Vrede! Ik kom om aan JAHWEH te offeren. Heilig jezelf en kom met mij naar het offer." En hij heiligde Isaï en zijn zonen en hij nodigde hen uit voor het offer. Dit is dus een vredeoffer waarbij een maaltijd plaatsvond, en een van de weinige offers waarbij het geofferde vlees ook daadwerkelijk werd gegeten. En daar moesten dus wat handelingen voor plaatsvinden om degenen die deelnamen aan die maaltijd te heiligen. Laat ik daar verder niet op ingaan en gewoon verder lezen; dat is natuurlijk ook weer een onderwerp op zich.
God Ziet het Hart Aan: de Oudere Zonen Passeren de Revue ↑ hoofdstukken
Ja, en dan komen ze, want Isaï was daar met zijn zonen. Toen zij binnenkwamen, zag Samuël Eliab en hij dacht: zeker, hier voor JAHWEH staat Zijn gezalfde. Hij zag Eliab en hij dacht dat hij het wel zou zijn. Dat is de oudste, de eerste, de beste, de eerstgeborene. Met de naam Eliab is niets mis, want zijn naam betekent: God is mijn vader, of God is (mijn) vader. Maar JAHWEH zei toen tot Samuël: zie niet op zijn verschijning en naar de verhevenheid van zijn gestalte, zoals dat bij Saul het geval was. Saul stak immers een kop boven het volk uit en was mooi van gestalte. Maar hier wordt gezegd: zie niet op zijn verschijning en naar de verhevenheid van zijn gestalte, want Ik heb hem verworpen.
Als je dat nu met Calvinistische ogen leest, dan denk je: oh, hij is verdoemd. Nee, daar gaat het natuurlijk niet over. Hij is verworpen in die zin dat hij niet gekozen wordt als koning, net zoals God Saul heeft verworpen. Komt het dan nooit meer goed met Saul? Natuurlijk wel, maar als koning werd hij verworpen. Ook deze Eliab wordt niet gekozen als koning; Ik heb hem verworpen, zegt JAHWEH. En dan volgen die bekende woorden: want het is niet wat de mens ziet, want de mens ziet aan wat voor de ogen is, maar JAHWEH ziet het hart aan. Het is natuurlijk zo menselijk om af te gaan op de buitenkant, en die kan zeer bedrieglijk zijn, maar God ziet het hart aan. David wordt dan ook genoemd de man naar Gods hart. Het is niet wat een mens ziet, want een mens ziet aan wat voor ogen is, maar JAHWEH ziet het hart aan.
Isaï riep vervolgens Abinadab en hij deed hem passeren voor het aangezicht van Samuël. En hij zei: ook deze koos JAHWEH niet. Abinadab betekent – voor de statistieken – mijn vader is mild, of vriendelijk, of goed. Op volgorde van geboorte komen de zonen van Isaï langs. Gelukkig krijgen we ze hier niet alle zeven te zien, want dan wordt het zo’n lang verhaal, maar je vindt wel geslachtsregisters waar al die zonen van Isaï genoemd worden. Ik kom er zo nog wel even op terug, onder andere in 1 Kronieken 2. Trouwens, in 1 Samuël 17 – de geschiedenis van David en Goliath – komt David aan het front waar hij uiteindelijk het gevecht aangaat. Daar zijn ook deze drie broers die hier worden genoemd: Eliab, Abinadab en Samma. Ze worden daar in diezelfde volgorde genoemd.
Isaï deed Samma passeren en Samuël zei: ook deze heeft JAHWEH niet gekozen. Samma betekent faam of verbazing, las ik in de handboeken. Wat faam met verbazing te maken heeft, weet ik ook niet. Kijk, bij sommige namen staat redelijk vast wat ze betekenen, maar aan anderen geven ze heel veel verschillende betekenissen die soms zo ver uit elkaar liggen dat ik denk: je vindt er altijd wel één die past. Maar dat terzijde. Isaï deed Samma passeren en ook hij werd niet gekozen. Gelukkig wordt het dan samengevat en krijgen we er niet nog vier afzonderlijk te zien, zodat we wat sneller door het hoofdstuk heen kunnen. Isaï deed zeven van zijn zonen passeren voor het aangezicht van Samuël, en Samuël zei tot Isaï: dezen heeft JAHWEH niet gekozen. Alle zeven niet dus.
Daar moet ik even op wijzen, want hier wordt gesproken over zeven zonen van Isaï die gepasseerd zijn, terwijl die andere er nu bij gezocht wordt. Dat gaan we zo lezen; dat weten jullie vast nog wel van de kinderbijbel en de zondagsschool. David is dus de achtste, en dat is een mooi getal. Maar in 1 Kronieken 2, waar ik net ook al aan refereerde en waar al die zonen worden genoemd in een geslachtsregister, daar staat: Ozem de zesde, David de zevende. Nu geef ik jullie wel bedenktijd, maar is dat een discrepantie in de Bijbel? De meest voor de hand liggende verklaring is dat er in 1 Kronieken 2 een geslachtsregister wordt genoemd en dat één van de zonen van Isaï waarschijnlijk kinderloos is gebleven, waardoor hij verder geen rol speelt in die geslachtslijn. Daarom worden er in 1 Kronieken 2 in totaal zeven genoemd en in 1 Samuël 16 zijn het er acht.
Er zijn ook nog allerlei andere theorieën, bijvoorbeeld dat David een buitenechtelijk kind was. Dat zou kunnen. Waarom was hij hier niet bij? Werd hij op de een of andere manier niet geteld? Als het zo was, zou het me niet verbazen, want in de geslachtslijn van de Heer Jezus Christus vinden we ook een hoer. In Psalm 51 zegt David: in ongerechtigheid ben ik geboren of ontvangen. Hij verwijst daar naar het feit dat hij mogelijk een buitenechtelijk kind is geweest. Er zijn nog wel wat meer kleine aanwijzingen voor, maar helemaal zeker weten doen we het niet. Het maakt mij ook niet uit. Waar ik nu op wil wijzen is dat David de zevende is, en zeven is het getal van de volheid, van compleetheid. Je hebt zeven kleuren en zeven tonen. Het Hebreeuwse woord voor zeven is ook hetzelfde woord als voor volheid. Zeven spreekt van compleetheid. Hij is degene die het tot volheid brengt, maar hij is ook de achtste.
De acht is na die volheid het begin van een nieuwe reeks, en daarmee een uitbeelding van opstanding, van nieuw leven en van een nieuwe schepping. De wereldgeschiedenis zal zeven dagen van duizend jaar in beslag nemen; dan wordt het tot volheid gebracht. Wat komt er dan? Dan komt de acht: een nieuwe reeks, een nieuwe schepping. Dus David is de zevende, maar hij is ook de achtste. Als je een beetje gevoel hebt voor de symboliek van de Bijbelse getallen, dan moet dat je wel aanspreken. Als ik dit soort dingen vertel, moet ik altijd aan Daniël denken, die was ook altijd zo met die getallen bezig. Schitterend. David is dus de zevende en de achtste. Maar ze kwamen alle zeven voorbij en Samuël zei tot Isaï: dezen heeft JAHWEH niet gekozen.
De Achtste Zoon: de Kleine Schaapherder in het Veld ↑ hoofdstukken
En Samuël zei tot Isaï: "Is dit het einde van de knapen? Van de jongelingen? Heb je er nog meer? Is dit alles?" En hij zei: "Ja, de kleine ontbreekt, en zie, hij weidt de schapen." Ja, de kleine, zo staat het er echt. Niet de jongste, maar de kleine. Hij zal de jongste geweest zijn, de onaanzienlijke, maar juist die zoekt God op. Dat is ook wat we lezen in 1 Korinthe: God heeft het dwaze, het onedele en het onmachtige uitverkoren.
Nou, hier ook: de kleine ontbreekt en hij weidt de schapen. Daar hebben we er nogal een paar van in de Bijbel. Ik heb een rijtje met schaapherders uit de Schrift. Ik heb Rachel ertussen gezet, want dat is volgens mij de enige vrouw in de Bijbel die een herderin wordt genoemd. "Rachel was een herderin", staat er dan. Maar over Rachel hadden we het net al bij de geboorte van Benjamin.
Maar ook Abel wordt schaapherder genoemd. En Jakob natuurlijk. Jakob in het buitenland bij Laban; twintig jaar verbleef hij in het buitenland bij Laban, verborgen. Mozes is ook een mooie; daar moet ik het ook nog eens over hebben. Het leven van Mozes kun je verdelen in drie perioden van veertig jaar; hij is immers 120 jaar geworden. In die eerste veertig jaar verbleef hij aan het hof van Farao. Vervolgens heb je die geschiedenis met die ruzie; hij is getuige van een handgemeen. Dan staat er in Exodus dat hij om zich heen keek, de Egyptenaar doodsloeg en hem begroef in het zand. Wij leren op de zondagsschool en in de kinderbijbel dat hij om zich heen keek of niemand het zag. Maar als je Handelingen 7 leest, waar Stephanus een toespraak houdt, dan staat er dat hij om zich heen kijkt om te zien of er een verlosser was. En toen hij zag dat er geen verlosser was, heeft hij het heft in eigen handen genomen. Het staat er echt. Nou, het voert wel te ver om dat nu op te zoeken, maar zoek het maar na.
Het is natuurlijk een uitbeelding van de Heere Jezus Christus die kwam en bij wijze van spreken zag of er een verlosser was. Nou, die zag Hij niet, dus Hij was degenen die het ging doen. Maar wat gebeurt er met Mozes? Hij wordt niet erkend door zijn broeders, door de Israëlieten, en hij verdwijnt naar het buitenland. En wat doet hij daar? Hij weidt daar de kudde van Jetro in Midian. Ook dat is een uitbeelding van de Heere Jezus Christus die werd verworpen en niet erkend door Zijn eigen volk. Wat gebeurt er? Nou, Hij verdween naar het buitenland, zoals Paulus in de Kolossenbrief zegt: "Christus onder u, de natiën". Uiteindelijk, na die veertig jaar dat hij schaapherder was in Midian, keert Mozes terug. De wederkomst van Mozes! En wat doet hij? Hij verlost het volk uit Egypte. Dat is natuurlijk ook een plaatje van de Messias die alsnog zal komen, zal wederkomen, en Zijn volk zal verlossen.
Daar moet ik dan allemaal aan denken als ik dit soort plaatjes zo voor me zie. De kleine ontbreekt en zie, hij weidt de schapen. Ook David was er, ergens buiten het blikveld van degenen die in de geschiedenis de hoofdrol spelen. Ik moet verder.
David Ad-muni: de Roodachtige Zoon van Adam ↑ hoofdstukken
En Samuël zei tot Isaï: "Zend en neem hem. Stuur iemand naar hem toe en haal hem op, want wij zullen niet aanzitten aan die offermaaltijd tot hij hier komt." En hij zond en hij deed hem komen, en hij was roodachtig – "rossig" zeggen andere vertalingen – met heel mooie ogen. Hij was goed van uiterlijk; hij zag er goed uit.
Maar hier wordt David geïntroduceerd en voorgesteld. Er wordt beschreven hoe hij eruitzag, en dan wordt er gezegd dat hij roodachtig of rossig was. Of dat nu kwam doordat hij het gewoon snel warm had en dat zijn gelaatskleur was, of dat het wellicht zijn haar betrof – ik denk zelf dat laatste, maar het staat er niet bij – in ieder geval was hij roodachtig, hij was rossig.
En dit woord "rossig" of "roodachtig" is het woord Ad-muni in het Hebreeuws. Dat is van dezelfde stam als het woord Adam. Adam betekent mens. Adama is overigens de aarde, Dam is bloed, en Ad-muni is roodachtig. Die woorden hebben dus ook alles met elkaar te maken. Maar hier wordt David geïntroduceerd – ik hoop dat ik dat duidelijk heb kunnen maken – als een uitbeelding van de Zoon van David.
Zoals ik in mijn inleidende woorden ook aanhaalde uit het geslachtsregister in Lukas 3, is Hij niet alleen de Zoon van David, maar is Hij ook de erfgenaam, de Zoon van Adam. En hier vinden we dus dat David Ad-muni is, namelijk roodachtig. Als u het mij vraagt, is dat ook een verwijzing naar Adam, de Zoon van Adam: de Laatste Adam. Ezau wordt trouwens ook Edom genoemd, en dat heeft ook alles weer met dat woord te maken. Dus hier wordt David geschilderd als een type van de Zoon van David, maar hij heeft ook kenmerken van Adam, om het zo te zeggen: de Zoon van Adam, de Zoon van David. En JAHWEH zei:
De Zalving met Olie en het Verborgen Koningschap ↑ hoofdstukken
"Sta op, zalf hem, want deze is het." We bevinden ons hier bij een offer, een offermaaltijd, wat een uitbeelding is van de opstanding. Er vindt een zalving plaats met olie, wat eveneens een uitbeelding is van opstanding en een beeld van koningschap. Er wordt gezegd: "Sta op." Alles wijst dus op de Opgewekte, op de opstanding. "Want deze is het, deze is mijn zoon, de geliefde in wie ik al mijn welbehagen heb." In het Nieuwe Testament, in Mattheüs 3 vers 17, is dit geschreven in het Grieks. Als dit in het Hebreeuws zou zijn geschreven, zou er staan: "Deze is mijn zoon, de Ben, de Dahud, David." David betekent immers geliefde. "Dit is mijn zoon, de David." Dat is eigenlijk wat er staat als je het een beetje naar het Hebreeuws vertaalt. David is een type van de Zoon van David, de Geliefde. "Sta op, zalf hem, deze is het." Zo wees God ook Zijn Zoon aan in Mattheüs 3: "Dit is mijn zoon, de geliefde in wie ik al mijn welbehagen heb." Daar is David natuurlijk de uitbeelding van.
Samuël nam de hoorn met de olie — daar is die hoorn weer — en hij zalfde hem te midden van zijn broers. Over die olie hebben we het nog niet eens uitgebreid gehad, maar ik veronderstel dat enigszins als bekend. Olie is een beeld van geest en leven. Olie is afkomstig van de olijfboom, en een olijfboom is een heel bijzondere boom die zichzelf regenereert. Die boom sterft eigenlijk niet van ouderdom; hij herstelt zich. Dat is regeneratie, wedergeboorte. Zo'n boom kan natuurlijk wel doodgaan, want als je hem omhakt, blijft er een afgehouwen tronk over, en de boom zou ongetwijfeld ook vergiftigd kunnen worden, maar van zichzelf gaat hij niet dood. De boom regenereert zich en wat een olijfboom voortbrengt zijn natuurlijk olijven, maar de bedoeling is dat daar olijfolie van gemaakt wordt. Zelfs nu heeft men nog wel de kennis dat olijfolie gezond is en een geneeskrachtige werking heeft. Die vitaliteit zit allemaal in die olie en het is dus ook een beeld van geest en leven. Daarom werd David gezalfd met olie vanuit een hoorn.
Hij zalfde hem te midden van zijn broers. Ik hoef het eigenlijk niet eens uit te leggen, want het staat erachter: de Geest van JAHWEH. Het zalven van David is een uitbeelding van het ontvangen van geest. En wie de geest krijgt, ontvangt leven; wie de geest geeft, die sterft. Geest ontvangen is dus een uitbeelding van het ontvangen van leven. Natuurlijk gaat dat over nieuw leven, niet wat wij doorgaans leven noemen, want dat is allemaal vergankelijk en uiteindelijk is het slechts sterven. Nee, dit gaat over dat nieuwe leven, het opstandingsleven waar het offer van spreekt en waar de zalving van spreekt: "Sta op, zalf hem."
Zodra hij gezalfd is, wordt de Geest van JAHWEH voorspoedig over David vanaf die dag en verder. Je zou dat eens op moeten zoeken; in de Statenvertaling staat er volgens mij zoiets als: "De Geest des Heren werd vaardig over hem." In een concordantie kun je opzoeken van wie dat nog meer gezegd wordt. Dan kom je nogal wat figuren tegen, zoals Simson bijvoorbeeld. De Geest werd vaardig over hem en hij verscheurde de leeuw. Daar hebben we het misschien ook nog wel eens over, want ook dat is een schitterende geschiedenis en een plaatje van de Zoon van David. De Geest van JAHWEH was voorspoedig over David vanaf die dag en verder.
En Samuël stond op. We hebben het over opstanding, dus Samuël stond op. Hij stond er natuurlijk al, maar er staat: "Sta op, zalf hem." Samuël stond op en hij ging in de richting van Rama. Je zou kunnen zeggen: wat boeit ons zijn reisschema? Maar hier wordt een plaatje geschilderd van de Zoon van David die ten tonele kwam in Bethlehem, de velden van Efratha-Bethlehem. Samuël, die natuurlijk ook een type is van Christus, zalft die koning. Hij zalft David tot koning en wat gebeurt er dan? Vindt er een inauguratie plaats? Wordt hij gepresenteerd als koning aan het volk? Nee, er gebeurt gewoon verder niets. Hij zal teruggegaan zijn naar zijn schapen en tussendoor verslaat hij nog de reus, enzovoort. Je zult het allemaal lezen in de volgende hoofdstukken, maar David blijft verborgen als koning.
Dat is natuurlijk een plaatje van de Zoon van David. Is Hij nu Koning? Ja, en Hij heeft ook een koninkrijk, ook voor degenen die daar niet aan willen — want die zijn er altijd. In de Colossensenbrief, een gevangenisbrief, zegt Paulus dat wij overgezet zijn in het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde. Heeft Hij dus een koninkrijk? Ja, Hij heeft een koninkrijk, maar het is een verborgen koninkrijk. Het is nu nog niet geopenbaard en van dat verborgen koningschap is David het type. De gezalfde is inderdaad opgestaan, het offer is volbracht, maar hij is nog niet onthuld als de koning van het volk.
Samuël stond op en hij ging in de richting van Rama. Hij ging naar Rama en Rama betekent "hoge plaats". Waar ging Christus naartoe na Zijn opstanding? Naar een hoge plaats. God zette Hem aan Zijn rechterhand in de hemel; daar is Hij nu. Van Bethlehem naar Rama, dat is als je het mij vraagt gewoon een uitbeelding van de eerste komst van Christus tot aan Zijn wederkomst. Hij is in Zijn eerste komst gestorven, gekruisigd, begraven en opgewekt ten derden dage, en vervolgens ten hemel gevaren. Op die hoge plaats is Hij nu, wachtend totdat. Dat vinden we natuurlijk ook in de geschiedenis van David: dat hij uiteindelijk wel regeert als koning over het volk. David is een type van de Gezalfde, maar hij heeft nu nog niet zijn koninkrijk. Ik wil het hierbij laten voor nu.