uit geloof leven

De Galaten waren eens gelovigen geworden door het evangelie dat Paulus tot hen gesproken had. Nadat Paulus vertrokken was, kwamen er leraren die deze gelovigen uit de natiën wilden ‘verjoodsen’. Hun boodschap was dat men nu rechtvaardig moest leven door de inzettingen van de wet te houden. Paulus gaat hier allerminst ’tactisch’ mee om, maar noemt hen dwazen en betoverd. Wat onder de Galaten geleerd werd en waar Paulus dwars tegenin gaat, is nog steeds hetgeen algemeen geleerd wordt in het christendom.

Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 4 maart 2018

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Paulus waarschuwt de gemeente in Galatië dat zij niet gerechtvaardigd worden door het onderhouden van de wet, maar uitsluitend door het geloof van Christus Jezus. Hij stelt Abraham als voorbeeld, die God geloofde waardoor het hem tot rechtvaardigheid werd gerekend, zonder dat hij werken hoefde te doen. De latere wet is slechts ter wille van de overtredingen toegevoegd en maakt de eerdere belofte aan Abraham niet teniet. Wie gelooft, is een zoon en erfgenaam van Abraham en mag leven in de vrijheid van de Geest.

Besproken Schriftgedeelten: Romeinen 1, Romeinen 3, Romeinen 4, Romeinen 4:16, Romeinen 5, Romeinen 6, Romeinen 7, Romeinen 10:17, Romeinen 11, Galaten 1, Galaten 2, Galaten 2:14, Galaten 2:16, Galaten 3, Galaten 3:2, Galaten 3:3, Galaten 3:6, Galaten 3:9, Galaten 3:19, Filippenzen 1:6, Genesis 4, Genesis 15, Genesis 22, Deuteronomium 21:23, Deuteronomium 27:26, Habakuk 2:4, Hebreeën 10, 2 Korinthe 3

“Wij weten echter dat een mens niet gerechtvaardigd wordt uit werken van de wet, maar alleen door het geloof van Christus Jezus.”

Inleiding: Naar Galaten 3 Vanuit Romeinen 4 ↑ hoofdstukken

Ja, goed. Dus dat naar aanleiding van de nieuwe opstelling. Ik wilde straks met jullie naar Galaten 3 gaan en dat is eigenlijk ook naar aanleiding van de Bijbelstudies over de Romeinenbrief. Er zijn nogal wat parallellen tussen de Romeinenbrief en de Galatenbrief. En als je zo dat begin van die Romeinenbrief aan het bespreken bent, dan kom je nogal eens in Galaten terecht.

De afgelopen twee keren toen we het over Romeinen hadden, waren we in Romeinen 4 en daar wordt Abraham als voorbeeld gesteld. Daarbij heb ik nogal eens verwezen naar Galaten 3. Dan pak je elke keer één of twee verzen eruit en dan ga je weer terug naar Romeinen 4. Toen dacht ik: nou, wellicht is het goed om heel Galaten 3 eens door te nemen.

Dat was een beetje mijn opzet voor deze ochtend. Ik denk niet dat we het hele hoofdstuk gaan redden, maar dat hoeft ook niet. Ik denk dat we daar de volgende keer nog wel mee verder gaan, eventueel onder voorbehoud, maar dat zien we dan wel weer. Laten we eerst deze stap maar eens maken. En als je zo in Galaten 3 aankomt, dan is dat hoofdstuk 3. Dat betekent al dat je de eerste twee hoofdstukken overslaat, laat staan dat we aan hoofdstuk 4, 5 en 6 zouden toekomen. Want Galaten heeft in totaal zes hoofdstukken.

Inleidend over de Galatenbrief en Dwaalleraren ↑ hoofdstukken

Dus inleidend wat over die Galatenbrief op zich. Paulus was in die streken van Galatië geweest. Dat was een landstreek; we vinden dat in het boek Handelingen, ik meen dat het daar twee keer wordt genoemd. Het is dus niet één stad die Galatië heet ofzo, maar het was een landstreek, en daar was Paulus geweest. Daar lezen we niet al te veel over in Handelingen, maar hij was er geweest. Dat weten we ook uit de inhoud van de brief aan de Galaten: dat hij daar het evangelie had verkondigd. Hij had daar de boodschap van de genade gebracht, het evangelie van Christus Jezus.

En dan lees je ook dat die Galaten dolblij waren met dat goede bericht, met dat evangelie. Paulus zegt, ik meen ergens in hoofdstuk 4, dat ze... Paulus had blijkbaar iets aan zijn ogen. Maar hij zegt in hoofdstuk 4 dat ze zo blij waren met wat hij hun had verkondigd, met de boodschap waar ze via hem mee bekend waren geworden, dat ze, als het mogelijk was geweest, hun eigen ogen hadden uitgestoken en aan Paulus hadden gegeven. Zo blij waren ze met die boodschap.

Paulus schrijft deze brief dan later naar aanleiding van het feit dat er later andere mensen in die gemeenten waren gekomen met een andere boodschap. Een andere boodschap dan het leven uit genade, dan het leven uit geloof. De boodschap die die andere leraren brachten, was zo ongeveer samengevat: "Je bent nu wel een gelovige, je hebt Gods Geest ontvangen, je bent tot geloof gekomen," zouden wij zeggen. "Oké, maar nu moet je wel de wet houden om ook rechtvaardig te kunnen leven voor God. Nu moet je je bijvoorbeeld wel laten besnijden." Dat is zo ongeveer wel het meest karakteristieke van een leven onder de wet, maar het omvatte ook het houden van feestdagen en andere inzettingen van de wet. Paulus gaat daar dwars tegenin; rigoureus en ook keihard veegt hij daar de vloer mee aan. Daar gaat eigenlijk deze hele brief over, deze hele brief aan de Galaten.

Paulus' Onafhankelijke Roeping en het Evangelie ↑ hoofdstukken

Want wat Paulus bijvoorbeeld in hoofdstuk 1 doet, dat staat boven de pericoop van vers 6. Hoofdstuk 1 vers 6 staat bij mij: 'Ontstandvastigheid der Galaten'. Dat is een Statenvertaling, dus dat is wat oud-Nederlands. En er staat daarna: 'Paulus' verdediging van zijn apostelambt'. Dat is wel waar, maar het dekt niet helemaal de lading. Wat Paulus in hoofdstuk 1 doet, is vertellen aan die Galaten hoe hij geroepen was. Hij vertelt hoe hij geroepen was en met name ook hoe juist niet.

Hij vertelt dat hij los van de twaalf was geroepen. De twaalf apostelen, twaalf discipelen die een bediening hadden voor Israël, voor het Joodse volk. En Paulus neemt meer dan een hoofdstuk lang de tijd om uit te leggen dat zijn roeping los staat van die twaalf. Dat hij ook toen hij geroepen werd door Christus Jezus zelf vanuit de hemel op de weg naar Damaskus — die geschiedenis kennen we denk ik wel — geroepen werd door een stem uit de hemel. Hij viel achterover, was drie dagen blind en dat was de Paulusbekering die bijna spreekwoordelijk is geworden. Maar dat was los van de twaalf.

Hij zegt ook in Galaten 1 en Galaten 2 dat hij, toen hij ook geroepen was door Christus Jezus, niet bij de twaalf apostelen te rade is gegaan. Dat zou het meest logische zijn, om je daarbij aan te sluiten. Nee, dat heeft Paulus niet gedaan. Hij had een roeping los van die twaalf, of dus ook los van wat hij later noemt het evangelie van de besnijdenis. Want dat noemt hij ook in hoofdstuk 2. Hij zegt daar dat aan Petrus en de twaalf het evangelie van de besnijdenis was toevertrouwd. Een evangelie, een Jodenevangelie zou je kunnen zeggen, een besnijdenisevangelie gericht op het Joodse volk.

Aan hem echter was het evangelie van de voorhuid toevertrouwd, oftewel het evangelie van de heidenen of de natiën. Om dat heel kort samen te vatten is het evangelie van de besnijdenis de boodschap aan het Joodse volk: als jullie je nu bekeren als volk, dan zal de Messias terugkomen uit de hemel en zal Hij Zijn koninkrijk oprichten. Die boodschap was toen nog actueel — ze is inmiddels natuurlijk zwaar over de datum — maar op dat moment riep God de apostel Paulus al. En die had een boodschap dat het Joodse volk zich niet zou bekeren, dus dat het koninkrijk niet openbaar zou worden en dat het koninkrijk verborgen zou worden in de hemel. Dat is echt wel even een andere boodschap dan wat die twaalf predikten.

Dat brengt hij in Galaten 1 en 2 naar voren. Hij maakt zich daar in dat hoofdstuk echt los van de twaalf, dus ook los van dat besnijdenisevangelie waarin natuurlijk al die rituelen van de wet wel een rol speelden. Het Joodse volk liet zich wel besnijden, onderhield wel de feestdagen en we lezen ook van de eerste christenen, om dat dan zo te noemen, dat dit natuurlijk Joden waren. We zouden zeggen dat waren Messiasbelijdende Joden. Dat waren Joden die tot geloof gekomen waren in Jezus als Messias. Daar speelden die rituelen van de wet nog wel een rol. Zij waren allen ijveraars van de wet, lezen we ook in Handelingen, van degenen die tot geloof waren gekomen in de Heer Jezus.

En ja, dat was ook niet zo moeilijk, want dat was het leven wat ze altijd al leidden. Ze onderhielden die rituelen van de wet nog steeds. Maar Paulus maakt zich in Galaten echt los van de twaalf, heeft een andere boodschap, ook een andere doelgroep en hij legt ook uit dat zijn boodschap er eentje is los van werken en los van rituelen. Maar er waren dus leraren gekomen in die gemeente van Galatië. Kijk, die Galaten waren Galaten, Galliërs, wat het ook geweest was; dat waren heidenen en die waren tot geloof gekomen in Christus Jezus.

Nu waren er dus leraren die zeiden: "Ja, je kunt wel geloven, maar nu zul je ook de rituelen van de wet moeten onderhouden." En Paulus legt uit — en daar komen we straks op — dat de wet een Joodse aangelegenheid is. Hij legde in al zijn brieven uit dat het geen boodschap is die bestemd is voor de heidenen. Maar dat werd dus wel verkondigd onder die Galaten en die waren daar blijkbaar gevoelig voor. Nou, in het vervolg van hoofdstuk 2 heb ik nu heel kort hoofdstuk 1 en 2 samengevat.

De Confrontatie met Petrus in Antiochië ↑ hoofdstukken

In het vervolg van hoofdstuk 2 lees je zelfs nog de beschrijving van een ontmoeting tussen Petrus en Paulus in Antiochië. Dat is een stad buiten Israël, op heidens gebied zou je kunnen zeggen. Petrus had intussen ook het een en ander geleerd; we kennen die geschiedenis met dat visioen, dat gezicht dat hij had met betrekking tot Cornelius. Dat ging over reine en onreine dieren, waarbij de Heer tegen hem zei: "Eet." Dat weigert hij eerst, maar uiteindelijk doet hij het dan toch. Ik weet niet eens precies wat er staat of hij het daadwerkelijk at, maar in ieder geval is de boodschap van de Heer aan hem: "Jij bepaalt niet of iets rein of onrein is. Dat bepaal Ik, en Ik zeg: eet." Dat vat het ook even kort samen.

Petrus had dus intussen geleerd dat die onderscheidingen die de wet kent, over de datum waren of over de datum aan het gaan waren, en dat God ook de poort, de deur naar de natiën opende. Petrus was in Antiochië, hij was daar, en Paulus vertelt in het tweede deel van Galaten 2 dat zolang Petrus daar was, hij met de heidenen aan tafel at. Hij at dus niet meer koosjer, om het zo te zeggen. Een varkenskarbonaadje kon inmiddels, dat wist hij, dus dat deed hij ook gewoon. Volgens de joodse traditie aten Joden en heidenen sowieso gescheiden; een Jood mocht eigenlijk niet met een heiden aan tafel zitten. Nou, Petrus deed dat wel, dus die had inmiddels heel wat geleerd.

Maar dan lees je in Galaten 2 dat op het moment dat Jacobus — de leider van de Joodse gemeente in Jeruzalem — met een delegatie uit Jeruzalem in Antiochië aankomt, Petrus plotseling aarzelt. Petrus, die eerst gewoon met de heidenen at, denkt nu: "Uh-oh, wat moet ik nu doen?" En hij kiest er dan voor om weer met de Joden aan tafel te gaan, de rituelen weer op te pakken, koosjer te gaan eten en zich af te scheiden van de heidenen.

Paulus verhaalt dat in Galaten 2, in vers 14. Hij zegt over Petrus en de anderen die met hem daarin meegingen: "Toen ik waarnam, toen ik zag dat zij geen correcte houding hebben tot de waarheid van het evangelie, van het goede bericht, zei ik tegen Kefas — dat is de Aramese naam voor Petrus — ten aanhoren van allen..." Hij nam hem dus niet even apart van: "Joh luister Petrus, zouden we dat niet anders doen?" Nee, ten aanhoren van allen. Hij zette hem hier echt op zijn plek, in zijn hemd. Ik wilde zeggen "te kakken zetten", maar "voor schut zetten", daar hebben we nogal wat woorden voor.

Paulus zei dus tegen Petrus, tegen Kefas, ten aanhoren van allen: "Indien jij, die een Jood bent, als de natiën — dus als heiden — leeft en niet als een Jood, hoe kun jij dan de natiën dwingen te verjoodsen?" Want dat was wat Petrus deed door zich af te scheiden van die heidenen. Daarmee dwong hij de heidenen, als zij met die Joden wilden omgaan, om zich te verjoodsen. Ook die heidenen zouden dan de rituelen van de wet moeten onderhouden om met die Joden aan tafel te kunnen zitten.

Dat is precies waar Galaten over gaat. Dit is echt in één zin samengevat de boodschap van de Galatenbrief. Die Galaten waren gelovigen geworden in Christus Jezus en er waren nu dwaalleraren, om ze maar even zo te noemen, binnengekomen die de heidenen dwongen om zich te verjoodsen. Dat is de boodschap van de Galatenbrief. Net als nu? Ja, net als nu. Er is niks veranderd; dit is mainstream in het christendom. Als ik de interlineaire bijbel erbij pak, dan zie je voor 'verjoodsen' het woord 'judaïseren' staan, om daar een werkwoord van te maken. Juda is natuurlijk de prominente stam van het Joodse volk, waar de Joden naar vernoemd zijn. Hij dwong ze zich te verjoodsen of te judaïseren. Maar dat is nou precies de boodschap van deze Galatenbrief.

Paulus is daar snoeihard in naar Petrus toe en hij doet dat demonstratief, ook als voorbeeld voor de anderen. Anders had hij ze allemaal even apart moeten nemen, dus dit was de meest efficiënte oplossing. Het zal best pijn gedaan hebben bij Petrus, maar de waarheid is soms hard. Van Petrus lezen we echter later dat hij spreekt over "onze geliefde broeder Paulus" en hij zegt: "Wil je weten wat hij te zeggen heeft, lees dan al zijn brieven." Het is dus goed gekomen, maar dit is wel een flinke confrontatie geweest. Nou, dan lees je in Galaten 2 vers 16.

Gerechtvaardigd Door het Geloof van Christus ↑ hoofdstukken

Hier zegt Paulus aansluitend 'wij', en dat wij van nature Joden zijn en geen zondaars uit de natiën. Wij weten echter dat een mens niet gerechtvaardigd wordt uit werken van de wet, maar alleen door het geloof van Christus Jezus. Dus een mens wordt gered uit het geloof van Christus Jezus, of door het geloof van Christus Jezus. De boodschap in de Galatenbrief is dat we daarna ook daaruit zouden blijven leven. Ik kom daar nog wel op, want daar gaat heel hoofdstuk 3 over.

Wij weten echter dat een mens niet gerechtvaardigd wordt uit werken van de wet, maar alleen door het geloof van Christus Jezus. Ook wij geloven in Christus Jezus, opdat wij gerechtvaardigd zullen worden uit het geloof van Christus en niet uit werken van de wet. Ja, ik denk altijd: hoe duidelijk wil je het hebben? Het is nu zondagochtend rond half elf. Er zijn al heel wat kerken waar die wet zojuist alweer voorgelezen is. Het is een standaard opening op zondagochtend. Maar waarom? Als ik dit soort verzen lees, dan haal je het wel uit je hoofd om dat te doen. Ook wij geloven in Christus Jezus, omdat wij gerechtvaardigd zullen worden uit het geloof van Christus en niet uit werken van de wet. Want uit de werken van de wet zal geen vlees gerechtvaardigd worden. Geen vlees zal gerechtvaardigd worden uit de werken van de wet.

Dat is... ik scroll even twee verzen verder. Dit is ook keihard als het gaat om die wet. Want ik stierf door de wet voor de wet. Ik stierf door de wet voordat ik voor God zou leven. Hoezo stierf Paulus? Hoezo stierven wij eventueel door de wet voor de wet? Nou, omdat de wet de zondaar ter dood veroordeelt. Er is niemand die niet veroordeeld wordt door de wet. Dus hier zegt Paulus: "Ik stierf door de wet voor de wet, opdat ik voor God zou leven." Hoezo zijn we dan gestorven voor die wet? Dat zegt hij in het volgende vers: "Ik ben samen met Christus gekruisigd." En dus gestorven en begraven. Dat zegt hij bijvoorbeeld in Romeinen 6.

Ik ben samen met Christus gekruisigd, maar ik leef. Want Hij leeft ook. En wij delen in Zijn dood en opstanding. Sterker nog, wij delen in Zijn kruisiging, begrafenis, dood, opstanding en zelfs in Zijn hemelvaart; gezet met Hem in de hemel. Zover komen we niet deze ochtend. Ik ben samen met Christus gekruisigd, maar ik leef. Maar niet meer ik, maar Christus leeft in mij. Dat 'ik', die oude mens, die is dood. Die leeft niet meer. Christus leeft in mij. En dan zegt hij: "Voor zover ik nu in het vlees leef..." Ja, dat ontkent Paulus liever, en dat doet hij ook op meerdere plaatsen. Maar ja, voor zover we dan toch op onszelf zien en weten dat we hier nu eenmaal nog een aards lichaam hebben en nog in het vlees leven...

Voor zover ik nu in het vlees leef, leef ik in het geloof van de Zoon van God, die mij liefheeft. Zo leven wij. Voor zover ik nu in het vlees leef, leef ik in — of door, van mijn part — het geloof van de Zoon van God, die mij liefheeft. Hij heeft mij onvoorwaardelijk lief en levert Zichzelf voor mij over. Ik ga er nu niet diep op in, maar ik noem het wel even. Dat overleveren is niet alleen dat Hij Zich heeft laten leveren om Zich te laten kruisigen. Dat overleveren is nu Zijn positie in de hemel. Hij stelt Zichzelf in dienst van Zijn volk. Hij stelt Zichzelf in dienst van ons. Hij reinigt ons, Hij heiligt ons. Hij is onze Hogepriester die ons reinigt, die onze belangen behartigt, hoe je het ook wilt zeggen. Daar doet Hij een werk voor ons, en op die manier levert Hij Zichzelf voor ons over. Nou, dat is de context waarin Paulus deze dingen zegt en ook deze dingen van Galaten 3 gaat noemen.

Heb ik het zo mooi duidelijk allemaal weergegeven? Nou ja, eigenlijk zeg ik alleen maar wat er staat, hè. Kijk, ik ben geen verhalenverteller. Ik zou ook niet kunnen preken, ik zou eigenlijk niet weten hoe ik dat moet doen. Daarom geef ik op deze manier Bijbelstudie: gewoon laten zien wat er staat. Daarom ben ik ook zo blij met een programmaatje als het ISA, waarin je gewoon kunt laten zien wat er staat. Superduidelijk. Daarnet hadden we het over de kerk. Over het algemeen is het antwoord daarop: nee, dat doen ze niet. Maar ook die Galaten hadden het van de leraar van de natiën zelf gehoord, van Paulus. En ook zij waren afgedwaald. Het is dus goed om je telkens weer op dat Woord te richten en erop gewezen te worden. Blijkbaar zit er toch iets in de mens waardoor we makkelijk op onszelf gaan zien. Ik bedoel, dat kennen we toch ook? Wij zijn gelovigen, maar we kijken niet 24/7 alleen maar omhoog. Wij zien ook wel eens op onszelf, en dan denken we: "Oei, en nu?" Dat gevoel kennen we allemaal. Nou ja, die Galaten hadden zich ook weer tot het vlees gekeerd, om het zo maar te zeggen.

O Dwaze Galaten: Betoverd en Afgedwaald ↑ hoofdstukken

Naar aanleiding van al het voorgaande wat ik zojuist even heel kort heb samengevat in die Galatenbrief, zegt Paulus hier: „O dwaze Galaten!” Zij waren dus teruggekeerd naar de werken van de wet. O dwaze Galaten, wie heeft jullie betoverd, aan wie Jezus Christus tevoren voor de ogen als gekruisigd werd beschreven?

Ik weet niet of iemand een Statenvertaling heeft? Er staan nogal wat woorden toegevoegd in de Statenvertaling die op zich de betekenis van het vers niet anders maken, maar Paulus zegt het hier heel kort en krachtig. In de Statenvertaling staat: „O gij uitzinnige Galaten, wie heeft u betoverd?” En dan staat er: „Dat gij der waarheid niet zoudt gehoorzaam zijn.” Dat staat dus niet in het vers, dat zie je. Dus als je een Statenvertaling hebt, kun je dat eigenlijk doorkruisen: „Dat gij der waarheid niet zoudt gehoorzaam zijn.” En dan staat er: „Dewelke,” dus aan wie, „Jezus Christus voor de ogen tevoren geschilderd is geweest.” En dan staat er: „Onder u.” Nou, dat staat daar ook niet, zie je. „Gekruisigd zijnde.” Dit is even voor de mensen die dit eventueel luisteren en met de Statenvertaling zitten mee te lezen.

Ik heb die woorden nog eens nagekeken en ik dacht: zegt Paulus het echt zo grof? Want hij zegt hier gewoon: „Joh, stel dat je krankzinnig bent, zijn jullie helemaal gek geworden?” Dat is wat hij zegt. Zo zou ik het zeggen in de hedendaagse maat: „O dwaze Galaten.” Het woordje dat hier met „dwaas” vertaald is, staat in de Statenvertaling als „uitzinnig”. Wij zouden ook zeggen: krankzinnig. Je zinnen hebben met je denken te maken. Nou, zij dachten blijkbaar niet meer na. Het woord is opgebouwd uit „on-” of „niet” plus „gedachte”. Niet denken. Ze dachten niet meer na. Vandaar in de Statenvertaling ook het woord „uitzinnig”; je bent eruit met je denken. Krankzinnig, dan ben je ziek in je hoofd. Dat is ongeveer hetzelfde. Dan werkt het ook allemaal niet zo goed mee. Dan heb je ze niet meer alle tien op een rijtje. Hoeveel hoorde je er op een rijtje te hebben? Tien? Vijf? Er zijn ook mensen die hebben er maar twee, maar ja, die hebben ze dan wel altijd op een rijtje.

Nee, die Galaten waren dwaas en Paulus zegt: „Wie heeft jullie betoverd?” Hier, betoverd. In het Engels: *bewitched*. Betoveren. Toveren is ook het manipuleren van wat tot je komt via je zintuigen. Het is het manipuleren van de werkelijkheid. Dus het is echt een heel sterk woord wat Paulus hier noemt, dat betoveren. En in de Schrift heeft het ook wel met demonie te maken. Ik bedoel, lees de evangeliën en je ziet hoeveel mensen daar bezeten zijn door demonen waarvan hun zintuigen niet meer werkten. Blinden, doven, noem het maar op; alles komt daar voorbij. Die waren ook betoverd, betoverd door demonen namelijk. En op het moment dat de demonen werden uitgeworpen, werkten de zintuigen ook weer. Zo begon het toch ook met die slang? Ja, die betoverde ook, die betoverde de vrouw.

„O dwaze Galaten, wie heeft jullie betoverd?” En dan zegt Paulus: „Aan wie Jezus Christus tevoren voor de ogen als gekruisigd werd beschreven.” De Statenvertaling zegt dat Christus hun tevoren voor de ogen geschilderd is. Paulus had ze dat op alle mogelijke manieren onder de aandacht gebracht en ik kan me ook zo voorstellen dat hij dat gedaan heeft aan de hand van schilderingen, van typen, van illustraties in het Oude Testament. Dat doen wij ook vaak als we bij elkaar komen. Dan lezen we de geschiedenis van bijvoorbeeld David, maar dan weten we: dat gaat over Christus. Zo zal het hun ook geschilderd zijn. Maar in ieder geval is het hun geschilderd of beschreven, of hoe het er dan ook precies staat.

Maar Christus was hun tevoren voor de ogen als gekruisigd geschilderd. Dan gaat het niet over een beeldje met een kruis met de Heer Jezus eraan, zoals je dat in het katholicisme ziet. Maar, Jens! Jens! Kijk, hij heeft aan die deur getrokken. Die deur klemt een beetje, maar ik laat hem juist altijd expres een beetje openstaan. Dat is het voordeel van een klemmende deur, dat je hem niet helemaal dicht hoeft te doen. Dan kunnen ze gewoon naar binnen.

Jezus Christus was hun tevoren beschreven of geschilderd voor de ogen als gekruisigd. Niet als een corpus op een kruis, maar ook de consequenties daarvan. Daar gaat deze brief over. Zoals Paulus — daarom haalde ik dat vers net even aan — zegt: „Ik ben met Christus gekruisigd.” Dus dat vlees waar zij op terugvielen, is voor God, in ieder geval juridisch, dood. Ze vielen terug naar iets waar al mee afgerekend was. Die kwestie was al lang afgehandeld. En dat zijn de consequenties van het kruis van Jezus Christus, en dat is hun van tevoren voor de ogen geschilderd en beschreven.

De Geest Ontvangen Door de Prediking van het Geloof ↑ hoofdstukken

"Dit alleen wil ik van jullie leren", zegt Paulus dan. "Namen jullie de Geest in ontvangst uit werken van de wet of uit het horen van het geloof?" Ja, zij hadden de Geest ontvangen en Paulus stelt ze de vraag: "Hadden jullie de Geest ontvangen omdat jullie zelf aan het werk gegaan zijn? Had je toen genoeg gedaan en kreeg je toen de Geest?" Dat zijn natuurlijk krankzinnige gedachten. Iedereen die deze vraag leest en de vraag eerlijk beantwoordt, weet dat dit niets met werken van de mens te maken heeft, want de mens schiet tekort.

"Dit alleen wil ik van jullie leren: namen jullie de Geest in ontvangst uit werken van de wet of uit het horen — uit de prediking, zegt de Statenvertaling — van het geloof?" Dit woord "horen" is een zelfstandig naamwoord; dus niet het werkwoord horen, maar "het horen". Je zou ook kunnen zeggen "het gehoorde". Hadden ze dat door actief te werken, vraagt Paulus aan ze? Door de werken uit de wet te vervullen of te doen, of was het passieve: uit het gehoorde van het geloof? Die vraag is zo retorisch dat Paulus hem niet eens beantwoordt, want dat wisten die Galaten ook wel.

"Zo dwaas zijn jullie." In de Statenvertaling staat het zo — ik weet niet of dat in de NBG ook zo is — dan worden er vragen gesteld. In het voorgaande vers zegt hij: "Dit alleen zou ik van jullie willen weten: hebt gij de Geest ontvangen ten gevolge van werken der wet of van de prediking van het geloof?" Dat is in beide gevallen een vraag. Maar in Galaten 3 vers 3 zegt Paulus: "Zo dwaas zijn jullie", of hij zegt: "Zijn jullie zo dwaas, zo onverstandig?" Dat hangt een beetje van de vertaling af. "Jullie die ondernemen in de Geest, nu volbrengen jullie in het vlees." Paulus stelt het vast, of hij vraagt het ze, maar dan is het retorisch en is het dus ook een vaststelling. Het is een beetje hoe je het neerzet. "Jullie zijn begonnen met de Geest, eindigen jullie nu met het vlees?" Of: "Jullie zijn zo dwaas, jullie zijn begonnen in de Geest en nu volbrengen jullie in het vlees."

Die vertaling van "ondernemen" begrijp ik niet helemaal. Dit woord is opgebouwd uit het woord "beginnen". Je zou onze vriend eens moeten vragen hoe hij bij "ondernemen" is gekomen; waarschijnlijk heeft hij een ander woordenboek gebruikt waarin het concordant vertaald wordt, maar het gaat hier wel degelijk om het feit dat ze begonnen waren in de Geest. Dat laat ik ook nog even zien om te onderstrepen wat het woord "beginnen" betekent. Kijk in Filippensen 1 vers 6, dat is een vers dat sommigen van jullie wel zullen kennen: "Ik ben overtuigd dat Hij, die in jullie een goed werk begonnen is, dit zal volbrengen tot op de dag van Jezus Christus." Hier gaat het ook weer over beginnen en volbrengen. Het gaat nu even niet om het verband van Filippensen 1 vers 6, maar om dat woord, dat volgens mij prima vertaald kan worden met beginnen.

En dat is hier sowieso het idee natuurlijk. "Zo dwaas zijn jullie", of "Zijn jullie zo dwaas? Begonnen in de Geest en nu volbrengen in het vlees." Want zij waren door geloof, door het gehoorde, door het Woord van God gelovig geworden. Daardoor hebben zij Christus Jezus leren kennen en daardoor geloven ze in Hem. Wat ze nu deden, was niet meer uit het geloof blijven leven, maar nu zelf gaan werken om de werken van de wet te volbrengen. Zij waren begonnen in de Geest en probeerden het nu te volbrengen — proberen te volbrengen door goed je best te doen in het vlees. Alleen al hoe ik het zeg, dan weet je al: dat mislukt. Dat gaat hem niet worden.

"Zoveel leden jullie voor de schijn, als het ook zeker voor de schijn is", zegt de Statenvertaling. "Hebben jullie zoveel tevergeefs geleden, indien het maar ook tevergeefs was?" Kijk, het geloof in het evangelie brengt lijden met zich mee. Het is natuurlijk afhankelijk van tijd en plaats hoe zwaar dat lijden is, maar de Schrift verstaat onder lijden ook gewoon dat je afgescheiden wordt of dat je jezelf gedwongen voelt om jezelf af te scheiden. Je hoort er niet meer bij. Iedereen die het evangelie kent en dat ook leeft en uitdraagt — dat klinkt alsof dat een daad op zich is, maar gewoon een gelovige die zijn leven leeft — die wordt vanzelf genegeerd, aan de kant gezet of ontvriend op Facebook. Dat is in deze tegenwoordige tijd ongeveer het ergste wat je kan overkomen, dus bij ons valt dat allemaal nog wel mee. Er zijn natuurlijk plaatsen, maar ook tijden in de geschiedenis en wellicht in de toekomst, waar dat hele andere consequenties heeft. Maar het brengt lijden met zich mee en die Galaten hadden daar dus ook voor geleden. Paulus zegt: "Was dat dan voor de schijn? Was dat tevergeefs?" Elders zegt hij: "Als ik nog de besnijdenis predik..." — volgens mij is dat ook in Galaten — "...waarom word ik dan vervolgd?" Oftewel: ik predik de besnijdenis niet meer en daarom word ik vervolgd. Ik predik die wet niet meer en daarom word ik vervolgd, want de massa predikt wel besnijdenis. Tegenwoordig hebben we weer wat andere dingen die daarvoor in de plaats zijn gekomen, maar in ieder geval wet, religie en godsdienst. Als je dat niet predikt, dan kom je buiten te staan. En als zij het nu zouden moeten volbrengen in het vlees, dan was hun lijden omwille van de Geest en omwille van genade tevergeefs geweest.

In vers 5 doet Paulus iets wat hij in deze hele brief doet: hij zegt niet telkens iets anders, maar hij zegt elke keer dezelfde dingen, soms met wat andere woorden. Ik had van de week een lijstje zitten maken dat ik op een gegeven moment kwijt was geraakt en dat ik gisteren weer terugvond. Je kunt aan de ene kant allerlei woorden noemen die Paulus gebruikt: wet, werken, vlees en de vloek — daar komen we straks nog op. Aan de andere kant heb je woorden als geloof, horen, Geest, zegen en belofte. Dat rijtje kun je zo aanvullen als je de Galatenbrief van begin tot einde leest. Als je bijvoorbeeld een hoofdstuk als 2 Korinthiërs 3 daarnaast legt, waar gesproken wordt over de bediening des doods en de bediening van de Geest, dan hebben we aan het blaadje niet genoeg denk ik. Maar Paulus gebruikt telkens andere woorden om hetzelfde onder de aandacht te brengen.

"Hij dan, die jullie de Geest verstrekt en machten onder jullie inwerkt, namen jullie de Geest in ontvangst uit werken van de wet of uit het horen van het geloof?" Ja, ook weer zo retorisch natuurlijk. Zij hadden de prediking van Paulus gehoord, zij hadden de boodschap van genade gehoord — het evangelie van de genade van God — en dat hadden ze ontvangen en aanvaard. Ze hadden de Geest ontvangen en daar hadden ze zelf niets aan gedaan. Daar konden ze niet eens iets aan doen, laat staan uit werken van de wet.

Ik zal af en toe ook even een switch naar Romeinen maken, omdat Paulus vaak dezelfde dingen zegt over het geloof. Romeinen 10 vers 17 zegt: "Het geloven is uit het horen, en het horen door een uitspraak of door het woord van Christus" (of van God). Wij geloven uit wat we gehoord hebben. Dat is nogal passief. We hebben allemaal het Woord gehoord en we geloven het. Daar is het ooit mee begonnen en daar zouden we ook in moeten blijven, en niet zelf dingen gaan doen om daar iets aan toe te kunnen voegen. Werken van de wet of wat dan ook — nee, dat werkt niet. Het geloven is uit het horen en het horen door een woorduitspraak van Christus. En ja, daar komt hij: Abraham.

Abraham als Voorbeeld van Rechtvaardiging uit Geloof ↑ hoofdstukken

Zoals Abraham God gelooft, en het wordt hem tot rechtvaardigheid gerekend. Abraham wordt hier als voorbeeld gesteld, en in Romeinen 4 is dat ook het geval. Wat deed Abraham om rechtvaardig gerekend te worden? De Galaten waren weer van alles aan het doen; ze dachten dat ze daardoor rechtvaardig gerekend werden. Dat was hun wijsgemaakt, dat was hen verteld: dat zij rechtvaardig gerekend werden als zij zelf aan het werk gingen, de werken van de wet gingen onderhouden en volbrengen.

Maar dan haalt Paulus Abraham aan en hij zegt eigenlijk, na al het voorgaande: "Jullie zijn met de Geest begonnen, eindigen jullie nu met het vlees?" God heeft jullie de Geest gegeven zoals Abraham God geloofde en dat hem tot rechtvaardigheid werd gerekend. Het voordeel van zo'n programmaatje is dat je heel snel even kunt switchen naar waar dat gezegd wordt van Abraham. Abraham kreeg hier een gezicht, een visioen in Genesis 15. God zegt tegen Abraham: "Loop maar eens naar buiten." Hij doet hem naar buiten gaan en zegt: "Kijk alsjeblieft naar de hemel en tel de sterren, als je dat kunt." Als je iets nummert, dan tel je het. En God zegt tot hem: "Zo zal jouw zaad zijn."

Tegen een onvruchtbare, verstorven man werd dit gezegd. Dat lees je in Romeinen 4. Abraham was verstorven. Dat betekent dat hij niet in staat was om leven voort te brengen. Het werkte niet meer, om het zo maar te zeggen. En God zegt: "Zo zal jouw zaad zijn." In Romeinen 4 lees je dat bij Sara precies hetzelfde het geval was. De moeder in haar was verstorven, het ging haar niet meer naar de wijze der vrouwen enzovoort. Maar God zei tegen hem: "Zo zal jouw zaad zijn." En hij geloofde in de Heer, in Adonai, en Hij rekent het hem aan tot rechtvaardigheid. Abraham hoorde God iets zeggen en hij ging niet zelf aan de slag — dat kon hij helemaal niet. Dat was sowieso al buiten de orde. Abraham geloofde wat God zei en dat werd hem gerekend tot rechtvaardigheid.

Nou, zo was het bij die Galaten dus ook. Laat ik Romeinen 4 er ook nog even bijpakken. Wellicht is dit een beetje herhaling voor degenen die daarbij waren, maar hier zegt Paulus: "Wat zullen wij dan uitspreken dat Abraham, onze voorvader naar het vlees, gevonden of verkregen heeft?" Want indien Abraham uit werken gerechtvaardigd werd, dan heeft hij roem. Dan kan hij zichzelf op de borst slaan als hij uit werken gerechtvaardigd werd, maar niet bij God. Want wat zegt de Schrift? Abraham geloofde God en het wordt hem tot rechtvaardigheid gerekend. Hier wordt precies hetzelfde aangehaald. In Genesis kom je het nog een aantal keren tegen dat Abraham God geloofde en dat God een belofte deed over zijn nakomelingen; dat zijn zaad zou zijn als de sterren aan de hemel, het stof der aarde en het zand der zee. Die beloften zijn nogal eens herhaald aan Abraham.

Terug naar Galaten 3 vers 6: "Zoals Abraham God gelooft en het wordt hem tot rechtvaardigheid gerekend." Weet dus dat zij die uit het geloof zijn, zonen van Abraham zijn. Een zoon is in de Bijbel een erfgenaam, sterker nog, een mede-erfgenaam. Het is niet per se een biologische nakomeling, maar zonen delen in de bezittingen van de vader. Daarom kon de verloren zoon die weer gevonden werd, ook zeggen: "Geef mij mijn deel," terwijl zijn vader nog leefde. Dat erfrecht is een hoofdstuk apart, daar moeten we het misschien nog eens een keer over hebben, maar nu niet. Een zoon is een mede-erfgenaam van de vader. Hier wordt geïmpliceerd dat Abraham onze vader is. Romeinen 4 zegt dat ook letterlijk: Abraham is de vader van ons allen, de gelovigen. Een vader is dus de erflater, degene in wiens bezittingen wij delen. Wat ontving Abraham? Rechtvaardiging uit geloof. Wij delen in wat Abraham ontvangen heeft; wij worden ook gerechtvaardigd uit geloof.

Hier staat overigens een ander woord voor geloof. Is dat zo? Ja, hier staat *pisteos*. In het Oude Testament is het natuurlijk Hebreeuws. Ik keek even een paar sheets terug, daar stond iets van "hij geloofde". Er staat geen *epi* voor; *epistrofè* is weer voor iets anders. Ja, het is wel hetzelfde werkwoord, alleen daar staat dan blijkbaar *epi* voor. Maar *epi* betekent natuurlijk "op" of "aan de buitenzijde". Is dat dan niet "geloven van"? Dat staat hier niet in de interlineaire. Maar je ziet ook aan de Strongnummers, bijvoorbeeld 4100 en 4102, dat die woordfamilies en woordstammen allemaal bij elkaar liggen. Dat zegt niet altijd alles, maar in de meeste gevallen werkt dat wel zo met die Strong-codering. Het woord *pistos* of *pisteos* is 4100 en 4101 zal er ook mee te maken hebben of van dezelfde stam afgeleid zijn. 4102 staat er dus ook. Als we daar dieper in moeten duiken, dan doen we dat in de pauze wel.

Weet dus dat zij die uit het geloof zijn, zonen van Abraham zijn. Abraham is dus onze vader. Ik heb hier nog een verwijzing naar Genesis 4. Dat is goed om even te laten zien: in de Bijbel is een vader niet per se de biologische voortbrenger. Op de site van de Statenvertaling kun je heel makkelijk zoeken in de concordantie. Ik had daar het woord "vader" ingetikt en dan krijg je meteen in Genesis 4 Ada, Jabel en Jubal. Er staat dat Jabel de vader geworden is van de tentbewoner en van de veehoeder. Dat betekent, om het even populair te zeggen, dat hij het wonen in tenten heeft uitgevonden. Hij is de vader geworden van de tentbewoner en de veehoeder, maar dat betekent niet dat hij alle tentbewoners en veehoeders biologisch heeft voortgebracht. Hij is daar waarschijnlijk ooit mee begonnen en daarom wordt hij de vader van die mensen genoemd.

Een vers verder staat: "De naam van zijn broer was Jubal; hij is de vader geworden van allen die de harp en de herdersfluit bespelen." Het was niet zo dat... is er hier iemand die harp of fluit speelt? Allebei? Oké, maar jij bent niet biologisch voortgekomen uit Jubal. Misschien als we je geslachtsregister 6000 jaar terugbrengen dat we daarop uitkomen, maar zo wordt dat begrip in de Schrift dus gebruikt: als een gever, als een erflater, als iemand die iets doorgeeft.

Het is een beetje buiten het verband natuurlijk, maar terug naar de hoofdlijn. Abraham geloofde God en het wordt hem tot rechtvaardigheid gerekend. Weet dus dat zij die uit het geloof zijn, zonen van Abraham zijn. Ik stel voor dat we even gaan pauzeren. Dan kunnen we koffie drinken en dan gaan we na de pauze weer verder.

De Belofte van Zegen voor Alle Natiën ↑ hoofdstukken

We waren gebleven in vers 8, maar laten we vers 7 nog even meelezen: "Weet dus dat zij die uit het geloof zijn, zonen van Abraham zijn." En de Schrift, die tevoren waarneemt dat God de natiën uit geloof rechtvaardigt, brengt tevoren een goed bericht aan Abraham: "In jou zullen al de natiën ingesloten en gezegend worden." Doe de deur recht, vriend, doe de deur recht... goed zo.

Ja, de Statenvertaling heeft hier: "De Schrift, tevoren ziende dat God de heidenen uit het geloof zou rechtvaardigen, heeft tevoren aan Abraham het evangelie verkondigd." Het evangelie verkondigd. Aan Abraham is geëvangeliseerd, zo staat er eigenlijk gewoon. Het is *pro-evangeliseren*: van tevoren evangeliseren en van tevoren een goed bericht brengen. Aan Abraham was het evangelie dus al verkondigd.

Voor degenen die bij de studies van Romeinen zijn — en ook voor degenen die daar niet zijn, natuurlijk — daar wordt in de aanhef van de Romeinenbrief over gesproken. Paulus stelt zich daar voor als slaaf van Christus Jezus, een geroepen afgevaardigde. Paulus is afgezonderd tot het evangelie, het goede bericht van God, dat Hij tevoren beloofde. Aan wie? Ja, aan Zijn profeten in de Heilige Schriften, maar bijvoorbeeld dus ook aan Abraham. Aan Abraham was tevoren het evangelie verkondigd.

De Schrift, die tevoren waarneemt of tevoren ziet dat God de natiën uit geloof rechtvaardigt, brengt tevoren een goed bericht aan Abraham: "In jou zullen alle natiën ingesloten en gezegend worden." Zodat zij die uit het geloof zijn, gezegend worden samen met de gelovige Abraham. "Samen met" is dus: in u zullen alle... Het staat er op verschillende manieren.

Hoe stond het in het vorige vers? "In jou zullen al de natiën ingesloten en gezegend worden." In Genesis staat ook: "In jou zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden", of: "In jouw zaad zullen alle geslachten van de aarde gezegend worden." Die beloften zijn dus nogal eens herhaald. Zodat zij die uit het geloof zijn, gezegend worden samen met de gelovige Abraham.

Ik haalde het net al even aan, denk ik, maar in Romeinen 4 vers 16 staat dit: "Daarom is het uit geloof, omdat het naar genade zou zijn, en de belofte bevestigd voor al het zaad; niet alleen voor wie uit de wet is, maar ook voor wie uit het geloof van Abraham is, die de vader is van ons allen." Abraham is dus de vader van ons allen. Namelijk: Abraham is gerechtvaardigd uit geloof, en wij worden op dezelfde manier gerechtvaardigd. Abraham geloofde God, en het werd hem gerekend tot gerechtigheid. Zodat zij — Galaten 3 vers 9 — zodat zij die uit het geloof zijn, gezegend worden samen met de gelovige Abraham.

De Vloek van de Wet en Vrijkoping op het Hout ↑ hoofdstukken

Ik had het net over sterke woorden, maar hier komen er ook een paar van Paulus: "Want allen die uit de werken van de wet zijn, zijn onder een vloek." Want er staat geschreven: "Vervloekt is eenieder die niet blijft in alles wat er geschreven is in de boekrol van de wet om dat te doen."

Onder de wet zijn is dus gelijk aan onder de vloek staan, staat hier. Allen die uit de werken van de wet zijn, zijn onder de vloek. Want er staat geschreven: "Vervloekt is eenieder die niet blijft in alles wat er geschreven is in het boek van de wet om dat te doen." Kijk, je kunt wel je best doen om de wet te houden. Het zijn nogal wat geboden en verboden die de wet kent. Maar als we het bij die tien zouden houden: "Gij zult niet doodslaan" – nou, dat lukt de meesten van ons nog wel. Maar ja, "Gij zult niet stelen" of "Gij zult geen vals getuigenis spreken", dan wordt het al wat lastiger natuurlijk. Nou ja, enzovoorts. Maar bij de wet is het gewoon alles of niets. Je zou – dat is natuurlijk theoretisch – uit de wet gerechtvaardigd kunnen worden als je in staat was de hele wet te volbrengen. Maar zodra je struikelt in één gebod of in één overtreding, dan ben je dus niet gebleven in alles wat er geschreven is in de boekenrol van de wet om dat te doen. En dan ben je dus vervloekt.

Dat zijn sterke bewoordingen. Overigens is dit een citaat – in mijn Bijbel staat het erbij – uit Deuteronomium 27 vers 26. En het opmerkelijke daarvan is dat dit een boek is uit de wet. Dus in de wet zelf staat al geschreven dat ieder die niet blijft in alles wat geschreven is in het boek van de wet om dat te doen, vervloekt is. En toen zei het volk Israël: "Alles wat de HEERE gesproken heeft, zullen wij doen." Nou ja, dan weet je wat er gaat gebeuren. Het is alles of niets.

Ik meen dat het ook in de Galatenbrief staat; Paulus zegt ergens: je kunt wel zeggen dat je je moet laten besnijden, maar als je dat doet, zul je gelijk de hele wet moeten volbrengen. Als je denkt daaruit gerechtvaardigd te worden, dan heb je nog een weg te gaan, want dan komen die andere geboden en verboden er ook meteen bij. Als je jezelf onder de wet stelt, stel je je onder de hele wet. En dan ben je dus schuldenaar aan de hele wet om die te volbrengen. Nou, ga er maar aan staan. Nee, ga er niet aan staan. Nee, dat is kansloos. Dat is de boodschap van de Galatenbrief ook.

Vers 11 zegt: "Dat er in de wet niemand bij God gerechtvaardigd wordt, is duidelijk." Ja, dat is nu al duidelijk. Onder de wet is onder de vloek. En wie de wet denkt te moeten volbrengen, die zal de hele wet moeten volbrengen; alles moet doen wat in het boek van de wet geschreven staat. Maar er wordt niemand door de wet gerechtvaardigd. Dat er in de wet niemand bij God gerechtvaardigd wordt, is duidelijk, want "de rechtvaardige zal uit geloof leven". En het mooie hiervan – "de rechtvaardige zal uit geloof leven" – is dat het ook een citaat is uit het Oude Testament. Dus ook onder de wet werd dit al geleerd. Dit is namelijk een citaat uit Habakuk 2 vers 4. Ik ga er niet naartoe, want het verband is enigszins gecompliceerd om daarover uit te weiden.

Maar Paulus haalt dit bijvoorbeeld ook aan in Romeinen 1. Daar zegt hij in die bekende verzen: "Want ik schaam mij niet voor het Evangelie, ik schaam mij niet voor het goede bericht, want het is Gods macht, Gods kracht, Gods vermogen tot redding voor eenieder die gelooft, eerst voor de Jood en ook voor de Griek." Want Gods rechtvaardigheid wordt daarin onthuld, in het Evangelie namelijk, "uit geloof" – uit het geloof van Jezus Christus – "tot", letterlijk staat er, "tot in ons geloof". Uit geloof tot geloof. Wij worden gerechtvaardigd uit het geloof van Christus Jezus of van Jezus Christus tot in ons geloof. Dus uit Hem tot in ons. Uit Zijn geloof tot in ons geloof. En dan staat er ook, zoals het geschreven staat: "De rechtvaardige zal uit geloof leven." Hier zie je ook weer dat citaat uit Habakuk.

Ook in Hebreeën 10 vind je dat nog een keer. Maar de boodschap aan de Galaten, aan de Romeinen en aan ons en iedereen is: ja, je bent begonnen met de Geest, zei Paulus in Galaten 3 vers 2 en 3. Je bent begonnen met de Geest, dan ga je dat toch niet volbrengen of voleindigen in het vlees? Nee, je bent begonnen met de Geest, met geloof, gerechtvaardigd uit het gehoorde. Dan zou je dus ook vervolgens niet uit werken van de wet of werken van het vlees gaan leven. Nee, ook het léven is uit geloof. Dus er verandert niets; je blijft daarin staan. Nou, ook dat vinden we natuurlijk door heel Paulus' brieven heen: word, wees standvastig, blijf daarin staan, geworteld, enzovoort. Al dat soort beelden komen voorbij.

Wat die Galaten dus deden, was dat ze gerechtvaardigd waren uit geloof, gerechtvaardigd door de Geest, maar vervolgens dachten ze het in het vlees te moeten volbrengen. En Paulus zegt: nee, dat vlees was met Christus gekruisigd, dus dat is sowieso al een afgesloten hoofdstuk. Nee, we moeten in de Geest, in het geloof, daarin blijven en daar ook uit leven. Dat verandert niet, dat blijft.

Dat er in de wet niemand bij God gerechtvaardigd wordt, is duidelijk, want de rechtvaardige zal uit geloof leven. Ja, maar de wet is niet uit geloof; maar wie ze doet, zal daarin leven. De wet is niet uit geloof, de wet is doen. Maar de wet is niet uit geloof, maar wie ze doet, zal daarin leven. Dus wie ze doet, zal leven; wie ze niet doet, zal sterven. Daarom wordt de wet – dat zijn trouwens ook hele sterke woorden van de apostel Paulus – een bediening van de dood genoemd. Een bediening des doods. "Indien de bediening van de dood, met letters op stenen uitgebeiteld..." Het gaat hier over die stenen tafelen, die tabletten van Mozes. Indien die bediening van de dood, met letters op stenen uitgebeiteld, met zulke heerlijkheid kwam... enzovoort. Maar er staat wel ook dat die wet wel degelijk licht is, wel degelijk heerlijkheid. Die was al zo heerlijk dat de zonen van Israël niet aandachtig naar het gezicht van Mozes konden kijken vanwege de heerlijkheid van zijn gezicht. Het gezicht van Mozes straalde toen hij die wet ontvangen had.

Dat staat in 2 Korinthiërs 3; dat doen we een andere keer wel weer, ik ga er nu niet te diep op in. Maar dan wordt in vers 8 gezegd: "Hoe zal niet nog meer de bediening van de Geest in heerlijkheid zijn?" Als een bediening des doods al heerlijkheid gaf, wat dan van de bediening van de Geest? Je zou eigenlijk een bediening van leven verwachten, want een bediening des doods staat tegenover een bediening van leven, maar dat is de bediening van de Geest; dat zijn gewoon synoniemen. Net zoals ik net al zei: Paulus gebruikt in de Galatenbrief steeds andere woorden. Hij gebruikt ook Geest, belofte en leven tegenover wet, dood en vlees. Dus die dingen worden door elkaar gebruikt om steeds weer, met wat andere woorden, hetzelfde naar voren te brengen. Hier wordt een bediening van de Geest genoemd en ook het Nieuwe Verbond wordt gekenmerkt door de Geest. "Ik zal Mijn Geest uitstorten op alle vlees," zegt God over dat Nieuwe Verbond. Nou, een bediening van de Geest is dus van leven. Wanneer God Zijn Geest gaat uitstorten op dat volk, dan zal het volk ook leven en geloven.

Weer terug naar Galaten: de wet is niet uit het geloof, maar wie ze doet, zal daarin leven. Christus koopt ons vrij van de vloek van de wet door voor ons een vloek te worden.

Want er staat geschreven: vervloekt is een ieder die aan een hout gehangen wordt. Ja, ook dit is iets wat je al in het Oude Testament beschreven vindt. Dat is ook Deuteronomium; Deuteronomium 21 vers 23 is waar dit uit wordt aangehaald. Dus dat werd ook al in het Oude Testament geleerd, bedekt weliswaar, maar...

Christus koopt ons vrij van de vloek van de wet door voor ons een vloek te worden. Want er staat geschreven: vervloekt is een ieder die aan een hout gehangen wordt. Dit gebeurt opdat de zegen van Abraham tot de natiën zal komen in Jezus Christus, en opdat wij de belofte van de Geest in ontvangst zullen nemen door het geloof.

Nou, hier heb je die woorden op een rijtje: belofte, Geest, geloof. De zegen van Abraham komt tot de natiën, tot de heidenen, in Jezus Christus, opdat wij de belofte van de Geest in ontvangst zullen nemen door het geloof. Ja, telkens wordt hetzelfde herhaald, de ene keer een beetje smaller, de andere keer een beetje breder, maar steeds weer met andere woorden. Ik moet een beetje voortmaken, dus ik ga verder.

Het Verbond met Abraham Blijft Ongewijzigd ↑ hoofdstukken

Broeders, Paulus zoekt hier wat toenadering en verbondenheid. Hij zegt: "Broeders, ik zeg dit naar de mens." Hij spreekt nu even los van de Schrift, op menselijke wijze. Net zoals een verbond van een mens dat bekrachtigd is; niemand wijst het af of wijzigt het. De MBG zegt: "Broeders, ik spreek op menselijke wijze. Zelfs het testament" — dat is gewoon het woord voor verbond — "van een mens dat rechtskracht verkregen heeft, niemand kan het ongeldig maken of er iets aan toevoegen." Als er een verbond of een contract is, dan kun je dat niet zomaar verbreken. Dat is Paulus' boodschap. En hij zegt: dit is naar de mens al zo. Een verbond dat bekrachtigd is, waar handtekeningen onder staan, dat kun je niet zomaar terzijde leggen of wijzigen. Dat kan wel, maar dan moet je het openbreken en weer samen gaan zitten met degene met wie je het verbond gesloten hebt. Waarom zegt hij dit? Dat lezen we in de volgende verzen.

"Broeders, ik zeg dit naar de mens, net zoals een verbond van een mens dat bekrachtigd is. Niemand wijst het af of wijzigt het. Nu werd aan Abram de belofte uitgesproken en aan zijn zaad." Hij zegt niet: "en aan zijn zaden" als over velen, maar als over één: "en aan jouw zaad", dat wil zeggen Christus. Dit is een beetje een tussenzin van Paulus, want in vers 17 gaat hij eigenlijk verder met zijn redenering uit vers 15. God had een belofte gedaan aan Abram waarin niets afhankelijk was van de mens. God zwoer een belofte aan Abram.

Kijk bijvoorbeeld naar Genesis 22. Daar roept een engel van God voor de tweede keer vanaf de hemel tot Abraham en zegt: "Ik zweer bij Mijzelf, zegt Yahweh met nadruk" — Hashem, de Naam. "Omdat jij dit gedaan hebt en jouw zoon, jouw enige, niet van Mij onthouden hebt" — dit is na het offer van Isaak — "daarom zweer Ik dat Ik jou zal zegenen en jouw zaad zal vermeerderen als de sterren aan de hemel en als het zand aan de oever van de zee. Jouw zaad zal de poort van zijn vijanden erfelijk bezitten, en alle natiën van de aarde zullen zichzelf zegenen in jouw zaad, omdat jij naar Mijn stem geluisterd hebt." Dit is dus een belofte van God aan Abram: "Ik zal". Er wordt helemaal niets van Abram gevraagd. God sloot dit verbond met Abram en daarover zegt Paulus in Galaten 3: "Nu werd aan Abram die belofte uitgesproken en aan zijn zaad." Hij zegt niet: "en aan zijn zaden" als over velen, maar als over één: "en aan jouw zaad". En dan zegt Paulus hier: dat zaad van Abram is Christus.

Ik parkeer dat nu even, want ik wil de volgende keer de rest van Galaten 3 bespreken en dieper ingaan op dat zaad van Abraham. Dat zaad van Abraham is Christus, en wat betekent dat voor ons? Want er staat in het laatste vers van Galaten 3 dat wij naar de belofte erfgenamen zijn. Welke belofte erven wij dan? Vers 16 ga ik nu dus even aan voorbij; dat parkeer ik voor de volgende keer. In ieder geval zegt Paulus hier dat je bij dat zaad van Abram zou zeggen dat het Isaak is, of het nageslacht van Abram, maar Paulus zegt: nee, ten diepste is dat zaad een enkelvoud en dat is Christus. Waarover later meer.

"En dit zeg ik," zegt hij dan in vers 17. Want hij had het over een mensenverbond: "Ik spreek naar de mens op menselijke wijze. Dat verbond, daar doet niemand iets aan af, niemand wijzigt dat." Maar dit zeg ik: de wet, die na 430 jaar gekomen is, maakt een verbond dat tevoren door God bekrachtigd is niet ongeldig, zodat de belofte buiten werking gesteld zou worden. Dat is een lange zin. Wat Paulus hier zegt — ik zeg het even in mijn eigen woorden: ooit waren aan Abram beloften gedaan. Dat verbond met Abram kent geen ontbindende voorwaarden. Het is een verbond van één kant, van God die zegt: "Ik zal jou zegenen, Ik zal jouw zaad vermeerderen, Ik zal jouw nageslacht maken als de sterren des hemels, het stof der aarde en het zand der zee. Ik zal dat doen." En van Abram werd niets gevraagd. God sloot dus eenzijdig een verbond en er waren geen opschortende of ontbindende voorwaarden.

Paulus zegt hier: later, na 430 jaar, maakte God een verbond. Het verbond met Mozes, het Oude Verbond. Maar dat verbond van de wet, dat verbond van Mozes, maakt het verbond van de belofte niet teniet. Het maakt het niet ongeldig, zodat de belofte buiten werking gesteld zou worden. Het is niet zo dat het verbond van de wet in de plaats van het verbond met Abram is gekomen. Nee, die twee bestonden blijkbaar naast elkaar. Ik dacht: laat ik dat eens visueel maken. Dit vind ik echt een schitterend plaatje; het is de uitbeelding van geloof. Kijk naar de sterren: "Zo zal jouw zaad zijn." Abram beaamde dat.

Wat zegt de Schrift nu over de wet? Die kwam daarbij, die kwam daartussen. In vers 19 van Galaten 3 staat: "Waartoe is dan de wet? Zij is erbij gesteld." Erbij gekomen. In Romeinen 5 staat dat ze er "tussen gekomen" is. Dus de wet is ertussen gekomen. Die belofte aan Abram werd aan Abram gegeven en de wet is erbij gekomen, erbij tussen ingekomen. Maar die wet doet de belofte aan Abram niet teniet; die staat daar los van. Dus de belofte aan Abram, namelijk rechtvaardiging uit en door geloof, die blijft gewoon staan, ook al kwam die wet. De wet is erbij gekomen. Waarom heeft God dan die wet gegeven?

De Wet Is Ter Wille van de Overtredingen Toegevoegd ↑ hoofdstukken

Dat is natuurlijk de vraag: waarom heeft God dan die wet gegeven? Want God had een verbond gesloten met Abram en pas 430 jaar later kwam de wet. Overigens leefde Abram ook ver na Adam. Al die tijd van Adam tot Mozes – 2500 jaar meen ik, klopt dat? Volgens mij is het 2500 jaar; in ieder geval is het van Adam tot de uittocht volgens mij 2500 jaar. Al die tijd heeft men geen wet gehad. Dat is lang. Je zou kunnen denken: al die arme mensen hebben het zonder de wet moeten doen. Nee, die waren juist gezegend, denk ik dan. Dat is inderdaad een luxe.

En die wet kwam pas na Abraham, na 430 jaar. Maar die wet maakt het verbond dat tevoren door God bekrachtigd is – namelijk met Abraham – niet ongeldig, zodat die belofte buiten werking gesteld zou worden. Want indien de erfenis, of het lotbezit, uit de wet is, dan niet meer uit de belofte. Als namelijk wat aan Abram beloofd was, tenietgedaan zou worden door de wet, dan is het dus niet meer uit de belofte. Een lotbezit is gewoon een deel wat je ontvangt; het woord 'lot' zit daar nog in. Wat je door het lot toevalt, toegeworpen wordt. Ik vind het woord 'erfenis' ook prima, alleen denken wij bij een erfenis vaak dat er regels in werking treden als er iemand overleden is. Dat is hier niet per definitie het geval. Indien het lotbezit uit de wet is, dan niet meer uit de belofte. En juist door een belofte heeft God aan Abram Zijn gunst bewezen. Want anders zou de wet de belofte tenietgedaan hebben; dan zou de wet de belofte of het verbond met Abram ontbonden hebben. En dat is dus niet het geval, zegt Paulus hier.

En dan komt de vraag: "Wat is dan de wet?" Of: "Waartoe?", zeggen andere vertalingen. Waartoe of waarom dan de wet? Ter wille van de overtredingen werd zij toegevoegd, totdat het zaad zou komen. Nou, we weten wie dat zaad is: het zaad van Abram is ten diepste Christus. Dat waren de voorgaande verzen, daarom heb ik dat vers toch even meegelezen. Maar nu even over die wet: waartoe of waarom dan de wet? Ter wille van de overtredingen werd zij toegevoegd.

Nu ken ik mensen die zeggen: die wet is ter wille van de overtredingen toegevoegd, zodat er minder overtredingen zouden komen. Maar als ik zeg "ter wille van", dan is dat ten gunste van. Ter wille van de overtredingen, ten gunste van de overtreding. Als je zegt "ter wille van iets" of "ten gunste van iets", dan is dat niet omdat die overtredingen minder zouden worden. Nee, dan is het juist omdat die overtredingen méér zouden worden. Iedereen begrijpt dat. Elke ouder die kinderen heeft, weet hoe dat werkt. Als je een kind zegt wat het wel en niet mag doen, dan willen ze het juist doen, of je hebt ze in ieder geval op een idee gebracht waar ze misschien niet eens op waren gekomen. Dan ontstaat het verlangen om het toch te doen. De Schrift zegt ook: de wet is de prikkel van de zonde. De wet prikkelt ons tot zondigen, namelijk tot overtreden. Ik zei al, iedereen die kinderen heeft, weet hoe dat werkt. Paulus zegt in Romeinen 7: "Als ik de wet niet had gekend – Gij zult niet begeren – dan had ik niet eens geweten wat begeerte was."

Hier zegt Paulus: "Wat is dan de wet? Zij werd ter wille van de overtredingen toegevoegd totdat het zaad, Christus, zou komen aan wie Hij het heeft beloofd; en zij wordt voorgeschreven door de boodschappers in de hand van de bemiddelaar." Daar kom ik straks even op terug. Nu even naar Romeinen 5, want daar staat het wellicht nog duidelijker. De wet kwam erbij binnen; zij kwam ertussen, zij werd er gewoon tussengeschoven met een bepaald doel. Wat is dat doel? "Opdat de misstap zou toenemen." Je kunt Galaten 3 vers 19 wellicht nog zo verdraaien dat je zegt: "Ter wille van de overtredingen betekent dat de overtredingen minder worden als je mensen een wet geeft." Volgens mij kan dat niet, maar hier staat gewoon: zij kwam erbij binnen opdat de misstap toe zou nemen. En dat is "ter wille van de overtredingen": meer overtredingen. Gelukkig staat het er ook meteen achter: "Maar daar waar de zonde toeneemt, daar is de genade uitermate overvloedig." Want hoe meer overtredingen, hoe meer misstappen, hoe meer Gods genade zal blijken. Dat is blijkbaar het doel van die wet. Het is erg onorthodox om dat zo te zeggen, maar wij volgen gewoon Paulus in zijn redenering; het zijn niet mijn woorden. De wet kwam erbij binnen opdat de misstap zou toenemen.

Dan kom je op zondagochtend in de kerk en het eerste wat ze voorlezen is de wet. Ja, dat is toch wel... Dan ben ik toch blij dat mijn ogen daarvoor geopend zijn, dat je daar niet onder leeft. Daar waar de zonde toeneemt, daar is genade uitermate overvloedig. Wat is dan de wet? Ter wille van de overtreding werd zij toegevoegd (Galaten 3 vers 19), totdat het zaad zou komen aan wie Hij het heeft beloofd; en zij wordt voorgeschreven door boodschappers in de hand van een bemiddelaar.

Ik vroeg net al wie er een Statenvertaling heeft; dat waren er niet veel. Ikzelf wel. Laat ik de NBG er eens bij pakken: "Waartoe dient dan de wet? Om de overtredingen te doen blijken." Kijk, dat is ook wat: om de overtredingen te doen blijken. "En is erbij gevoegd" – dat is ook enigszins verdraaid – "totdat het zaad zou komen waarop de belofte sloeg en zij is op last van God door engelen in de hand van een middelaar gegeven." De Statenvertaling heeft "Middelaar" met een hoofdletter, dus die waren echt de draad kwijt toen ze aan het vertalen waren. Want het gaat hier natuurlijk gewoon over Mozes, die de wet ontving door bestellingen van engelen, zegt de Schrift elders. Mozes ontving de wet van God, blijkbaar via de hand van engelen. Zij wordt voorgeschreven door boodschappers, want dat woord boodschapper is hier het woord *aggelos*, engel. Wat meestal vertaald wordt met engelen, maar een engel is gewoon een boodschapper. Die wet werd gegeven aan Mozes, blijkbaar via de hand van engelen.

De bemiddelaar is niet van één, maar God is één. Ik lees dit vers nog even mee: "Is de wet dan in strijd met de belofte van God?" Moge het niet gebeuren! De Statenvertaling zegt: "Dat zij verre." In ieder geval: volstrekt niet. "Want indien er een wet gegeven werd die levend kon maken, werkelijk, dan zou de rechtvaardigheid uit de wet zijn." Maar de Schrift sluit alles samen op onder de zonde, opdat de belofte uit het geloof van Jezus Christus gegeven zal worden aan hen die geloven. Een zondaar is besloten, opgesloten; de Schrift sluit allen samen op onder de zonde. Dat lezen we ook in Romeinen 11: "God sluit allen op onder de ongehoorzaamheid om Zich over allen te ontfermen." Om Zich over allen te ontfermen! De Schrift sluit alles samen op onder de zonde, opdat de belofte uit het geloof van Jezus Christus gegeven zal worden aan hen die geloven. Ja, God beloofde dat Zaad van Abraham; dat is Christus. En wij worden gerechtvaardigd uit het geloof van Jezus Christus: uit de belofte, uit geloof, uit genade, uit de Geest.

Hoorden jullie dat of niet? Ik hoor stemmen boven die "Halleluja" roepen. Wat een timing! Maar inderdaad: Halleluja! Daar zouden we God voor prijzen, dat we dat hebben ontvangen in Hem, in Zijn Zoon Christus Jezus. Ja, hier wilde ik het maar bij laten.

Afsluiting: Om Niet Gerechtvaardigd in Zijn Genade ↑ hoofdstukken

Laten we afsluiten met woorden uit de brief aan de Romeinen, uit Romeinen 3. Daar staat het ook: allen hebben gezondigd, allen zijn onder de zonde opgesloten. Allen hebben gezondigd en hebben een tekort aan de heerlijkheid van God, en worden om niet gerechtvaardigd in Zijn genade door de verlossing die in Christus Jezus is.

Dus uit geloof, uit het geloof van Christus Jezus. Amen.

📖 Categorie: Studies