de gelijkenis van de boze wijngaardeniers

In Mattheüs 21:33-46 vertelt de Heer een gelijkenis over een wijngaard, die door de eigenaar ervan uitgegeven wordt aan landbouwers. Als de eigenaar zijn slaven stuurt om de vrucht van de wijngaard op te halen, worden zij mishandeld en zelfs gedood. Tenslotte stuurt de beheerder zijn zoon en ook hij wordt gedood.

Jezus spreekt deze gelijkenis uit tot de overpriesters en Farizeeën. In deze gelijkenis wordt een fundamentele waarheid geïllustreerd. De leidslieden van Israël zijn de wijngaardeniers en de wijngaard is Israël. Het Koninkrijk van God zou van hen worden weggenomen en aan een ander volk gegeven. In dit gedeelte baseert de Heer Zich op verschillende Schriftgedeelten uit de Tenach, de Hebreeuwse bijbel.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze Bijbelstudie behandelt de gelijkenis van de boze wijngaardeniers uit Mattheüs 21, waarbij de wijngaard het volk Israël voorstelt. De tekst legt uit hoe de leidslieden van Israël door de geschiedenis heen Gods profeten, en uiteindelijk Zijn Zoon, hebben verworpen om hun eigen positie te behouden. Als gevolg hiervan is het koninkrijk voor Israël verborgen en wordt het overgedragen aan een nieuw volk uit de natiën. De verworpen Zoon is door God opgewekt en tot de uiterste hoeksteen gemaakt van een nieuwe geestelijke tempel.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 13, Mattheüs 12, Mattheüs 20, Mattheüs 21, Mattheüs 22, Mattheüs 24, Jesaja 5, Mattheüs 23, Romeinen 3:2, Exodus 19:6, Romeinen 11, 1 Koningen 17, Handelingen 7:51, Lukas 20, Mattheüs 3:17, Johannes 11, Romeinen 10, Handelingen 15, Handelingen 15:15, Psalmen 118, Daniël 2, 1 Samuël 22, Handelingen 4, Efeze 2, Ezechiël 37, Handelingen 1

“De gelijkenissen gaan namelijk niet over de periode dat het koninkrijk openbaar zou zijn, maar over de verborgenheden van het koninkrijk.”

Introductie: de Verborgenheden van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Goedemorgen allemaal. Fijn om weer in jullie midden te zijn. Het is nog maar twee weken geleden dat ik hier ook mocht staan en toen heb ik het over de gelijkenis van de zaaier gehad. Ik vind die gelijkenissen altijd een mooi onderwerp. De gelijkenis van de zaaier in Mattheüs 13 is de eerste gelijkenis die de Heer Jezus uitspreekt; dat is dus de eerste keer dat de Heer Jezus in gelijkenissen begint te spreken. Daarbij legt Hij ook uit waarom Hij dat doet.

Ik ga het nu niet helemaal herhalen, dus ik probeer het kort te doen, maar de Heer gaat daar in gelijkenissen spreken en vertelt een verhaal over een zaaier die uitging om te zaaien en waar dat zaad allemaal terechtkwam. Eigenlijk zet Hij daar een punt; dat is het einde van Zijn toespraak. Dan komen de discipelen naar Hem toe en die vragen aan Hem: "Heer, waarom spreekt U tot hen — de menigte — in gelijkenissen?" Dat wisten zij blijkbaar niet.

De Heer zegt dan niet wat meestal over gelijkenissen wordt gezegd, zo van: "Dat doe Ik om zo'n mooi verhaal te vertellen om de dingen te verduidelijken." Hij zegt juist: "Dat doe Ik om dingen te verbergen." Hij zegt: "Want aan jullie is het gegeven de verborgenheden, of de geheimenissen, van het koninkrijk te kennen, maar aan hen is dat niet gegeven." In Mattheüs 13 vind je de gelijkenis van de zaaier, maar ook nog zeven andere gelijkenissen. Het is een reeks van acht; sommigen zeggen zeven, maar ik denk dat er acht zijn. De Heer legt die gelijkenis van de zaaier ook uit. Dat doet Hij later bij de gelijkenis van het onkruid ook. Voor zover ik weet — corrigeer me als ik dat mis heb — zijn dat de enige keren dat Hij echt gelijkenissen uitlegt. Hij geeft wel eens een korte toelichting, maar deze gelijkenissen legt Hij echt uit. Dat komt ook omdat de discipelen naar Hem toe komen met de vraag: "Heer, verklaar ons de gelijkenis van het onkruid."

Die gelijkenissen hebben blijkbaar toelichting nodig. Dat betekent dat de gelijkenissen op zichzelf niets toelichten of uitleggen; ze hebben juist uitleg nodig omdat ze spreken van verborgenheden, van geheimenissen. 'Verborgenheden' of 'geheimenissen' is in het Grieks hetzelfde woord: het Griekse woord *mysterion*. Dat lijkt als twee druppels water op ons woord 'mysterie', alleen heeft een mysterie vaak iets mysterieus, iets vaags of ongrijpbaars. In die zin is er wel een overeenkomst met een verborgenheid of een geheimenis, want het is wel iets wat bedekt is; er ligt een bedekking overheen. Maar met die geheimenissen en die verborgenheden is het natuurlijk zo dat zodra de bedekking eraf genomen wordt, het geopenbaard of onthuld wordt. En dan liggen daar schitterende zaken in verborgen.

Kort gezegd gaan de gelijkenissen over de verborgenheden of geheimenissen van het koninkrijk. Anders gezegd: het koninkrijk zou niet openbaar worden. Dat is wel wat de Heer predikt in het begin van de evangeliën: "Bekeert u of bezint u, want het koninkrijk van de hemelen is nabijgekomen." Oftewel: "Ik ben de Koning en wanneer Israël Mij zou aanvaarden als Koning, als Messias, dan zou het koninkrijk aanvangen en geopenbaard worden." Johannes de Doper predikte dat ook als voorloper van de Heer Jezus. We weten echter allemaal dat dat niet gebeurd is en dat de Heer te maken kreeg met nadrukkelijke en keiharde, massieve afwijzingen, met name in Mattheüs 12. Toen die afwijzing van het volk Israël steeds duidelijker werd, werden deze dingen ook voor hen verborgen. Ze kregen mooie verhalen te horen, maar ze hadden geen flauw idee waar de Heer het over had.

Ik dacht: waar ga ik het nu in Epe over hebben? Ik neem eens een andere gelijkenis; die gelijkenissen houden me nogal bezig. Ik werd er trouwens zojuist op gewezen dat ik de datum van de vorige keer op de dia heb laten staan, 19 januari. Dat zal ik thuis nog even aanpassen. We leven niet in het verleden; het is vandaag 2 februari. Dan heb ik dat ook weer rechtgezet.

We gaan het hebben over de gelijkenis van de boze wijngaardeniers. Dat is een hele mond vol, maar ik wil deze gelijkenis bespreken omdat het echt een fundamentele gelijkenis is met betrekking tot de geheimenissen van het koninkrijk. De gelijkenissen gaan namelijk niet over de periode dat het koninkrijk openbaar zou zijn, maar over de verborgenheden van het koninkrijk. Dat betekent dat de gelijkenissen gaan over de periode dat het koninkrijk verborgen zou zijn en dus nog niet geopenbaard. Soms gaan die gelijkenissen er ook over hoe dat zo gekomen is. Deze gelijkenis is er daar één van: hoe is het nu gekomen dat het koninkrijk verborgen zou worden? Dat wordt in deze gelijkenis geïllustreerd. Wat ik wil doen, is de gelijkenis eerst maar eens even met jullie lezen. Dat vind ik altijd wel handig, omdat je bij de bespreking — we gaan hem straks natuurlijk vers voor vers behandelen — soms al verwijst naar wat er verderop in de gelijkenis gebeurt. Dan is het goed als we het al even gelezen hebben.

Voorlezing van de Gelijkenis van de Boze Wijngaardeniers ↑ hoofdstukken

Daar zegt de Heer: "Hoor een andere gelijkenis. Er was een zeker mens, een huiseigenaar, die een wijngaard plant en hij plaatst er een stenen omheining omheen. En hij graaft er een wijnpers in en hij bouwt een toren en dan gaf hij die uit aan landbouwers en hij gaat op reis. Toen nu de periode van de vruchten naderde, stuurde hij zijn slaven naar de landbouwers om zijn vruchten in ontvangst te nemen. En de landbouwers namen zijn slaven, ranselden de ene af, doodden de andere en stenigden een derde. Hij stuurde weer andere slaven, meer dan de eersten, en zij deden met hen op dezelfde wijze. Daarna echter stuurde hij zijn zoon tot hen en hij zei: 'Mijn zoon zullen zij respecteren.' En de landbouwers zagen de zoon en zij zeiden onder elkaar: 'Deze is de lot-bezitter of de erfgenaam. Kom hier, laten wij hem doden, zodat wij zijn lot-bezit zullen hebben.' En zij namen hem en ze wierpen hem uit buiten de wijngaard en zij doodden hem. Wanneer dan de heer van de wijngaard komt, wat zal hij met die landbouwers doen?" En zij zeggen tegen hem: "Hij zal die kwaden op kwalijke wijze ombrengen en de wijngaard zal hij aan andere landbouwers uitgeven die hem de vruchten op hun tijden zullen geven." Jezus zei tegen hen: "Lazen jullie nooit in de Schriften: 'De steen die de bouwlieden verwierpen, deze was tot hoeksteen geworden. Bij de Heer gebeurde dit en het is wonderbaarlijk in onze ogen.' Vanwege dit zeg Ik jullie dat het koninkrijk van God van jullie weggenomen zal worden. En het zal gegeven worden aan de natie die de vruchten daarvan opbrengt. En op wie deze steen valt, zal verpletterd worden, en op wie hij valt, die zal hij als kaf doen verstuiven." En wanneer de overpriesters en de Farizeeën zijn gelijkenissen hoorden, wisten zij dat Hij over hen sprak. En zoekende Hem te grijpen, waren zij bevreesd voor de schare, omdat zij Hem voor een profeet hielden.

Ja, dat is dus de gelijkenis van de boze wijngaardeniers. Zo wordt die over het algemeen genoemd. Of boze landlieden, dat hangt een beetje van je vertaling af meen ik, maar dat maakt niet zo heel veel uit. Ja, dit was de gelijkenis. Dat is een aardig stukje van dertien verzen, dus daar hebben we een hele kluif aan om dat te bespreken. En dat wil ik dan maar vers voor vers doen. Het is overigens geen moeilijke gelijkenis, denk ik. Ik denk dat als u zo meegelezen hebt, dat u best wel ideeën hebt bij sommige dingen. Zeker nu we de bril op hebben die u hier ook al gekregen hebt, waardoor je toch wel gaat zoeken onder de oppervlakte naar wat hier nu mee bedoeld wordt.

Het is natuurlijk lastig om dat bij te houden als je dat gewoon doorleest, dus we gaan het nu gewoon wat rustiger aandoen en dan beginnen we in vers 33: "Hoor een andere gelijkenis." Ja, dat betekent wel dat de Heer meerdere gelijkenissen uitspreekt hier in korte tijd. Ik heb het even bij het directe verband gehouden, maar in Mattheüs 20 staat ook een gelijkenis over een wijngaard. Nu niet met boze wijngaardeniers, maar over arbeiders in de wijngaard die steeds op een ander moment worden geroepen en uiteindelijk aan het einde betaald krijgen. Verder is er een hele korte gelijkenis van de twee zonen, daarna deze gelijkenis van de boze wijngaardeniers en in Mattheüs 22 de gelijkenis van de koninklijke bruiloft. Dit is een beetje het directe verband om deze gelijkenis heen.

Ik had natuurlijk, zoals de vorige keer, in Mattheüs 13 kunnen beginnen en al die gelijkenissen op kunnen sommen die hieraan voorafgegaan zijn, maar dat zijn er nogal wat, dus dat ga ik niet doen. Overigens had ik gisteren even een gesprekje met Lianne over hoeveel gelijkenissen er eigenlijk zijn. Ik zei: "Nou, ik heb ooit weleens een poging gedaan om ze te tellen." Ik kwam in ieder geval — dat is al jaren geleden — tot een stuk of 35. Maar dat hangt er ook een beetje vanaf wat voor definitie je aan een gelijkenis toeschrijft. Soms staat het er gewoon bij, zoals hier: "Hoor een andere gelijkenis." Maar er zijn ook gelijkenissen die wij echt wel kennen als gelijkenissen, maar waar het niet bij staat. We kennen allemaal de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan, maar het staat er niet bij dat het een gelijkenis is. En zo zijn er talloze.

Wat ik ook een mooie vind, is bijvoorbeeld in Mattheüs 24. Daar zegt de Heer: "Leer van de vijgenboom deze gelijkenis. Als zijn tak uitspruit en als die boom uitloopt en bladeren gaat geven, dan weten jullie dat de zomer nabij is." Dat is de gelijkenis; die is heel kort. Het is weer een gelijkenis van een heel andere orde dan deze. Over Mattheüs 24 hebben we het nog wel eens, tenminste, daar heb ik de vorige keer ook al wat dingen over gezegd, maar we houden het nu even bij Mattheüs 21, want dat lijkt me voldoende voor deze ochtend. De Heer sprak dus... ja, er staat ook ergens dat Hij tot de menigte alleen nog maar sprak in gelijkenissen. Dus ja, als je dan gelijkenissen wilt gaan turven, dan is dat een goed instrument: zodra Hij tot de menigte gaat spreken, moet dat dus wel een gelijkenis zijn. Dat zijn er nogal wat, maar we houden het even bij deze gelijkenis.

De Wijngaard als Uitbeelding van Israël (jesaja 5) ↑ hoofdstukken

Hoor een andere gelijkenis. Er was een zeker mens, een huiseigenaar — 'Heer des huizes' zeggen de oude vertalingen — die een wijngaard plant. Oké, we hebben dus een mens en die mens plant een wijngaard. Een zeker mens is in de gelijkenis altijd een uitbeelding van de Heer zelf. Dat ga ik nu verder niet toelichten, want dat blijkt straks vanzelf wel uit de rest van de gelijkenis.

De wijngaard is een uitbeelding van Israël. Dat is eigenlijk de hele Schrift door al zo en ik kan dat echt heel makkelijk laten zien. Dat ga ik ook doen door een gedeelte uit Jesaja te lezen. Ik vraag me af: moet ik dat gedeelte uit Jesaja dan ook een gelijkenis noemen? Daar staat het natuurlijk niet bij. Wij hebben ook niet de neiging om dat, als het in het Oude Testament voorkomt, een gelijkenis te noemen. Maar een gelijkenis — ik heb de vorige keer laten zien dat het Griekse woord een parabolè of een parabel is — is eigenlijk gewoon iets ernaast zetten. Het is een vergelijking; je zet er iets naast om iets te vergelijken. Met zo'n definitie zijn er natuurlijk heel veel gelijkenissen. Wellicht zouden we het gedeelte in Jesaja 5 ook een gelijkenis kunnen noemen.

Je moet je voorstellen dat de Heer hier spreekt tot Zijn volksgenoten, Joden, het volk Israël. Met name de leidslieden, we hebben het net gelezen, de leidslieden van het volk. Het grappige is dat zij wisten dat het over hen ging; dat zullen we straks nog wat nader bezien. Maar de Heer kende de Schriften en de mensen tot wie Hij sprak kenden die Schriften ook. Je kunt je natuurlijk altijd afvragen of ze in de Schriften geloofden, maar ze kenden ze wel. Jesaja 5 kenden ze ook. Ik ga Jesaja 5 even doorlezen, misschien met een korte toelichting, want het lijkt zo ontzettend veel op wat we hier in Mattheüs 21 hebben gelezen. Je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat de Heer dit gedeelte uit Jesaja 5 in Zijn hoofd had. En Zijn toehoorders ook, toen Hij deze gelijkenis in Mattheüs 21 over de boze wijngaardeniers uitsprak.

In Jesaja 5 staat: 'En Hij verwachtte dat de wijngaard goede druiven zou voortbrengen, maar hij bracht wilde druiven voort.' De meeste vertalingen zeggen hier 'stinkende druiven' en dat klopt ook. De overeenkomst tussen wilde en stinkende druiven is dat het onvruchtbaar is; het heeft geen vrucht voortgebracht. En dat is ook hier de gedachte. 'Nu dan, inwoners van Jeruzalem en mannen van Juda, spreek toch recht tussen Mij en Mijn wijngaard. Wat was er nog aan Mijn wijngaard te doen dat Ik hem niet aangedaan heb? Waarom verwachtte Ik dat hij goede druiven zou voortbrengen en hij bracht wilde druiven voort? Nu dan, Ik wil u doen weten wat Ik met Mijn wijngaard ga doen: zijn doornhaag wegnemen opdat hij verwoest wordt, zijn muur doorbreken opdat hij vertrapt wordt. Ik zal hem tot een wildernis maken. Hij zal gesnoeid noch behakt worden, zodat de dorens en distels opschieten. En Ik zal de wolken gebieden dat zij op hem geen regen doen vallen.'

De wijngaard is Israël. Als u met geestelijke oren luistert, dan begrijpt u toch dat dit allemaal is wat er met Israël gebeurd is. Welnu, de wijngaard van de Here der heerscharen is het huis Israëls. Dus die wijngaard is een uitbeelding van Israël. Ik lees het laatste vers nog even af: 'En de mannen van Juda zijn de planten waarin Hij vreugde heeft. Hij verwachtte goed bestuur, maar zie, het was bloedbestuur. Rechtsbetrachting, maar zie, het was rechtsverkrachting.' Dit is prachtig, want het rijmt lekker. 'Rechtsbetrachting, maar zie, het was rechtsverkrachting.' Ik weet niet of die vertaling goed is, maar het allitereert wel lekker.

De Heer sprak tegen de Joodse leidslieden en Hij haalt deze gelijkenis aan. Zij wisten dat de wijngaard een uitbeelding is van Israël. In Jesaja 5 wordt al beschreven wat er met Israël zou gebeuren. Nu gaan we weer terug naar Mattheüs 21.

Typologie van de Omheining, Wijnpers en Toren ↑ hoofdstukken

Er was een zeker mens, een huiseigenaar die een wijngaard plant. Hij plaatste er een stenen omheining omheen, hij graaft er een wijnpers in en hij bouwt een toren. Over al die dingen valt natuurlijk heel veel te zeggen, maar zo’n stenen omheining, waar zou dat van spreken? In ieder geval van begrenzing en bescherming. Als het gaat over de natie Israël, dan heeft een volk, een natie, grenzen; een stuk land met grenzen. Maar de Heer beschermde hen natuurlijk ook onder bepaalde voorwaarden, namelijk als ze Hem zouden herkennen als hun God. Dat vinden we dan ook talloze keren uitgelegd in de Hebreeuwse Bijbel, bijvoorbeeld dat de Heer Zijn vleugels uitspreidt over Zijn volk. De Heer zegt trouwens in Mattheüs 23 — wat de aanleiding is voor Zijn toespraak in Mattheüs 24 — hoe vaak Hij hen bijeen heeft willen vergaderen zoals een hen haar kuikens bijeen vergadert, maar zij hebben niet gewild. Hij zegt dan ook dat hun huis, het land, woest gelaten zal worden. Het zou verwoest en eenzaam achterblijven omdat ze het land uitgezet zouden worden. Dit is een waarheid die we telkens weer terugvinden in de Schrift.

In Jesaja 5 wordt dit al verteld in de gelijkenis van de wijngaard, en de Heer borduurt daarop voort in deze gelijkenis. Een wijnpers is bedoeld om wijn voort te brengen. De wijngaard Israël was dus bedoeld om wijn voort te brengen en wijn is een uitbeelding van nieuw leven. Het zou heel verleidelijk zijn om nu iets over het proces van het maken van wijn te vertellen, maar dat ga ik niet doen, want dan komen we niet aan het einde van die gelijkenis. We weten echter allemaal dat wijn een uitbeelding is van het nieuwe leven. We heffen het glas en de Jood zegt: "L'chaim!", oftewel: op het leven. Die wijn is een uitbeelding van dat leven en heel de Schrift door is dat zo. Daarom was het ook echt een probleem dat er op de bruiloft te Kana geen wijn meer was, om maar één voorbeeld te noemen. Dat spreekt dus van dat nieuwe leven, het onvergankelijke leven.

Er werd ook een toren gebouwd in die wijngaard; Hij bouwde er een toren in. Een toren is een uitbeelding van uitzicht. Wanneer je in een toren staat, sta je op een hoge plaats. Dat is allemaal typologisch natuurlijk, want vanaf daar heb je uitzicht. Aan Israël waren, zoals Paulus zegt in Romeinen 3 vers 2, de woorden van God toevertrouwd. Zij hadden dus een uitzicht dat de andere volkeren niet hadden, omdat zij het Woord niet kenden. Overigens was de taak van Israël, zoals Exodus 19 vers 6 zegt, om een koninkrijk van priesters of een koninklijk priesterdom te zijn. In de toekomst zal dat ook gebeuren: zij zullen fungeren als een volk van koningen en priesters. Ze zouden regeren over de volkeren, maar ze zouden ook een priesterlijke taak hebben naar de volkeren toe. Dit betekent dat hen de woorden van God waren toevertrouwd, maar ze zouden dat niet voor zichzelf houden; ze zouden de natiën daarmee bedienen. Volgens mij is het Petrus die zegt dat zij de deugden van God zouden verkondigen — ik parafraseer het even. Dat was hun taak als priesterlijk volk. Dat is immers ook de taak van een priester: het volk bedienen met het Woord van God, door allerlei rituelen maar ook gewoon door klare taal. Dat is de uitbeelding van de toren in de wijngaard; dat was aan het volk Israël toevertrouwd.

De Landbouwers en de Zending van de Profeten ↑ hoofdstukken

Ja, en dan geeft hij de wijngaard uit aan landbouwers en hij gaat op reis. In de meeste vertalingen staat er voor 'op reis' zoiets als 'buitenslands', buiten het land. Nou, als je buiten het land bent, dan ben je niet meer op het land, maar dan ben je in de hemel. Dus de heer was buitenslands; hij gaat op reis, staat hier dan. Maar tijdens zijn afwezigheid krijgen die landbouwers dus het beheer. Dat is een uitbeelding van het beheer dat aan Israël is gegeven, en met name dan aan de leidslieden van Israël. Aan hen werden de woorden van God toevertrouwd.

Toen nu de perioden van de vruchten naderden – tijd voor de oogst – stuurde hij zijn slaven naar de landbouwers om zijn vruchten in ontvangst te nemen. Die landbouwers zijn overigens een uitbeelding van de leidslieden van het volk Israël. Dat heb ik al gezegd, maar ik zal het straks ook nog aantonen. Wat de heer doet als de tijd van de vruchten nadert, is dat hij zijn dienaren of zijn slaven stuurt naar die landlieden. En die slaven, die dienaren die gestuurd werden, zijn gewoon een uitbeelding van de profeten die in de oudtestamentische tijd gestuurd werden tot het volk Israël, en dan met name tot de leidslieden van het volk.

Nou, wat gebeurt er dan? De landbouwers namen zijn slaven, ranselden de ene af, doodden de andere en stenigden een derde. Dit is wat er de hele geschiedenis van het Joodse volk door gebeurd is met profeten en andere gezanten van God. Paulus zegt bijvoorbeeld in Romeinen 11: 'Of weten jullie niet wat de Schrift zegt in Elia?' Dat is niet een Bijbelboek Elia, maar het gaat over de persoon Elia. Het gaat erom dat Elia zelf sprak als hij bij God tegen Israël pleit: 'Heer...' – Elia is hier aan het woord, dat is voor mij 1 Koningen 17 geloof ik, maar dat wil ik afwezen; als je een goede Bijbel hebt, staan er wel tekstverwijzingen bij – 'Heer, zij doden uw profeten, zij hebben uw altaren omvergeworpen en ik werd alleen overgelaten. En zij zoeken mijn ziel.'

Dus Elia is ongeveer zijn hele leven op de vlucht geweest voor Agab, maar ook voor de leidslieden van Israël, laat ik het zomaar zeggen. Overigens zegt de Heer tegen Elia, als deze zegt 'ik werd alleen overgelaten': 'Nee, er zijn er nog zevenduizend.' Hij was dus niet alleen, maar Paulus haalt dat in Romeinen 11 aan om aan te tonen dat er altijd een rest of een overblijfsel is. Maar die landbouwers, als de leidslieden van het volk, zij namen zijn dienaren en slaven, ze ranselden de een af, doodden de andere en stenigden de derde. Hij stuurde weer andere slaven, meer dan de eerste, en ze deden met hen op dezelfde wijze.

Dat is de hele geschiedenis door gegaan en zelfs tot in het Nieuwe Testament vinden we dit terug. Want het is Stephanus die in Handelingen 7 vers 51 een vlammende toespraak houdt tot de leidslieden van het Joodse volk. Hij zegt dan: 'Hartnekkigen en onbesnedenen van hart en oren, jullie botsen steeds met de Heilige Geest. Zoals jullie vaders, zo ook jullie.' Oftewel, ja, dit is gewoon de geschiedenis van het Joodse volk en haar leidslieden. Altijd zijn zij opgestaan tegen God en tegen de Heilige Geest. 'En wie van de profeten vervolgden jullie vaders niet?' Dat is een retorische vraag. Die zijn er namelijk nauwelijks te noemen die niet vervolgd werden.

Dus dit is de geschiedenis van het Oude Testament, zou je kunnen zeggen. Je zou daar ook nog bepaalde periodes voor aan kunnen wijzen waarin dat gebeurde; dat is vast wel te duiden. Maar in ieder geval is het de hele geschiedenis van dat volk door geweest, tot in het boek Handelingen toe. En Stephanus, die hier aan het woord is, die werd gestenigd. 'Zij stenigden een derde', staat er. Nou, Stephanus bijvoorbeeld werd gestenigd.

De Zending en de Moord op de Geliefde Zoon ↑ hoofdstukken

Daarna stuurde hij echter zijn zoon tot hen en hij zei: "Mijn zoon zullen zij respecteren." Deze gelijkenis komt in drie evangeliën voor. Het Johannesevangelie is altijd een wat ander evangelie, maar Mattheüs, Marcus en Lucas worden de drie synoptische evangeliën genoemd, omdat je die heel makkelijk synoptisch samen kunt bezien; je kunt ze naast elkaar leggen. Johannes wijkt daar heel sterk vanaf en behoort niet tot die synoptische evangeliën. Maar deze gelijkenis komt in alle drie die synoptische evangeliën voor. Dat er niet veel verschillen in zitten en dat hij drie keer voorkomt, daar mogen we uit afleiden dat het een heel belangrijke gelijkenis is. Dat is lang niet met alle gelijkenissen zo. Deze gelijkenis is belangrijk omdat hij iets fundamenteels naar voren brengt, en ik meen dat hij daarom ook in alle drie die synoptische evangeliën voorkomt.

In Lukas 20, het parallelgedeelte waar ook die gelijkenis wordt beschreven, staat: "En de heer van de wijngaard zei: wat zal ik doen? Ik zal mijn geliefde zoon zenden." In de interlineaire vertaling zie je hier: "Ik zal zenden de zoon van mij, de geliefde." Vergelijk dit met Mattheüs 3 vers 17, bij de doop van de Heer Jezus, waar een stem uit de hemel klinkt: "Deze is mijn Zoon, de geliefde, in wie Ik al mijn welbehagen heb." Daar staat precies dezelfde term: "Deze is de Zoon van mij, de geliefde." Dan weten we toch wie die zoon is, als dat ons nog niet duidelijk was. Daarna stuurde hij echter zijn zoon tot hen. Welke zoon? De geliefde. Geliefde is in het Hebreeuws overigens *Dahoud*, de naam David dus. Dat betekent ook 'de geliefde', die natuurlijk een beeld is van de Zoon van David.

"Wat zal ik doen? Ik zal mijn geliefde zoon zenden." En hij zei: "Mijn zoon zullen zij respecteren." Maar de landbouwers zagen de zoon en zeiden onder elkaar: "Deze is de lot-bezitter. Kom hier, laten wij hem doden, zodat wij zijn lot-bezit zullen hebben." Een lot-bezitter — ik zei het net al toen ik de verzen doorlas — is een erfgenaam. Dat is voor sommigen wellicht wat duidelijker. Maar ik zeg er altijd bij: een lot-bezitter of lotdeelbezitter is iemand die deelt in het bezit van de vader. Hier komt dus de zoon, de lot-bezitter van de vader, aan wie het bezit van de vader werd gegeven. Er zit een klein verschil met een erfgenaam; bij een erfgenaam ontvang je de erfenis pas als de erflater overleden is, en dat is hier natuurlijk niet aan de hand. De vader had die wijngaard aan de zoon gegeven, maar de landlieden zeggen nu: "Daar komt de zoon. Dat is de lot-bezitter en naar hem komt die wijngaard toe. Als we hem nu doden, dan blijft die wijngaard van ons."

De leidslieden van Israël wisten in de tijd van Jezus dat als de Zoon zou komen, zij hun positie kwijt zouden zijn. Dat verzin ik niet, want dat zeggen ze namelijk zelf. In Johannes 11 staat dat de oversten van de priesters en de Farizeeën het Sanhedrin vergaderden. Zij zeiden: "Wat zullen wij doen? Want deze mens doet vele tekenen." De vraag is: wat zouden wij dan doen? We zouden in Hem geloven en Hem aanvaarden als de Messias; dat is het enige juiste antwoord. Maar wat zeggen zij? "Als wij Hem zo laten begaan, zullen allen in Hem geloven. En de Romeinen zullen komen en zij zullen van ons de plaats en de natie wegnemen." Oftewel: dan verliezen wij wat ons toebehoort als we deze man zijn gang laten gaan. Als ze echt hadden geloofd, dan hadden ze er natuurlijk op vertrouwd dat Hij de Messias was en hen juist zou bevrijden van die bezetter. Maar dat hebben ze niet gedaan, en dus liep het naar de mens gesproken anders. Zij zeggen dus: "Als wij deze man zijn gang laten gaan, dan verliezen wij onze positie."

Vervolgens zegt Kajafas, de hogepriester van die jaargang: "Jullie weten niets en jullie rekenen er ook niet mee dat het nuttig voor ons is dat één mens sterft voor het volk en niet de hele natie verloren gaat." Terwijl de oversten van de priesters en Farizeeën zich afvroegen wat ze moesten doen omdat ze bang waren hun wijngaard, hun plaats en hun natie kwijt te raken, zegt Kajafas: "Jullie weten niets, dat kunnen we gewoon oplossen. Als er nu één mens sterft voor het volk, dan zal niet de hele natie verloren gaan." Oftewel: als wij Hem doden, dan behouden wij onze positie en zullen de Romeinen ook niet komen om onze plaats en natie weg te nemen. Dat is overigens wat Kajafas met deze woorden bedoelde. Maar als u verder leest — en dat ga ik nu niet doen vanwege de tijd, maar dat kunt u later eens doen — dan ziet u in het volgende vers dat Kajafas onwetend profeteerde. Hij sprak hier een profetie uit dat het beter is dat één mens sterft voor het volk, zodat niet de hele natie verloren gaat. Uiteindelijk is het natuurlijk zo dat Hij inderdaad stierf voor Zijn volk, opdat zij niet verloren zouden gaan. Dat is een enorme diepte waar we natuurlijk veel meer over zouden kunnen zeggen, maar ik houd het nu even bij deze notitie in de zijlijn.

Hier wordt de zoon, de geliefde zoon van de vader, genomen, buiten de wijngaard geworpen en gedood. Dat is een uitbeelding van hoe de Heer buiten de legerplaats, buiten Jeruzalem op Golgotha, werd gekruisigd. De Hebreeënbrief zegt daarover: "Daarom leed ook Jezus, om het volk door zijn eigen bloed te heiligen, buiten de poort." Dit is ook weer een toelichting op de offers. Van die offers werd verteld dat de restanten buiten de legerplaats verbrand werden. Hij is daar het beeld van. "Laten wij dan ook tot Hem uitgaan buiten de legerplaats en zijn smaad dragen." Dit wordt gesproken tot Hebreeën die onder zware druk stonden van hun volksgenoten. Gelovige Hebreeën, of Messias-belijdende Hebreeën, hadden te maken met de smaad van hun volksgenoten doordat zij de Heer Jezus Christus als de Messias hadden aanvaard. Zij stonden daarmee buiten het jodendom, buiten de gevestigde orde. Vandaar dat de schrijver van de Hebreeënbrief — ik zeg bijna Paulus, maar zijn naam staat er niet boven, hoewel het er door vertalers vaak aan wordt toegeschreven — hen oproept om die smaad te dragen.

Ik geloof ook al dat hij dat gedaan heeft, maar het staat nergens dat de schrijver zelf zich bekendmaakt. Maar als dat zo is, laten wij ook tot Hem uitgaan buiten de legerplaats. Dat zegt de schrijver van de Hebreeënbrief, maar ook in onze tijd is dat zo. Het heeft vele lagen.

Als je gelooft en je gelooft God en Zijn woord; als je gelooft dat God de Redder is voor alle mensen, dat Hij dit heelal met Zich gaat verzoenen en dat God met alles tot Zijn doel komt, dan sta je buiten de gevestigde orde. Dan is er ook in het christendom geen plaats voor je als je gewoon God letterlijk op Zijn woord gelooft.

Dus ook dan sta je buiten, en daar is het prima toeven, hoor. Want daar kom je in aanraking met de waarheid en die maakt vrij. Laten we ons zoveel mogelijk bij Mattheüs 21 houden. Zij namen hem, ze wierpen hem uit, buiten de wijngaard en ze doodden hem. Ja, en dan stelt de Heer de vraag aan die leidslieden van het Joodse volk.

Het Oordeel over de Landbouwers en de Nieuwe Pachters ↑ hoofdstukken

Wanneer dan de heer van de wijngaard komt, wat zal hij met die landbouwers doen? Die vraag stelt de Heer Jezus hier. En de toehoorders zeggen tegen Hem: "Hij zal die kwaden op een kwalijke wijze ombrengen." Hiermee tekenen zij, hoewel ze het op dat moment blijkbaar nog niet begrijpen, bij wijze van spreken hun eigen vonnis. Straks lees je wel dat ze begrepen dat Hij het over hen had, maar hier begrepen ze dat blijkbaar nog niet helemaal.

Laten we eerst eens kijken naar wat daar staat. Ze zeggen tegen Hem: "Hij zal die kwaden op kwalijke wijze ombrengen." De vertalingen lopen hier nogal wat uiteen, maar het woord wat hier gebruikt wordt, wordt heel vaak vertaald met 'verloren gaan' of 'verloren doen gaan'. Je ziet dat ook terug in het Griekse *apollymi*: verliezen, omkomen, verloren doen gaan of vernietigen. Maar het wordt dus ook vertaald met 'ombrengen'. En ja, dat zeg ik er dan maar bij – dat zeg ik er zo vaak mogelijk bij als ik dit soort dingen bespreek – degenen die verloren gaan, bijvoorbeeld door in de tweede dood terecht te komen, de poel van vuur, die gaan dus de dood in. Dat is logisch: als je in de tweede dood komt, dan ben je dood. Zij zijn dus verloren voor de toekomende aionen of de toekomende tijdperken.

Uiteindelijk, als de dood zal worden vernietigd en tenietgedaan, dan zullen er geen doden meer zijn. De dood kan maar op één manier teniet worden gedaan, en dat is doordat allen die in de dood zijn, levend worden gemaakt. Bij 'verloren gaan' hebben wij in het christendom vaak allerlei generalisaties – ik hoop eigenlijk niet dat u dat heeft – maar daar is verloren gaan vaak iets hopeloos: dan kom je in de hel terecht en dat houdt nooit meer op. Nou, dat is in de Schrift dus niet zo. Degenen die verloren gaan, worden omgebracht; dat is geen staat van bewustzijn of iets dergelijks. In de dood is er geen bewustzijn. En als allen levend worden gemaakt en de dood wordt tenietgedaan, dan zullen dus allen leven.

Zij zeggen dus tegen Hem, over de heer des huizes: "Hij zal die kwaden op kwalijke wijze ombrengen en hij zal de wijngaard aan andere landbouwers uitgeven, die hem de vruchten op hun tijden zullen afgeven." Daarmee wordt natuurlijk geïmpliceerd dat hij de wijngaard aan andere landbouwers zal geven die hem wél de vruchten op hun tijden zullen afgeven. Wij weten hoe het met de wijngaard – en de wijngaard is Israël – gegaan is. Israël is terzijde gesteld. "Hij zal hen op een kwalijke wijze ombrengen", dat is ook gebeurd met de natie Israël. In het jaar 70 na Christus zijn door de Romeinse keizer Titus Jeruzalem en de tempel verwoest en in de as gelegd. Er zijn ontzettend veel Joden om het leven gekomen en anderen zijn gewoon verkocht als slaven.

Dat land werd woest gelaten, zoals de Heer dat zegt in Mattheüs 23, maar zoals we dat ook lazen in de gelijkenis van die wijngaard in Jesaja 5. Daar zou van die wijngaard de stenen omheining worden afgebroken en de toren zou worden afgebroken. Dat is met de natie Israël gebeurd en zij werden verstrooid onder de natiën. Maar die wijngaard zou aan andere landbouwers worden uitgegeven, die hem wel de vruchten op hun tijden zullen afgeven.

Paulus zegt daarover in Romeinen 10, waar hij Mozes citeert: "Eerst zegt Mozes: Ik zal jullie jaloers maken op wat geen volk is, door een onverstandig volk zal ik jullie ergeren." Dit gaat natuurlijk over hoe het heil van Israël werd weggenomen, hoe Israël terzijde werd gesteld en de wijngaard aan andere landbouwers werd gegeven. God verzamelt zich namelijk nu een volk uit de natiën voor Zijn Naam. Dat lezen we in Handelingen 15, waar staat: "Simeon heeft uiteengezet hoe God er eerst op bedacht is geweest om uit de natiën een volk voor zijn naam aan te nemen."

Eerst had God één volk uitverkoren, het uitverkoren volk Israël; slechts één volk. En toen Israël terzijde werd gezet, toen zei God: "Ik ga Me een volk verzamelen uit alle natiën." In dat vers in Romeinen 10 staat: "Ik zal jullie jaloers maken op wat geen volk is. Door een onverstandig volk zal ik jullie ergeren." Oh, het is dus wel een volk! Maar dat is wel interessant, want in de – ja, hoe zeg ik dat? – in de definitie is de Ecclesia, de gemeente, het lichaam van Christus, natuurlijk geen volk. Het is geen volk waarvan de leden allemaal dezelfde taal spreken en in hetzelfde gebied wonen met een begrenzing eromheen. In die zin is het geen volk. Maar toch wordt het wel een volk genoemd in de Schrift. Het is alleen een volk dat verzameld wordt uit alle natiën. Nou, dat heeft Simeon – en ik meen dat het gewoon Simeon Petrus is, maar dat terzijde – uiteengezet: hoe God er eerst op bedacht is geweest om uit de natiën een volk voor Zijn Naam aan te nemen.

Eigenlijk gaat die gedachte nog verder. Ik stond net even voor aanvang te praten met onder andere Herman en toen werd gevraagd: "Waar ga je het over hebben?" Ik zeg: "Over de gelijkenis van de boze wijngaardeniers." Toen vroeg Herman: "Bleven ze ook boos?" In Handelingen wordt steeds nadrukkelijker duidelijk dat Israël terzijde zou worden gesteld en dat God inderdaad dit volk uit de natiën gaat verzamelen. Maar het volgende vers in Handelingen 15, vers 15, zegt: "Na dezen zal ik wederkeren en de vervallen hut van David weer oprichten." Er wordt daar dus gezegd dat de Heer hierna – dus nadat het volk uit de natiën is verzameld – zou terugkeren en dat die vervallen hut, de dynastie van David, weer opgericht zou worden. Natuurlijk door de Zoon van David, de Messias, die aan het hoofd zou gaan van Zijn volk Israël. Dus inderdaad, ook die wijngaardeniers blijven niet boos. Ze zijn in de gelijkenis de 'boze wijngaardeniers', maar ook met hen zal dat uiteindelijk goedkomen natuurlijk. Dus: "Na dezen zal ik wederkeren en de vervallen hut van David weer oprichten."

De Verworpen Steen Wordt de Uiterste Hoeksteen ↑ hoofdstukken

Jezus zei tegen hen: "Hebben jullie nooit in de Schriften gelezen?" De Heer gaat nu een ander beeld gebruiken: het beeld van de steen. Volgens mij begrepen de toehoorders in eerste instantie niet eens waar Hij het over had, terwijl ze Jesaja 5 ongetwijfeld kenden. En toch wisten ze niet direct waar de Heer op doelde met deze gelijkenis van de boze wijngaardeniers. Maar de Heer vraagt dan: "Lazen jullie dan nooit in de Schriften: de steen die de bouwlieden verwierpen, deze is tot hoeksteen geworden; bij de Heer gebeurde dit, en het is wonderbaarlijk in onze ogen?"

Nou, eerst maar eens even over die steen. Dit is een verwijzing naar Psalm 118. De Heer wijst hen op hun eigen Schriften en laat het hen als het ware zien: de steen die de bouwers verwierpen, is de hoeksteen geworden. Dit is van de Heer geschied en het is wonderlijk in onze ogen. In de Schrift is een steen altijd een uitbeelding van Christus. Ik heb hier een paar plaatjes bij, want voor sommigen zeggen beelden meer dan woorden. Wat dacht u bijvoorbeeld van de steen van Jakob? Dat was de steen waarop hij zijn hoofd te rusten legde; hij rustte dus op die steen. Toen hij opstond, zette hij die steen overeind. De steen werd dus een opgerichte steen, hij 'stond op'. Toen Jakob wakker werd en opstond, zette hij de steen overeind en goot er olie overheen. Hij zalfde hem. Hij maakte die steen daarmee tot een mashiach. 'Mashiach' is simpelweg het Hebreeuwse woord voor zalven; de mashiach is de gezalfde. 'Christus' is daarvoor het Griekse woord.

Dan hebben we de steen van David, waarmee hij die grote tegenstander met die grote mond overwon. Ik ga dat niet verder toelichten, de goede verstaander weet nu waar ik het over heb. Of denk aan de steen die het vijfde koninkrijk uitbeeldt in Daniël 2, de steen die al die voorgaande koninkrijken zal verpulveren en de hele aarde zal vullen. Dat spreekt natuurlijk ook van de Messias en Zijn koninkrijk.

En dan heb ik er nog één: de spelonk van Adullam. U zegt misschien: dat was toch geen steen? Jazeker, het was een holle rots. In de spelonk van Adullam schuilde David voor Saul. Ik had het net over de gezalfde; David was op dat moment al gezalfd als koning. Hij was dus al de mashiach, maar in de praktijk regeerde hij nog niet. Zo kennen wij ook een Gezalfde, namelijk Christus. Hij is al gezalfd, Hij is al de Messias, maar in de praktijk regeert Hij in onze tijd nog niet. In die periode dat David in Adullam was – u leest dat in 1 Samuël 22 – kwamen allen tot hem die een schuldeis hadden of die verbitterd waren van ziel. Er verzamelde zich daar een bonte verzameling van mensen, zeg maar het 'schorriemorrie' of 'geteisem' dat buiten de gevestigde orde stond. Zij kwamen tot David daar buiten de legerplaats en David zorgde voor hen.

Paulus zegt daar ook iets over in de eerste Korinthiërsbrief, waar hij in hoofdstuk 1 schrijft: "Kijk naar jullie roeping, broeders. Niet vele wijzen naar het vlees, niet vele machtigen, niet vele edelen, maar het dwaze, het onedele en het onmachtige heeft God uitverkoren." Dat was ook precies het soort volk dat tot David kwam in Adullam. David is natuurlijk een beeld van Christus, maar die holle rots waarin zij schuilden, is ook een beeld van 'in Christus zijn'. Daar hadden zij het goed en David zorgde voor hen. Later, toen Davids koninkrijk geopenbaard werd, ontvingen die mannen die bij hem waren – het waren er vierhonderd – allemaal hoge posities aan het hof. Het is een uitbeelding van onze tijd, waarin Christus verborgen is en Zich een volk verzamelt uit de natiën voor Zijn naam. Een volk dat nu misschien niet veel voorstelt, maar straks de hoogste positie zal krijgen in Zijn koninkrijk.

De andere steen die ik al even hoorde noemen, is natuurlijk deze; dat is de allerbelangrijkste: de weggewentelde steen bij het graf. Dat is de meest cruciale gebeurtenis in de historie, want daar is de dood overwonnen als garantie dat de dood uiteindelijk volledig tenietgedaan zal worden.

Jezus zei dus tegen hen: "Lazen jullie nooit in de Schriften dat de steen die de bouwlieden verwierpen, deze was tot hoeksteen geworden? Bij de Heer gebeurde dit, het is wonderbaarlijk in onze ogen." Deze woorden uit Psalm 118 worden ook aangehaald in Handelingen 4. Daar zegt Petrus, vervuld van de heilige geest, tegen de oversten van het volk en de oudsten: "Laat het aan u allen en aan het gehele volk van Israël bekend zijn dat in de naam van Jezus Christus, de Nazoreeër, die u kruisigden maar die God opwekte uit de doden, deze man hier gezond voor u staat." Er was zojuist een man genezen, de verlamde bij de Schone Poort, zoals die geschiedenis wordt genoemd. Petrus heeft het hier over Jezus Christus, de Nazoreeër, die zij kruisigden maar die door God werd opgewekt uit de doden. Dat is wat de mens doet: dood en verderf zaaien. Maar God wekte Hem op.

Petrus vervolgt dan: "Deze is de steen die door u, de bouwers, geminacht wordt." Petrus zegt dus: jullie zijn die bouwers en jullie hebben die steen achteloos aan de kant geworpen. Jullie hebben Hem verworpen, gekruisigd en gedood. Maar dit is de steen die door u, de bouwers, weliswaar geminacht wordt en achterloos aan de kant is geschoven, maar die steen wordt tot een hoeksteen. Een hoeksteen is de belangrijkste steen in het gebouw, de steen waar het hele fundament op rust. Zij hebben die steen verworpen en weggeworpen als een nutteloze steen, maar God heeft die steen genomen en als hoeksteen van een heel nieuw gebouw geplaatst. Israël heeft Hem verworpen en aan de kant geschoven, maar God zegt: "Ik pak die steen en die maak Ik tot de hoeksteen." De belangrijkste steen van een heel nieuw gebouw. En in de praktijk is dat nieuwe gebouw de tempel van God, de Ecclesia, zoals Paulus zegt in de brief aan de Korinthiërs: "Of weten jullie niet dat jullie de tempel van de levende God zijn?"

Vanwege dit zegt Jezus dan ook tegen hen: "Ik zeg tegen jullie dat het koninkrijk van God van jullie weggenomen zal worden."

Het Koninkrijk Overgedragen aan een Nieuwe Natie ↑ hoofdstukken

En het zal gegeven worden aan een natie, aan een volk dat de vruchten daarvan opbrengt. Oftewel: het Koninkrijk van God zou van Israël worden weggenomen. Het zou voor hen verborgen worden en het zou gegeven worden aan een natie, aan een volk dat de vruchten daarvan wel opbrengt. Wat is die natie? Wat is dat volk? Dat heb ik natuurlijk al een paar keer gezegd, onder andere aan de hand van wat Paulus zegt in Romeinen en wat in Handelingen 15 wordt gezegd. Maar Paulus zegt bijvoorbeeld in Efeze 2 – en dan gaat het ook over die steen, dus dat is concluderend, ik val er natuurlijk middenin: "Zo zijn jullie dan huisgenoten van God." Daar wordt het huis al genoemd. Zij worden opgebouwd op het fundament van de apostelen en profeten.

De apostelen en profeten hebben dus het fundament gelegd en wij worden aan dat gebouw toegevoegd. Wij zijn de tempel van God, dat is het idee hier. Dat zal ik straks ook nog laten zien. Hier wordt dus een huis gebouwd, een tempel, en die wordt gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten. En van dat fundament van de apostelen en profeten is Christus Jezus natuurlijk de uiterste Hoeksteen, want daar is heel het fundament op gebaseerd. Wat de apostelen en profeten verkondigden en predikten, dat is de opgewekte Christus, dus Hij is de uiterste Hoeksteen. De steen die de bouwlieden verwierpen, die heeft God tot een Hoeksteen gemaakt. En dat wordt al voorzegd in Psalm 118 dat het zou gebeuren.

De Heer sprak niet zomaar uit de losse pols of... het klinkt misschien wat oneerbiedig, zijn eigen ideeën, zo bedoel ik het. Ik bedoel het natuurlijk helemaal niet oneerbiedig. Hij baseerde Zich op de Schriften. Deze gelijkenis is gebaseerd op Jesaja 5 en hier haalt Hij gewoon Psalm 118 aan. Hij zegt: "Het staat al in jullie eigen geschriften dat dit zou gebeuren. Dat jullie die steen zouden verwerpen." Nou, God gaat die steen tot een Hoeksteen maken van een heel nieuw gebouw. Jullie zijn dan huisgenoten van God, die opgebouwd worden op het fundament van de apostelen en profeten, waarvan Christus Jezus de uiterste Hoeksteen is, in wie het gehele gebouw onderling samenverbonden wordt en groeit tot een heilige tempel in de Heer. Dat is helemaal geestelijk; er is nu geen zichtbare tempel, maar de tempel van God is gewoon het huis waarin God woont. Dus God woont in ons. Hij is dus die Hoeksteen. Probeer die zin een beetje te volgen – het is een beetje een lange zin – maar wij zijn dat gebouw. Wij zijn die andere stenen, maar in Hem wordt het gehele gebouw onderling samenverbonden. Dus onze onderlinge verbondenheid: wij worden verbonden in Hem.

En dat is natuurlijk een geestelijke tempel. Dus in geest zijn wij verbonden, en daar zouden wij ook uit moeten leven. Want naar het vlees zijn er natuurlijk altijd allerlei verschillen, maar in geest zijn wij één en we worden verbonden in Hem. "In wie ook jullie meegebouwd worden tot een woonplaats van God, in geest." Het is een geestelijke woonplaats van God. God woont in Zijn Ecclesia, niet in een fysieke tempel. Er zal in de toekomst wel weer een tempel staan, maar nu is er dus geen fysieke tempel en wij zijn nu die tempel. Dat vers heb ik er niet bij gehaald, maar met een beetje zoeken vinden jullie het zelf ook wel. Paulus zegt dat gewoon in Korinthe: "Weten jullie dan niet dat jullie de tempel zijn van God? De tempel van de levende God."

Het Oordeel van de Steen en de Typologie van Judas ↑ hoofdstukken

En wie op deze steen valt, zal verpletterd worden. En op wie Hij valt, die zal Hij als kaf doen verstuiven. Ja, dit is wat luguber natuurlijk. Ik wou zeggen: gelukkig zitten de kinderen omgedraaid – dat zeg ik heel zachtjes. Nu draaien ze zich ook om natuurlijk; wat gaat er gebeuren? Maar wie op deze steen valt, die zal verpletterd worden. En op wie Hij valt – dat zeggen de meeste vertalingen – die zal Hij doen vermorzelen. Maar er staat iets anders, en dat zal ik straks wel toelichten.

Je leest ook op talloze plaatsen dat Israël zich heeft gestoten aan die steen. Je kunt over een steen vallen en de steen kan op jou vallen, en beide wordt hier gezegd. Israël heeft zich gestoten aan de steen en Israël zou als natie omkomen. Dat wordt verteld in Jesaja 5, die gelijkenis van die wijngaard. Alles van die wijngaard zou afgebroken worden; het zou woest worden gelaten. De Heer zegt in Mattheüs 23, in het laatste vers: "Jullie woonplaatsen worden jullie woest gelaten." Paulus zegt dat zij zich hebben gestoten aan de steen. Israël zou als natie omkomen; dat vind je ook in Ezechiël 37, waar Israël dan wordt voorgesteld als een dal met dorre doodsbeenderen. Een vallei en een dal waar alleen maar de beenderen liggen, als een uitbeelding van hoe Israël verstrooid zou worden onder de natiën.

Daar wordt ook gesproken over het herstel van Israël in de toekomst, want er zouden weer botten, vlees en pezen komen. Die botten zouden bijeenkomen en een lichaam vormen, en er zou weer geest in komen. Dus Ezechiël 37 spreekt ook van het herstel van Israël in de toekomst. Maar hier wordt gezegd dat Israël als natie zou omkomen, en dat vinden we op talloze plekken natuurlijk beschreven in de Schrift. En dan staat er: "Op wie Hij valt, die zal Hij als kaf doen verstuiven." Ik snap die vertaling met "vermorzelen" wel; als er een steen op je valt... Ik kom daar straks nog op terug, want daar wordt meer over gezegd. Maar hier staat een woord dat te maken heeft met wannen.

Op wie Hij valt... en die steen viel op Israël. Ik ben geen agrariër, maar je gooit de tarwe omhoog – jullie begrijpen me wel – en het kaf waait weg. Zo werd dat vanouds gedaan. Dat doen ze tegenwoordig anders, maar zo werd er gewand. Je gooit het in de lucht en het kaf, waar je niets aan hebt en wat gewoon een dood omhulsel is, dat waait dan weg. Nou, dat zou met Israël ook gebeuren. De steen zou op hen vallen en zij zouden als kaf worden verstoven. Zij zouden verstrooid worden onder de natiën. Dat wordt hier door de Heer voorzegd en dat wordt daarin dan ook uitgebeeld. Dat "als kaf doen verstuiven".

Ik zie dat ik ongeveer aan mijn tijd ben, dus ik heb nog een twee- of drietal dia's. Over "wie op deze steen valt, zal verpletterd worden", dat wordt ook gezegd van Judas in Handelingen 1. Dan wordt er teruggekeken op Judas. Er was een probleem, want er waren er twaalf en nu was er één weg, dus die positie moest opgevuld worden. Maar dan staat er – en het gaat over Judas, twee verzen ervoor: "Deze dan verwerft een stuk grond met het loon van de onrechtvaardigheid." Judas had Jezus overgeleverd voor dertig zilverstukken en dat stuk grond... Hij gooide op een gegeven moment dat geld voor de voeten van die Farizeeën omdat hij het niet wilde hebben. Toen hebben zij daar een stuk grond, een akker, van gekocht. Nou, daar gaat dit over. Deze dan, Judas, verwerft een stuk grond met het loon van de onrechtvaardigheid. Wanneer hij voorover valt, is hij in het midden opengebarsten.

Zo staat het er echt. Judas is eigenlijk uit elkaar gespat; dat klinkt heel luguber, en al zijn ingewanden kwamen naar buiten. Alsof het geval nog niet duidelijk was... Ik sta hier niet om jullie te ontzien, ik sta hier gewoon om dit te lezen. En dan staat er: "Het werd bekend aan al degenen die in Jeruzalem wonen, zodat dat stuk grond in hun eigen omgangstaal Akeldama werd genoemd, dat wil zeggen: Bloedakker of Bloedgrond." Want het is geschreven in het boek van de Psalmen: "Laat zijn plaats eenzaam worden en laat er niemand zijn die daarin woont, en laat een ander zijn toezicht nemen."

Dit zijn overigens ook woorden die ik nu zojuist al twee keer aangehaald heb. Of de Heer Jezus die zegt: "Jullie woonplaatsen worden jullie woest gelaten." Maar hier gebeurt in type precies hetzelfde met dat loon van Judas. Judas is de Griekse uitgang, hè? In het Hebreeuws is hij Jehouda, maar het is gewoon Juda. Dus Judas is gewoon hetzelfde als Juda. Judas is ook een beeld van Juda, namelijk van het volk Israël. En met dat loon van de onrechtvaardigheid werd een stuk grond gekocht, maar dat stuk grond bleek een bloedakker, een stuk bloedgrond. En wat werd daarmee gedaan? Dat het woest werd gelaten. Het staat er ook niet ergens dat het een begraafplaats werd voor de doden. Maar het is allemaal een uitbeelding van het land Israël, dat door het verraad van Judas woest zou worden gelaten. "En laat zijn plaats eenzaam worden en laat er niemand zijn die daarin woont. En laat een ander zijn toezicht nemen." Dat is natuurlijk letterlijk van toepassing op Judas, maar die wijngaard werd ook aan een ander volk gegeven. Dus in die zin werd er ook gezegd: het wordt van Juda afgenomen; laat een ander zijn toezicht nemen.

Dus ook dit is natuurlijk allemaal typologisch. Ik zei al: ik ga heel veel zeggen deze ochtend, omdat op veel verschillende manieren en op veel verschillende plaatsen hetzelfde wordt verteld in de Schrift. Toen ik dit had voorbereid, had ik nog veel meer dingen in mijn hoofd die voorbij kwamen, maar dat voert dan echt te ver. Ik ben er ook wellicht soms wat snel doorheen gegaan, maar zoals gezegd: die PowerPoint komt op mijn website, dus die kun je nog eens nalezen.

Reactie van de Joodse Leiders en Afsluiting ↑ hoofdstukken

En dan lees je: wanneer de overpriesters en de Farizeeën Zijn gelijkenissen hoorden, wisten zij dat Hij over hen sprak. Ja, ik zeg erbij, dat is bijzonder, omdat die gelijkenissen toch bedoeld zijn om dingen te verbergen. Maar de Heere had het inmiddels zo toegelicht dat ze wel begrepen dat het over hen ging, zeker toen Hij begon over die steen die door de bouwlieden werd verworpen. Uiteindelijk wisten ze natuurlijk dat Hij het over hen had.

En dan lees je: 'en zoekende Hem te grijpen waren zij bevreesd voor de schare, omdat zij Hem voor een profeet hielden.' Dus je leest dan ook elke keer: toen gingen de Farizeeën en zij beraadslaagden hoe zij Hem zouden verstrikken in Zijn woord. Dat ze overlegden om Hem te doden, ook dat loopt als een rode draad door die evangeliën heen. En ook hier lees je dat dan. Ze zochten Hem te grijpen, maar ze waren bevreesd voor de schare, want je leest ook wel dat de schare Hem voor een profeet hield.

Ja, en dit is het einde van de gelijkenis. En dan lees je dus in het volgende vers — maar dat ga ik nu niet bespreken, dat is Mattheüs 22 — 'en Jezus antwoordde, en Hij sprak tot hen weer in gelijkenissen.' De Heere deed er dus echt nog een schepje bovenop. Je zou kunnen zeggen: misschien hadden die mensen nu al genoeg te verwerken gehad, maar de Heere doet er nog een schepje bovenop. En dan staat er: Jezus antwoordde en Hij sprak tot hen weer in gelijkenissen en Hij zei... en dan komt dus de gelijkenis van de bruiloft.

Ik zeg het er toch maar bij omdat ik die gelijkenis vorige week heb besproken, dat was in Papendrecht. Dus als u daarin geïnteresseerd bent, moet u maar eens nakijken op mijn website. Onder studies staat die bovenaan; en als u gewoon mijn website opent en naar onderen scrollt, komt u hem ook al tegen. Ook die gelijkenis gaat over hoe het koninkrijk van Israël werd weggenomen en aan anderen werd gegeven, en hoe het straks ook zal zijn in de toekomst bij de bruiloft, als uitbeelding van de toekomende Aion, of de duizend jaar, of het koninkrijk. Het laat zien dat velen uit dat oorspronkelijk geroepen Joodse volk daar niet aanwezig zullen zijn op de bruiloft, maar buiten zullen staan. En dat binnen juist van alles... De bruiloftszaal zal vol zijn, dat staat er ook, maar er zullen heel veel van de oorspronkelijke genodigden niet zijn en anderen wel.

Nou, het is natuurlijk wat vreemd dat ik die gelijkenis nu in deze volgende heb besproken, want vorige week heb ik die andere besproken en die komt hierna. Maar ja, zo loopt dat dan soms; ik had het niet helemaal van tevoren gepland. Maar als u daar meer van wilt weten, dan kan dat en dan kunt u dat eens naluisteren. Maar voor nu lijkt het me de hoogste tijd en ga ik hier stoppen.

📖 Categorie: Studies