de gelijkenis van de zaaier – waarom gelijkenissen?

In de bijbel vinden we heel wat gelijkenissen. In Mattheüs 13 begint Jezus voor het eerst in gelijkenissen te spreken en vertelt er vervolgens acht. Maar waarom deed Hij dit? Daarover bestaan veel misverstanden.

In veel gevallen is het zo dat de eerste keer dat een begrip voorkomt, veel zegt over de betekenis. Ook voor gelijkenissen geldt: de sleutel hangt bij de deur. Meteen bij de eerste gelijkenis die Jezus vertelt, zegt Hij waarom Hij dit doet. In deze studie bespreken we de gelijkenis van de zaaier, die de Heer zelf uitlegt.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie behandelt de gelijkenis van de zaaier en legt uit waarom de Heer Jezus in gelijkenissen begon te spreken. Dit gebeurde op het moment dat Hij massaal werd afgewezen door Israël, wat gesymboliseerd wordt door Zijn vertrek naar de zee, een beeld van de natiën. Door in gelijkenissen te spreken, verborg Hij de boodschap van het Koninkrijk voor de ongelovige massa, terwijl Hij deze geheimenissen wel openbaarde aan Zijn discipelen. Ten slotte wordt de gelijkenis van de zaaier uitgelegd, waarbij de verschillende soorten grond symbool staan voor de manieren waarop mensen het woord van het Koninkrijk ontvangen.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 12, Mattheüs 13, Mattheüs 13:3, Mattheüs 24, Psalmen 2, Psalmen 49, Jesaja 6, Jesaja 6:9-10, Jesaja 29:10, Romeinen 8, 1 Korinthe 14, Filippenzen 4, Kolossenzen 1, Handelingen 1, Handelingen 3, Handelingen 9, Handelingen 28, Openbaring 17

“Dus Hij werd afgewezen, verliet het huis van Israël, en ging zitten bij de zee als uitbeelding van de Heer van Israël die terzijde wordt gesteld.”

Inleiding en de Gelijkenis van de Zaaier ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen allemaal, voor zover ik dat nog niet gezegd had tegen jullie. Ja, goed om hier weer in jullie midden te zijn. Dat was een beetje een ongeplande spreekbeurt. Ik had even contact met Herman, van de week. Ik was hier natuurlijk twee weken geleden ook al en over twee weken ben ik er weer. Oké, dus als u daar klachten over hebt, dan moet u bij Herman zijn. Ik blijf zelf namelijk graag in de waan dat u het leuk vindt dat ik hier kom. Dus klachten bij Herman graag. Maar Herman vroeg of ik wat te vertellen had.

Nou ja, zoals Herman zei, ik ben bezig met het schrijven van een serie op mijn website over Mattheüs 24, de toespraak van de Heer Jezus. 'De rede over de laatste dingen' wordt die toespraak wel genoemd, of 'de tweede bergrede'. Ja, er zijn altijd wel wat onderwerpen die me daarnaast bezighouden en dan is het ook wel prettig als ik die kwijt kan. Dus ik zei: nou, ik heb wel wat te vertellen. Ik ben hier alleen, want Lianne is een paar dagen skiën. Die komt maandagmorgen dus terug. Ik zou eigenlijk pas morgen deze kant op komen. Ik zei: dat maakt niet uit, dan kom ik gewoon een dag eerder.

Zodoende ben ik hier en ik wilde het eens met jullie hebben over deze gelijkenis: de gelijkenis van de zaaier. En ik heb het als ondertitel meegegeven: 'Waarom gelijkenissen?'. Want dit gedeelte waar we straks naartoe gaan, Mattheüs 13, is de eerste gelegenheid waarbij de Heer Jezus gaat spreken in gelijkenissen. En het is ook de enige plek, de enige gelegenheid waar het wordt uitgelegd wáárom Hij dat doet. Ik zeg de enige gelegenheid, want het is Mattheüs 13 waar we straks naartoe gaan, maar in het parallelgedeelte in Marcus en Lucas vind je dus die uitleg ook. Maar daarna wordt het eigenlijk nooit meer uitgelegd. Er zijn wel aanwijzingen. Ik zeg maar wat, er staat ook een keer dat, omdat de discipelen dachten dat het Koninkrijk terstond openbaar zou worden, Hij hun een gelijkenis vertelde. Dat is dus ook een aanwijzing over die gelijkenissen, waarom Hij die gelijkenis vertelde. Maar dan loop ik op de muziek vooruit natuurlijk.

Wat ik wil doen is: ik ga jullie eerst gewoon even een gedeelte lezen uit Mattheüs 13. En dat zal ik straks laten zien en ook zeggen waarom ik het even zo doe. Dat wordt vanzelf ook wel duidelijk. Ik vang dan aan in Mattheüs 13 vers 3: 'Zie', of 'Neem waar': de zaaier ging uit om te zaaien. En wanneer hij aan het zaaien is, viel er een deel naast de weg, en de vogels kwamen en aten het op. En een ander deel viel op de rotsachtige plaatsen, waar het niet veel aarde had. En onmiddellijk schoot het op, omdat het geen diepe aarde had. Maar toen de zon opging, werd het verschroeid, en omdat het geen wortel had, verdorde het. En een ander deel viel in de dorens, en de dorens kwamen op en verstikten het. En een ander deel viel in de goede aarde, en het gaf vrucht. Deels honderdvoudig, deels zestigvoudig, deels dertigvoudig. Wie oren heeft om te horen, laat hem horen!

Einde van de toespraak. Ja, niet van míjn toespraak, maar die van de Heer Jezus. En daarom heb ik dit zo gedaan, want we moeten ons even voorstellen wat hier gebeurt. Er gebeurt wel meer en dat ga ik straks laten zien, want ik ga gewoon bij vers 1 beginnen om het te bespreken. Maar de Heer was daar en er waren mensen, een schare, een mensenmenigte, zoals we hier ook bij elkaar zijn. En de Heer die stond of zat daar en die hield deze toespraak. Dit is het begin, ik ben aan het begin van Zijn toespraak begonnen en dit is het einde van die toespraak.

En ik weet niet of u een beetje bekend bent met wat men in de christelijke wereld zo'n beetje zegt over die gelijkenissen. Maar men zegt over het algemeen: ja, dat deed de Heer om zaken te verduidelijken. Nou, dan vraag ik u nu: wát verduidelijkte Hij dan door dit verhaal te houden? Want hier stopte Hij namelijk. En de mensenmenigte bleef zitten met een mooi verhaal en ongetwijfeld zal de Heer een geweldige verteller zijn geweest en zullen de mensen aan Zijn lippen hebben gehangen met al die verhalen. Maar ze begrepen er geen snars van. Ja, dat is een mooi verhaal over een zaaier, maar wat betekent dat dan? En dat maakte de Heer niet aan hen bekend.

De Theologische Context: Afwijzing van de Koning in Matthéüs 12 ↑ hoofdstukken

Nu doen we even een stapje terug. Of een paar stapjes terug, en gaan we naar het begin van Mattheüs 13, dus het begin van dit hoofdstuk. Ik ben net in vers 3 begonnen, maar ik ga nu naar vers 1.

Dan staat er: "Op die dag ging Jezus naar buiten, het huis uit, en Hij zat bij de zee." We vallen hier midden in het Mattheüs-evangelie. Het is hoofdstuk 13, dus er zijn twaalf hoofdstukken aan voorafgegaan. In het begin van het Mattheüs-evangelie predikte de Heer, maar ook Johannes de Doper, Zijn voorloper en wegbereider: "Israël, bezin jullie," of "bekeert u", zeggen de vertalingen dan, "want het Koninkrijk van de hemelen is nabijgekomen."

Met dat Koninkrijk bedoelt hij eigenlijk de beloofde Koning. Johannes was de wegbereider van de Koning, zoals een koning een wegbereider hoort te hebben. Dat is bij ons nog steeds een beetje zo. Op Koningsdag, als we weten waar de koning komt, dan worden er straten geveegd en versierd, enzovoort. Er worden voorbereidingen getroffen. Nou, Johannes was zo'n voorbereider. Hij kondigde de komende Koning aan, en Jezus was die komende Koning, de Messias die aan Israël beloofd was.

In het begin van het Mattheüs-evangelie, en ook in de andere evangeliën, werd verkondigd: "Bekeert jullie, bezint jullie, want dat Koninkrijk dat beloofd is, dat is nu zeer nabij." Maar naarmate je door de evangeliën leest, zie je dat Hij steeds meer met afwijzing en weerstand te maken kreeg. Ik beperk me nu even tot het voorgaande hoofdstuk, Mattheüs 12, want dat is wel de climax op het gebied van de afwijzing waar de Heer mee te maken kreeg. Daar wordt Hij heel nadrukkelijk afgewezen als Hij een man met een dorre hand geneest.

Er staat dan achter: "De farizeeën beraadslaagden om Hem te doden." Wat natuurlijk absurd is, want Hij had juist iets goeds gedaan. Maar uiteraard had Hij dat op de sabbat gedaan, en dat was natuurlijk ook tegen het zere been van de religieuze leiders.

Overigens, ik weet niet of het jullie opvalt, maar ik heb wat zitten spelen met de kleuren op de dia's. We hadden het er voor de samenkomst ook even over toen we de techniek aan het testen waren. Ik had hiervoor mijn aantekeningen – zo noem ik de tekst in dat rode vlak dan even – in een lichtblauw vlak staan met zwarte letters. De kijkers thuis, die de video keken, zagen de letters niet, ze zagen alleen dat vlak. Dus ik dacht: nou, dan ga ik eens wat oefenen met kleurtjes. Als ik dus de volgende keer weer met een ander kleurtje kom, dan heb ik daar vast weer commentaar op gehad. Ook voor de kijkers thuis trouwens: de volgende keer moeten de letters nog wat groter. Dat heeft een beetje met de opstelling hier te maken. Dat scherm hangt natuurlijk wat verder weg, en dat is prima, daar kunnen we niks aan doen; dat is gewoon de setting van de zaal hier. Maar ik moet daar eens een beetje mee spelen, net zolang tot het goed genoeg is. Ik hoop dat dit vandaag goed leesbaar is op de video, en de volgende keer gebruiken we nog wat grotere letters. Dan krijg je misschien weer meer dia's, maar dan moet het in ieder geval goed zijn. Maar dat even terzijde.

In Mattheüs 12 wordt Hij echt nadrukkelijk afgewezen. De farizeeën beraadslagen om Hem te doden. Wat er ook gebeurt, is dat de farizeeën de geest lasteren door te zeggen dat Jezus geleid wordt door de overste van de demonen. Volgens mij is het iemand die stom en doof is, waaruit Hij een demoon uitdrijft waardoor die man wordt genezen. En zij zeggen dan: "Ja, dat is geen werk van God, maar dat doet Hij door Beëlzebul, de overste van de demonen." Ze schrijven dus een werk dat uitdrukkelijk en nadrukkelijk door Gods geest gebeurt, toe aan de tegenstander. Daarmee lasteren zij de geest, staat er.

Een massieve en nadrukkelijke afwijzing dus. Jezus noemt hen in datzelfde hoofdstuk, Mattheüs 12, 'adderengebroed' en een 'boos en overspelig geslacht', een boze en overspelige generatie. Het hoofdstuk telt zo'n vijftig verzen, je moet het op je gemak eens doorlezen. Het is echt absurd, want ze vragen Hem vervolgens om een teken. Ze hebben zojuist twee tekenen gezien, waar ze helemaal op aansloegen – om het zo maar te zeggen. Dat was waarschijnlijk de reden dat ze Hem wilden doden en ook nog eens de geest lasterden. En dan zeggen ze na die genezing doodleuk: "We willen nu wel een teken zien."

Want díé genezingen, dat wáren juist de tekenen. Het waren wonderen met een betekenis. Over die man met die dorre hand heb ik overigens wel eens gesproken in een samenkomst van de Ekklesia in Rotterdam. Daar heb ik ook uitgelegd wat dat teken precies betekent. Daar gaan we het nu niet over hebben, want dat voert voor nu te ver.

Maar als ze om een teken vragen, antwoordt Jezus hen: "Een boos en overspelig geslacht verzoekt een teken, maar het zal geen ander teken gegeven worden dan het teken van de profeet Jona." Dit is weliswaar maar één vers, maar de Heer gaat dat verderop nog uitleggen. Net zoals Jona drie dagen en drie nachten in de buik van de vis was, zo zou de Zoon des mensen drie dagen en drie nachten in het hart van de aarde zijn. Ze zouden Hem doden, Hij zou begraven worden en ze zouden Hem niet meer zien. Hij zou Zich verbergen. Maar zoals Jona werd uitgespuugd op het strand, zo zou ook de Heer opstaan. Zij zouden Hem echter niet meer zien.

Op díé dag gaat de Heer dus spreken in gelijkenissen. Ik ga het vanmorgen alleen hebben over de gelijkenis van de zaaier, maar Hij voegt daar nog een aantal gelijkenissen aan toe. Sommigen zeggen dat het er zeven zijn; ik denk dat het er acht zijn. Hij voegt er in ieder geval nog een aantal aan toe, wat resulteert in een reeks van acht gelijkenissen.

Symboliek: Jezus Verlaat Israël en Wendt Zich tot de Natiën ↑ hoofdstukken

Op die dag ging Jezus naar buiten. Het huis uit. En Hij zat bij de zee. Dit is allemaal, dat wil ik ermee zeggen, maar dat zegt de Heer later zelf ook: dit is allemaal aanschouwelijk. Die mensen zagen iets en ze hoorden iets. En dan staat er later, daar loop ik even op vooruit, maar we zullen het straks lezen: ze begrepen niet wat ze hoorden, maar ze begrepen ook niet wat ze zagen. Dat staat er ook. Ga ik jullie straks laten zien natuurlijk, want we lezen gewoon verder tot en met vers 23 ofzo.

Maar Jezus ging het huis uit en dat heeft een betekenis. En het is naar aanleiding van wat er op die dag gebeurde, vanwege de massieve afwijzing waar Hij mee te maken kreeg. En het verlaten van het huis is namelijk het verlaten van dát grote huis, hoor je het hier al: het huis van Israël. Dat huis zou Hij namelijk verlaten. En ja, ik heb er twee voorbeelden bij genoemd waar de Schrift spreekt van het huis Israëls, maar tik dat maar in een zoekfunctie en je krijgt er echt tientallen. Toen ik gisteravond hier naartoe reed, toen zat ik er wat over te denken. Toen schoot me ook nog een mooiere te binnen. Misschien ook eens een keer over spreken, over het dal van de dorre doodsbeenderen. Dan wordt er gezegd, dat is de uitleg van God aan Ezechiël: "Want die beenderen zijn het ganse huis Israëls." Heel het huis van Israël. Nou, het huis van Israël, dat verlaat de Heer hier dus. Vanwege de afwijzing waarmee Hij te maken krijgt.

En Hij zat bij de zee. Ja, Hij ging dus zitten bij de zee. Weet u welke zee dat was? Er kunnen er eigenlijk maar twee zijn. Ja, dat is de zee van Galilea, anders had het de Dode Zee moeten zijn, maar die is er niet. Het is de zee van Galilea en die heeft nog wel een paar namen. Wordt ook het meer van Tiberias genoemd, naar keizer Tiberias. Maar ook de zee of het meer van Genesaret. Die benamingen vinden we allemaal in de evangeliën. Maar Genesaret, dat is een Grieks woord. Het Nieuwe Testament is in het Grieks geschreven, maar dat is afgeleid van Kinneret. Kinor in het Hebreeuws betekent harp. Dus kinor betekent harp en kinor in het Grieks omgezet is dat Kinneret, en dat wordt dan weer overgezet als Genesaret. Dus eigenlijk is het de zee of het meer van de harp. En dat komt omdat die zee of dat meer — een binnenlandse zee is het natuurlijk, of een meer, hoe je het ook wil noemen. Wij noemen dat meestal een meer, maar de Dode Zee heet ook een zee. Maar het heeft ook de vorm van een harp. En daarom wordt die zee of dat meer ook zo genoemd.

Nou, nu is er al in het Oude Testament, in de Psalmen, is er al een cryptische voorzegging over die harp. In Psalm 49, dit is de Herziene Statenvertaling, daar staat: "Ik zal mijn verborgenheden onthullen". 'Onthullen' heeft de Herziene Statenvertaling ervan gemaakt bij harpspel, maar er staat gewoon 'bij harp' of 'bij de harp'. En in de NBG staat: "Ik zal mijn geheimenis bij de citer ontsluieren." Nou weet ik niet, ik heb niet zo heel veel verstand van muziekinstrumenten. Ik weet dat een citer ook een snaarinstrument is, net als een harp natuurlijk. Ook een soort gitaar. Citer is volgens mij weer afgeleid van het Griekse kithara. Daar herken je het woord gitaar natuurlijk ook weer in. Dus de overeenkomst is dat het allemaal snaarinstrumenten zijn. Dat weet ik dan wel. Maar ik heb deze tekst even in twee vertalingen weergegeven omdat het ons de weg wijst. Want er staat in Psalm 49 dat God voorzegt dat Hij zijn verborgenheden of zijn geheimenissen zou gaan onthullen, ontsluieren bij de harp. En de gelijkenissen worden genoemd de verborgenheden of de geheimenissen van het Koninkrijk. Daar kom ik dan straks wel op, want dat zegt de Heer zelf, dus als we verder lezen komen we daar vanzelf op. Maar dat wordt dus ook al in de Psalmen voorzegd dat dit zou gebeuren. Dat de Heer hier spreekt bij deze zee, de zee van Galilea of het meer van Kinneret. Dat wordt al gezegd in de Psalmen.

Maar Hij ging zitten bij de zee. Hij verliet het huis en ging zitten bij de zee. Hij verliet het huis van Israël en ging zitten bij de zee. En die zee is een uitbeelding van de natiën. In Psalm 2 staat: "Waarom woeden de volken en bedenken de natiën ijdelheid?" Dan wordt het woeden van de zee in verband gebracht met het woeden van de natiën. Die altijd maar bezig zijn met plannen te bedenken. En in Psalm 2 spreekt het zelfs over de toekomst waar zij beraadslagen en zich zullen opstellen tegen God en zijn Messias. De zee is een uitbeelding van de natiën, dat is trouwens wel leuk, want we zagen net dat die zee ook de zee van Galilea heet. Maar Galilea wordt in de Schrift ook genoemd: Galilea der heidenen, Galilea van de natiën. Dus dat heeft ook weer iets met de natiën te maken. In Openbaring 17 staat: "De wateren of de zeeën die gij gezien hebt, zijn scharen, natiën, volken en tongen." Nou, daar heb je een aantal synoniemen. Maar de Heer verlaat dus Israël en Hij wendt zich tot de natiën.

En daarmee is wat hier gebeurt ook een plaatje van onze tijd. Waarin Israël terzijde staat. Israël is momenteel niet dat ene uitverkoren volk waar God door werkt. Dat zal in de toekomst wel weer gaan gebeuren. Als Israël na een grote verdrukking tot bekering komt, dan zullen ze de naam van Jahweh aanroepen en dan zal Hij verschijnen en zijn voeten zetten op de Olijfberg. Daar gaat overigens die transitie, die periode daarnaartoe, daar gaat overigens Mattheüs 24 over. Dus daarom schieten die verbanden mij in het hoofd en dacht ik van: nou, ik ga het hier eens over hebben. Maar de situatie dat Israël terzijde staat en God zich een volk verzamelt uit alle naties zonder onderscheid. Dus niet één uitverkoren volk, maar uit alle natiën wordt een volk verzameld dat eigenlijk ook weer, in de etnische definitie, geen volk is. De ecclesia, het lichaam van Christus, de gemeente, dat is geen volk an sich, maar toch wordt het dan weer wel een volk genoemd in die zin. Maar dat is het gezelschap dat de Heer zich nu verzamelt in deze tijd. Daar is dit een plaatje van, een uitbeelding.

"En vele scharen werden tot Hem verzameld, zodat Hij in een schip instapte, om te zitten, en heel de schare stond op het strand." Dus de Heer gaat in een bootje of een schip zitten en Hij spreekt de schare toe vanaf het strand. Nu zal er in de handboeken wel staan dat Hij dat deed omdat er nog geen microfoons waren en dat het zo goed klinkt vanaf het water tot het strand, dat je stem dan draagt. Dat zal ongetwijfeld ook wel zo zijn, dat weet ik niet. Maar de Heer beeldt hierin ook iets uit. Hij neemt afstand van de mensen op het land, op het strand, wat de uitbeelding is van Israël. Overigens, dat strand zit er dan ook nog achter. Op het strand bevindt zich het zand dat aangespoeld is uit de zee. En in de toekomst zal Israël uit al die natiën ook verzameld worden naar het land. Een aanspoelen op het land, om het zo te zeggen. Dus daar spreekt dat strand ook van. Maar de Heer gaat in een schip en Hij spreekt de scharen toe die op het strand is. Dus Hij bevindt zich op zee met de scharen op het land. En dat is een uitbeelding van het woord van God dat tot Israël komt via de natiën. En ik heb er drie tekstverwijzingen bij gezet waar Paulus zichzelf de apostel van de natiën noemt. Dat hij de apostel van de natiën was, of is, dat betekent niet alleen dat hij zich wendt met een boodschap tot de natiën, maar ook dat hij een apostel ván de natiën is. Dus ik ken geen bijvoeglijk naamwoord van natie, maar dan zou je zeggen: als hij apostel der heidenen is, is hij een heidense apostel.

Paulus was wel een Jood en dat zei hij ook als hij daar aanspraak op kon maken. Maar toen het er echt op aankwam, beriep hij zich op de keizer als Romein. Dus hij was in die zin ook een heiden, vandaar ook een heidense apostel: de apostel van de natiën. Maar het Nieuwe Testament is bijvoorbeeld ook in het Grieks geschreven. En voor een Hebreeër, een Jood, is dat natuurlijk belachelijk, dat het woord van God tot hen komt in andere talen.

Nou ja, ik noemde dat woord 'belachelijk' al, maar dat vinden we dus bijvoorbeeld ook al voorzegd in Jesaja. Daar zegt God dat Hij door belachelijke lippen tot dit volk zal spreken. En nogmaals, voor een Jood is het idee bizar dat God Zich van een andere taal zou bedienen dan het Hebreeuws. Zeker tot Hebreeën zelf, dat Hij in het Grieks of het Engels of het Nederlands – noem maar wat, vooral Engels denk ik – tot dat volk gaat spreken en Zijn woord gaat doorgeven. Overigens is dit ook een vervulling van het spreken in tongen. Tenminste, het spreken in tongen is een vervulling hierván, dat God door belachelijke lippen tot dit volk zou spreken. Dat wordt in 1 Korinthe 14 gezegd.

"En Hij sprak tot hen vele dingen in gelijkenissen." Ja, wat is nou een gelijkenis? De interlineair zegt hier een vergelijkingsverhaal of een vergelijkingsspreuk. Dit woord kennen we ook wel als een parabel – of is het een parábel? Qua uitspraak weet ik dat nooit. Maar een parabel is dus ook een gelijkenis. Het is opgebouwd uit de woorden 'para', wat ernaast betekent, plus 'werping'. Dus je zet er iets naast om het te vergelijken. Dat is het idee. En dat is wat de Heer hier doet: Hij vertelt een parabel, een vergelijking. En Hij sprak tot hen dus vele dingen in gelijkenissen.

Dan komen we dus bij de gelijkenis. Die lees ik nu weer even door, omdat ik dat net ook al heb gedaan. Ik ga het niet uitleggen, want de uitleg volgt ook in dit hoofdstuk. De Heer gaat hem Zelf uitleggen. Dus ik heb het mezelf makkelijk gemaakt. Ik denk: ik ga gewoon een gelijkenis bespreken die sowieso uitgelegd wordt, dan hoef ik het zelf niet uit te leggen. Maar dat zeg ik er ook nog bij, omdat gelijkenissen zelden uitgelegd worden. In dit hoofdstuk worden er twee uitgelegd. De gelijkenis van het onkruid wordt ook uitgelegd. Dat er iemand tarwe zaait en dat er door een ander, een vijand, onkruid tussendoor wordt gezaaid. Nou, die vinden we verderop in het hoofdstuk. Die gelijkenis wordt ook uitgelegd. Maar deze dus ook. En dat gebeurt maar zelden. Het zou me niet verbazen als dit de enige twee zijn die uitgelegd worden, maar dat durf ik niet met zekerheid te zeggen.

Maar blijkbaar kunnen wij, met de uitleg die de Heer geeft over wat gelijkenissen zijn, die andere plaatjes zelf inkleuren. Kunnen we die andere gelijkenissen zelf, of althans, zouden we die zelf moeten kunnen uitleggen.

"Neem waar: dé zaaier." Dit vindt u niet in de meeste vertalingen, want daar staat gewoon 'een zaaier'. Maar dat is wel leuk, in de grondtekst staat echt 'dé zaaier'. Ik ken overigens wel vertalingen waar het wél in staat, ik heb er een aantal opgezocht. In de Statenvertaling niet, NBG niet, Herziene Statenvertaling niet. Maar de Telos-vertaling heeft bijvoorbeeld wel 'de zaaier' en ook de NCV, de Nederlandse Concordante Vertaling. Maar die is wat minder gangbaar dan die eerste die ik noemde. Maar 'dé zaaier', dat zet ons natuurlijk meteen op het juiste spoor. Dus had ik 'zaaier' eigenlijk ook met een hoofdletter moeten schrijven. Dan weten we Wie het is: dat is de Heer Zelf.

"De zaaier ging uit om te zaaien. En wanneer hij aan het zaaien is, viel er een deel naast de weg, en de vogels kwamen, en aten het op. En een ander deel viel op de rotsachtige plaatsen, waar het niet veel aarde had, en onmiddellijk schoot het op, omdat het geen diepe aarde had. Maar toen de zon opging, werd het verschroeid, en omdat het geen wortel had, verdorde het. En een ander deel viel in de dorens, en de dorens kwamen op, en verstikten het. En een ander deel viel in de goede aarde, en het gaf vrucht, deels honderdvoudig, deels zestigvoudig, deels dertigvoudig. Wie oren heeft om te horen, laat hem horen!"

Ja, en dan gebeurt er dus iets.

Waarom Gelijkenissen? de Verborgenheden van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

Daar komen de discipelen – of leerlingen, want een discipel is gewoon een leerling – naar Hem toe en zij zeiden: "Waarom spreek Jij tot hen in gelijkenissen?" Dus die discipelen hadden geen flauw idee waarom de Heer dat deed. En daarmee vervalt natuurlijk ook de uitleg dat Hij dat deed om te verduidelijken, want zij wisten het blijkbaar ook niet. Men zegt ook wel: "Ja, het was een gewoonte in die tijd om door middel van beeldende verhalen uit het dagelijks leven dingen te verduidelijken en toe te lichten, en daarom sprak de Heer in gelijkenissen." Nou, die discipelen kenden die gewoonte dan blijkbaar niet, want die hadden geen idee waarom de Heer dat doet. En die komen dan aan Hem vragen waarom Hij dit doet: "Waarom spreek Jij tot hen in gelijkenissen?"

Nou, en dan is het antwoord van de Heer: "En antwoordende zei Hij tot hen: Aan jullie is het gegeven de geheimen – of de verborgenheden, in andere vertalingen, of geheimenissen – van het Koninkrijk van de hemelen te kennen. Maar aan hen is het niet gegeven." Waaruit je meteen kan concluderen dat de gelijkenissen gaan over de geheimen, de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen. Of het Koninkrijk van God, zoals het in een ander evangelie wordt genoemd.

Het Koninkrijk van de hemelen is trouwens niet een koninkrijk in de hemelen. De Willibrordvertaling geeft het zo weer, maar het Koninkrijk van de hemelen is een koninkrijk wat zich op aarde bevindt, maar bestuurd wordt vanuit de hemel. Ik heb er geen dia van, maar je zou bijvoorbeeld naar het boek Daniël kunnen gaan, waar het beeld van Daniël met die metalen – goud, zilver, koper, ijzer en ook nog leem – wordt beschreven. Dat beeld wordt tenslotte verpulverd door een steen die zonder mensenhand is afgehouwen, van de berg afrolt, dat beeld verpulvert en dan heel de aarde vult. En dan wordt er ook de vergelijking gemaakt dat de God des hemels een koninkrijk zal vestigen dat tot in de aeonen zal bestaan. Dat is dat Koninkrijk van de hemelen. Van dat koninkrijk was de Heer de aangekondigde Koning. Zo kondigde Hij Zichzelf ook aan, wat ik in het begin al zei: "Bekeert jullie, want het Koninkrijk van de hemelen is nabijgekomen." De Koning had Zich aangediend.

Maar wat doet de Heer hier? Hij gaat Zich verbergen voor Israël. Hij ging het huis uit, Hij ging zitten bij de zee, en dat koninkrijk werd dus niet openbaar. Dat zal in de toekomst alsnog gebeuren. De Heer gaat de draad oppakken met Zijn volk Israël, dan zal Hij openbaar worden en verschijnen aan Zijn volk als zij zich inderdaad bezinnen en bekeren. Maar tot die tijd – en vanaf díe tijd – is het koninkrijk verborgen.

En de Heer zegt tot hen, dus tot de discipelen en niet tot de scharen: "Aan jullie is het gegeven om die verborgenheden, die geheimen van het Koninkrijk van de hemelen te kennen, maar aan hen is het niet gegeven." Dat woord geheimen of verborgenheden is het Griekse *mysterion*. En dat is opgebouwd uit – dat is mooi, altijd als ik dit woord tegenkom in een studie dan denk ik: ja, dat moet ik toch even laten zien – want het is opgebouwd uit twee woorddelen: iets dicht doen en bewaren. En dat is het tegenovergestelde van iets openbaren of onthullen. Want als iets geopenbaard wordt of onthuld – dat had ik eigenlijk ook nog moeten laten zien – dat is het Griekse woord *apokalypsis*. Dat kennen we wel, want zo heet het boek Openbaring in het Grieks: Apocalyps. Dat betekent dus juist de bedekking ervan afhalen. Dus dan worden dingen openbaar en onthuld. Maar dit is juist het tegenovergestelde: het wordt dicht gedaan en bewaard. Bewaard tot een bestemde tijd waarin het wél geopenbaard wordt.

En dat is dus ook hier met de verborgenheden van het koninkrijk. Dingen worden gesloten, namelijk voor de scharen, voor de massa en voor Israël dus. Dus wat de Heer wilde zeggen, dat legde Hij uit aan slechts een klein deel. En de massa, de verzamelde mensenmenigte, de scharen, wist het niet. Voor hen werd het verborgen. Dus Hij werd afgewezen, verliet het huis van Israël, en ging zitten bij de zee als uitbeelding van de Heer van Israël die terzijde wordt gesteld. En waar bevindt Christus Zich nu? In zekere zin kan je zeggen: verborgen in de hemel. Maar Kolossenzen 1 zegt ook: "Christus onder jullie, de natiën." Hij bevindt Zich onder de natiën. Daar is Hij nu dus, op zee. En de verborgenheden van het koninkrijk worden slechts bekendgemaakt aan een enkeling. Het koninkrijk zou dus ook – of misschien beter gezegd: de Koning zou dus ook – verborgen worden. Zich verbergen.

"Aan jullie is dat gegeven om die geheimenissen van het Koninkrijk der hemelen te kennen, maar aan hen is het niet gegeven." En dan zegt de Heer: "Want wie heeft, die zal gegeven worden, en hij zal overvloed hebben; maar wie niet heeft, ook wat hij heeft, zal hem ontnomen worden." Dat klinkt wat cryptisch, dat moet je echt een paar keer lezen om het tot je door te laten dringen. Maar: "wie heeft"? Laten we het gewoon zinsdeel voor zinsdeel beetpakken. "Wie heeft, die zal gegeven worden." Dat gaat natuurlijk over het woord wat hier gesproken wordt, het woord van het koninkrijk wat de Heer spreekt. Dus wie dat heeft, dat is ook degene die dat gelooft. Want wie het niet gelooft, heeft het niet. Maar diegene die het gelooft, wie het heeft, die zal gegeven worden. Wie het woord van het koninkrijk heeft, die zal gegeven worden. Wat zal die dan gegeven worden? Ook de geheimen van het koninkrijk zullen aan hem gegeven worden.

Dat is wat de Heer hier zegt. Hij zegt: "Aan jullie is dat gegeven, maar aan hen niet. En jullie hebben dat woord van het koninkrijk, jullie geloven het. Wat Ik dan ook nog eens aan jullie geef, is de verborgenheden, de geheimen van het koninkrijk." Dus: "wie heeft, die zal gegeven worden, en die zal overvloed hebben." Ja, want als het gaat over verborgenheden, geheimenissen, als we dan bij Paulus terecht zouden komen, zegt Paulus: "Ja, ik heb het woord mogen completeren, mogen volmaken. Dat wat er nog aan ontbrak, dat heb ik eraan toe mogen voegen." En wat Paulus eigenlijk ook doet – ik vind het een beetje lastig om dat te zeggen – maar met wat hij bekendmaakt, de verborgenheden, geeft hij dat woord wat er al was ook veel meer inhoud. Omdat de dingen die hij bekendmaakt in zijn brieven, de geheimenissen waarmee hij het woord van God heeft gecompleteerd, met die kennis – het was tot dan toe verborgen, maar met die kennis dat Paulus het openbaart – ook nog eens terug te vinden zijn in bijvoorbeeld de oudtestamentische geschriften. Daarmee geeft hij er dus veel meer inhoud aan, hij vervult het. Nou, en dat zal degene die gelooft dus ook gegeven worden, zegt de Heer hier. "Wie heeft, die zal gegeven worden, en die zal overvloed hebben." Nou, dat kun je wel zeggen: we hebben het woord van God compleet.

Maar "wie niet heeft" – dus wie dat woord niet heeft en het niet gelooft, dat woord van het koninkrijk wat de Heer predikte – "ook wat hij heeft, zal hem ontnomen worden." En wat zij hadden, Israël, is de verwachting van een koninkrijk. En dat zou hen ontnomen worden. Het koninkrijk zou verborgen worden. Zelfs wat zij fysiek hadden, zeg maar: een tempel, een heilige stad. Het werd hen allemaal ontnomen. Want in 70 na Christus is Jeruzalem, en dus ook de tempel, echt met de grond gelijkgemaakt en in de as gelegd. Er is niks meer van overgebleven. Ook dat is natuurlijk een uitbeelding hoe deze verwachting van hen werd afgenomen. Totdat... daar is het "totdat", maar daar kom ik ook nog wel op. Want in de toekomst zal de Heer de draad weer oppakken met Zijn volk.

De Vervulling van Jesaja's Profetie: Ziende Blind en Horende Doof ↑ hoofdstukken

In gelijkenissen, dat zij zien en niet zien, en horende niet horen noch begrijpen. In hen wordt de profetie van Jesaja vervuld. Dit is een profetie uit Jesaja 6. Ik kom er straks nog wel op wat hier gezegd gaat worden, ik lees het eerst even door, maar wat hier gezegd gaat worden dat vinden we nogal eens in Jesaja en in andere gedeelten. Het wordt ook aangehaald uit de Hebreeuwse profeten in het Nieuwe Testament. In hen wordt de profetie van Jesaja vervuld, die zegt: "Met het gehoor zullen jullie horen, en jullie zullen het absoluut niet begrijpen." Dus zij zouden iets horen, maar het niet verstaan, niet begrijpen.

Nou, de Heer zegt dat wat Jesaja daar zegt in Jesaja 6... Ja, Jesaja 6 vers 9 en 10, ik dacht: was het nou Jesaja 9 of Jesaja 6? Maar: "Met het gehoor zullen jullie horen, jullie zullen het absoluut niet begrijpen." Dat is bijvoorbeeld door deze gelijkenissen. Zij hoorden een mooi verhaal over een zaaier. Dat hoorden ze, ze hoorden het geluid en het verhaal. Maar toch hoorden ze het niet, want ze begrepen het niet. Dus met het gehoor zullen jullie horen, jullie zullen het niet begrijpen.

Maar let op wat er dan daarachter staat, daarna: "En ziende zullen jullie zien, maar het absoluut niet waarnemen." Dus wat zij zagen, snapten ze dus ook niet, dat begrepen ze ook niet, dat is wat hier staat. Zij zouden ziende zien, maar het niet waarnemen, niet begrijpen. Want de Heer zegt, tot Zijn discipelen zegt Hij: "In hen wordt deze profetie van Jesaja vervuld." Dat ze het zouden zien, maar het absoluut niet begrijpen.

Nou, wat zagen ze? Daar hadden we het natuurlijk al even over. Ze zagen Jezus in een bootje vanaf de zee spreken tot de schare op het land. En dat begrepen ze niet. Ik denk dan: wie begrijpt dat nou wél? Want er zijn nog steeds heel weinigen die dat begrijpen. Maar dit is allemaal symboliek. De Heer verliet het huis en Hij ging naar de zee en stapte in een schip, een bootje. En Hij sprak vanaf de zee tot het land. Tot de mensen op het land. En dat is allemaal symbolisch voor hoe de Heer het huis van Israël verlaat en Zich onder de natiën zou gaan begeven. En als het woord van God dan gesproken wordt tot Israël, is dat vanuit de natiën. Door Paulus, door het Griekse Nieuwe Testament, door het spreken in tongen is dat ook nog een periode lang vervuld. Dus ze zagen dat, maar ze begrepen het niet. En dat is wat Jesaja al voorzegd had.

Hij gaat nog even verder in Jesaja, want het hart van dit volk is vet. Andere vertalingen zeggen dik of log geworden. Maar juist doordat het dik is: "Het hart van het volk is vet geworden, met hun oren horen zij zwaar en hun ogen sluiten zij toe, opdat zij niet met hun ogen zullen waarnemen en met hun oren zullen horen en met hun hart zullen begrijpen en zich zullen omkeren, bekeren, en Ik hen gezond zou maken."

Nou, voor degenen die daar nog eens door willen zoeken, ik heb hier nog een paar schriftplaatsen in Jesaja 29 vers 10. En dan zeggen we, Paulus haalt het ook aan in Romeinen, dat God over hen uitgegoten heeft een geest van diepe slaap, en ogen gesloten en hun oren toegestopt. Maar dat omkeren, ik zei het al, dat is bekeren, dat spreekt natuurlijk van Israëls herstel. Van Israëls herstel in de toekomst, Israëls bekering in de toekomst.

En de Heer citeert tot hier. De Heer citeert Jesaja 6 vers 9 en 10. Dat doet Hij omdat het Koninkrijk voor hen verborgen zou worden, dus hier stopt het. Dus hun ogen worden gesloten, hun oren worden toegestopt, ze zullen het niet begrijpen. En dat ze met hun hart niet zullen begrijpen en zich zullen omkeren, dat Ik hen gezond zou maken, dat gebeurt op dat moment namelijk niet. Dat is wat de Heer ook uitbeeldt, waarom Hij ook in gelijkenissen gaat spreken.

Maar dan moet u later Jesaja 6 eens opzoeken. En dan moet u iets verder lezen na dat citaat van de Heer. Want dan zegt Jesaja tot God: "Hoe lang, Heer?" "Toen zei ik", zegt Jesaja. En dan staat er: "Totdat..." Nou, en dan volgt er nog een aantal verzen. Ik meen twee of drie verzen die ik nu niet heb geprojecteerd, want dan moet ik ze uit gaan leggen. Maar in ieder geval met betrekking tot de verblinding en verdoving. Verdoving, ook een leuk woord. Doof, maar ook verdoving. Zo wordt dat ook nog genoemd: ze zijn bedwelmd, ze wankelen, zegt Paulus in Romeinen 8.

De Tijdelijke Verblinding van Israël en de Hoopvolle 'totdat' ↑ hoofdstukken

Maar er is een 'totdat'. Dus het zou weliswaar voor hen verborgen worden, dat Koninkrijk, en de redding zou naar de natiën gaan, maar 'totdat'. Ja, en daarover gaat onder andere Mattheüs 24, de openbaring van het Koninkrijk. Dat de Messias, de Zoon des Mensen, zal verschijnen op de wolken van de hemel. En dan zullen alle stammen van het land huilen en ze zullen Hem herkennen als hun Heer, als hun Messias.

En daar worden natuurlijk geweldige dingen over verteld. Niet alleen in Mattheüs 24, maar bijvoorbeeld ook in Zacharia. Dat ze tot Hem zullen zeggen van: "Wat zijn die littekenen in uw hand?" Nou ja, dan zal Hij zich aan hen bekendmaken. Zoals bijvoorbeeld Jozef zich op een gegeven moment ook aan zijn broeders, het huis van Jakob, bekendmaakte. Nou, geweldige dingen. Voor Israël: zij verwachten dit niet. Wij weten wel dat, tenminste, zij verwachten dat ook wel, maar ze zijn in ongeloof als natie. Maar dat zal hersteld worden.

En ik wil nog een Schriftgedeelte laten zien waar dit gezegd wordt, wat ook zo tekenend is in dit verband. Want helemaal aan het einde van het boek Handelingen, in Handelingen 28, wat dus het laatste hoofdstuk van Handelingen is, daar staat: "En zij...", dat zijn de voornaamsten van de Joden die Paulus had uitgenodigd. Kijk, bij het boek Handelingen moet ik er nog even bij zeggen denk ik: in het boek Handelingen, in Handelingen 1, lezen we dat de Heer opvaart naar de hemel. Zijn hemelvaart. Er staat dat die discipelen echt zo staan te kijken. Hij wordt zo omhoog gevoerd en op een gegeven moment onttrekken een paar wolken Hem aan het oog. Vanaf dat moment is Hij dan dus ook verborgen.

Maar dan wordt er aan Israël gepredikt, onder andere door Petrus op de Pinksterdag en een hoofdstuk later in Handelingen 3, dat: "Israël, jullie hebben Hem weliswaar in onwetendheid gedood, maar God heeft Hem opgewekt. En Israël, als jullie je bekeren, als jullie je bezinnen en je als natie bekeren, Hem als natie aanvaarden als de Messias, dan zal God Hem terugsturen vanuit de hemel. En dan zal Hij alles herstellen waarvan de profeten gesproken hebben." Oftewel, met andere woorden: dan zal Hij Zijn Koninkrijk oprichten en vestigen. Dus toen was die verwachting er nog in het begin van Handelingen. En in het begin van Handelingen zie je de twaalf sterk op de voorgrond. Die prediken tot Israël die verwachting, met name Petrus en Johannes als vertegenwoordigers van de twaalf.

Maar dan op een gegeven moment in Handelingen 9 komt Paulus op het toneel en verdwijnen de twaalf gedurende het boek Handelingen steeds meer naar de achtergrond. En komt Paulus, als apostel van de natiën, steeds meer op de voorgrond. Het heil voor Israël werd terzijde gesteld en het heil ging naar de natiën. En dat is wat in het boek Handelingen ook op die manier gedemonstreerd wordt. En ook in allerlei beelden wordt gesymboliseerd.

Maar hier is het dus helemaal aan het einde van het boek Handelingen, waar Paulus de voornaamsten van de Joden heeft uitgenodigd en met hen in gesprek is. En dan zeggen zij, en zij zijn het oneens geworden met elkaar, ze gingen uiteen als Paulus dit ene woord spreekt: "De heilige geest heeft op goede wijze gesproken door Jesaja, de profeet, tot jullie vaders." En hij zegt... hetzelfde citaat dus, waar Paulus aan toevoegt: "Laat het dan aan jullie bekend zijn dat deze redding van God, deze zaligheid of dit heil van God, tot de natiën werd gezonden en zíj zullen horen."

Hier is dus Paulus die, om het zo te zeggen, de deur definitief sluit voor Israël. Eigenlijk zeg ik dat ook niet helemaal goed, want er staat in vers 28: "Laat het dan aan jullie bekend zijn dat deze redding van God tot de natiën wérd gezonden." Dus in de verleden tijd, dus alsof het op een eerder moment is gebeurd. Welk moment dat is, dat is ergens in Handelingen, maar daar hebben we het de andere keer misschien weer eens over. Maar de deur voor Israël ging dicht. De Heer verliet het huis en Hij sloot de deur, en Hij ging zitten bij de zee. En de redding van God werd tot de natiën gezonden.

Nou, aan de discipelen werd het dus gegeven om die geheimen van het Koninkrijk der hemelen te kennen, maar aan hen, de scharen, werd het niet gegeven. Dus vertelde de Heer gewoon verhalen waar ze geen flauw idee van hadden wat de betekenis was. Maar, zegt de Heer tot Zijn...

De Bevoorrechte Positie van de Discipelen ↑ hoofdstukken

"Discipelen, jullie ogen zijn gelukkig, omdat zij zien." In tegenstelling tot hen die ziende, het wel zagen, maar het niet begrepen. "En jullie oren, omdat zij horen." Ja, zij verstonden werkelijk waar de Heere het over had. Want "amen", of "voorwaar" – dat zegt de Heere altijd als Hij iets belangrijks gaat zeggen – "want voorwaar, Ik zeg tot jullie: vele profeten en rechtvaardigen hebben begeerd waar te nemen of te zien wat jullie zien, en zij hebben het niet waargenomen; en te horen wat jullie horen, en zij hebben het niet gehoord."

Kijk, die profeten en rechtvaardigen, bijvoorbeeld Jesaja, of noem ze maar op, Jeremia, die hebben dus begeerd – dat zegt Hij tot Zijn discipelen – die hebben begeerd waar te nemen, te zien wat jullie zien. Maar dat hebben ze niet gezien, dat hebben ze niet waargenomen. En te horen wat jullie horen, maar ze hebben het niet gehoord.

En Petrus zegt daarover in zijn brief – laat ik het gewoon lezen en daarna toelichten: "Over deze redding", over deze zaligheid of dit heil, "zochten en doorvorsten de profeten, die over de voor jullie bestemde genade profeteerden, en die doorzochten in welke of in wat voor periode het was, wat de Geest van Christus in hen duidelijk maakte, toen Die tevoren getuigde van het lijden dat over Christus komen zou en al de heerlijkheden daarna."

Dus wat Petrus zegt, is dat die profeten hun eigen profetieën hebben doorzocht en doorvorst, omdat ze dingen zagen die ze zelf niet begrepen. Kijk, de profeten hebben natuurlijk ook geprofeteerd over een Messias die komen zou en Zijn koninkrijk zou oprichten via Israël. Via Israël zou Hij aan het hoofd van Zijn volk staan als de Koning van Zijn volk, en via Israël zou het koninkrijk uitgebreid worden en gevestigd worden over heel de aarde. Dat was wat gewoon klip-en-klaar verkondigd werd aan dat volk.

Maar die profeten die dat profeteerden, die zagen ook in hun profetieën dat blijkbaar die Christus – en Christus is gewoon het Griekse woord voor Messias – dat die Messias ook zou lijden. Dat er lijden over die Messias zou komen en dat er een periode zou zijn voordat Hij verheerlijkt zou worden als Messias. In die profetieën zagen zij dat er iets aan de hand was, maar ze begrepen het niet.

En daarom zeg ik, die dingen die Paulus later bekendmaakte, en die de Heere hier ook bekendmaakt: de verborgenheden, daar kunnen we nu meer kennis van hebben. We kunnen ze wel terugvinden natuurlijk in die profetieën, maar wij hebben veel meer op schrift het Woord van God compleet dan de Hebreeuwse profeten hadden. Zij zaten nogal met wat vraagtekens. Ja, en dan gaat de Heere het uitleggen.

Jezus' Uitleg over het Zaad en de Verschillende Soorten Grond ↑ hoofdstukken

"Jullie, dan, hoor de gelijkenis van de zaaier." Ik kijk even op mijn klokje, maar de uitleg is heel simpel. De Heer legt het in een paar verzen uit, want nu volgt die uitleg van de gelijkenis. "Jullie, dan, hoor de gelijkenis van de zaaier." Bij een ieder die het woord van het koninkrijk hoort – dus dat zaad wat de zaaier zaait, dat is dus het woord van het koninkrijk zoals Hij Zich onder Israël had bevonden en het woord van het koninkrijk had verkondigd: 'Hier is de Koning die Zijn koninkrijk komt vestigen.' En de Heer heeft dat ongetwijfeld, dat vinden we ook in de evangeliën, maar de evangeliën zijn natuurlijk maar een samenvatting van de jaren dat Hij hier op aarde is geweest, maar de Heer zal het ongetwijfeld ook uit allerlei profetieën hebben toegelicht. Ik noemde net al Daniël, maar ja, die profetie van Daniël, over een koninkrijk dat zou komen...

Het was ook in die tijd, dat is weer een ander ding natuurlijk, de Heer diende Zich ook aan in de tijd dat men Hem kon verwachten. Zelfs de tijd was voorzegd, dus men zegt ook wel: "Ja, de lucht was zwanger van de Messias-verwachting." Zo was dat ook echt. Men leefde daar ook in die verwachting van: dit is het moment dat het gaat gebeuren. En toen Hij kwam, herkenden en erkenden ze Hem niet. Maar bij een ieder die het woord van het Koninkrijk hoort en het niet begrijpt, komt de boze. En hij grist weg wat in zijn hart gezaaid is. Nou, dat is dan de toelichting. "Deze is degene die naast de weg gezaaid wordt." Dus, wat er naast de weg gezaaid werd, dat werd weggepikt door de vogels. Dat hebben we net gelezen. Eigenlijk had ik de verzen eronder even moeten laten zien. De zaaier zaait en een deel van het zaad komt langs de weg. En de vogelen des hemels komen en die pikken het weg. De meeste vogels zijn in de Bijbel namelijk onrein, kijk maar in het Oude Testament. En die zijn een uitbeelding van de geestelijke machten in de lucht. En bij een ieder die het woord van het koninkrijk hoort... Dit gaat natuurlijk specifiek om het woord wat de Heer predikte tot het volk. Dat is dan een hele schare met heel veel mensen. En bij een deel komt de boze en die grist dat weg. Zij zijn dat deel wat langs de weg gezaaid wordt.

Overigens, in de droom van de bakker bij Jozef, met de schenker en de bakker. Bij de schenker loopt het goed af, maar die bakker heeft zo'n mand met brood op z'n hoofd. Dan komen ook de vogelen des hemels om dat weg te pikken. En verderop in Mattheüs 13, daar moet u maar eens naar kijken, gaat het over een mosterdzaadje dat geplant wordt en dat een hele grote boom wordt. En dat wordt meestal heel positief uitgelegd, maar die boom wordt zó groot dat de vogelen des hemels in zijn takken nestelen. Dus die strekking van die gelijkenis is helemaal niet positief, want de vogelen des hemels hebben die positieve betekenis niet. Ze zijn een uitbeelding van de geestelijke machten in de lucht.

We lezen verder: "En degene die op rotsachtige plaatsen gezaaid wordt, is hij die het woord hoort en het meteen met vreugde aanneemt; hij heeft echter geen wortel in zich..." Het heeft geen vastigheid, hij heeft geen wortel in zich. "...maar is iemand van het ogenblik; want wanneer er verdrukking of vervolging komt vanwege het woord, dan wordt hij meteen verstrikt", dan komt hij meteen ten val. Dus dat wordt uitgebeeld in het zaad wat dan op rotsachtige plaatsen valt. Ja, daar ontkiemt het, en even snel als het ontkiemt, verschroeit het door de zon. En dat is hier de betekenis van. Natuurlijk, dit gaat specifiek over de schare waar de Heer Zijn woord van het koninkrijk toe richtte, maar dit zijn natuurlijk ook algemene principes, hè. Het is niet zo dat het in deze tijd heel anders is. In deze tijd kom je het ook tegen, dat je denkt... soms heb je mensen, dan denk ik: het woord vindt ingang. En als kaf van de dorsvloer is het weer weg, zeg maar, als zaad op een rotsachtige plaats dat even lijkt te ontkiemen, meteen is het weer weg.

"Degene die in de dorens gezaaid wordt, is hij die het woord hoort, en de bezorgdheid van deze aeon" – de meeste vertalingen zeggen 'van deze wereld' – "en de verleiding van de rijkdom verstikken het woord, en hij wordt onvruchtbaar." Dus dat woord, dat lijkt terecht te komen, maar het wordt al snel overwoekerd door allerlei... de bezorgdheid van deze aeon, waar de wereld zich druk om maakt. Waar men zich in deze aeon, in dit tijdperk, allemaal druk om maakt. Nou, dat is heel wat natuurlijk. Lees de krant maar of kijk het journaal. Dat is eigenlijk geen aanbeveling, misschien moet je het juist meer niet doen. Maar ook al doen we dat niet, we krijgen er toch wel mee te maken. Zorgen om het klimaat, noem het maar op. Maar ook in ons eigen leventje, de zorgen. En de Heer zegt: "Zoek eerst het koninkrijk van God." Het is nu een verborgen koninkrijk, dus dat moet je heel goed zoeken, want het is verborgen. "Maar zoek eerst het koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid, en al deze dingen zullen aan jullie toegevoegd worden."

De Heer belooft ons dat als wij... Dat is niet alleen in de evangeliën, maar ook in de brieven van Paulus. Paulus zegt in Filippenzen 4, uit mijn hoofd: "Mijn God zal in al jullie behoeften naar Zijn rijkdom voorzien in Christus Jezus." Dus Hij zorgt voor ons. En als wij Hem toebehoren dan hebben wij... Kijk, Paulus noemt zichzelf ook een slaaf van Christus. Als wij Zijn lijfeigenen zijn, dan hoeft een slaaf zich geen zorgen te maken om wat hij eten of drinken zal. Dat geeft zijn heer. De Heer zorgt voor ons. En al die bezorgdheden van deze aeon, dat kunnen we gewoon naast ons neerleggen. Hij zorgt voor ons. Hij doet dat. Zoek het koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid, en dan ontvang je de rest bovendien, zoals het liedje zegt.

"Maar degene die in de goede aarde gezaaid wordt, is hij die het woord hoort en het begrijpt, en die daadwerkelijk vrucht draagt en voortbrengt, de één honderdvoudig, een ander zestigvoudig en een ander dertigvoudig." Ja, er is dus een deel dat wél in goede aarde valt, maar ja, dat was een zeer klein deel van Israël. Dus bij wijze van spreken, als je een tekening, een grote kleurplaat zou maken van Jezus in dat bootje en zo met die schare om Hem heen. Dan zou je een kleurtje kunnen geven aan degenen waar de vogels het wegpikken. Degenen waar het zaad door dorens overwoekerd wordt enzovoorts. En dan een klein deel dat overblijft, daarbij viel het in goede aarde. Onder andere de discipelen, en er zijn er nog enkele geweest, maar het waren echt slechts enkelingen. Dat is nog steeds zo, want ik zeg al: dit is toch een vrij algemeen principe, dat het slechts bij een klein deel in goede aarde valt. En bij dat deel draagt het vrucht. En vrucht dragen is ook voortbrengen. Je deelt het met elkaar, je bemoedigt elkaar, je wijst elkaar op het woord. En bij de één is dat honderdvoudig, een ander zestigvoudig, een ander dertigvoudig.

Ja, dit is het einde van de gelijkenis en ook van de uitleg van de Heer Jezus over deze gelijkenis. Dus hier wil ik het ook bij laten voor deze ochtend.

📖 Categorie: Studies